Library·Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vrtti·13·13.24

Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vrtti 13.24

Kavy 13.24

शक्यमिति रूपं कर्माभिधायां लिङ्गवचनस्यापि सामान्योपक्रमात् ॥ व्कल् ५,२।२३ [*व्कल् ५,२।२२] ॥ शकेः शकिसहोश्च(पा ३,१।९९) इति कर्मणि यति सति शक्यमिति रूपं भवति । विलिङ्गवचनस्यापि विरुद्धलिङ्गवचनस्यापि , कर्माभिधायां कर्मवचने सामान्योपक्रमाद् विशेषानपेक्षायामिति । यथा ---- शक्यमोषधियतेर्नवोदयाः कर्णपूररचनाकृते तव । अप्रगल्भयवसूचिकोनलाश्छेत्तुमग्रनखसंपुटैः कराः ॥ अत्र भाष्यकृद्वचनं लिङ्गम् । यथा ---- शक्यं च श्वमांसादिभिरपि क्षुत् प्रतिअन्तुम् इति । न चैकान्तिकः सामान्योपक्रमः । तेन शक्या भङ्क्तुं झटिति विसिनीकन्दवच्चन्द्रपादाः इत्यपि भवति ॥२३॥++ हानिवदाधिक्यमप्यङ्गानां विकारः ॥ व्कल् ५,२।२४ [*व्कल् ५,२।२३] ॥ येनाङ्गविकारः(पा २,३।२०) इत्यत्र सूत्रे यथाङ्गानां हानिस्तथाधिक्यमपि विकारः । यथा ---- अक्ष्णाः काणः इति भवति , तथा मुखेन विलोचनः इत्यपि भवति

śakyamiti rūpaṃ karmābhidhāyāṃ liṅgavacanasyāpi sāmānyopakramāt // VKal 5,2.23 [*VKal 5,2.22] // śakeḥ śakisahośca(Pā 3,1.99) iti karmaṇi yati sati śakyamiti rūpaṃ bhavati / viliṅgavacanasyāpi viruddhaliṅgavacanasyāpi , karmābhidhāyāṃ karmavacane sāmānyopakramād viśeṣānapekṣāyāmiti / yathā ---- śakyamoṣadhiyaternavodayāḥ karṇapūraracanākṛte tava / apragalbhayavasūcikonalāśchettumagranakhasaṃpuṭaiḥ karāḥ // atra bhāṣyakṛdvacanaṃ liṅgam / yathā ---- śakyaṃ ca śvamāṃsādibhirapi kṣut pratiantum iti / na caikāntikaḥ sāmānyopakramaḥ / tena śakyā bhaṅktuṃ jhaṭiti visinīkandavaccandrapādāḥ ityapi bhavati //23//++ hānivadādhikyamapyaṅgānāṃ vikāraḥ // VKal 5,2.24 [*VKal 5,2.23] // yenāṅgavikāraḥ(Pā 2,3.20) ityatra sūtre yathāṅgānāṃ hānistathādhikyamapi vikāraḥ / yathā ---- akṣṇāḥ kāṇaḥ iti bhavati , tathā mukhena vilocanaḥ ityapi bhavati

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Kavy/13.24

Cite as: Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vrtti 13.24, in HREEM (hreem.cc/library/Kavy/13.24), after GRETIL, Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vṛtti Based on the ed.: Kāvyālaṅkāra sūtra / of ācārya Vāmana ; with….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/vamkalvu.htm — Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vṛtti Based on the ed.: Kāvyālaṅkāra sūtra / of ācārya Vāmana ; with the Kāvyālaṅkārakāmadhenu Sanskrit commentary of Śrī Gopendra Tripurahara Bhūpāla edited with Hindī transalation by Bechana Jhā ; introduction by Rewāprasāda D | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text