चतुरस्रशोभीति णिनौ ॥ व्कल् ५,२।५८ [*व्कल् ५,२।५७] ॥ बभूव तस्याश्चतुरस्रशोभि वपुर्विभक्तं नवयौवनेन । इत्यत्र चतुरस्रशोभि इति न युक्तम् । व्रीह्यादिषु शोभाशब्दस्य पाठेऽपि । इनिरत्र न सिद्ध्यति । ग्रहणवता प्रातिपदिकेन तदन्तविधिप्रतिषेधात् । भवतु वा तदन्तविधिः । कर्मधारयान्मत्वर्थीयानुपपत्तिः । लघुत्वात् प्रक्रमस्येति बहुव्रीहिणैव भवितव्यम् । तत्कथमिति मत्वर्थीयस्याप्राप्तौ चतुरस्रशोभीति प्रयोगः ? । आह ---- णिनौ । चतुरस्रं शोभत इति ताच्छीलिके णिनावयं प्रयोगः । अथ , अनुमेयशोभि इति कथम् ? । न ह्यत्र पूर्ववद् वृत्तिः शक्या कर्तुमिति । शुभेः साधुकारिण्यावश्यके वा णिनिं कृत्वा तदन्ताच्च भावप्रत्यये पश्चाद् बहुव्रीहिः कर्तव्यः । अनुमेयं शोभित्वं यस्येति । भावप्रत्ययस्तु गतार्थत्वान्न प्रयुक्तः । यथा ---- निराकुलं तिष्ठति , सधीरमुवाच इति
caturasraśobhīti ṇinau // VKal 5,2.58 [*VKal 5,2.57] // babhūva tasyāścaturasraśobhi vapurvibhaktaṃ navayauvanena / ityatra caturasraśobhi iti na yuktam / vrīhyādiṣu śobhāśabdasya pāṭhe'pi / iniratra na siddhyati / grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhipratiṣedhāt / bhavatu vā tadantavidhiḥ / karmadhārayānmatvarthīyānupapattiḥ / laghutvāt prakramasyeti bahuvrīhiṇaiva bhavitavyam / tatkathamiti matvarthīyasyāprāptau caturasraśobhīti prayogaḥ ? / āha ---- ṇinau / caturasraṃ śobhata iti tācchīlike ṇināvayaṃ prayogaḥ / atha , anumeyaśobhi iti katham ? / na hyatra pūrvavad vṛttiḥ śakyā kartumiti / śubheḥ sādhukāriṇyāvaśyake vā ṇiniṃ kṛtvā tadantācca bhāvapratyaye paścād bahuvrīhiḥ kartavyaḥ / anumeyaṃ śobhitvaṃ yasyeti / bhāvapratyayastu gatārthatvānna prayuktaḥ / yathā ---- nirākulaṃ tiṣṭhati , sadhīramuvāca iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.