औज्ज्वल्यं कान्तिः ॥ व्कल् ३,१।२५ [*व्कल् ३,१।२४] ॥ बन्धस्योज्ज्वलत्वं नाम यदसौ कान्तिरिति । यदभावे पुराणच्छायेत्युच्यते । यथा ---- कुरङ्गीनेत्रालीस्तवकितवनालीपरिसरः विपर्ययस्तु भूयान्सुकभश्च । श्लोकाश्चात्र भवन्ति ---- पदन्यासस्य गाढत्वं वदन्त्योजः कवीश्वराः । अनेनाधिष्ठिताः प्रायः शाब्दाः श्रोत्ररसायनम् ॥ श्लथत्वमोजसा मिश्रं प्रसादं च प्रचक्षते । अनेन न विना सत्यं स्वदते काव्यपद्धतिः ॥ यत्रैकपदवद्भावं पदानां भूयसामपि । अनालक्षितसन्धीनां स श्लेषः परमो गुणः ॥ प्रतिपादं प्रतिश्लोकमेकमार्गपरिग्रहः । दुर्बन्धो दुर्विभावश्च समतेति मतो गुणाः ॥ आरोहन्त्यवरोहन्ति क्रमेण यतयो हि यत् । समाधिर्नाम स गुणस्तेन पूता सरस्वती ॥ बन्धे पृथक्पदत्वं च माधुर्यमुदितं बुधैः । अनेन हि पदन्त्यासाः कामं धारामधुच्युताः । तथैव वागपि प्राज्ञैः समस्तगुणगुम्फिता ॥ बन्धस्य्=अजरठत्वं च सौकुमार्यमुदाहृतम् । एतेन वर्जिना वाचो रूक्षत्वान्न श्रुतिक्षमाः ॥ विकटत्वं च बन्धस्य कथयन्ति ह्युदारताम् । वैचित्र्यं न प्रपद्यन्ते यया शून्याः पदक्रमाः ॥ पश्चादिव गतिर्वाचः पुरस्तादिव वस्तुनः । यत्रार्थव्यक्तिहेतुत्वात् साऽर्थव्यक्तिः स्मृतो गुणः ॥ औज्ज्वल्यं कान्तिरित्याहुर्गुणं गुणविशारदाः । पुराणव्चित्रस्थानीयं तेन बन्ध्यं कवेर्वचः ॥
aujjvalyaṃ kāntiḥ // VKal 3,1.25 [*VKal 3,1.24] // bandhasyojjvalatvaṃ nāma yadasau kāntiriti / yadabhāve purāṇacchāyetyucyate / yathā ---- kuraṅgīnetrālīstavakitavanālīparisaraḥ viparyayastu bhūyānsukabhaśca / ślokāścātra bhavanti ---- padanyāsasya gāḍhatvaṃ vadantyojaḥ kavīśvarāḥ / anenādhiṣṭhitāḥ prāyaḥ śābdāḥ śrotrarasāyanam // ślathatvamojasā miśraṃ prasādaṃ ca pracakṣate / anena na vinā satyaṃ svadate kāvyapaddhatiḥ // yatraikapadavadbhāvaṃ padānāṃ bhūyasāmapi / anālakṣitasandhīnāṃ sa śleṣaḥ paramo guṇaḥ // pratipādaṃ pratiślokamekamārgaparigrahaḥ / durbandho durvibhāvaśca samateti mato guṇāḥ // ārohantyavarohanti krameṇa yatayo hi yat / samādhirnāma sa guṇastena pūtā sarasvatī // bandhe pṛthakpadatvaṃ ca mādhuryamuditaṃ budhaiḥ / anena hi padantyāsāḥ kāmaṃ dhārāmadhucyutāḥ / tathaiva vāgapi prājñaiḥ samastaguṇagumphitā // bandhasy=ajaraṭhatvaṃ ca saukumāryamudāhṛtam / etena varjinā vāco rūkṣatvānna śrutikṣamāḥ // vikaṭatvaṃ ca bandhasya kathayanti hyudāratām / vaicitryaṃ na prapadyante yayā śūnyāḥ padakramāḥ // paścādiva gatirvācaḥ purastādiva vastunaḥ / yatrārthavyaktihetutvāt sā'rthavyaktiḥ smṛto guṇaḥ // aujjvalyaṃ kāntirityāhurguṇaṃ guṇaviśāradāḥ / purāṇavcitrasthānīyaṃ tena bandhyaṃ kavervacaḥ //
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.