कला च कला चेत्येकशेषः। कालश्च कला च कालकले। तत्रैकः कलाशब्दो नियतिमभिधत्ते, द्वितीयस्तु कलामेव। कथं कलाशब्दो नियतिमभिधत्ते। यतः सापि कलयति प्रेरयतीति नियतिः कर्मफलभोजकत्वेन। कलाशब्देन तत्र नियतेरप्युपादानात्। बोधनी तु प्रागुक्ता विद्या। हीति यस्मात्कारणादुत्पन्ना तस्मादेवाभिलाषकृत् प्रागुक्तो रागः। सूक्ष्मं च गुणकारणतया प्रागुक्तं प्रधानमुत्पन्नं तत एव। प्रक्रमान्तरनिर्देशान्न मायातः किन्तु कार्यप्रक्रमात्पूर्वश्रुतायाः कलात एव। यदुक्तं श्रीमद्रौरवे कलातत्त्वाद्रागविद्ये द्वे तत्त्वे सम्बभूवतुः। ।क़ुओते कलातत्त्वाद्रागविद्ये।देव्दोत् अव्यक्तं च ।रौस्। २:१५। अव्यक्तं चेति अत इति सूक्ष्मपदोपात्तात्तत्त्वात्प्रधानाद्गुणाः सत्त्वादयस्त्रयस्तेभ्यो बुद्धिरिति गुणेभ्यः। बुद्ध्यादेः सामान्यशास्त्रप्रसिद्धस्य तत्त्वादिवस्तुनः प्रकारविशेषपरिग्रहार्थमनुवाद इति दर्शितं प्रागेव। प्रोक्तं च सांख्यैः प्रकृतेर्महांस्ततो ऽहंकारस्तस्माद्गणश्च षोडशकः। ।क़ुओते प्रकृतेर्महांस्ततो।देव्दोत् पञ्चभूतानि ।सन्ख्। २२। तस्मादपि षोडशकात्पञ्चभ्यः पञ्चभूतानि॥ इति। सर्वमिति भूतभावभुवनात्मकम्। यच्चाधः स्थूलभूतमयं ब्रह्माण्डं तदप्यसृजत्। तदेवं सो ऽसृजद्भगवानीशः शिवशक्तिसमन्वितः । ।क़ुओते च्फ़्। ।रौस्। २:१९च् अन्द् ।स्वयम्। २:११च्, अन्द् ।रौस्। १:१२द् अन्द् ।स्वयम्। २:१०द्। कृत्स्नं मायात्मकं कार्यं शुद्धाशुद्धविमिश्रितम्
kalā ca kalā cetyekaśeṣaḥ| kālaśca kalā ca kālakale| tatraikaḥ kalāśabdo niyatimabhidhatte, dvitīyastu kalāmeva| kathaṃ kalāśabdo niyatimabhidhatte| yataḥ sāpi kalayati prerayatīti niyatiḥ karmaphalabhojakatvena| kalāśabdena tatra niyaterapyupādānāt| bodhanī tu prāguktā vidyā| hīti yasmātkāraṇādutpannā tasmādevābhilāṣakṛt prāgukto rāgaḥ| sūkṣmaṃ ca guṇakāraṇatayā prāguktaṃ pradhānamutpannaṃ tata eva| prakramāntaranirdeśānna māyātaḥ kintu kāryaprakramātpūrvaśrutāyāḥ kalāta eva| yaduktaṃ śrīmadraurave kalātattvādrāgavidye dve tattve sambabhūvatuḥ| /quote kalātattvādrāgavidye/devdot avyaktaṃ ca /RauS/ 2:15. avyaktaṃ ceti ata iti sūkṣmapadopāttāttattvātpradhānādguṇāḥ sattvādayastrayastebhyo buddhiriti guṇebhyaḥ| buddhyādeḥ sāmānyaśāstraprasiddhasya tattvādivastunaḥ prakāraviśeṣaparigrahārthamanuvāda iti darśitaṃ prāgeva| proktaṃ ca sāṃkhyaiḥ prakṛtermahāṃstato 'haṃkārastasmādgaṇaśca ṣoḍaśakaḥ| /quote prakṛtermahāṃstato/devdot pañcabhūtāni /Sankh/ 22. tasmādapi ṣoḍaśakātpañcabhyaḥ pañcabhūtāni|| iti| sarvamiti bhūtabhāvabhuvanātmakam| yaccādhaḥ sthūlabhūtamayaṃ brahmāṇḍaṃ tadapyasṛjat| tadevaṃ so 'sṛjadbhagavānīśaḥ śivaśaktisamanvitaḥ / /quote Cf. /RauS/ 2:19c and /Svayam/ 2:11c, and /RauS/ 1:12d and /Svayam/ 2:10d. kṛtsnaṃ māyātmakaṃ kāryaṃ śuddhāśuddhavimiśritam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.