इति कुलालिकाम्नाये श्रीकुब्जिकामते आज्ञापर्यायकौमार्याधिकारो नाम द्वितीयः पटलः श्रीकुब्जिका उवाच त्वया सार्धं महादेव विवाहो जायते यथा । किं निमित्तं च कस्यार्थे तन् मे निगद भैरव
iti kulālikāmnāye śrīkubjikāmate ājñāparyāyakaumāryādhikāro nāma dvitīyaḥ paṭalaḥ śrīkubjikā uvāca tvayā sārdhaṃ mahādeva vivāho jāyate yathā / kiṃ nimittaṃ ca kasyārthe tan me nigada bhairava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभैरव उवाच त्वम् एव देवि सा भद्रे गतासि पितृमन्दिरम् । क्रौञ्चस्य च वधार्थाय देवैस् त्व् आराधिता वयम्
śrībhairava uvāca tvam eva devi sā bhadre gatāsi pitṛmandiram / krauñcasya ca vadhārthāya devais tv ārādhitā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च क्रौञ्चो यथोत्पन्नस् तत् सर्वं कथयामि ते । स्थानात् स्थानं क्रमन्त्याशु प्रस्वेदः पतितः क्वचित्
sa ca krauñco yathotpannas tat sarvaṃ kathayāmi te / sthānāt sthānaṃ kramantyāśu prasvedaḥ patitaḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासौ दानवो जातः क्रौञ्चाख्यो बलदर्पितः । तेन देवगणाः सर्वे सप्तलोकान्तसंस्थिताः
tatrāsau dānavo jātaḥ krauñcākhyo baladarpitaḥ / tena devagaṇāḥ sarve saptalokāntasaṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपद्रुतास् तु बलिना गता ब्रह्मपुरं तु ते । ब्रह्मापि तैः समं देवि विष्णोः पार्श्वम् उपागताः
upadrutās tu balinā gatā brahmapuraṃ tu te / brahmāpi taiḥ samaṃ devi viṣṇoḥ pārśvam upāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुना सह आलोच्य किं कुर्वाम उपद्रुताः । क्रौञ्चासुरेण बलिना तस्योपायं वद प्रभो
viṣṇunā saha ālocya kiṃ kurvāma upadrutāḥ / krauñcāsureṇa balinā tasyopāyaṃ vada prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फोटनार्थं गरुत्मीश तेनाहम् इदम् आगतः । हरिणापि पुनश् चोक्तं वधितुं तस्य न क्षमः
sphoṭanārthaṃ garutmīśa tenāham idam āgataḥ / hariṇāpi punaś coktaṃ vadhituṃ tasya na kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदेवीसुतं मुक्त्वा कस्मात् सो ऽपि तदुद्भवः । तत एवं समालोच्य क्व स्थानस्थः कुजेश्वरः
devadevīsutaṃ muktvā kasmāt so 'pi tadudbhavaḥ / tata evaṃ samālocya kva sthānasthaḥ kujeśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवीदेहोज्झितो देव उवाचेदं पितामहः । प्रहस्य पालको ह्य् एवम् उवाचेदं पितामहः
devīdehojjhito deva uvācedaṃ pitāmahaḥ / prahasya pālako hy evam uvācedaṃ pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं किम् असौ दक्षो निर्वपेद् उत्थितो ऽनलः । तस्य कोपानलाद् दग्धः कार्योत्पन्ने कुतस् तु सः
idānīṃ kim asau dakṣo nirvaped utthito 'nalaḥ / tasya kopānalād dagdhaḥ kāryotpanne kutas tu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादर्पवशाद् भ्रष्टा नष्टा यूयं दिवौकसः । एवोपलम्भिताः सर्वे हरिणा ब्रह्मणोदिताः
mahādarpavaśād bhraṣṭā naṣṭā yūyaṃ divaukasaḥ / evopalambhitāḥ sarve hariṇā brahmaṇoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुस् त्व् एवं पुनः पश्चाद् उपायः को ऽस्ति साम्प्रतम् । हिमवद्गिरेर् दुहिता तिष्ठत्य् एका सुभाविता
ūcus tv evaṃ punaḥ paścād upāyaḥ ko 'sti sāmpratam / himavadgirer duhitā tiṣṭhaty ekā subhāvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगन्नाथाङ्घ्रिनिरता जगन्नाथो हि तत्र च । एवम् उक्त्वा वसन्तस्य कामस्य गुणशालिनः
jagannāthāṅghriniratā jagannātho hi tatra ca / evam uktvā vasantasya kāmasya guṇaśālinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैः प्रचोदितौ तौ द्वौ देवदेव्योर् मनोहरौ । एवं तै रचितं सर्वं पुष्पपल्लवकादिभिः
devaiḥ pracoditau tau dvau devadevyor manoharau / evaṃ tai racitaṃ sarvaṃ puṣpapallavakādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोकिलारावझङ्कारं षट्पदोन्मत्तसङ्कुलम् । वसन्तम् उदितं दृष्ट्वा प्रसन्नगिरया किल
kokilārāvajhaṅkāraṃ ṣaṭpadonmattasaṅkulam / vasantam uditaṃ dṛṣṭvā prasannagirayā kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाचेदं तदा काले कामो विध्यति भैरवम्
uvācedaṃ tadā kāle kāmo vidhyati bhairavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदालसानन्दभृतेक्षणेक्षितः प्रपश्यताम् एव कुमारिकोरुम् । धृत्वा करोत्कण्ठितया च कण्ठे आलिङ्गयन्त्या च दिशं विलोक्य
madālasānandabhṛtekṣaṇekṣitaḥ prapaśyatām eva kumārikorum / dhṛtvā karotkaṇṭhitayā ca kaṇṭhe āliṅgayantyā ca diśaṃ vilokya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लज्जायमानेन सकोपनेन त्रैलोक्यसंहारमहानलेन । सन्दीपितो ऽसौ पतितः क्षणेन कामो हतः कामनिरीक्षणेन
lajjāyamānena sakopanena trailokyasaṃhāramahānalena / sandīpito 'sau patitaḥ kṣaṇena kāmo hataḥ kāmanirīkṣaṇena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामानन्दे दग्धे प्रीतिरती रोदनात्मिके दुःसहम् ।* दृष्ट्वा ते रुदमाने नानङ्गः पतिर् भवति मा रुदथः ॥ कुब्ज्त् ३।१९ ॥* निग्रहीत्वा तु तं कामं त्रिनेत्ररूपधारिणा । निग्रहानुग्रहश् चैव भैरवेच्छा प्रवर्तते
kāmānande dagdhe prītiratī rodanātmike duḥsaham /* dṛṣṭvā te rudamāne nānaṅgaḥ patir bhavati mā rudathaḥ // KubjT 3.19 //* nigrahītvā tu taṃ kāmaṃ trinetrarūpadhāriṇā / nigrahānugrahaś caiva bhairavecchā pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् अन्तरम् आसाद्य ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । सर्वे देवगणाः प्राप्ता ऋषिसिद्धाः सगुह्यकाः
etad antaram āsādya brahmaviṣṇupuraḥsarāḥ / sarve devagaṇāḥ prāptā ṛṣisiddhāḥ saguhyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुतिस्तोत्ररवैर् दिव्यैस् तोषयित्वा कुजेश्वरम् । उवाचेदं हरिर् ब्रह्मा देव चोत्कण्ठिता वयम्
stutistotraravair divyais toṣayitvā kujeśvaram / uvācedaṃ harir brahmā deva cotkaṇṭhitā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवत्पादविनिर्मुक्ता देवदेवा ह्य् उपद्रुताः । प्रचण्डबलिनाक्रान्ताः क्रौञ्चेन परमेश्वर
bhavatpādavinirmuktā devadevā hy upadrutāḥ / pracaṇḍabalinākrāntāḥ krauñcena parameśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद दयया नाथ ब्रुवामस् त्व् अभयं दद । देवीम् उद्वाह्यतां नाथ क्लेशायासप्रपीडिताम्
prasīda dayayā nātha bruvāmas tv abhayaṃ dada / devīm udvāhyatāṃ nātha kleśāyāsaprapīḍitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभैरव उवाच कुत्र तिष्ठति कस्यैषा का माता कः पितामहः । को मे ददाति को याच्यः किं कुर्वामः कुलोज्झिताः
śrībhairava uvāca kutra tiṣṭhati kasyaiṣā kā mātā kaḥ pitāmahaḥ / ko me dadāti ko yācyaḥ kiṃ kurvāmaḥ kulojjhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं तु ब्रह्मणा ह्य् एवं याच्यो ऽहं याचका वयम् । यज्ञयाजी हिमन्ताख्यो अध्वर्युः परमेश्वरः
uktaṃ tu brahmaṇā hy evaṃ yācyo 'haṃ yācakā vayam / yajñayājī himantākhyo adhvaryuḥ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा तु वृद्धेन वसिष्ठप्रमुखान् ऋषीन् । प्रेषिता वद शीघ्रेदं सम्प्रदानक्रियां कुरु
evam uktvā tu vṛddhena vasiṣṭhapramukhān ṛṣīn / preṣitā vada śīghredaṃ sampradānakriyāṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर् गतै रुचितं सर्वम् आदेशं शिरसा धृतम् । बहुवित्तप्रभारेण विवाहानन्दकृद् ध्य् अभूत्
tair gatai rucitaṃ sarvam ādeśaṃ śirasā dhṛtam / bahuvittaprabhāreṇa vivāhānandakṛd dhy abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यम् आनन्दानन्दपूरितम् । तदा प्रभृति सर्वेदम् अभूत् पूर्णमनोरथम्
sarvamaṅgalamāṅgalyam ānandānandapūritam / tadā prabhṛti sarvedam abhūt pūrṇamanoratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भैरवे मथनासक्ते जगद्योनिः सदोदिता । त्रैलोक्यसृष्टिहेत्वर्थं मन्थानस्थो भवेत् तद
bhairave mathanāsakte jagadyoniḥ sadoditā / trailokyasṛṣṭihetvarthaṃ manthānastho bhavet tada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडाविनोदैर् अतिलालसस्थं कुलामृतानन्दविधौ प्रवृत्तम् । कुलेश्वरं कुब्जिभृतानुरागं सम्पृच्छतेदं प्रणता कुजेशी
krīḍāvinodair atilālasasthaṃ kulāmṛtānandavidhau pravṛttam / kuleśvaraṃ kubjibhṛtānurāgaṃ sampṛcchatedaṃ praṇatā kujeśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणयेन तु योगेन द्राविताङ्गं त्वया मम । कुब्जेनैव तु रूपेण पीडितातीव भैरव
praṇayena tu yogena drāvitāṅgaṃ tvayā mama / kubjenaiva tu rūpeṇa pīḍitātīva bhairava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभैरव उवाच विनोदकुशले देवि अनेकार्थविधायिनी । तोषितोऽद्य त्वया नाथे पृच्छ पृच्छ सुदुर्लभम्
śrībhairava uvāca vinodakuśale devi anekārthavidhāyinī / toṣito'dya tvayā nāthe pṛccha pṛccha sudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकुब्जिका उवाच पूर्वकाले त्वया मह्यं प्रसादो यः कृतः प्रभो । कुब्जत्वं शब्दरूपेण पूर्वं व्याहरितं यतः
śrīkubjikā uvāca pūrvakāle tvayā mahyaṃ prasādo yaḥ kṛtaḥ prabho / kubjatvaṃ śabdarūpeṇa pūrvaṃ vyāharitaṃ yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन कार्येण देवेश कालस्थानं न मे प्रभो । पृच्छामि प्रणयाविष्टा अज्ञानगुणशालिनी
tena kāryeṇa deveśa kālasthānaṃ na me prabho / pṛcchāmi praṇayāviṣṭā ajñānaguṇaśālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं मे कुब्जिका नाम किं खञ्जी पूर्व सूचिता । एतद् आचक्ष्व यत्नेन सर्वोपायसमन्वितम्
kathaṃ me kubjikā nāma kiṃ khañjī pūrva sūcitā / etad ācakṣva yatnena sarvopāyasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमार्थं यदा देव तदा स्यात् सिद्धिसाधनम् । अथ चेत् तन् मृषा वाक्यं तत् किं नाम प्रतिष्ठितम्
paramārthaṃ yadā deva tadā syāt siddhisādhanam / atha cet tan mṛṣā vākyaṃ tat kiṃ nāma pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयस्व प्रसादेन समाचारो गुरुः कथम् । साधनं सर्ववस्तूनां येनैकेन प्रपद्यते
kathayasva prasādena samācāro guruḥ katham / sādhanaṃ sarvavastūnāṃ yenaikena prapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रतन्त्रेण योगेन आज्ञातः सम्प्रवर्तते । तत् सर्वं हेलया नाथ एकोच्चाराद् वद प्रभो
mantratantreṇa yogena ājñātaḥ sampravartate / tat sarvaṃ helayā nātha ekoccārād vada prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभैरव उवाच क्रीडानन्दस्वरूपेण पृष्टो ऽहं क्लिन्नचेतसे । तेन ते क्लेदनामार्गं कथयामि सुरार्चिते
śrībhairava uvāca krīḍānandasvarūpeṇa pṛṣṭo 'haṃ klinnacetase / tena te kledanāmārgaṃ kathayāmi surārcite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यानन्दप्रकर्तारं कल्याणार्थप्रबोधकम् । गुरुम् अन्वेषयेद् यत्नात् सुभगं प्रियदर्शनम्
nityānandaprakartāraṃ kalyāṇārthaprabodhakam / gurum anveṣayed yatnāt subhagaṃ priyadarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभजातिसुवृत्तिस्थं शुभदेशसमुद्भवम् । ज्ञानविज्ञानसम्पन्नं समस्तार्थविशारदम्
śubhajātisuvṛttisthaṃ śubhadeśasamudbhavam / jñānavijñānasampannaṃ samastārthaviśāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालज्ञं निपुणं दक्षं सामर्थज्ञम् अकुत्सितम् । सर्वावयवसम्पन्नं व्यङ्गदोषविवर्जितम्
kālajñaṃ nipuṇaṃ dakṣaṃ sāmarthajñam akutsitam / sarvāvayavasampannaṃ vyaṅgadoṣavivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेधघट्टनिरोधज्ञं लोकमार्गविशारदम् । क्रियाकाण्डरतं शान्तं सुभक्तं गुरुवत्सलम्
vedhaghaṭṭanirodhajñaṃ lokamārgaviśāradam / kriyākāṇḍarataṃ śāntaṃ subhaktaṃ guruvatsalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुसन्तुष्टम् अलोभिष्ठं तपस्विजनवत्सलम् । प्रतिपन्नजनानन्दं शौर्यवन्तं दृढव्रतम्
susantuṣṭam alobhiṣṭhaṃ tapasvijanavatsalam / pratipannajanānandaṃ śauryavantaṃ dṛḍhavratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याम् अभयदातारं लौल्यचापल्यवर्जितम् । आचारपालकं धीरं समयेषु कृतास्पदम्
vidyām abhayadātāraṃ laulyacāpalyavarjitam / ācārapālakaṃ dhīraṃ samayeṣu kṛtāspadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतं न त्यजेद् वस्तुं यो गत्वा न परिग्रहेत् । स गुरुर् न मनुष्यानां देवानाम् अपि दुर्लभः
āgataṃ na tyajed vastuṃ yo gatvā na parigrahet / sa gurur na manuṣyānāṃ devānām api durlabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिहीनं गुरुं प्राप्य शिष्ये मुक्तिः कुतः प्रिये । मूलच्छिन्ने यथा वृक्षे कुतः पुष्पफलादिकम्
śaktihīnaṃ guruṃ prāpya śiṣye muktiḥ kutaḥ priye / mūlacchinne yathā vṛkṣe kutaḥ puṣpaphalādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधं गुरुं प्राप्य को न मुच्येत बन्धनात् । तं दृष्ट्वा सर्वभावेन शिष्यश् चाराधयेद् गुरुम्
evaṃvidhaṃ guruṃ prāpya ko na mucyeta bandhanāt / taṃ dṛṣṭvā sarvabhāvena śiṣyaś cārādhayed gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मना च धनेनैव दासत्वेन भजेत् तु तम् । तावद् आराधयेद् देवि प्रसन्नो यावत् स गुरुः
ātmanā ca dhanenaiva dāsatvena bhajet tu tam / tāvad ārādhayed devi prasanno yāvat sa guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्नो ददते दीक्षां यया पाशक्षयो भवेत् । प्रबोधो भवते तस्य गृह्णाति यदि तत्क्रमात्
prasanno dadate dīkṣāṃ yayā pāśakṣayo bhavet / prabodho bhavate tasya gṛhṇāti yadi tatkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्रमाद् ददते यस् तु अक्रमाद् गृह्णते तु यः । द्वाव् एतौ निश्चितौ बद्धौ पाशैः कुलसमुद्भवैः
akramād dadate yas tu akramād gṛhṇate tu yaḥ / dvāv etau niścitau baddhau pāśaiḥ kulasamudbhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अष्टौ तथा पञ्च त्रीण्य् अब्दानि सुभावितः । तावन् न कारयेद् दीक्षां निषिद्धस् तु कुलान्वये
yāvad aṣṭau tathā pañca trīṇy abdāni subhāvitaḥ / tāvan na kārayed dīkṣāṃ niṣiddhas tu kulānvaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चेद् गुरुसामर्थ्याद् ददते दयया शिशोः । तथापि तेन कर्तव्यं दासत्वं तु गुरोः कुले
atha ced gurusāmarthyād dadate dayayā śiśoḥ / tathāpi tena kartavyaṃ dāsatvaṃ tu guroḥ kule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रुष्टः शतधा वापि ताडितस् तु सहस्रधा । एवं कृते न यस्यास्ति विरागस् तस्य योग्यता
ākruṣṭaḥ śatadhā vāpi tāḍitas tu sahasradhā / evaṃ kṛte na yasyāsti virāgas tasya yogyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुणा रोषितो वाथ यो दद्याद् उत्तरं क्वचित् । स तु नश्यति दुष्टात्मा अजीर्णे भोजनं यथा
guruṇā roṣito vātha yo dadyād uttaraṃ kvacit / sa tu naśyati duṣṭātmā ajīrṇe bhojanaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोः कोपं न कर्तव्यं वाङ्मनःकायकर्मभिः । तस्य कोपाद् दहिष्यन्ति प्राप्तज्ञानं मरीचयः
guroḥ kopaṃ na kartavyaṃ vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ / tasya kopād dahiṣyanti prāptajñānaṃ marīcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्यलोकं समासाद्य किञ्चिज्ज्ञा गुरवो यदि । तदा ज्ञानस्य का रक्षा ज्ञानचौरं हरन्ति ताः
martyalokaṃ samāsādya kiñcijjñā guravo yadi / tadā jñānasya kā rakṣā jñānacauraṃ haranti tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमाशीलं गुरुं मत्वा यदि शिष्यो ऽपमानयेत् । प्राप्तं मे ज्ञानसद्भावं गच्छामः कथनं विना
kṣamāśīlaṃ guruṃ matvā yadi śiṣyo 'pamānayet / prāptaṃ me jñānasadbhāvaṃ gacchāmaḥ kathanaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य रोधादिका देव्यो मूकत्वं जनयन्ति वै । न रोहति यथा बीजं दग्धं तद्वद् इदं प्रिये
tasya rodhādikā devyo mūkatvaṃ janayanti vai / na rohati yathā bījaṃ dagdhaṃ tadvad idaṃ priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञायोगं क्रियामन्त्रं मुषित्वा यः पलायते । न च तेन समं याति तत्रैवायाति निश्चितम्
ājñāyogaṃ kriyāmantraṃ muṣitvā yaḥ palāyate / na ca tena samaṃ yāti tatraivāyāti niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथं तिष्ठते मूढो भुक्तोद्गीर्णे वपुर् यथा । नाबुभुक्षा बुभुक्षा वा घृणी क्षीणतनुर् भवेत्
sa kathaṃ tiṣṭhate mūḍho bhuktodgīrṇe vapur yathā / nābubhukṣā bubhukṣā vā ghṛṇī kṣīṇatanur bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभं वा अशुभं वाथ कुर्वाणं न हसेद् गुरुम् । हसनाद् ध्वंसम् आयाति हसिते हिंसितो हि सः
śubhaṃ vā aśubhaṃ vātha kurvāṇaṃ na hased gurum / hasanād dhvaṃsam āyāti hasite hiṃsito hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यप्रतिपत्त्या वा न वदेद् गुरुणा सह । मुखे हस्तं प्रदत्त्वा तु ददादेशम् इति ब्रुवन्
sāmānyapratipattyā vā na vaded guruṇā saha / mukhe hastaṃ pradattvā tu dadādeśam iti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गरक्षा न कर्तव्या न शाठ्यं गुरुणा सह । उक्तानुक्तेषु कार्येषु उपेक्षां नैव कारयेत्
aṅgarakṣā na kartavyā na śāṭhyaṃ guruṇā saha / uktānukteṣu kāryeṣu upekṣāṃ naiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शठस् तु दुष्टभावश् च मृषावाद्यप्रवादकः । अन्तरङ्गी न सद्भावी स नष्टः कञ्जिनी यथा
śaṭhas tu duṣṭabhāvaś ca mṛṣāvādyapravādakaḥ / antaraṅgī na sadbhāvī sa naṣṭaḥ kañjinī yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विधाभावाभिपन्नस्य भिन्नभाव इतस् ततः । य एवं वर्तते मूढः स नष्टः कञ्जिकं यथा
dvidhābhāvābhipannasya bhinnabhāva itas tataḥ / ya evaṃ vartate mūḍhaḥ sa naṣṭaḥ kañjikaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञास्फुरन्तम् आनन्दं गुरुं त्यक्त्वान्यम् आश्रयेत् । सन्निरुद्धस् तु सर्वत्र राज्यभ्रष्टो यथा नृपः
ājñāsphurantam ānandaṃ guruṃ tyaktvānyam āśrayet / sanniruddhas tu sarvatra rājyabhraṣṭo yathā nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरं द्रव्यविज्ञानं वस्त्रवाहनभूषणम् । गुर्वर्थं धारयेद् यस् तु स वै संस्कारम् अर्हति
śarīraṃ dravyavijñānaṃ vastravāhanabhūṣaṇam / gurvarthaṃ dhārayed yas tu sa vai saṃskāram arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुर् मान्यो गुरुः पूज्यश् चाराध्यो गुरवः सदा । गुरौ सन्तोषिते सर्वं तोषितं सचराचरम्
gurur mānyo guruḥ pūjyaś cārādhyo guravaḥ sadā / gurau santoṣite sarvaṃ toṣitaṃ sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोः समो नैव हि मर्त्यलोके तथा विशेषेण तु चान्तरिक्षे । यस् तारयेद् दुःखमहार्णवौघात् किं तस्य कर्तुं स करोति शिष्यः
guroḥ samo naiva hi martyaloke tathā viśeṣeṇa tu cāntarikṣe / yas tārayed duḥkhamahārṇavaughāt kiṃ tasya kartuṃ sa karoti śiṣyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न माता न पिता चैव न भ्राता नैव बान्धवाः । उपकारं हि कुर्वन्ति कुरुते यादृशं गुरुः
na mātā na pitā caiva na bhrātā naiva bāndhavāḥ / upakāraṃ hi kurvanti kurute yādṛśaṃ guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मत्वा वरारोहे दुःखे दुःखी सुखे सुखी । गुरोर् वैरोधिकं स्थानं प्रमादाद् अपि न व्रजेत्
evaṃ matvā varārohe duḥkhe duḥkhī sukhe sukhī / guror vairodhikaṃ sthānaṃ pramādād api na vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपविष्टस्य पार्श्वे तु कर्तव्यं मार्जनादिकम् । भिक्षापात्रं निवेद्येत पुष्पधाटीं वहेत् सदा
upaviṣṭasya pārśve tu kartavyaṃ mārjanādikam / bhikṣāpātraṃ nivedyeta puṣpadhāṭīṃ vahet sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरङ्गं न कर्तव्यं वाङ्मनःकायकर्मणा । यत् किञ्चिद् गुरवे कार्यं तत् कर्तव्यम् अशङ्कितैः
antaraṅgaṃ na kartavyaṃ vāṅmanaḥkāyakarmaṇā / yat kiñcid gurave kāryaṃ tat kartavyam aśaṅkitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एवं वर्तते शिष्यः सुखदुःखसमाश्रयी । तस्य सिद्धिर् न दूरस्था मोक्षः स्वाधीनतां गतः
ya evaṃ vartate śiṣyaḥ sukhaduḥkhasamāśrayī / tasya siddhir na dūrasthā mokṣaḥ svādhīnatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुणापादितं सर्वम् उपदेशं प्रपूजयेत् । तस्माद् एवं विदित्वा तु गुरुर् देवो न चान्यथा
guruṇāpāditaṃ sarvam upadeśaṃ prapūjayet / tasmād evaṃ viditvā tu gurur devo na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिष्कालं प्रणिपातेन ध्यानयोगेन तं यजेत् । अदृष्टविग्रहेशानम् उपलभ्येत नान्यथा
triṣkālaṃ praṇipātena dhyānayogena taṃ yajet / adṛṣṭavigraheśānam upalabhyeta nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रध्यानतपोपायैश् चर्यायोगैर् अनेकधा । न पश्यन्ति परं शम्भुं यावन् नोपासयेद् गुरुम्
mantradhyānatapopāyaiś caryāyogair anekadhā / na paśyanti paraṃ śambhuṃ yāvan nopāsayed gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायन्तो ऽपि सदा भक्त्या मद्रूपं गुरुणोदितम् । तथापि न भवेत् सौख्यं शाम्भवं परमार्थतः
dhyāyanto 'pi sadā bhaktyā madrūpaṃ guruṇoditam / tathāpi na bhavet saukhyaṃ śāmbhavaṃ paramārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन् मूर्ध्नोपरि पादा आज्ञायुक्तः सुभावितः । तावन् न जायते शीघ्रम् अदृष्टगुणलक्षणम्
yāvan mūrdhnopari pādā ājñāyuktaḥ subhāvitaḥ / tāvan na jāyate śīghram adṛṣṭaguṇalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुरूपविधौ यदि निश्चलता तद् उपासति मूर्ध्नि धृताङ्घ्रियुगम् । अचिरेण भवत्य् उपलद्भिगुणा अणिमादिगुणाष्टकशम्भुपदम्
gururūpavidhau yadi niścalatā tad upāsati mūrdhni dhṛtāṅghriyugam / acireṇa bhavaty upaladbhiguṇā aṇimādiguṇāṣṭakaśambhupadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञाहीने परोक्षत्वं त्रयाणां दर्शितं मया । रुद्रभैरववीराणां कथनाद् योगः प्रवर्तते
ājñāhīne parokṣatvaṃ trayāṇāṃ darśitaṃ mayā / rudrabhairavavīrāṇāṃ kathanād yogaḥ pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धे सिद्धं विनिर्दिष्टं प्रत्यक्षगुणलक्षणम् । आज्ञातः सम्प्रवर्तेत सा चाज्ञा गुरवो विदुः
siddhe siddhaṃ vinirdiṣṭaṃ pratyakṣaguṇalakṣaṇam / ājñātaḥ sampravarteta sā cājñā guravo viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रे शास्त्रे स्मृतं ज्ञानं मयानेकविधानतः । प्रत्यक्षमन्त्रनिहिता सिद्धाज्ञा सिद्धगोचरे
śāstre śāstre smṛtaṃ jñānaṃ mayānekavidhānataḥ / pratyakṣamantranihitā siddhājñā siddhagocare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनेदं सिद्धसन्तानं गुरुदेवोपलक्षितम् । यस्य चाज्ञानिपातेन सम्बोधः शाम्भवो भवेत्
tenedaṃ siddhasantānaṃ gurudevopalakṣitam / yasya cājñānipātena sambodhaḥ śāmbhavo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षं गुरवं त्यक्त्वा ज्ञानरूपं कुलेश्वरम् । कथम् आराधनान्यत्र कुरुते मोहितात्मनः
pratyakṣaṃ guravaṃ tyaktvā jñānarūpaṃ kuleśvaram / katham ārādhanānyatra kurute mohitātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्वाणाग्नौ ज्वलद्दीप्ते यो ऽन्यत्राग्नौ व्रजेत् कुधीः । देवागारं गुरुं त्यक्त्वा व्रजत्य् अधोभवं तु सः
nirvāṇāgnau jvaladdīpte yo 'nyatrāgnau vrajet kudhīḥ / devāgāraṃ guruṃ tyaktvā vrajaty adhobhavaṃ tu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वकर्मविशुद्धस्य शक्तिपातः सुनिर्मलः । तीव्रशक्तिनिपातो ऽस्य शीघ्रम् एव प्रपद्यते
pūrvakarmaviśuddhasya śaktipātaḥ sunirmalaḥ / tīvraśaktinipāto 'sya śīghram eva prapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलकायप्रपूर्णस्य मन्दं मन्दं प्रवर्तते । अभाग्यस्यापि षण्मासात् तीव्रत्वं सम्प्रपद्यते
malakāyaprapūrṇasya mandaṃ mandaṃ pravartate / abhāgyasyāpi ṣaṇmāsāt tīvratvaṃ samprapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन् न सर्वभावेन मर्त्यलोकम् उपागतम् । गुरुमूर्तिधरं शम्भुं तावत् पातो न शाम्भवः
yāvan na sarvabhāvena martyalokam upāgatam / gurumūrtidharaṃ śambhuṃ tāvat pāto na śāmbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्वीर्यः पारदो यद्वत् पतितः स्फुटितः कणैः । तद्वच् च देशिकेन्द्राणां रूपेण प्रभ्रमाम्य् अहम्
madvīryaḥ pārado yadvat patitaḥ sphuṭitaḥ kaṇaiḥ / tadvac ca deśikendrāṇāṃ rūpeṇa prabhramāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम वीर्यप्रसूतास् ते आचार्याः सूतकेव हि । विन्धन्ति संस्कृताः सन्तो भक्त्योषधिसुजारणात्
mama vīryaprasūtās te ācāryāḥ sūtakeva hi / vindhanti saṃskṛtāḥ santo bhaktyoṣadhisujāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् एकः कुलालो वै खेचरादौ गुणोज्ज्वलः । सृजामि निखिलं सर्वं गुरुत्वे संव्यवस्थितः
aham ekaḥ kulālo vai khecarādau guṇojjvalaḥ / sṛjāmi nikhilaṃ sarvaṃ gurutve saṃvyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सादाख्यः खेचराणां च पिङ्गो ऽहं पवनोद्भवः । तेजसे ऽनन्तरूपो ऽहं ऽनुग्रहीशो जलोद्भवः
sādākhyaḥ khecarāṇāṃ ca piṅgo 'haṃ pavanodbhavaḥ / tejase 'nantarūpo 'haṃ 'nugrahīśo jalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकण्ठो ऽहं निवृत्[त्]यन्ते कुलीशो ऽहं क्षितीतले । ऽनुघ्रहाम्य् अखिलं सर्वम् एको ऽप्य् अनेकधा स्थितः
śrīkaṇṭho 'haṃ nivṛt[t]yante kulīśo 'haṃ kṣitītale / 'nughrahāmy akhilaṃ sarvam eko 'py anekadhā sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन येन हि भावेन पृच्छितो ऽहं यथा यथा । तथा तथा मया सर्वं गुरुत्वे सम्प्रदर्शितम्
yena yena hi bhāvena pṛcchito 'haṃ yathā yathā / tathā tathā mayā sarvaṃ gurutve sampradarśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैव सिद्धसन्ताने प्रत्यक्षो ऽहं व्यवस्थितः । गुरुमूर्तौ स्थितो नित्यं यस्याज्ञा सम्प्रवर्तते
atraiva siddhasantāne pratyakṣo 'haṃ vyavasthitaḥ / gurumūrtau sthito nityaṃ yasyājñā sampravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णस्य यथाकाराः संज्ञाभेदैर् अनेकधा । कटकङ्कणकेयूरैः कण्ठीमुद्राङ्गुलीयकैः
suvarṇasya yathākārāḥ saṃjñābhedair anekadhā / kaṭakaṅkaṇakeyūraiḥ kaṇṭhīmudrāṅgulīyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ते गुरवो ज्ञेया ममाज्ञाङ्गसमुद्भवाः । रसवद् वेधका ज्ञेया स्तोकं स्तोकं बहुं बहुम्
tathā te guravo jñeyā mamājñāṅgasamudbhavāḥ / rasavad vedhakā jñeyā stokaṃ stokaṃ bahuṃ bahum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलकोटिपलानां च गुञ्जाद् एवं न संशयः । एवं विभूतिर् आख्याता युगरूपानुसारिणी
palakoṭipalānāṃ ca guñjād evaṃ na saṃśayaḥ / evaṃ vibhūtir ākhyātā yugarūpānusāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलेन विहितो वेधः किं गुञ्जातो न विध्यति । संस्कारे सति सर्वत्र बहुस्तोकं न चिन्तयेत्
palena vihito vedhaḥ kiṃ guñjāto na vidhyati / saṃskāre sati sarvatra bahustokaṃ na cintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परापरविभागेन कालभाववशेन च । बहुस्तोकं न मन्तव्यं प्रत्ययश् चात्र कारणम्
parāparavibhāgena kālabhāvavaśena ca / bahustokaṃ na mantavyaṃ pratyayaś cātra kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसविद्धं यथा ताम्रं न भूयस् ताम्रतां व्रजेत् । आज्ञाविद्धस् तथाप्य् एवं न संसारम् अनुक्रमेत्
rasaviddhaṃ yathā tāmraṃ na bhūyas tāmratāṃ vrajet / ājñāviddhas tathāpy evaṃ na saṃsāram anukramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चाज्ञा विद्यते यस्य मम तुल्यः कुजाम्बिके । पलमात्ररसो भव्यं गुञ्जामात्ररसेन किम्
sā cājñā vidyate yasya mama tulyaḥ kujāmbike / palamātraraso bhavyaṃ guñjāmātrarasena kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलमात्ररसो ह्य् अहं गुञ्जामात्रस् ततोद्भवः । एवं मत्वा गुरूणां च न विकल्पो विभूतये
palamātraraso hy ahaṃ guñjāmātras tatodbhavaḥ / evaṃ matvā gurūṇāṃ ca na vikalpo vibhūtaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञातो भुक्ति मुक्तिश् च सर्वं साधयते क्षणात् । वाञ्छितं लभते सर्वं यदि भक्तिः सुनिश्चला
ājñāto bhukti muktiś ca sarvaṃ sādhayate kṣaṇāt / vāñchitaṃ labhate sarvaṃ yadi bhaktiḥ suniścalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञा तु द्विविधा प्रोक्ता साधकानुग्रहात्मिका । समर्थाचारयुक्तस्य ततस् तां तु प्रमोचयेत्
ājñā tu dvividhā proktā sādhakānugrahātmikā / samarthācārayuktasya tatas tāṃ tu pramocayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राथमिकस्य या आज्ञा; सा विशुद्धिप्रबोधिका । अधिकारनिमित्तार्थं पुनश् चाज्ञां ददेद् गुरुः
prāthamikasya yā ājñā; sā viśuddhiprabodhikā / adhikāranimittārthaṃ punaś cājñāṃ daded guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञामात्रेण सन्तुष्टो अन्यस्याज्ञां ददाति च । नेहत्रे तु सुखं तस्य परत्रे बाध्यते तु सः
ājñāmātreṇa santuṣṭo anyasyājñāṃ dadāti ca / nehatre tu sukhaṃ tasya paratre bādhyate tu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचासिद्धिः पुरक्षोभं यावज् ज्ञातं न योगिनः । तावन् न कारयेद् दीक्षाम् इत्य् आज्ञा पारमेश्वरी
vācāsiddhiḥ purakṣobhaṃ yāvaj jñātaṃ na yoginaḥ / tāvan na kārayed dīkṣām ity ājñā pārameśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वाम्नायं वरारोहे दिव्यादिव्यैर् निषेवितम् । चतुष्कं पञ्चकं षट्कं चतुष्कं पञ्चकं चतुः
jñātvāmnāyaṃ varārohe divyādivyair niṣevitam / catuṣkaṃ pañcakaṃ ṣaṭkaṃ catuṣkaṃ pañcakaṃ catuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लोकद्वादशकं चान्यत् पञ्चरत्नं सतद्ग्रहम् । षोढान्यासक्रमं ज्ञात्वा एतत् सर्वं विधानतः
ślokadvādaśakaṃ cānyat pañcaratnaṃ satadgraham / ṣoḍhānyāsakramaṃ jñātvā etat sarvaṃ vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स योग्यः क्रमिको शिष्यो अन्यथा नामधारकः । ततः प्रभृति सिद्धो ऽसौ पूज्यः पूजापकः स्मृतः
sa yogyaḥ kramiko śiṣyo anyathā nāmadhārakaḥ / tataḥ prabhṛti siddho 'sau pūjyaḥ pūjāpakaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्गुणविशिष्टो ऽयं शिष्यः सर्वार्थदायकः । महदन्यायसम्प्राप्तो गुरुस् तं न तिरस्करेत्
etadguṇaviśiṣṭo 'yaṃ śiṣyaḥ sarvārthadāyakaḥ / mahadanyāyasamprāpto gurus taṃ na tiraskaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गुरुत्वम् आप्नोति सिद्धाम्नाये कुजेश्वरि । अन्यथा जीविकार्थं तु आत्मानं च विडम्बितः
evaṃ gurutvam āpnoti siddhāmnāye kujeśvari / anyathā jīvikārthaṃ tu ātmānaṃ ca viḍambitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञाया गुणम् ऐश्वर्यं यस्य जातं यशस्विनि । तस्मात् सम्पद्यते सर्वं यदि दत्ता प्रसादतः
ājñāyā guṇam aiśvaryaṃ yasya jātaṃ yaśasvini / tasmāt sampadyate sarvaṃ yadi dattā prasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण विहिता चाज्ञा आज्ञामोघक्रमं विदुः । ते ज्येष्ठाः क्रमसन्ताने यद्य् एषां ऽनुक्रमो न हि
krameṇa vihitā cājñā ājñāmoghakramaṃ viduḥ / te jyeṣṭhāḥ kramasantāne yady eṣāṃ 'nukramo na hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु मण्डलयोग्यास् ते न भवन्ति कुलेश्वराः । चन्दनाक्षतदीपानां नार्हत्वं च भजन्ति ते
kiṃ tu maṇḍalayogyās te na bhavanti kuleśvarāḥ / candanākṣatadīpānāṃ nārhatvaṃ ca bhajanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकाराज्ञा प्रथमा प्रसादाज्ञा द्वितीयका । सा यदि क्रमशः प्राप्ता सक्रमानुक्रमेण तु
adhikārājñā prathamā prasādājñā dvitīyakā / sā yadi kramaśaḥ prāptā sakramānukrameṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कालं समारभ्य गुरुत्वं भजते तु सः । स यत्र तिष्ठते देशे तत्र ये ऽन्ये तु कन्यसाः
tatra kālaṃ samārabhya gurutvaṃ bhajate tu saḥ / sa yatra tiṣṭhate deśe tatra ye 'nye tu kanyasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.