Saddharmalankavatarasutra 10

अभिलापहेतुको भावः स्वभावो यदि विद्यते । अभिलापसंभवो भावो नास्तीति च न विद्यते

abhilāpahetuko bhāvaḥ svabhāvo yadi vidyate / abhilāpasaṃbhavo bhāvo nāstīti ca na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वस्तुको ह्यभिलापस्तत्संवृत्यापि न विद्यते । विपर्यासस्य वस्तुत्वाच्चोपलब्धिर्न विद्यते

nirvastuko hyabhilāpastatsaṃvṛtyāpi na vidyate / viparyāsasya vastutvāccopalabdhirna vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यते चेद्विपर्यासो नैःस्वाभाव्यं न विद्यते । विपर्यासस्य वस्तुत्वाद्यद्यदेवोपलभ्यते । निःस्वभावं भवेत्तद्धि सर्वथापि न विद्यते

vidyate cedviparyāso naiḥsvābhāvyaṃ na vidyate / viparyāsasya vastutvādyadyadevopalabhyate / niḥsvabhāvaṃ bhavettaddhi sarvathāpi na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदेतद्दृश्यते चित्रं चित्तं दौष्ठुल्यवासितम् । रूपावभासग्रहणं बहिर्धा चित्तविभ्रमम्

yadetaddṛśyate citraṃ cittaṃ dauṣṭhulyavāsitam / rūpāvabhāsagrahaṇaṃ bahirdhā cittavibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पेनाविकल्पेन विकल्पो हि प्रहीयते । विकल्पेनाविकल्पेन शून्यतातत्त्वदर्शनम्

vikalpenāvikalpena vikalpo hi prahīyate / vikalpenāvikalpena śūnyatātattvadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाहस्ती यथा चित्रं पत्राणि कनका यथा । तथा दृश्यं नृणां ख्याति चित्ते अज्ञानवासिते

māyāhastī yathā citraṃ patrāṇi kanakā yathā / tathā dṛśyaṃ nṛṇāṃ khyāti citte ajñānavāsite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्यो न पश्यते भ्रान्तिं नापि तत्त्वं तदन्तरे । भ्रान्तिरेव भवेत्तत्त्वं यस्मात्तत्त्वं तदन्तरे

āryo na paśyate bhrāntiṃ nāpi tattvaṃ tadantare / bhrāntireva bhavettattvaṃ yasmāttattvaṃ tadantare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्तिं विधूय सर्वां तु निमित्तं यदि जायते । सैव चास्य भवेद्भ्रान्तिरशुद्धं तिमिरं यथा

bhrāntiṃ vidhūya sarvāṃ tu nimittaṃ yadi jāyate / saiva cāsya bhavedbhrāntiraśuddhaṃ timiraṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशोण्डुकं तैमिरिको यथा गृह्णाति विभ्रमात् । विषयेषु तद्वद्बालानां ग्रहणं संप्रवर्तते

keśoṇḍukaṃ taimiriko yathā gṛhṇāti vibhramāt / viṣayeṣu tadvadbālānāṃ grahaṇaṃ saṃpravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशोण्डुकप्रख्यमिदं मरीच्युदकविभ्रमम् । त्रिभवं स्वप्नमायाभं विभावेन्तो विमुच्यते

keśoṇḍukaprakhyamidaṃ marīcyudakavibhramam / tribhavaṃ svapnamāyābhaṃ vibhāvento vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पश्च विकल्प्यश्च विकल्पस्य प्रवर्तते । बन्धो बन्ध्यश्च बद्धश्च षडेते मोक्षहेतवः

vikalpaśca vikalpyaśca vikalpasya pravartate / bandho bandhyaśca baddhaśca ṣaḍete mokṣahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भूमयो न सत्यानि न क्षेत्रा न च निर्मिताः । बुद्धाः प्रत्येकबुद्धाश्च श्रावकाश्चापि कल्पिताः

na bhūmayo na satyāni na kṣetrā na ca nirmitāḥ / buddhāḥ pratyekabuddhāśca śrāvakāścāpi kalpitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुद्गलः संततिः स्कन्धाः प्रत्यया ह्यणवस्तथा । प्रधानमीश्वरः कर्ता चित्तमात्रे विकल्प्यते

pudgalaḥ saṃtatiḥ skandhāḥ pratyayā hyaṇavastathā / pradhānamīśvaraḥ kartā cittamātre vikalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं हि सर्वं सर्वत्र सर्वदेहेषु वर्तते । विचित्रं गृह्यते ऽसद्भिश्चित्तमात्रं ह्यलक्षणम्

cittaṃ hi sarvaṃ sarvatra sarvadeheṣu vartate / vicitraṃ gṛhyate 'sadbhiścittamātraṃ hyalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्यात्मा विद्यते स्कन्धे स्कन्धाश्चैव हि नात्मनि । न ते यथा विकल्प्यन्ते न च ते वै न सन्ति च

na hyātmā vidyate skandhe skandhāścaiva hi nātmani / na te yathā vikalpyante na ca te vai na santi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तित्वं सर्वभावानां यथा बालैर्विकल्प्यते । यदि ते भवेद्यथादृष्टाः सर्वे स्युस्तत्त्वदर्शिनः

astitvaṃ sarvabhāvānāṃ yathā bālairvikalpyate / yadi te bhavedyathādṛṣṭāḥ sarve syustattvadarśinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावात्सर्वधर्मणां संक्लेशो नास्ति शुद्धि च । न च ते तथा यथादृष्टा न च ते वै न सन्ति च

abhāvātsarvadharmaṇāṃ saṃkleśo nāsti śuddhi ca / na ca te tathā yathādṛṣṭā na ca te vai na santi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्तिर्निमित्तं संकल्पः परतन्त्रस्य लक्षणम् । तस्मिन्निमित्ते यन्नाम तद्विकल्पितलक्षणम्

bhrāntirnimittaṃ saṃkalpaḥ paratantrasya lakṣaṇam / tasminnimitte yannāma tadvikalpitalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामनिमित्तसंकल्पो यदा तस्य न जायते । प्रत्ययावस्तुसंकेतं परिनिष्पन्नलक्षणम्

nāmanimittasaṃkalpo yadā tasya na jāyate / pratyayāvastusaṃketaṃ pariniṣpannalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैपाकिकाश्च ये बुद्धा जिना नैर्माणिकाश्च ये । सत्त्वाश्च बोधिसत्त्वाश्च क्षेत्राणि च दिशे दिशे

vaipākikāśca ye buddhā jinā nairmāṇikāśca ye / sattvāśca bodhisattvāśca kṣetrāṇi ca diśe diśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्यन्दधर्मनिर्माणा जिना नैर्माणिकाश्च ये । सर्वे ते ह्यमिताभस्य सुखावत्या विनिर्गताः

nisyandadharmanirmāṇā jinā nairmāṇikāśca ye / sarve te hyamitābhasya sukhāvatyā vinirgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच्च नैर्माणिकैर्भाष्टं यच्च भाष्टं विपाकजैः । सूत्रान्तवैपुल्यनयं तस्य संधिं विजानथ

yacca nairmāṇikairbhāṣṭaṃ yacca bhāṣṭaṃ vipākajaiḥ / sūtrāntavaipulyanayaṃ tasya saṃdhiṃ vijānatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्भाषितं जिनसुतैर्यच्च भाषन्ति नायकाः । यद्धि नैर्माणिकाभाष्टं न तु वैपाकिकैर्जिनैः

yadbhāṣitaṃ jinasutairyacca bhāṣanti nāyakāḥ / yaddhi nairmāṇikābhāṣṭaṃ na tu vaipākikairjinaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुत्पन्ना ह्यमी धर्मा न चैवैते न सन्ति च । गन्धर्वनगरस्वप्नमायानिर्माणसादृशाः

anutpannā hyamī dharmā na caivaite na santi ca / gandharvanagarasvapnamāyānirmāṇasādṛśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं प्रवर्तते चित्तं चित्तमेव विमुच्यते । चित्तं हि जायते नान्यच्चित्तमेव निरुध्यते

cittaṃ pravartate cittaṃ cittameva vimucyate / cittaṃ hi jāyate nānyaccittameva nirudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थाभासं नृणां चित्तं चित्तं वै ख्याति कल्पितम् । नास्त्यर्थश्चित्तमात्रेयं निर्विकल्पो विमुच्यते

arthābhāsaṃ nṛṇāṃ cittaṃ cittaṃ vai khyāti kalpitam / nāstyarthaścittamātreyaṃ nirvikalpo vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिकालप्रपञ्चदौष्ठुल्यं हि समाहितम् । विकल्पो भावितस्तेन मिथ्याभासं प्रवर्तते

anādikālaprapañcadauṣṭhulyaṃ hi samāhitam / vikalpo bhāvitastena mithyābhāsaṃ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थाभासे च विज्ञाने ज्ञानं तथतागोचरम् । परावृत्तं निराभासमार्याणां गोचरे ह्यसौ

arthābhāse ca vijñāne jñānaṃ tathatāgocaram / parāvṛttaṃ nirābhāsamāryāṇāṃ gocare hyasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थप्रविचयं ध्यानं ध्यानं बालोपचारिकम् । तथतारम्बणं ध्यानं ध्यानं ताथागतं शुभम्

arthapravicayaṃ dhyānaṃ dhyānaṃ bālopacārikam / tathatārambaṇaṃ dhyānaṃ dhyānaṃ tāthāgataṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिकल्पितं स्वभावेन सर्वधर्मा अजानकाः । परतन्त्रं समाश्रित्य विकल्पो भ्रमते नृणाम्

parikalpitaṃ svabhāvena sarvadharmā ajānakāḥ / paratantraṃ samāśritya vikalpo bhramate nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परतन्त्रं यथा शुद्धं विकल्पेन विसंयुतम् । परावृत्तं हि तथता विहारः कल्पवर्जितः

paratantraṃ yathā śuddhaṃ vikalpena visaṃyutam / parāvṛttaṃ hi tathatā vihāraḥ kalpavarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा विकल्पं विकल्पेथ विकल्पो नास्ति सत्यतः । भ्रान्तिं विकल्पयन्तस्य ग्राह्यग्राहकयोर्न तु । बाह्यार्थदर्शनं कल्पं स्वभावः परिकल्पितः

mā vikalpaṃ vikalpetha vikalpo nāsti satyataḥ / bhrāntiṃ vikalpayantasya grāhyagrāhakayorna tu / bāhyārthadarśanaṃ kalpaṃ svabhāvaḥ parikalpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन कल्पेन कल्पेन्ति स्वभावः प्रत्ययोद्भवः । बाह्यार्थदर्शनं मिथ्या नास्त्यर्थं चित्तमेव तु

yena kalpena kalpenti svabhāvaḥ pratyayodbhavaḥ / bāhyārthadarśanaṃ mithyā nāstyarthaṃ cittameva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्त्या विपश्यमानानां ग्राहग्राह्यं निरुध्यते । बाह्यो न विद्यते ह्यर्थो यथा बालैर्विकल्प्यते

yuktyā vipaśyamānānāṃ grāhagrāhyaṃ nirudhyate / bāhyo na vidyate hyartho yathā bālairvikalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनैर्लुलितं चित्तमर्थाभासं प्रवर्तते । कल्पद्वयनिरोधेन ज्ञानं तथतगोचरम्

vāsanairlulitaṃ cittamarthābhāsaṃ pravartate / kalpadvayanirodhena jñānaṃ tathatagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पद्यते ह्यनाभासमचिन्त्यमार्यगोचरम् । नामनिमित्तसंकल्पः स्वभावद्वयलक्षणम् । सम्यग्ज्ञानं हि तथता परिनिष्पन्नलक्षणम्

utpadyate hyanābhāsamacintyamāryagocaram / nāmanimittasaṃkalpaḥ svabhāvadvayalakṣaṇam / samyagjñānaṃ hi tathatā pariniṣpannalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापितृसमायोगादालयमनसंयुतम् । घृतकुम्भे मूषिका यद्वत्सह शुक्रेण वर्धते

mātāpitṛsamāyogādālayamanasaṃyutam / ghṛtakumbhe mūṣikā yadvatsaha śukreṇa vardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेशीघनार्बुदं पिटकमशुभं कर्मचित्रितम् । कर्मवायुमहाभूतैः फलवत्संप्रपद्यते

peśīghanārbudaṃ piṭakamaśubhaṃ karmacitritam / karmavāyumahābhūtaiḥ phalavatsaṃprapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चपञ्चकपञ्चैव व्रणाश्चैव नवैव तु । नखदन्तरोमसंछन्नः स्फुरमाणः प्रजायते

pañcapañcakapañcaiva vraṇāścaiva navaiva tu / nakhadantaromasaṃchannaḥ sphuramāṇaḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजातमात्रं विष्ठाकृमिं सुप्तबुद्धेव मानवः । चक्षुषा स्फुरते रूपं विवृद्धिं याति कल्पनात्

prajātamātraṃ viṣṭhākṛmiṃ suptabuddheva mānavaḥ / cakṣuṣā sphurate rūpaṃ vivṛddhiṃ yāti kalpanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताल्वोष्ठपुटसंयोगाद्विकल्पेनावधार्यते । वाचा प्रवर्तते नॄणां शुकस्येव विकल्पना

tālvoṣṭhapuṭasaṃyogādvikalpenāvadhāryate / vācā pravartate nṝṇāṃ śukasyeva vikalpanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चितास्तीर्थ्यवादानां महायानमनिश्चितम् । सत्त्वाश्रयप्रवृत्तो ऽयं कुदृष्टीनामनास्पदम्

niścitāstīrthyavādānāṃ mahāyānamaniścitam / sattvāśrayapravṛtto 'yaṃ kudṛṣṭīnāmanāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यात्मवेद्ययानं मे तार्किकाणामगोचरम् । पश्चात्काले गते नाथे ब्रूहि को ऽयं धरिष्यति

pratyātmavedyayānaṃ me tārkikāṇāmagocaram / paścātkāle gate nāthe brūhi ko 'yaṃ dhariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वृते सुगते पश्चात्कालो ऽतीतो भविष्यति । महामते निबोध त्वं यो नेत्रीं धारयिष्यति

nirvṛte sugate paścātkālo 'tīto bhaviṣyati / mahāmate nibodha tvaṃ yo netrīṃ dhārayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणापथवेदल्यां भिक्षुः श्रीमान् महायशाः । नागाह्वयः स नाम्ना तु सदसत्पक्षदारकः

dakṣiṇāpathavedalyāṃ bhikṣuḥ śrīmān mahāyaśāḥ / nāgāhvayaḥ sa nāmnā tu sadasatpakṣadārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाश्य लोके मद्यानं महायानमनुत्तरम् । आसाद्य भूमिं मुदितां यास्यते ऽसौ सुखावतीम्

prakāśya loke madyānaṃ mahāyānamanuttaram / āsādya bhūmiṃ muditāṃ yāsyate 'sau sukhāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्या विवेच्यमानानां स्वभावो नावधार्यते । यस्मात्तदनभिलाप्यास्ते निःस्वभावाश्च देशिताः

buddhyā vivecyamānānāṃ svabhāvo nāvadhāryate / yasmāttadanabhilāpyāste niḥsvabhāvāśca deśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्ययोत्पादिते ह्यर्थे नास्त्यस्तीति न विद्यते । प्रत्ययान्तर्गतं भावं ये कल्पेन्त्यस्ति नास्ति च । दूरीभूता भवेन्मन्ये शासनात्तीर्थदृष्टयः

pratyayotpādite hyarthe nāstyastīti na vidyate / pratyayāntargataṃ bhāvaṃ ye kalpentyasti nāsti ca / dūrībhūtā bhavenmanye śāsanāttīrthadṛṣṭayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिधानं सर्वभावानां जन्मान्तरशतैः सदा । अभ्यस्तमभ्यसन्तं च परस्परविकल्पया

abhidhānaṃ sarvabhāvānāṃ janmāntaraśataiḥ sadā / abhyastamabhyasantaṃ ca parasparavikalpayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकथ्यमाने संमोहं सर्वलोक आपद्यते । तस्मात्क्रियते नाम संमोहस्य व्युदासार्थम्

akathyamāne saṃmohaṃ sarvaloka āpadyate / tasmātkriyate nāma saṃmohasya vyudāsārtham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधेन विकल्पेन बालैर्भावा विकल्पिताः । भ्रान्तिर्नामविकल्पेन प्रत्ययैर्जनितेन च

trividhena vikalpena bālairbhāvā vikalpitāḥ / bhrāntirnāmavikalpena pratyayairjanitena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिरुद्धा ह्यनुत्पन्नाः प्रकृत्या गगनोपमाः । अभावस्वभावा ये तु ते विकल्पितलक्षणाः

aniruddhā hyanutpannāḥ prakṛtyā gaganopamāḥ / abhāvasvabhāvā ye tu te vikalpitalakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभासबिम्बमायाभमरीच्या सुपिनेन तु । अलातचक्रगन्धर्वप्रतिश्रुत्कासमोद्भवाः

pratibhāsabimbamāyābhamarīcyā supinena tu / alātacakragandharvapratiśrutkāsamodbhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्वया तथता शून्या भूतकोष्टिश्च धर्मता । निर्विकल्पश्च देशेमि ये ते निष्पन्नलक्षणाः

advayā tathatā śūnyā bhūtakoṣṭiśca dharmatā / nirvikalpaśca deśemi ye te niṣpannalakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्चित्तगोचरं मिथ्या सत्यं प्रज्ञा विकल्पिता । द्वयान्तपतितं चित्तं तस्मात्प्रज्ञा न कल्पिता

vākcittagocaraṃ mithyā satyaṃ prajñā vikalpitā / dvayāntapatitaṃ cittaṃ tasmātprajñā na kalpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति नास्ति च द्वावन्तौ यावच्चित्तस्य गोचरः । गोचरेण विधूतेन सम्यक्चित्तं निरुध्यते

asti nāsti ca dvāvantau yāvaccittasya gocaraḥ / gocareṇa vidhūtena samyakcittaṃ nirudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयग्रहणाभावान्निरोधेन च नास्ति च । विद्यते तथतावस्था आर्याणां गोचरो यथा

viṣayagrahaṇābhāvānnirodhena ca nāsti ca / vidyate tathatāvasthā āryāṇāṃ gocaro yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालानां न तथा ख्याति यथा ख्याति मनीषिणाम् । मनीषिणां तथा ख्याति सर्वधर्मा अलक्षणाः

bālānāṃ na tathā khyāti yathā khyāti manīṣiṇām / manīṣiṇāṃ tathā khyāti sarvadharmā alakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारकूटं यथा बालैः सुवर्णं परिकल्प्यते । असुवर्णं सुवर्णाभं तथा धर्माः कुतार्किकैः

hārakūṭaṃ yathā bālaiḥ suvarṇaṃ parikalpyate / asuvarṇaṃ suvarṇābhaṃ tathā dharmāḥ kutārkikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूत्वा यस्य चोत्पादो भूत्वा चापि विनश्यति । प्रत्ययैः सदसच्चापि न ते मे शासने स्थिताः

abhūtvā yasya cotpādo bhūtvā cāpi vinaśyati / pratyayaiḥ sadasaccāpi na te me śāsane sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाद्यनिधनाभावाद्भूतलक्षणसंस्थिताः । कारणकरवल्लोके न च बुध्यन्ति तार्किकाः

anādyanidhanābhāvādbhūtalakṣaṇasaṃsthitāḥ / kāraṇakaravalloke na ca budhyanti tārkikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीतो विद्यते भावो विद्यते च अनागतः । प्रत्यक्षो विद्यते यस्मात्तस्माद्भावा अजातकाः

atīto vidyate bhāvo vidyate ca anāgataḥ / pratyakṣo vidyate yasmāttasmādbhāvā ajātakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिणामकालसंस्थानं भूतभावेन्द्रियेषु च । अन्तराभवसंग्राहं ये कल्पन्ति न ते बुधाः

pariṇāmakālasaṃsthānaṃ bhūtabhāvendriyeṣu ca / antarābhavasaṃgrāhaṃ ye kalpanti na te budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रतीत्यसमुत्पन्नं लोकं वर्णन्ति वै जिनाः । किं तु प्रत्ययमेवायं लोको गन्धर्वसंनिभः

na pratītyasamutpannaṃ lokaṃ varṇanti vai jināḥ / kiṃ tu pratyayamevāyaṃ loko gandharvasaṃnibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मसंकेत एवायं तस्मिंस्तदिदमुच्यते । संकेताच्च पृथग्भूतो न जातो न निरुध्यते

dharmasaṃketa evāyaṃ tasmiṃstadidamucyate / saṃketācca pṛthagbhūto na jāto na nirudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पणे उदके नेत्रे भाण्डेषु च मणीषु च । बिम्बं हि दृश्यते तेषु न च बिम्बो ऽस्ति कुत्रचित्

darpaṇe udake netre bhāṇḍeṣu ca maṇīṣu ca / bimbaṃ hi dṛśyate teṣu na ca bimbo 'sti kutracit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावाभासं तथा चित्तं मृगतृष्णा यथा नभे । दृश्यते चित्ररूपेण स्वप्ने वन्ध्यौरसो यथा

bhāvābhāsaṃ tathā cittaṃ mṛgatṛṣṇā yathā nabhe / dṛśyate citrarūpeṇa svapne vandhyauraso yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे यानं महायानं न घोषो न च अक्षराः । न सत्या न विमोक्षा वै न निराभासगोचरम्

na me yānaṃ mahāyānaṃ na ghoṣo na ca akṣarāḥ / na satyā na vimokṣā vai na nirābhāsagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तु यानं महायानं समाधिवशवर्तिता । कायं मनोमयं चित्रं वशितापुष्पमण्डितम्

kiṃ tu yānaṃ mahāyānaṃ samādhivaśavartitā / kāyaṃ manomayaṃ citraṃ vaśitāpuṣpamaṇḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकत्वेन पृथक्त्वेन भावो वै प्रत्यये न तु । जन्म समासमेवोक्तं निरोधो नाश एव हि

ekatvena pṛthaktvena bhāvo vai pratyaye na tu / janma samāsamevoktaṃ nirodho nāśa eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातशून्यता चैकमेकं जातेषु शून्यता । अजातशून्यता श्रेष्ठा नश्यते जातशून्यता

ajātaśūnyatā caikamekaṃ jāteṣu śūnyatā / ajātaśūnyatā śreṣṭhā naśyate jātaśūnyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथता शून्यता कोटी निर्वाणं धर्मधातुवत् । कायो मनोमयं चित्रं पर्यायैर्देशितं मया

tathatā śūnyatā koṭī nirvāṇaṃ dharmadhātuvat / kāyo manomayaṃ citraṃ paryāyairdeśitaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रविनयाभिधर्मेण विशुद्धिं कल्पयन्ति ये । ग्रन्थतो न तु अर्थेन न ते नैरात्म्यमाश्रिताः

sūtravinayābhidharmeṇa viśuddhiṃ kalpayanti ye / granthato na tu arthena na te nairātmyamāśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तीर्थिकैर्न बुद्धैश्च न मया न च केनचित् । प्रत्ययैः साधितास्तित्वं कथं नास्तिर्भविष्यति

na tīrthikairna buddhaiśca na mayā na ca kenacit / pratyayaiḥ sādhitāstitvaṃ kathaṃ nāstirbhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केन प्रसाधितास्तित्वं प्रत्ययैर्यस्य नास्तिता । उत्पादवाददुर्दृष्ट्या नास्त्यस्तीति विकल्पयेत्

kena prasādhitāstitvaṃ pratyayairyasya nāstitā / utpādavādadurdṛṣṭyā nāstyastīti vikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य नोत्पद्यते किंचिन्न किंचित्तं निरुध्यते । तस्यास्तिनास्ति नोपैति विविक्तं पश्यतो जगत्

yasya notpadyate kiṃcinna kiṃcittaṃ nirudhyate / tasyāstināsti nopaiti viviktaṃ paśyato jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यते शशविषाणाख्यं विकल्पो विद्यते नृणाम् । ये तु कल्पेन्ति ते भ्रान्ता मृगतृष्णां यथा मृगाः

dṛśyate śaśaviṣāṇākhyaṃ vikalpo vidyate nṛṇām / ye tu kalpenti te bhrāntā mṛgatṛṣṇāṃ yathā mṛgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पाभिनिवेशेन विकल्पः संप्रवर्तते । निर्हेतुकं विकल्पं हि विकल्पो ऽपि न युज्यते

vikalpābhiniveśena vikalpaḥ saṃpravartate / nirhetukaṃ vikalpaṃ hi vikalpo 'pi na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजले च जलग्राहो मृगतृष्णा यथा नभे । दृश्यते ऽर्थो हि बालानामार्याणां न विशेषतः

ajale ca jalagrāho mṛgatṛṣṇā yathā nabhe / dṛśyate 'rtho hi bālānāmāryāṇāṃ na viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्याणां दर्शनं शुद्धं विमोक्षत्रयसंभवम् । उत्पादभङ्गनिर्मुक्तं निराभासप्रचारिणम्

āryāṇāṃ darśanaṃ śuddhaṃ vimokṣatrayasaṃbhavam / utpādabhaṅganirmuktaṃ nirābhāsapracāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाम्भीर्योदार्यवैपुल्यं ज्ञानं क्षेत्रान् विभूति च । देशेमि जिनपुत्राणां श्रावकाणामनित्यताम्

gāmbhīryodāryavaipulyaṃ jñānaṃ kṣetrān vibhūti ca / deśemi jinaputrāṇāṃ śrāvakāṇāmanityatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्यं त्रिभवं शून्यमात्मात्मीयविवर्जितम् । श्रावकाणां च देशेमि तथा सामान्यलक्षणम्

anityaṃ tribhavaṃ śūnyamātmātmīyavivarjitam / śrāvakāṇāṃ ca deśemi tathā sāmānyalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वधर्मेष्वसंसक्तिर्विवेका ह्येकचारिका । प्रत्येकजिनपुत्राणां फलं देशेम्यतर्किकम्

sarvadharmeṣvasaṃsaktirvivekā hyekacārikā / pratyekajinaputrāṇāṃ phalaṃ deśemyatarkikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावकल्पितं बाह्यं परतन्त्रं च देहिनाम् । अपश्यन्नात्मसंभ्रान्तिं ततश्चित्तं प्रवर्तते

svabhāvakalpitaṃ bāhyaṃ paratantraṃ ca dehinām / apaśyannātmasaṃbhrāntiṃ tataścittaṃ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमी तु भवेत्प्रथमी प्रथमी चाष्टमी भवेत् । नवमी सप्तमी चापि सप्तमी चाष्टमी भवेत्

daśamī tu bhavetprathamī prathamī cāṣṭamī bhavet / navamī saptamī cāpi saptamī cāṣṭamī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीया तु तृतीया स्याच्चतुर्थी पञ्चमी भवेत् । तृतीया तु भवेत्षष्ठी निराभासे क्रमः कुतः

dvitīyā tu tṛtīyā syāccaturthī pañcamī bhavet / tṛtīyā tu bhavetṣaṣṭhī nirābhāse kramaḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निराभासो हि भावानामभावो नास्ति योगिनाम् । भावाभावसमत्वेन आर्याणां जायते फलम्

nirābhāso hi bhāvānāmabhāvo nāsti yoginām / bhāvābhāvasamatvena āryāṇāṃ jāyate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं ह्यभावो भावानां कुरुते समतां कथम् । यदा चित्तं न जानाति बाह्यमध्यात्मिकं चलम् । तदा तु कुरुते नाशं समताचित्तदर्शनात्

kathaṃ hyabhāvo bhāvānāṃ kurute samatāṃ katham / yadā cittaṃ na jānāti bāhyamadhyātmikaṃ calam / tadā tu kurute nāśaṃ samatācittadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिमति संसारे भावग्राहोपगूहितम् । बालैः कील यथा कीलं प्रलोभ्य विनिवर्तते

anādimati saṃsāre bhāvagrāhopagūhitam / bālaiḥ kīla yathā kīlaṃ pralobhya vinivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धेतुकं तदालम्ब्यं मनोगतिसमाश्रयम् । हेतुं ददाति चित्तस्य विज्ञानं च समाश्रितम्

taddhetukaṃ tadālambyaṃ manogatisamāśrayam / hetuṃ dadāti cittasya vijñānaṃ ca samāśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैपाकिकादधिष्ठानां निकायगतिसंभवात् । लभ्यन्ते येन वै स्वप्ने अभिज्ञाश्च चतुर्विधाः

vaipākikādadhiṣṭhānāṃ nikāyagatisaṃbhavāt / labhyante yena vai svapne abhijñāśca caturvidhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने च लभ्यते यच्च यच्च बुद्धप्रसादतः । निकायगतिगोत्रा ये ते विज्ञानविपाकजाः

svapne ca labhyate yacca yacca buddhaprasādataḥ / nikāyagatigotrā ye te vijñānavipākajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनैर्भावितं चित्तं भावाभासं प्रवर्तते । बाला यदा न बुध्यन्ते उत्पादं देशयेत्तदा

vāsanairbhāvitaṃ cittaṃ bhāvābhāsaṃ pravartate / bālā yadā na budhyante utpādaṃ deśayettadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद्वाक्यं विकल्पेति भावं वै लक्षणान्वितम् । तावद्विबुध्यते चित्तमपश्यन् हि स्वविभ्रमम्

yāvadvākyaṃ vikalpeti bhāvaṃ vai lakṣaṇānvitam / tāvadvibudhyate cittamapaśyan hi svavibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पादो वर्ण्यते कस्मात्कस्माद्दृश्यं न वर्ण्यते । अदृश्यं दृश्यमानं हि कस्य किं वर्ण्यते कुतः

utpādo varṇyate kasmātkasmāddṛśyaṃ na varṇyate / adṛśyaṃ dṛśyamānaṃ hi kasya kiṃ varṇyate kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वच्छं चित्तं स्वभावेन मनः कलुषकारकम् । मनश्च सहविज्ञानैर्वासनां क्षिपते सदा

svacchaṃ cittaṃ svabhāvena manaḥ kaluṣakārakam / manaśca sahavijñānairvāsanāṃ kṣipate sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलयो मुञ्चते कायं मनः प्रार्थयते गतिम् । विज्ञानं विषयाभासं भ्रान्तिं दृष्ट्वा प्रलभ्यते

ālayo muñcate kāyaṃ manaḥ prārthayate gatim / vijñānaṃ viṣayābhāsaṃ bhrāntiṃ dṛṣṭvā pralabhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदीयं दृश्यते चित्तं बाह्यमर्थं न विद्यते । एवं विभावयेद्भ्रान्तिं तथतां चाप्यनुस्मरेत्

madīyaṃ dṛśyate cittaṃ bāhyamarthaṃ na vidyate / evaṃ vibhāvayedbhrāntiṃ tathatāṃ cāpyanusmaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यायिनां विषयः कर्म बुद्धमाहात्म्यमेव च । एतानि त्रीण्यचिन्त्यानि अचिन्त्यं विज्ञानगोचरम्

dhyāyināṃ viṣayaḥ karma buddhamāhātmyameva ca / etāni trīṇyacintyāni acintyaṃ vijñānagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनागतमतीतं च निर्वाणं पुद्गलं वचः । संवृत्या देशयाम्येतान् परमार्थस्त्वनक्षरः

anāgatamatītaṃ ca nirvāṇaṃ pudgalaṃ vacaḥ / saṃvṛtyā deśayāmyetān paramārthastvanakṣaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैकायिकाश्च तीर्थ्याश्च दृष्टिमेकांशमाश्रिताः । चित्तमात्रे विसंमूढा भावं कल्पेन्ति बाहिरम्

naikāyikāśca tīrthyāśca dṛṣṭimekāṃśamāśritāḥ / cittamātre visaṃmūḍhā bhāvaṃ kalpenti bāhiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकबोधिं बुद्धत्वमर्हत्त्वं बुद्धदर्शनम् । गूढबीजं भवेद्बोधौ स्वप्ने वै सिध्यते तु यः

pratyekabodhiṃ buddhatvamarhattvaṃ buddhadarśanam / gūḍhabījaṃ bhavedbodhau svapne vai sidhyate tu yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्र केषां कथं कस्मात्किमर्थं च वदाहि मे । मयाचित्तमतिशान्तं सदसत्पक्षदेशनाम्

kutra keṣāṃ kathaṃ kasmātkimarthaṃ ca vadāhi me / mayācittamatiśāntaṃ sadasatpakṣadeśanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तमात्रे विमूढानां मायानास्त्यस्तिदेशनाम् । उत्पादभङ्गसंयुक्तं लक्ष्यलक्षणवर्जितम्

cittamātre vimūḍhānāṃ māyānāstyastideśanām / utpādabhaṅgasaṃyuktaṃ lakṣyalakṣaṇavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पो मनो नाम विज्ञानैः पञ्चभिः सह । बिम्बौघजलतुल्यादौ चित्तबीजं प्रवर्तते

vikalpo mano nāma vijñānaiḥ pañcabhiḥ saha / bimbaughajalatulyādau cittabījaṃ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा चित्तं मनश्चापि विज्ञानं न प्रवर्तते । तदा मनोमयं कायं लभते बुद्धभूमि च

yadā cittaṃ manaścāpi vijñānaṃ na pravartate / tadā manomayaṃ kāyaṃ labhate buddhabhūmi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यया धातवः स्कन्धा धर्माणां च स्वलक्षणम् । प्रज्ञप्तिं पुद्गलं चित्तं स्वप्नकेशोण्डुकोपमाः

pratyayā dhātavaḥ skandhā dharmāṇāṃ ca svalakṣaṇam / prajñaptiṃ pudgalaṃ cittaṃ svapnakeśoṇḍukopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायास्वप्नोपमं लोकं दृष्ट्वा तत्त्वं समाश्रयेत् । तत्त्वं हि लक्षणैर्मुक्तं युक्तिहेतुविवर्जितम्

māyāsvapnopamaṃ lokaṃ dṛṣṭvā tattvaṃ samāśrayet / tattvaṃ hi lakṣaṇairmuktaṃ yuktihetuvivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यात्मवेद्यमार्याणां विहारं तु स्मरेत्सदा । युक्तिहेतुविसंमूढं लोकं तत्त्वे निवेशयेत्

pratyātmavedyamāryāṇāṃ vihāraṃ tu smaretsadā / yuktihetuvisaṃmūḍhaṃ lokaṃ tattve niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वप्रपञ्चोपशमाद्भ्रान्तो नाभिप्रवर्तते । प्रज्ञा यावद्विकल्पन्ते भ्रान्तिस्तावत्प्रवर्तते

sarvaprapañcopaśamādbhrānto nābhipravartate / prajñā yāvadvikalpante bhrāntistāvatpravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैःस्वभाव्यं च भावं च शून्या वै नित्यानित्यता । उत्पादवादिनां दृष्टिर्न त्वनुत्पादवादिनाम्

naiḥsvabhāvyaṃ ca bhāvaṃ ca śūnyā vai nityānityatā / utpādavādināṃ dṛṣṭirna tvanutpādavādinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकत्वमन्यत्वोभयामीश्वराच्च यदृच्छया । कालाप्रधानादन्येभिः प्रत्ययैः कल्प्यते जगत्

ekatvamanyatvobhayāmīśvarācca yadṛcchayā / kālāpradhānādanyebhiḥ pratyayaiḥ kalpyate jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारबीजं विज्ञानं सति दृश्ये प्रवर्तते । कुड्ये सति यथा चित्रं परिज्ञानान्निरुध्यते

saṃsārabījaṃ vijñānaṃ sati dṛśye pravartate / kuḍye sati yathā citraṃ parijñānānnirudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायापुरुषवन्नॄणां मृतजन्म प्रवर्तते । मोहात्तथैव बालानां बन्धमोक्षं प्रवर्तते

māyāpuruṣavannṝṇāṃ mṛtajanma pravartate / mohāttathaiva bālānāṃ bandhamokṣaṃ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यात्मबाह्यं द्विविधं धर्माश्च प्रत्ययानि च । एतद्विभावयन् योगी निराभासे प्रतिष्ठते

adhyātmabāhyaṃ dvividhaṃ dharmāśca pratyayāni ca / etadvibhāvayan yogī nirābhāse pratiṣṭhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वासनैर्भिद्यते चित्तं न चित्तं वासनैः सह । अभिन्नलक्षणं चित्तं वासनैः परिवेष्टितम्

na vāsanairbhidyate cittaṃ na cittaṃ vāsanaiḥ saha / abhinnalakṣaṇaṃ cittaṃ vāsanaiḥ pariveṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलवद्वासना यस्य मनोविज्ञानसंभवा । पटशुक्लोपमं चित्तं वासनैर्न विराजते

malavadvāsanā yasya manovijñānasaṃbhavā / paṭaśuklopamaṃ cittaṃ vāsanairna virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा न भावो नाभावो गगनं कथ्यते मया । आलयं हि तथा काये भावाभावविवर्जितम्

yathā na bhāvo nābhāvo gaganaṃ kathyate mayā / ālayaṃ hi tathā kāye bhāvābhāvavivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोविज्ञानव्यावृत्तं चित्तं कालुष्यवर्जितम् । सर्वधर्मावबोधेन चित्तं बुद्धं वदाम्यहम्

manovijñānavyāvṛttaṃ cittaṃ kāluṣyavarjitam / sarvadharmāvabodhena cittaṃ buddhaṃ vadāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिसंततिव्यवच्छिन्नं सत्तासत्ताविवर्जितम् । चातुष्कोटिकया मुक्तं भवं मायोपमं सदा

trisaṃtativyavacchinnaṃ sattāsattāvivarjitam / cātuṣkoṭikayā muktaṃ bhavaṃ māyopamaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.