Library·Liṅga Purāṇa·1·1.70
शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात् । ब्रह्मा तु सलिले तस्मिन् वायुर्भूत्वा समाचरत्
śarvaryante prakurute brahmatvaṃ sargakāraṇāt / brahmā tu salile tasmin vāyurbhūtvā samācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशायामिव खद्योतः प्रावृट्काले ततस्तु सः । <एअर्थ् रिसेद् फ़्रोम् थे wअतेर्> ततस् तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम्
niśāyāmiva khadyotaḥ prāvṛṭkāle tatastu saḥ / <Earth rised from the water> tatas tu salile tasmin vijñāyāntargatāṃ mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमानाद् असंमूढो भूमेरुद्धरणं पुनः । अकरोत्स तनूमन्यां कल्पादिषु यथापुरा
anumānād asaṃmūḍho bhūmeruddharaṇaṃ punaḥ / akarotsa tanūmanyāṃ kalpādiṣu yathāpurā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो महात्मा भगवान् दिव्यरूपम् अचिन्तयत् । सलिलेनाप्लुतां भूमिं दृष्ट्वा स तु समन्ततः
tato mahātmā bhagavān divyarūpam acintayat / salilenāplutāṃ bhūmiṃ dṛṣṭvā sa tu samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंनु रूपमहं कृत्वा उद्धरेयं महीमिमाम् । जलक्रीडानुसदृशं वाराहं रूपमाविशत्
kiṃnu rūpamahaṃ kṛtvā uddhareyaṃ mahīmimām / jalakrīḍānusadṛśaṃ vārāhaṃ rūpamāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधृष्यं सर्वभूतानां वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम् । पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविवेश रसातलम्
adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ vāṅmayaṃ brahmasaṃjñitam / pṛthivyuddharaṇārthāya praviveśa rasātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भिः संछादितां भूमिं स तामाशु प्रजापतिः । उपगम्योज्जहारैनाम् आपश्चापि समाविशत्
adbhiḥ saṃchāditāṃ bhūmiṃ sa tāmāśu prajāpatiḥ / upagamyojjahārainām āpaścāpi samāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामुद्रा वै समुद्रेषु नादेयाश् च नदीषु च । रसातलतले मग्नां रसातलपुटे गताम्
sāmudrā vai samudreṣu nādeyāś ca nadīṣu ca / rasātalatale magnāṃ rasātalapuṭe gatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभुर्लोकहितार्थाय दंष्ट्रयाभ्युज्जहार गाम् । ततः स्वस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीधरः
prabhurlokahitārthāya daṃṣṭrayābhyujjahāra gām / tataḥ svasthānamānīya pṛthivīṃ pṛthivīdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमोच पूर्ववद् असौ धारयित्वा धराधरः । तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता
mumoca pūrvavad asau dhārayitvā dharādharaḥ / tasyopari jalaughasya mahatī nauriva sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्समा ह्युरुदेहत्वान् न मही याति संप्लवम् । तत उत्क्षिप्य तां देवो जगतः स्थापनेच्छया
tatsamā hyurudehatvān na mahī yāti saṃplavam / tata utkṣipya tāṃ devo jagataḥ sthāpanecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्याः प्रविभागाय मनश्चक्रे ऽम्बुजेक्षणः । पृथिवीं च समां कृत्वा पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन्
pṛthivyāḥ pravibhāgāya manaścakre 'mbujekṣaṇaḥ / pṛthivīṃ ca samāṃ kṛtvā pṛthivyāṃ so 'cinod girīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्सर्गे दह्यमाने तु तदा संवर्तकाग्निना । तेनाग्निना विशीर्णास्ते पर्वता भूरिविस्तराः
prāksarge dahyamāne tu tadā saṃvartakāgninā / tenāgninā viśīrṇāste parvatā bhūrivistarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैत्यादेकार्णवे तस्मिन् वायुना तेन संहताः । निषिक्ता यत्र यत्रासंस् तत्र तत्राचलाभवन्
śaityādekārṇave tasmin vāyunā tena saṃhatāḥ / niṣiktā yatra yatrāsaṃs tatra tatrācalābhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाचलत्वाद् अचलाः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः । गिरयो हि निगीर्णत्वाच् छयानत्वाच्छिलोच्चयाः
tadācalatvād acalāḥ parvabhiḥ parvatāḥ smṛtāḥ / girayo hi nigīrṇatvāc chayānatvācchiloccayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तेषु विकीर्णेषु कोटिशो हि गिरिष्वथ । विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः
tatasteṣu vikīrṇeṣu koṭiśo hi giriṣvatha / viśvakarmā vibhajate kalpādiṣu punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससमुद्रामिमां पृथ्वीं सप्तद्वीपां सपर्वताम् । भूराद्यांश् चतुरो लोकान् पुनः सो ऽथ व्यकल्पयत्
sasamudrāmimāṃ pṛthvīṃ saptadvīpāṃ saparvatām / bhūrādyāṃś caturo lokān punaḥ so 'tha vyakalpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<ब्रह्मा च्रेअतेस् अनिमल्स् एत्च्।> लोकान् प्रकल्पयित्वाथ प्रजासर्गं ससर्ज ह । ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
<Brahmā creates animals etc.> lokān prakalpayitvātha prajāsargaṃ sasarja ha / brahmā svayaṃbhūrbhagavān sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां कल्पादिषु यथापुरा । तस्याभिध्यायतः सर्गं तथा वै बुद्धिपूर्वकम्
sasarja sṛṣṭiṃ tadrūpāṃ kalpādiṣu yathāpurā / tasyābhidhyāyataḥ sargaṃ tathā vai buddhipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्याश् च समकाले वै प्रादुर्भूतस् तमोमयः । तमोमोहो महामोहस् तामिस्रश्चान्धसंज्ञितः
buddhyāś ca samakāle vai prādurbhūtas tamomayaḥ / tamomoho mahāmohas tāmisraścāndhasaṃjñitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः । पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायतः सो ऽभिमानिनः
avidyā pañcaparvaiṣā prādurbhūtā mahātmanaḥ / pañcadhāvasthitaḥ sargo dhyāyataḥ so 'bhimāninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवृतस्तमसा चैव बीजाङ्कुरवदावृतः । बहिरन्तश्चाप्रकाशस् तब्धो निःसंज्ञ एव च
saṃvṛtastamasā caiva bījāṅkuravadāvṛtaḥ / bahirantaścāprakāśas tabdho niḥsaṃjña eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्तेषां वृता बुद्धिर् दुःखानि करणानि च । तस्मात्ते संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः
yasmātteṣāṃ vṛtā buddhir duḥkhāni karaṇāni ca / tasmātte saṃvṛtātmāno nagā mukhyāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्यसर्गं तथाभूतं दृष्ट्वा ब्रह्मा ह्यसाधकम् । अप्रसन्नमनाः सो ऽथ ततो ऽन्यं सो ह्यमन्यत
mukhyasargaṃ tathābhūtaṃ dṛṣṭvā brahmā hyasādhakam / aprasannamanāḥ so 'tha tato 'nyaṃ so hyamanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याभिध्यायतश्चैव तिर्यक्स्रोता ह्यवर्तत । तस्मात् तिर्यक्प्रवृत्तः स तिर्यक्स्रोतास् ततः स्मृतः
tasyābhidhyāyataścaiva tiryaksrotā hyavartata / tasmāt tiryakpravṛttaḥ sa tiryaksrotās tataḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्वादयस्ते विख्याता उत्पथग्राहिणो द्विजाः । तस्याभिध्यायतो ऽन्यं वै सात्त्विकः समवर्तत
paśvādayaste vikhyātā utpathagrāhiṇo dvijāḥ / tasyābhidhyāyato 'nyaṃ vai sāttvikaḥ samavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वस्रोतास्तृतीयस्तु स वै चोर्ध्वं व्यवस्थितः । यस्मात्प्रवर्तते चोर्ध्वम् ऊर्ध्वस्रोतास्ततः स्मृतः
ūrdhvasrotāstṛtīyastu sa vai cordhvaṃ vyavasthitaḥ / yasmātpravartate cordhvam ūrdhvasrotāstataḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते सुखप्रीतिबहुला बहिरन्तश् च संवृताः । प्रकाशा बहिरन्तश् च ऊर्ध्वस्रोतोभवाः स्मृताः
te sukhaprītibahulā bahirantaś ca saṃvṛtāḥ / prakāśā bahirantaś ca ūrdhvasrotobhavāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते सत्त्वस्य च योगेन सृष्टाः सत्त्वोद्भवाः स्मृताः । ऊर्ध्वस्रोतास्तृतीयो वै देवसर्गस्तु स स्मृतः
te sattvasya ca yogena sṛṣṭāḥ sattvodbhavāḥ smṛtāḥ / ūrdhvasrotāstṛtīyo vai devasargastu sa smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशाद् बहिरन्तश् च ऊर्ध्वस्रोतोद्भवाः स्मृताः । ते ऊर्ध्वस्रोतसो ज्ञेयास् तुष्टात्मानो बुधैः स्मृताः
prakāśād bahirantaś ca ūrdhvasrotodbhavāḥ smṛtāḥ / te ūrdhvasrotaso jñeyās tuṣṭātmāno budhaiḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु वरदः प्रभुः । प्रीतिमानभवद्ब्रह्मा ततो ऽन्यं सो ऽभ्यमन्यत
ūrdhvasrotaḥsu sṛṣṭeṣu deveṣu varadaḥ prabhuḥ / prītimānabhavadbrahmā tato 'nyaṃ so 'bhyamanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससर्ज सर्गमन्यं हि साधकं प्रभुरीश्वरः । ततो ऽभिध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा
sasarja sargamanyaṃ hi sādhakaṃ prabhurīśvaraḥ / tato 'bhidhyāyatastasya satyābhidhyāyinastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादुरासीत्तदा व्यक्ताद् अर्वाक्स्रोतास्तु साधकः । यस्माद् अर्वाङ्न्यवर्तन्त ततो ऽर्वाक्स्रोतसस् तु ते
prādurāsīttadā vyaktād arvāksrotāstu sādhakaḥ / yasmād arvāṅnyavartanta tato 'rvāksrotasas tu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते च प्रकाशबहुलास् तमःपृक्ता रजो ऽधिकाः । तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश् च कारिणः
te ca prakāśabahulās tamaḥpṛktā rajo 'dhikāḥ / tasmātte duḥkhabahulā bhūyobhūyaś ca kāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवृता बहिरन्तश् च मनुष्याः साधकाश् च ते
saṃvṛtā bahirantaś ca manuṣyāḥ sādhakāś ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षणैस्तारकाद्यैस्ते ह्य् अष्टधा तु व्यवस्थिताः
lakṣaṇaistārakādyaiste hy aṣṭadhā tu vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धात्मानो मनुष्यास्ते गन्धर्वसहधर्मिणः । इत्येष तैजसः सर्गो ह्य् अर्वाक्स्रोतःप्रकीर्तितः
siddhātmāno manuṣyāste gandharvasahadharmiṇaḥ / ityeṣa taijasaḥ sargo hy arvāksrotaḥprakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमो ऽनुग्रहः सर्गश् चतुर्धा तु व्यवस्थितः । विपर्ययेण शक्त्या च सिद्ध्या तुष्ट्या तथैव च
pañcamo 'nugrahaḥ sargaś caturdhā tu vyavasthitaḥ / viparyayeṇa śaktyā ca siddhyā tuṣṭyā tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थावरेषु विपर्यासस् तिर्यग्योनिषु शक्तितः । सिद्धात्मानो मनुष्यास्तु ऋषिदेवेषु कृत्स्नशः
sthāvareṣu viparyāsas tiryagyoniṣu śaktitaḥ / siddhātmāno manuṣyāstu ṛṣideveṣu kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येष प्राकृतः सर्गो वैकृतो नवमः स्मृतः । भूतादिकानां भूतानां षष्ठः सर्गः स उच्यते
ityeṣa prākṛtaḥ sargo vaikṛto navamaḥ smṛtaḥ / bhūtādikānāṃ bhūtānāṃ ṣaṣṭhaḥ sargaḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तं वर्तमानं च तेषां जानन्ति वै पुनः । भूतादिकानां भूतानां सप्तमः सर्ग एव च
nivṛttaṃ vartamānaṃ ca teṣāṃ jānanti vai punaḥ / bhūtādikānāṃ bhūtānāṃ saptamaḥ sarga eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते परिग्राहिणः सर्वे संविभागरताः पुनः । स्वादनाश् चाप्यशीलाश् च ज्ञेया भूतादिकाश् च ते
te parigrāhiṇaḥ sarve saṃvibhāgaratāḥ punaḥ / svādanāś cāpyaśīlāś ca jñeyā bhūtādikāś ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्ययेण भूतादिर् अशक्त्या च व्यवस्थितः । प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणः स्मृतः
viparyayeṇa bhūtādir aśaktyā ca vyavasthitaḥ / prathamo mahataḥ sargo vijñeyo brahmaṇaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गः स उच्यते । वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः
tanmātrāṇāṃ dvitīyastu bhūtasargaḥ sa ucyate / vaikārikastṛtīyastu sarga aindriyakaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः । मुख्यसर्गश्चतुर्थश् च मुख्या वै स्थावराः स्मृताः
ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ sambhūto buddhipūrvakaḥ / mukhyasargaścaturthaś ca mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः । अष्टमो ऽनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसश् च सः
tato 'rvāksrotasāṃ sargaḥ saptamaḥ sa tu mānuṣaḥ / aṣṭamo 'nugrahaḥ sargaḥ sāttvikastāmasaś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः । प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः
pañcaite vaikṛtāḥ sargāḥ prākṛtāstu trayaḥ smṛtāḥ / prākṛto vaikṛtaścaiva kaumāro navamaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अबुद्धिपूर्वकाः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः । बुद्धिपूर्वं प्रवर्तन्ते षट् पुनर्ब्रह्मणस्तु ते
abuddhipūrvakāḥ sargāḥ prākṛtāstu trayaḥ smṛtāḥ / buddhipūrvaṃ pravartante ṣaṭ punarbrahmaṇastu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तरानुग्रहः सर्गः कीर्त्यमानो निबोधत । चतुर्धावस्थितः सो ऽथ सर्वभूतेषु कृत्स्नशः
vistarānugrahaḥ sargaḥ kīrtyamāno nibodhata / caturdhāvasthitaḥ so 'tha sarvabhūteṣu kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येते प्राकृताश्चैव वैकृताश् च नव स्मृताः । परस्परानुरक्ताश् च कारणैश् च बुधैः स्मृताः
ityete prākṛtāścaiva vaikṛtāś ca nava smṛtāḥ / parasparānuraktāś ca kāraṇaiś ca budhaiḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<ब्रह्माऽस् सोन्स्> अग्रे ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान् । ऋभुः सनत्कुमारश् च द्वावेतावूर्ध्वरेतसौ
<Brahmā's sons> agre sasarja vai brahmā mānasānātmanaḥ samān / ṛbhuḥ sanatkumāraś ca dvāvetāvūrdhvaretasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोत्पन्नौ पुरा तेभ्यः सर्वेषामपि पूर्वजौ । व्यतीते त्वष्टमे कल्पे पुराणौ लोकसाक्षिणौ
pūrvotpannau purā tebhyaḥ sarveṣāmapi pūrvajau / vyatīte tvaṣṭame kalpe purāṇau lokasākṣiṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ वाराहे तु भूर्लोके तेजः संक्षिप्य धिष्ठितौ । तावुभौ मोक्षकर्माणाव् आरोप्यात्मानमात्मनि
tau vārāhe tu bhūrloke tejaḥ saṃkṣipya dhiṣṭhitau / tāvubhau mokṣakarmāṇāv āropyātmānamātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजां धर्मं च कामं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितौ । यथोत्पन्नस्तथैवेह कुमारः स इहोच्यते
prajāṃ dharmaṃ ca kāmaṃ ca tyaktvā vairāgyamāsthitau / yathotpannastathaiveha kumāraḥ sa ihocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सनत्कुमारेति नामास्येह प्रकीर्तितम् । सनन्दं सनकं चैव विद्वांसं च सनातनम्
tasmāt sanatkumāreti nāmāsyeha prakīrtitam / sanandaṃ sanakaṃ caiva vidvāṃsaṃ ca sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञानेन निवृत्तास्ते व्यवर्तन्त महौजसः । संबुद्धाश्चैव नानात्वे अप्रवृत्ताश् च योगिनः
vijñānena nivṛttāste vyavartanta mahaujasaḥ / saṃbuddhāścaiva nānātve apravṛttāś ca yoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असृष्ट्वैव प्रजासर्गं प्रतिसर्गं गताः पुनः । ततस्तेषु व्यतीतेषु ततो ऽन्यान् साधकान् सुतान्
asṛṣṭvaiva prajāsargaṃ pratisargaṃ gatāḥ punaḥ / tatasteṣu vyatīteṣu tato 'nyān sādhakān sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानसानसृजद्ब्रह्मा पुनः स्थानाभिमानिनः । आ भूतसम्प्लवावस्था यैरियं विधृता मही
mānasānasṛjadbrahmā punaḥ sthānābhimāninaḥ / ā bhūtasamplavāvasthā yairiyaṃ vidhṛtā mahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपो ऽग्निं पृथिवीं वायुम् अन्तरिक्षं दिवं तथा । समुद्रांश् च नदीश्चैव तथा शैलवनस्पतीन्
āpo 'gniṃ pṛthivīṃ vāyum antarikṣaṃ divaṃ tathā / samudrāṃś ca nadīścaiva tathā śailavanaspatīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषधीनां तथात्मानो वल्लीनां वृक्षवीरुधाम् । लताः काष्ठाः कलाश्चैव मुहूर्ताः संधिरात्र्यहान्
oṣadhīnāṃ tathātmāno vallīnāṃ vṛkṣavīrudhām / latāḥ kāṣṭhāḥ kalāścaiva muhūrtāḥ saṃdhirātryahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धमासांश् च मासांश् च अयनाब्दयुगानि च । स्थानाभिमानिनः सर्वे स्थानाख्याश्चैव ते स्मृताः
ardhamāsāṃś ca māsāṃś ca ayanābdayugāni ca / sthānābhimāninaḥ sarve sthānākhyāścaiva te smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<ब्रह्मऽस् एलेवेन् सोन्स्> देवानृषींश् च महतो गदतस्तान् निबोधत । मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्
<Brahma's eleven sons> devānṛṣīṃś ca mahato gadatastān nibodhata / marīcibhṛgvaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजन्मानसान् नव । नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः
dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca so 'sṛjanmānasān nava / nava brahmāṇa ityete purāṇe niścayaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां ब्रह्मात्मकानां वै सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम् । स्थानानि कल्पयामास पूर्ववत्पद्मसंभवः
teṣāṃ brahmātmakānāṃ vai sarveṣāṃ brahmavādinām / sthānāni kalpayāmāsa pūrvavatpadmasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसृजच्च संकल्पं धर्मं चैव सुखावहम् । सो ऽसृजद् व्यवसायात्तु धर्मं देवो महेश्वरः
tato 'sṛjacca saṃkalpaṃ dharmaṃ caiva sukhāvaham / so 'sṛjad vyavasāyāttu dharmaṃ devo maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकल्पं चैव संकल्पात् सर्वलोकपितामहः । मानसश् च रुचिर्नाम विजज्ञे ब्रह्मणः प्रभोः
saṃkalpaṃ caiva saṃkalpāt sarvalokapitāmahaḥ / mānasaś ca rucirnāma vijajñe brahmaṇaḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणाद्ब्रह्मासृजद्दक्षं चक्षुर्भ्यां च मरीचिनम् । भृगुस्तु हृदयाज्जज्ञे ऋषिः सलिलजन्मनः
prāṇādbrahmāsṛjaddakṣaṃ cakṣurbhyāṃ ca marīcinam / bhṛgustu hṛdayājjajñe ṛṣiḥ salilajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरसो ऽङ्गिरसश्चैव श्रोत्रादत्रिं तथासृजत् । पुलस्त्यं च तथोदानाद् व्यानाच्च पुलहं पुनः
śiraso 'ṅgirasaścaiva śrotrādatriṃ tathāsṛjat / pulastyaṃ ca tathodānād vyānācca pulahaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानजो वसिष्ठश् च अपानान्निर्ममे क्रतुम् । इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा दिव्या एकादशा स्मृताः
samānajo vasiṣṭhaś ca apānānnirmame kratum / ityete brahmaṇaḥ putrā divyā ekādaśā smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मादयः प्रथमजाः सर्वे ते ब्रह्मणः सुताः । भृग्वादयस्तु ते सृष्टा नवैते ब्रह्मवादिनः
dharmādayaḥ prathamajāḥ sarve te brahmaṇaḥ sutāḥ / bhṛgvādayastu te sṛṣṭā navaite brahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहमेधिनः पुराणास् ते धर्मस् तैः सम्प्रवर्तितः । तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगुणान्विताः
gṛhamedhinaḥ purāṇās te dharmas taiḥ sampravartitaḥ / teṣāṃ dvādaśa te vaṃśā divyā devaguṇānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिर् अलंकृताः । <ऋभु, सनत्कुमार> ऋभुः सनत्कुमारश् च द्वावेतावूर्ध्वरेतसौ
kriyāvantaḥ prajāvanto maharṣibhir alaṃkṛtāḥ / <Ṛbhu, Sanatkumāra> ṛbhuḥ sanatkumāraś ca dvāvetāvūrdhvaretasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोत्पन्नौ परं तेभ्यः सर्वेषामपि पूर्वजौ । व्यतीते त्वष्टमे कल्पे पुराणौ लोकसाक्षिणौ
pūrvotpannau paraṃ tebhyaḥ sarveṣāmapi pūrvajau / vyatīte tvaṣṭame kalpe purāṇau lokasākṣiṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराजेतामुभौ लोके तेजः संक्षिप्य धिष्ठितौ । तावुभौ योगकर्माणाव् आरोप्यात्मानम् आत्मनि
virājetāmubhau loke tejaḥ saṃkṣipya dhiṣṭhitau / tāvubhau yogakarmāṇāv āropyātmānam ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजां धर्मं च कामं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितौ । यथोत्पन्नः स एवेह कुमारः स इहोच्यते
prajāṃ dharmaṃ ca kāmaṃ ca tyaktvā vairāgyamāsthitau / yathotpannaḥ sa eveha kumāraḥ sa ihocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सनत्कुमारेति नामास्येह प्रतिष्ठितम् । ततो ऽभिध्यायतस्तस्य जज्ञिरे मानसाः प्रजाः
tasmātsanatkumāreti nāmāsyeha pratiṣṭhitam / tato 'bhidhyāyatastasya jajñire mānasāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छरीरसमुत्पन्नैः कार्यैस्तैः कारणैः सह । क्षेत्रज्ञाः समवर्तन्त गात्रेभ्यस्तस्य धीमतः
taccharīrasamutpannaiḥ kāryaistaiḥ kāraṇaiḥ saha / kṣetrajñāḥ samavartanta gātrebhyastasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवासुरपितॄन् मानुषांश् च चतुष्टयम् । सिसृक्षुर् अम्भांस्येतानि स्वम् आत्मानम् अयूयुजत्
tato devāsurapitṝn mānuṣāṃś ca catuṣṭayam / sisṛkṣur ambhāṃsyetāni svam ātmānam ayūyujat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु युञ्जतस्तस्य तमोमात्रसमुद्भवम् । समभिध्यायतः सर्गं प्रयत्नेन प्रजापतेः
tatastu yuñjatastasya tamomātrasamudbhavam / samabhidhyāyataḥ sargaṃ prayatnena prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽस्य जघनात्पूर्वम् असुरा जज्ञिरे सुताः । <असुर:: निरुक्ति> असुः प्राणः स्मृतो विप्रास् तज्जन्मानस् ततो ऽसुराः
tato 'sya jaghanātpūrvam asurā jajñire sutāḥ / <asura:: nirukti> asuḥ prāṇaḥ smṛto viprās tajjanmānas tato 'surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया सृष्टासुराः सर्वे तां तनुं स व्यपोहत । <ओरिगिन् ओफ़् तिमे उनित्स् (निघ्त् एत्च्।; => २१८)> सापविद्धा तनुस् तेन सद्यो रात्रिर् अजायत
yayā sṛṣṭāsurāḥ sarve tāṃ tanuṃ sa vyapohata / <origin of time units (night etc.; => 218)> sāpaviddhā tanus tena sadyo rātrir ajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तमोबहुला यस्मात् ततो रात्रिर्नियामिका । आवृतास्तमसा रात्रौ प्रजास्तस्मात्स्वपन्त्युत
sā tamobahulā yasmāt tato rātrirniyāmikā / āvṛtāstamasā rātrau prajāstasmātsvapantyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वासुरांस्ततः सो वै तनुमन्यामगृह्णत । अव्यक्तां सत्त्वबहुलां ततस्तां सो ऽभ्यपूजयत्
sṛṣṭvāsurāṃstataḥ so vai tanumanyāmagṛhṇata / avyaktāṃ sattvabahulāṃ tatastāṃ so 'bhyapūjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तां युञ्जतस् तस्य प्रियम् आसीत् प्रजापतेः । <देव:: निरुक्ति> ततो मुखात्समुत्पन्ना दीव्यतस्तस्य देवताः
tatastāṃ yuñjatas tasya priyam āsīt prajāpateḥ / <deva:: nirukti> tato mukhātsamutpannā dīvyatastasya devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो ऽस्य दीव्यतो जातास् तेन देवाः प्रकीर्तिताः । धातुर्दिविति यः प्रोक्तः क्रीडायां स विभाव्यते
yato 'sya dīvyato jātās tena devāḥ prakīrtitāḥ / dhāturdiviti yaḥ proktaḥ krīḍāyāṃ sa vibhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्तस्य तु दीव्यन्तो जज्ञिरे तेन देवताः । देवान्सृष्ट्वाथ देवेशस् तनुमन्यामपद्यत
yasmāttasya tu dīvyanto jajñire tena devatāḥ / devānsṛṣṭvātha deveśas tanumanyāmapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सृष्टा सा तनुस्तेन सद्यो ऽहः समजायत । तस्मादहो धर्मयुक्तं देवताः समुपासते
utsṛṣṭā sā tanustena sadyo 'haḥ samajāyata / tasmādaho dharmayuktaṃ devatāḥ samupāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वमात्रात्मिकामेव ततो ऽन्यां सो ऽभ्यमन्यत । पितृवन्मन्यमानस्य पुत्रांस्तान्ध्यायतः प्रभोः
sattvamātrātmikāmeva tato 'nyāṃ so 'bhyamanyata / pitṛvanmanyamānasya putrāṃstāndhyāyataḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरो ह्युपपक्षाभ्यां रात्र्यह्णोर् अन्तरे ऽभवन् । तस्मात्ते पितरो देवाः पितृत्वं तेन तेषु तत्
pitaro hyupapakṣābhyāṃ rātryahṇor antare 'bhavan / tasmātte pitaro devāḥ pitṛtvaṃ tena teṣu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया सृष्टास्तु पितरस् तनुं तां स व्यपोहत । सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः संध्या व्यजायत
yayā sṛṣṭāstu pitaras tanuṃ tāṃ sa vyapohata / sāpaviddhā tanustena sadyaḥ saṃdhyā vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मादहर्देवतानां रात्रिर्या सासुरी स्मृता । तयोर्मध्ये तु पैत्री या तनुः सा तु गरीयसी
yasmādahardevatānāṃ rātriryā sāsurī smṛtā / tayormadhye tu paitrī yā tanuḥ sā tu garīyasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्देवा सुराः सर्वे ऋषयो मानवास् तथा । उपासन्ते मुदायुक्ता रात्र्यह्णोर् मध्यमां तनुम्
tasmāddevā surāḥ sarve ṛṣayo mānavās tathā / upāsante mudāyuktā rātryahṇor madhyamāṃ tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ह्यन्यां पुनर्ब्रह्मा तनुं वै समगृह्णत । रजोमात्रात्मिकायां तु मनसा सो ऽसृजत्प्रभुः
tato hyanyāṃ punarbrahmā tanuṃ vai samagṛhṇata / rajomātrātmikāyāṃ tu manasā so 'sṛjatprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजःप्रियांस्ततः सो ऽथ मानसानसृजत्सुतान् । मनस्विनस्ततस्तस्य मानवा जज्ञिरे सुताः
rajaḥpriyāṃstataḥ so 'tha mānasānasṛjatsutān / manasvinastatastasya mānavā jajñire sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वा पुनः प्रजाश्चापि स्वां तनुं ताम् अपोहत । सापविद्धा तनुस्तेन ज्योत्स्ना सद्यस्त्वजायत
sṛṣṭvā punaḥ prajāścāpi svāṃ tanuṃ tām apohata / sāpaviddhā tanustena jyotsnā sadyastvajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद्भवन्ति संहृष्टा ज्योत्स्नाया उद्भवे प्रजाः । इत्येतास्तनवस्तेन ह्य् अपविद्धा महात्मना
yasmādbhavanti saṃhṛṣṭā jyotsnāyā udbhave prajāḥ / ityetāstanavastena hy apaviddhā mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो रात्र्यहनी चैव संध्या ज्योत्स्ना च जज्ञिरे । ज्योत्स्ना संध्या अहश्चैव सत्त्वमात्रात्मकं त्रयम्
sadyo rātryahanī caiva saṃdhyā jyotsnā ca jajñire / jyotsnā saṃdhyā ahaścaiva sattvamātrātmakaṃ trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमोमात्रात्मिका रात्रिः सा वै तस्मान्निशात्मिका । तस्माद्देवा दिवातन्वा तुष्ट्या सृष्टा मुखात्तु वै
tamomātrātmikā rātriḥ sā vai tasmānniśātmikā / tasmāddevā divātanvā tuṣṭyā sṛṣṭā mukhāttu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्तेषां दिवा जन्म बलिनस्तेन वै दिवा । तन्वा ययासुरान् रात्रौ जघनादसृजत्प्रभुः
yasmātteṣāṃ divā janma balinastena vai divā / tanvā yayāsurān rātrau jaghanādasṛjatprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणेभ्यो निशिजन्मानो बलिनो निशि तेन ते । एतान्येव भविष्याणां देवानामसुरैः सह
prāṇebhyo niśijanmāno balino niśi tena te / etānyeva bhaviṣyāṇāṃ devānāmasuraiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां मानवानां च अतीतानागतेषु वै । मन्वन्तरेषु सर्वेषु निमित्तानि भवन्ति हि
pitṝṇāṃ mānavānāṃ ca atītānāgateṣu vai / manvantareṣu sarveṣu nimittāni bhavanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योत्स्ना रात्र्यहनी संध्या चत्वार्यंभांसि तानि वै । भान्ति यस्मात् ततो ऽंभांसि शब्दो ऽयं सुमनीषिभिः
jyotsnā rātryahanī saṃdhyā catvāryaṃbhāṃsi tāni vai / bhānti yasmāt tato 'ṃbhāṃsi śabdo 'yaṃ sumanīṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भातिर्दीप्तौ निगदितः पुनश्चाथ प्रजापतिः । सो ऽम्भांस्येतानि सृष्ट्वा तु देवमानुषदानवान्
bhātirdīptau nigaditaḥ punaścātha prajāpatiḥ / so 'mbhāṃsyetāni sṛṣṭvā tu devamānuṣadānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄंश्चैव सृजत्तन्वा आत्मना विविधान्पुनः । <ओरिगिन् ओफ़् राक्षसस्> तामुत्सृज्य तनुं ज्योत्स्नां ततो ऽन्यां प्राप्य स प्रभुः
pitṝṃścaiva sṛjattanvā ātmanā vividhānpunaḥ / <origin of Rākṣasas> tāmutsṛjya tanuṃ jyotsnāṃ tato 'nyāṃ prāpya sa prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तिं तमोरजःप्रायां पुनरेवाभ्यपूजयत् । अन्धकारे क्षुधाविष्टांस् ततो ऽन्यान् सो ऽसृजत् प्रभुः
mūrtiṃ tamorajaḥprāyāṃ punarevābhyapūjayat / andhakāre kṣudhāviṣṭāṃs tato 'nyān so 'sṛjat prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सृष्टाः क्षुधात्मानो अंभांस्यादातुम् उद्यताः । अम्भांस्येतानि रक्षाम उक्तवन्तस्तु तेषु ये
tena sṛṣṭāḥ kṣudhātmāno aṃbhāṃsyādātum udyatāḥ / ambhāṃsyetāni rakṣāma uktavantastu teṣu ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसा नाम ते यस्मात् क्षुधाविष्टा निशाचराः । ये ऽब्रुवन् यक्षमो ऽम्भांसि तेषां हृष्टाः परस्परम्
rākṣasā nāma te yasmāt kṣudhāviṣṭā niśācarāḥ / ye 'bruvan yakṣamo 'mbhāṃsi teṣāṃ hṛṣṭāḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन ते कर्मणा यक्षा गुह्यका गूढकर्मणा । रक्षेति पालने चापि धातुरेष विभाष्यते
tena te karmaṇā yakṣā guhyakā gūḍhakarmaṇā / rakṣeti pālane cāpi dhātureṣa vibhāṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च यक्षतिर् धातुर् भक्षणे स निरुच्यते । <ओरिगिन्।निरुक्ति ओफ़् स्नकेस्> तं दृष्ट्वा ह्यप्रियेणास्य केशाः शीर्णास्तु धीमतः
evaṃ ca yakṣatir dhātur bhakṣaṇe sa nirucyate / <origin/nirukti of snakes> taṃ dṛṣṭvā hyapriyeṇāsya keśāḥ śīrṇāstu dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शीर्णाश्चोत्थिता ह्यूर्ध्वं ते चैवारुरुधुः प्रभुम् । हीनास्तच्छिरसो वाला यस्माच्चैवावसर्पिणः
te śīrṇāścotthitā hyūrdhvaṃ te caivārurudhuḥ prabhum / hīnāstacchiraso vālā yasmāccaivāvasarpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यालात्मानः स्मृता वाला हीनत्वादहयः स्मृताः । पतत्वात्पन्नगाश्चैव सर्पाश्चैवावसर्पणात्
vyālātmānaḥ smṛtā vālā hīnatvādahayaḥ smṛtāḥ / patatvātpannagāścaiva sarpāścaivāvasarpaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य क्रोधोद्भवो यो ऽसौ अग्निगर्भः सुदारुणः । स तु सर्पान् सहोत्पन्नान् आविवेश विषात्मकः
tasya krodhodbhavo yo 'sau agnigarbhaḥ sudāruṇaḥ / sa tu sarpān sahotpannān āviveśa viṣātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पान्सृष्ट्वा ततः क्रुद्धः क्रोधात्मानो विनिर्ममे । वर्णेन कपिशेनोग्रास् ते भूताः पिशिताशनाः
sarpānsṛṣṭvā tataḥ kruddhaḥ krodhātmāno vinirmame / varṇena kapiśenogrās te bhūtāḥ piśitāśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतत्वात्ते स्मृता भूताः पिशाचाः पिशिताशनात् । <ओरिगिन्।निरुक्ति ओफ़् गन्धर्वस्> प्रसन्नं गायतस्तस्य गन्धर्वा जज्ञिरे यदा
bhūtatvātte smṛtā bhūtāḥ piśācāḥ piśitāśanāt / <origin/nirukti of Gandharvas> prasannaṃ gāyatastasya gandharvā jajñire yadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धयतीत्येष वै धातुः पानत्वे परिपठ्यते । धयन्तो जज्ञिरे वाचं गन्धर्वास्तेन ते स्मृताः
dhayatītyeṣa vai dhātuḥ pānatve paripaṭhyate / dhayanto jajñire vācaṃ gandharvāstena te smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टस्वेतासु सृष्टासु देवयोनिषु स प्रभुः । <च्रेअतिओन् ओफ़् अनिमल्स्> ततः स्वच्छन्दतो ऽन्यानि वयांसि वयसासृजत्
aṣṭasvetāsu sṛṣṭāsu devayoniṣu sa prabhuḥ / <creation of animals> tataḥ svacchandato 'nyāni vayāṃsi vayasāsṛjat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छन्दतः स्वच्छन्दांसि वयसा च वयांसि च । पशून्सृष्ट्वा स देवेशो ऽसृजत्पक्षिगणानपि
svacchandataḥ svacchandāṃsi vayasā ca vayāṃsi ca / paśūnsṛṣṭvā sa deveśo 'sṛjatpakṣigaṇānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखतो ऽजाः ससर्जाथ वक्षसश् चावयो ऽसृजत् । गाश्चैवाथोदराद्ब्रह्मा पार्श्वाभ्यां च विनिर्ममे
mukhato 'jāḥ sasarjātha vakṣasaś cāvayo 'sṛjat / gāścaivāthodarādbrahmā pārśvābhyāṃ ca vinirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्भ्यां चाश्वान् समातङ्गान् रासभान् आवयान् मृगान् । उष्ट्रानश्वतरांश्चैव तथान्याश्चैव जातयः
padbhyāṃ cāśvān samātaṅgān rāsabhān āvayān mṛgān / uṣṭrānaśvatarāṃścaiva tathānyāścaiva jātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे । एवं पश्वोषधीः सृष्ट्वा यूयुजत् सो ऽध्वरे प्रभुः
oṣadhyaḥ phalamūlinyo romabhyastasya jajñire / evaṃ paśvoṣadhīḥ sṛṣṭvā yūyujat so 'dhvare prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.