Madhva Anandatirtha: Anuvyakhyana 3.3

यदि ते ऽपि निषिद्धयन्ते किं नोक्तिस्ते निषिद्धयते । यदुक्तवाक्यप्रामाण्यं प्रत्यक्षेणोपलभ्यते

yadi te 'pi niṣiddhayante kiṃ noktiste niṣiddhayate / yaduktavākyaprāmāṇyaṃ pratyakṣeṇopalabhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरादयो ऽपि तद्दत्ताः सदा सत्या भवन्ति हि । अप्रामाण्यं तदुक्तेश्च वृथावाचावसीयते

varādayo 'pi taddattāḥ sadā satyā bhavanti hi / aprāmāṇyaṃ tadukteśca vṛthāvācāvasīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि प्रयोजनं किञ्चित् परलोकनिवारणात् । वृथावाचं वृथा हन्याद् यदि तस्य किमुत्तरम् । स्वजीवनविरोधाय वदन् किं नाम बुद्धिमान्

na hi prayojanaṃ kiñcit paralokanivāraṇāt / vṛthāvācaṃ vṛthā hanyād yadi tasya kimuttaram / svajīvanavirodhāya vadan kiṃ nāma buddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रामाण्ये संशयः किं स्यात् तयोः पुरुषयोरपि । स्वजीवनविरुद्धोक्तिरज्ञो दृष्टस्य चापि सः

prāmāṇye saṃśayaḥ kiṃ syāt tayoḥ puruṣayorapi / svajīvanaviruddhoktirajño dṛṣṭasya cāpi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्चातीन्द्रियदेवोक्तिश्रोता दृष्टपरावरः । अतीतानागतं सर्वं लोकानुभवमापयन् । अतः प्रत्यक्षगम्यत्वाद् वेदमात्वस्य च स्फुटम्

yaścātīndriyadevoktiśrotā dṛṣṭaparāvaraḥ / atītānāgataṃ sarvaṃ lokānubhavamāpayan / ataḥ pratyakṣagamyatvād vedamātvasya ca sphuṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यागमस्य नो मात्वमक्षजस्य तथा भवेत् । यद्यक्षजस्य मात्वं स्यादागमस्य कथं न तत् । लोकवाक्याद् विशेषश्चाव्यभिचारेण सिद्धयति

yadyāgamasya no mātvamakṣajasya tathā bhavet / yadyakṣajasya mātvaṃ syādāgamasya kathaṃ na tat / lokavākyād viśeṣaścāvyabhicāreṇa siddhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति मोक्षो ऽपि धर्मेण यथार्थज्ञानतो ऽपि च । प्रामाण्यमनुमायाश्च जिनस्याप्तत्वसाधने

asti mokṣo 'pi dharmeṇa yathārthajñānato 'pi ca / prāmāṇyamanumāyāśca jinasyāptatvasādhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वाक्याद् धर्मसज्ज्ञानविज्ञप्तिर्भवतीति च । धर्मो ऽहिंसापरो नान्यो ज्ञानं पुद्गलदर्शनम्

tadvākyād dharmasajjñānavijñaptirbhavatīti ca / dharmo 'hiṃsāparo nānyo jñānaṃ pudgaladarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति जैनाः कथं तत् स्यात् प्रमाणमनुमानतः । विषयान् प्रति स्थितं ह्यक्षं प्रत्यक्षमिति गीयते । प्रत्यक्षशब्दानुसारादनुमेति प्रकीतिर्ता

iti jaināḥ kathaṃ tat syāt pramāṇamanumānataḥ / viṣayān prati sthitaṃ hyakṣaṃ pratyakṣamiti gīyate / pratyakṣaśabdānusārādanumeti prakītirtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ समन्ताद् गमयति धर्माधर्मौ परं पदम् । यच्चाप्यतीन्द्रियं त्वन्यत् तेनासावागमः स्मृतः

ā samantād gamayati dharmādharmau paraṃ padam / yaccāpyatīndriyaṃ tvanyat tenāsāvāgamaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन कारेणेनैव तत्तन्मानत्वमिष्यते । स्वरूपं हि तदेतेषामन्यथासिद्धिमानतः

etena kāreṇenaiva tattanmānatvamiṣyate / svarūpaṃ hi tadeteṣāmanyathāsiddhimānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो ऽनुमा कथं धर्मं पुद्गलं चापि दर्शयेत् । स्वरूपं पुद्गलस्योक्ता दोषा आनन्दमेव च । न मन्यते पुद्गलं स दुःखाभावः सुखं त्विति

ato 'numā kathaṃ dharmaṃ pudgalaṃ cāpi darśayet / svarūpaṃ pudgalasyoktā doṣā ānandameva ca / na manyate pudgalaṃ sa duḥkhābhāvaḥ sukhaṃ tviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्राभोगातिरेकेण सुखाधिक्यस्य दर्शनात् । सुखस्याभावता केन न च स्यात् किं विपर्ययः

mātrābhogātirekeṇa sukhādhikyasya darśanāt / sukhasyābhāvatā kena na ca syāt kiṃ viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि भावो ऽपि कश्चित् स्यात् तस्यैवाभावता कुतः । यदि सर्वे ऽप्यभावाः स्युरन्योन्यमिति भावता

yadi bhāvo 'pi kaścit syāt tasyaivābhāvatā kutaḥ / yadi sarve 'pyabhāvāḥ syuranyonyamiti bhāvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावाभावता यत् स्यात् किं नश्छिन्नं तदा भवेत् । भावत्वं विधिरूपत्वं निषेधत्वमभावता

abhāvābhāvatā yat syāt kiṃ naśchinnaṃ tadā bhavet / bhāvatvaṃ vidhirūpatvaṃ niṣedhatvamabhāvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषेधस्य निषेधो ऽपि भाव एव बलाद् भवेत् । प्रथमप्रतिपत्तिस्तु भावभावनियामिका

niṣedhasya niṣedho 'pi bhāva eva balād bhavet / prathamapratipattistu bhāvabhāvaniyāmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च पुद्गलविज्ञानं मोक्षदं भवति क्वचित् । अस्वातन्त्र्यात् पुद्गलस्य ज्ञातो ऽपि सुखदो न हि

na ca pudgalavijñānaṃ mokṣadaṃ bhavati kvacit / asvātantryāt pudgalasya jñāto 'pi sukhado na hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि दुःखिपरिज्ञानाद् दुःखित्वं विनिवर्तते । यदि पुद्गलविज्ञानाददुःखी स्यात् कथञ्चन । देहवानपि नादुःखी किं ज्ञानादुत्तरं सदा

na hi duḥkhiparijñānād duḥkhitvaṃ vinivartate / yadi pudgalavijñānādaduḥkhī syāt kathañcana / dehavānapi nāduḥkhī kiṃ jñānāduttaraṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईशकॢप्त्यनुसारेण स्यात् कालादीशवादिनः । कर्महेतुत्वमपि तु निश्चैतन्यान्नहि क्वचित्

īśakḷptyanusāreṇa syāt kālādīśavādinaḥ / karmahetutvamapi tu niścaitanyānnahi kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशेषदुःखविलये नेदानीं कारणं यथा । तथोत्तरं च नैव स्याद् दृष्टिपूर्वानुमा यतः

aśeṣaduḥkhavilaye nedānīṃ kāraṇaṃ yathā / tathottaraṃ ca naiva syād dṛṣṭipūrvānumā yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तस्यान्यस्य विज्ञानं तत्प्रीतिजनकं यदि । तयैव बन्धहानिः स्यादिति किं नाम दूषणम्

śaktasyānyasya vijñānaṃ tatprītijanakaṃ yadi / tayaiva bandhahāniḥ syāditi kiṃ nāma dūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वज्ञानाद् बन्धहानिस्तु दृश्यते कस्य कुत्रचित् । अहिंसायाश्च धर्मत्वं केन मानेन गम्यते । हिंसाया एव धर्मत्वमित्युक्ते स्यात् किमुत्तरम्

svajñānād bandhahānistu dṛśyate kasya kutracit / ahiṃsāyāśca dharmatvaṃ kena mānena gamyate / hiṃsāyā eva dharmatvamityukte syāt kimuttaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्य सुखहेतुत्वमपि केनावगम्यते । हत्यया मोक्षहेतुत्वं कुतो मानान्निवार्यते

dharmasya sukhahetutvamapi kenāvagamyate / hatyayā mokṣahetutvaṃ kuto mānānnivāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च शून्यपरिज्ञानाच्छून्यभावनयापि च । मोक्षः कथञ्चन भवेद् यदीदानीं कथं न सः

na ca śūnyaparijñānācchūnyabhāvanayāpi ca / mokṣaḥ kathañcana bhaved yadīdānīṃ kathaṃ na saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परप्रसादनेच्छोस्तु विऌअम्बो नाम युज्यते । पुमिच्छाधीनता नो चेद् विऌअम्बः किङ्कृतो भवेत्

paraprasādanecchostu viḷambo nāma yujyate / pumicchādhīnatā no ced viḷambaḥ kiṅkṛto bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्रापि विऌअम्बास्तु स्युरीशेच्छानिमित्ततः । अन्यथा कारणं चेत् स्यात् किं कार्यं नोपजायते । कारणे सति कार्यस्य भावः सुनियतो ऽस्य हि

anyatrāpi viḷambāstu syurīśecchānimittataḥ / anyathā kāraṇaṃ cet syāt kiṃ kāryaṃ nopajāyate / kāraṇe sati kāryasya bhāvaḥ suniyato 'sya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञानवादिनश्चैव विज्ञानाद्वैतवेदनात् । विज्ञानभावनाच्चैव मोक्षो न घटते क्वचित्

vijñānavādinaścaiva vijñānādvaitavedanāt / vijñānabhāvanāccaiva mokṣo na ghaṭate kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्ज्ञानस्य बाह्ये च क्षणिकत्वस्य वेदनात् । भावनाच्चोक्तमार्गेण मानाभावान्न मुच्यते

antarjñānasya bāhye ca kṣaṇikatvasya vedanāt / bhāvanāccoktamārgeṇa mānābhāvānna mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतेः पुरुषस्यापि विवेको मुक्तिसाधनम् । इति शङ्कया न चैतस्मिन् मानमीशाप्रसादतः

prakṛteḥ puruṣasyāpi viveko muktisādhanam / iti śaṅkayā na caitasmin mānamīśāprasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतयः स्मृतयश्चैव यदीशस्य प्रसादतः । वदन्ति नियमान्मुक्तिं तमृते ऽतः कुतो भवेत्

śrutayaḥ smṛtayaścaiva yadīśasya prasādataḥ / vadanti niyamānmuktiṃ tamṛte 'taḥ kuto bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कणादयोगाक्षपादा अपीशस्य प्रसादतः । मुक्तिं ब्रुवाणा अप्याहुर्भोगादेव च कर्मणाम् । क्षयं प्राहुः कुतश्चैतत् प्रसन्ने जगदीश्वरे

kaṇādayogākṣapādā apīśasya prasādataḥ / muktiṃ bruvāṇā apyāhurbhogādeva ca karmaṇām / kṣayaṃ prāhuḥ kutaścaitat prasanne jagadīśvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः । क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे

bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ / kṣīyante cāsya karmāṇi tasmin dṛṣṭe parāvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः । क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे । इति श्रुतिपुराणादिवचनेभ्यो ऽन्यथागतेः

bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ / kṣīyante cāsya karmāṇi dṛṣṭa evātmanīśvare / iti śrutipurāṇādivacanebhyo 'nyathāgateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च पाशुपताद्युक्तशिवादीनामनुग्रहात् । नान्यः पन्था इति ह्युक्तं पुरुषज्ञानतः श्रुतौ

na ca pāśupatādyuktaśivādīnāmanugrahāt / nānyaḥ panthā iti hyuktaṃ puruṣajñānataḥ śrutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे निमेषा जज्ञिरे विद्युतः पुरुषादतः । एवं पुरुषशब्दश्च प्रयुक्तो ऽब्धिशये हरौ

sarve nimeṣā jajñire vidyutaḥ puruṣādataḥ / evaṃ puruṣaśabdaśca prayukto 'bdhiśaye harau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्येशे कश्चन तस्य नाम महद् यशः । इति चाधिपतिस्तस्य प्रतिषिद्धः स्वयं श्रुतौ

na tasyeśe kaścana tasya nāma mahad yaśaḥ / iti cādhipatistasya pratiṣiddhaḥ svayaṃ śrutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वतः परमां नित्यं विश्वं नारायणं हरिम् । इति सर्वाधिकत्वोक्तया समो ऽपि विनिवारितः । समाधिकस्य राहित्यान्नोपचारपुमानसौ

viśvataḥ paramāṃ nityaṃ viśvaṃ nārāyaṇaṃ harim / iti sarvādhikatvoktayā samo 'pi vinivāritaḥ / samādhikasya rāhityānnopacārapumānasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच्च भव्यम् । उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति

puruṣa evedaṃ sarvaṃ yad bhūtaṃ yacca bhavyam / utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तामुक्तपरेशत्वमिति तस्याह सा श्रुतिः । अमृतेशानवचनात् सर्वस्येशानतोदिता

muktāmuktapareśatvamiti tasyāha sā śrutiḥ / amṛteśānavacanāt sarvasyeśānatoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सर्वत्वमुदितमुतेश इति तद् वृथा । उतशब्दो वदेदेष हीशत्वस्य समुच्चयम्

yadi sarvatvamuditamuteśa iti tad vṛthā / utaśabdo vadedeṣa hīśatvasya samuccayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषेणेदं व्याप्तमिति ब्राह्मणं चाह तं प्रति । एतावानस्य महिमेति महिम्नो वचो हि तत्

puruṣeṇedaṃ vyāptamiti brāhmaṇaṃ cāha taṃ prati / etāvānasya mahimeti mahimno vaco hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् । इत्यमुक्ताधिपत्यं तु पूर्वार्धोक्तमनूद्य च

so 'mṛtasyābhayasyeśo martyamannaṃ yadatyagāt / ityamuktādhipatyaṃ tu pūrvārdhoktamanūdya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उतामृतस्येश इति विधत्ते मुक्तिगेशताम् । अतो विष्णुपरिज्ञानादेव मुक्तिर्नचान्यतः । तद् यथेति श्रुतेश्चैव ततः कर्मक्षयो भवेत्

utāmṛtasyeśa iti vidhatte muktigeśatām / ato viṣṇuparijñānādeva muktirnacānyataḥ / tad yatheti śruteścaiva tataḥ karmakṣayo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैधांसि समिद्धो ऽग्निर्भस्मसात् कुरुते ऽर्जुन । ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा

yathaidhāṃsi samiddho 'gnirbhasmasāt kurute 'rjuna / jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasāt kurute tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः । इत्यादिभगवद्वाक्यैरुक्तार्थश्चावसीयते

sarvadharmān parityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja / ahaṃ tvā sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ / ityādibhagavadvākyairuktārthaścāvasīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यनैमित्तिकं कर्म कुर्वन्नन्यत् परित्यजन् । मुच्यते संसृतेश्चैतदप्येतेन निराकृतम् । विद्यैवेतीममेवार्थं स्वयमेवाह वेदराट्

nityanaimittikaṃ karma kurvannanyat parityajan / mucyate saṃsṛteścaitadapyetena nirākṛtam / vidyaivetīmamevārthaṃ svayamevāha vedarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना कर्म न मोक्षः स्याज्ज्ञानेनेत्यपि सा श्रुतिः । नान्यः पन्था इति ह्येव निवारयति सादरम्

vinā karma na mokṣaḥ syājjñānenetyapi sā śrutiḥ / nānyaḥ panthā iti hyeva nivārayati sādaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथोपासनमपि तमेवमितिवादिनी । निवारयत्यादरेण न प्रतीक इति प्रभुः

anyathopāsanamapi tamevamitivādinī / nivārayatyādareṇa na pratīka iti prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धं तमः प्रविशन्ति ये ऽविद्यामुपासते । इति श्रुतिविरोधाच्च नान्यथोपासनं भवेत्

andhaṃ tamaḥ praviśanti ye 'vidyāmupāsate / iti śrutivirodhācca nānyathopāsanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चाप्येकत्वविज्ञानादुक्तन्यायेन मुच्यते । इति सर्वं प्रविज्ञाय सर्वैस्तर्कसदागमैः । उपासीत हरिं नित्यं गुणैरेव स्वयोगतः

na cāpyekatvavijñānāduktanyāyena mucyate / iti sarvaṃ pravijñāya sarvaistarkasadāgamaiḥ / upāsīta hariṃ nityaṃ guṇaireva svayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा सर्वैगुणैश्चैव क्रियासामान्यतश्च गीः । गुणसामान्यतो रुद्रो द्रव्यसामान्यतः परे

brahmā sarvaiguṇaiścaiva kriyāsāmānyataśca gīḥ / guṇasāmānyato rudro dravyasāmānyataḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकारविशेषेण भक्तिज्ञानसुखादिभिः । विशेषो देवतादीनां मोक्षे चैव विशेषतः

adhikāraviśeṣeṇa bhaktijñānasukhādibhiḥ / viśeṣo devatādīnāṃ mokṣe caiva viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तावता विरोधो ऽस्ति निर्दोषत्वात् समस्तशः । आभासत्वात् परेषां तदवराणां च सर्वशः

na tāvatā virodho 'sti nirdoṣatvāt samastaśaḥ / ābhāsatvāt pareṣāṃ tadavarāṇāṃ ca sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतो ऽवराणां सर्वे ऽपि गुणाः सर्वाः क्रिया अपि । नियमेनैव पूर्वेषां सुप्रसादनिबन्धनाः । अतः सच्छिष्यवत् तेषां नैवेर्ष्यादिः कथञ्चन

yato 'varāṇāṃ sarve 'pi guṇāḥ sarvāḥ kriyā api / niyamenaiva pūrveṣāṃ suprasādanibandhanāḥ / ataḥ sacchiṣyavat teṣāṃ naiverṣyādiḥ kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च संसारिदेवानां कालेयत्तापरे इमे । सूत्रे ह्यारब्धमात्रस्य भोगेनैव क्षयो ध्रुवः

na ca saṃsāridevānāṃ kāleyattāpare ime / sūtre hyārabdhamātrasya bhogenaiva kṣayo dhruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनारब्धकार्ये भोगेन त्वितरे इति चोदितः । पौनरुक्तयेन तेनैते उक्तार्थे इति निश्चयः

anārabdhakārye bhogena tvitare iti coditaḥ / paunaruktayena tenaite uktārthe iti niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उषाः स्वाहा च पर्जन्यो मित्रो ऽग्निर्वरुणो विधुः । प्रवहो ऽनिरुद्ध इन्द्रोमे रुद्रो वाणी च मारुतः । उत्तरोत्तरतस्त्वेते गुणैः सर्वैश्च मुक्तिगाः

uṣāḥ svāhā ca parjanyo mitro 'gnirvaruṇo vidhuḥ / pravaho 'niruddha indrome rudro vāṇī ca mārutaḥ / uttarottaratastvete guṇaiḥ sarvaiśca muktigāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यधर्मौ यथा सोमो मनुर्दक्षो बृहस्पतिः । शची रतिश्चानिरुद्धसमास्तारा च मित्रवत्

sūryadharmau yathā somo manurdakṣo bṛhaspatiḥ / śacī ratiścāniruddhasamāstārā ca mitravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमवच्छतरूपा तु प्रसूतिर्वह्निवद् विराट् । पर्जन्यवद् वारुणी च तथा सञ्ज्ञा च रोहिणी

somavacchatarūpā tu prasūtirvahnivad virāṭ / parjanyavad vāruṇī ca tathā sañjñā ca rohiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मी च मित्रवत्त्वेन प्रावही परिकीर्तिता । मित्रपजर्न्यमध्यस्थावश्विनौ विघ्नवित्तपौ

dharmī ca mitravattvena prāvahī parikīrtitā / mitrapajarnyamadhyasthāvaśvinau vighnavittapau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगुरग्निसमो मित्रतन्मध्ये ब्रह्मपुत्रकाः । वरुणाग्न्यन्तरा तत्र नारदः प्राय इन्द्रवत्

bhṛguragnisamo mitratanmadhye brahmaputrakāḥ / varuṇāgnyantarā tatra nāradaḥ prāya indravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामः सुपर्णी चोमावद् वीन्द्रो रुद्रवदीरितः । निऋतिर्मित्रसदृशो विश्वामित्रः कसूनुवत्

kāmaḥ suparṇī comāvad vīndro rudravadīritaḥ / niṛtirmitrasadṛśo viśvāmitraḥ kasūnuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैवस्वतो मनुश्चाश्विपश्चादन्ये ततो ऽवराः । च्यवनोचथ्यवैन्याश्च शशबिन्दुश्च हैहयः । तद्वच्च विप्रराजन्यविशेषो ऽत्रापि कश्चन

vaivasvato manuścāśvipaścādanye tato 'varāḥ / cyavanocathyavainyāśca śaśabinduśca haihayaḥ / tadvacca viprarājanyaviśeṣo 'trāpi kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वत् प्रियव्रतश्चापि तदन्याः शतदेवताः । पजर्न्यमित्रान्तराऌए तदन्ये तु ततो ऽवराः

tadvat priyavrataścāpi tadanyāḥ śatadevatāḥ / pajarnyamitrāntarāḷe tadanye tu tato 'varāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेभ्यो ऽभ्यधिका श्रीरस्तु सदा मुक्ता विशेषतः । तत्समो नास्ति परमो हरिरेव नचापरः

etebhyo 'bhyadhikā śrīrastu sadā muktā viśeṣataḥ / tatsamo nāsti paramo harireva nacāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संहितायां बृहत्यां तु स्वयं भगवतोदितम् । तदेतदखिलं प्राण आहङ्कारिक एव च । इन्द्रादनन्तरो दृष्टिरपि योग्यानुसारतः

saṃhitāyāṃ bṛhatyāṃ tu svayaṃ bhagavatoditam / tadetadakhilaṃ prāṇa āhaṅkārika eva ca / indrādanantaro dṛṣṭirapi yogyānusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग् गुरुप्रसादश्च मुख्यतो दृष्टिकारणम् । श्रवणादि च कर्तव्यं नान्यथा दर्शनं क्वचित्

samyag guruprasādaśca mukhyato dṛṣṭikāraṇam / śravaṇādi ca kartavyaṃ nānyathā darśanaṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाधिकं गुरुं प्राप्य तद्धीनं नाप्नुयात् क्वचित् । विपर्ययस्तु कर्तव्यः सर्वथा मुक्तिमिच्छता

guṇādhikaṃ guruṃ prāpya taddhīnaṃ nāpnuyāt kvacit / viparyayastu kartavyaḥ sarvathā muktimicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समे विकल्प एव स्यात् पूर्वानुज्ञा च सर्वथा । तदुत्तमगुरुप्राप्त्यै पूर्वानुज्ञा न मृग्यते

same vikalpa eva syāt pūrvānujñā ca sarvathā / taduttamaguruprāptyai pūrvānujñā na mṛgyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुबर्रह्माखिलानां च विद्या चैव सरस्वती । देवता भगवान् विष्णुः सर्वेषामविशेषतः

gurubarrahmākhilānāṃ ca vidyā caiva sarasvatī / devatā bhagavān viṣṇuḥ sarveṣāmaviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रसादेन मुक्तिः स्यान्नान्यथा तु कथञ्चन । स्वोत्तमास्तु क्रमेणैव सर्वेषां गुरवः श्रुताः । उपदेशो ब्रह्मणस्तु सर्वेषामेव मुक्तये

tatprasādena muktiḥ syānnānyathā tu kathañcana / svottamāstu krameṇaiva sarveṣāṃ guravaḥ śrutāḥ / upadeśo brahmaṇastu sarveṣāmeva muktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधनेभ्यो ऽधिका भक्तिर्नैवान्यत् तादृशं क्वचित् । भक्तिश्चैव हरावेव मुख्यान्यत्र यथाक्रमम्

sādhanebhyo 'dhikā bhaktirnaivānyat tādṛśaṃ kvacit / bhaktiścaiva harāveva mukhyānyatra yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिका त्वेव सर्वत्र स्वोत्तमेषु क्रमेण च । अनुवर्तते च सा भक्तिर्मुक्तावानन्दरूपिणी । तत्पूर्वकोपासनैवं कर्तव्या मुक्तये गुणैः

svādhikā tveva sarvatra svottameṣu krameṇa ca / anuvartate ca sā bhaktirmuktāvānandarūpiṇī / tatpūrvakopāsanaivaṃ kartavyā muktaye guṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.