Madhva Anandatirtha: Anuvyakhyana 4

॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रानुव्याख्याने तृतीयो ऽध्यायः ॥ समन्वयाविरोधाभ्यां सिद्धे वस्तुनि साधने । विचारितेष्वशेषेषु साधनेषु विशेषतः

|| iti śrīmadānandatīrthabhagavatpādācāryaviracite śrīmadbrahmasūtrānuvyākhyāne tṛtīyo 'dhyāyaḥ || samanvayāvirodhābhyāṃ siddhe vastuni sādhane / vicāriteṣvaśeṣeṣu sādhaneṣu viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यशः कार्यमत्यन्तमवश्यं भावि साधनम् । चिन्त्यते प्रथमं तत्र श्रवणादिसकृत्क्रिया

nityaśaḥ kāryamatyantamavaśyaṃ bhāvi sādhanam / cintyate prathamaṃ tatra śravaṇādisakṛtkriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवृत्तिर्वेति सन्देहे कर्तव्याऽवृत्तिरेव हि । उपदेशो ऽतत् त्वमसीत्यादिर्ह्यसकृदेव यत्

āvṛttirveti sandehe kartavyā'vṛttireva hi / upadeśo 'tat tvamasītyādirhyasakṛdeva yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गाल्लातव्यतः पूर्वमृजोबर्रह्मत्वतः शतात् । शुश्रावोग्रतपा नाम योग्यो रुद्रपदस्य यः

liṅgāllātavyataḥ pūrvamṛjobarrahmatvataḥ śatāt / śuśrāvogratapā nāma yogyo rudrapadasya yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्द्धं परार्द्धं विष्णोस्तु गुणान् भक्तया सदोद्यतः । तत्त्रिभागमुपासां च चक्रे सम्भृतमानसः

sārddhaṃ parārddhaṃ viṣṇostu guṇān bhaktayā sadodyataḥ / tattribhāgamupāsāṃ ca cakre sambhṛtamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमन्वन्तरं शक्रपदयोग्यो गरुत्मतः । पदयोग्यात् सुमनसः सुनन्दो नाम चाशृणोत् । उपासां चक्र उद्युक्तो मन्वन्तरचतुष्ययम्

daśamanvantaraṃ śakrapadayogyo garutmataḥ / padayogyāt sumanasaḥ sunando nāma cāśṛṇot / upāsāṃ cakra udyukto manvantaracatuṣyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याचन्द्रमसोश्चैव पदयोग्यौ सुतेजसौ । सुरूपः शान्तरूपश्च मन्वन्तरचतुष्ययम् । अशृण्वतां सुमनसो मन्वन्तरमुपासताम्

sūryācandramasoścaiva padayogyau sutejasau / surūpaḥ śāntarūpaśca manvantaracatuṣyayam / aśṛṇvatāṃ sumanaso manvantaramupāsatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रोक्तास्तु ते सर्वे भक्तयोग्रतपआदयः । अपश्यन् परमं विष्णुं तत्प्रसादेधिताः सदा । इत्युक्तं विष्णुना साक्षाद् ग्रन्थे सत्तत्वसञ्ज्ञिते

tataḥ proktāstu te sarve bhaktayogratapaādayaḥ / apaśyan paramaṃ viṣṇuṃ tatprasādedhitāḥ sadā / ityuktaṃ viṣṇunā sākṣād granthe sattatvasañjñite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मेति नाम कथितं साक्षान्नारायणस्य हि । आत्मा ब्रह्म महांस्तारः परमेशः शुचिश्रवाः

ātmeti nāma kathitaṃ sākṣānnārāyaṇasya hi / ātmā brahma mahāṃstāraḥ parameśaḥ śuciśravāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुर्नारायणो ऽनन्त इति श्रीपतिरीर्यते । इति पिङ्गश्रुतिश्चैव तथैव परमश्रुतिः

viṣṇurnārāyaṇo 'nanta iti śrīpatirīryate / iti piṅgaśrutiścaiva tathaiva paramaśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओमात्मा भगवान् विष्णुरात्मानन्दो ऽक्षरः स्वराट् । विश्वत्राता नृसिंहो ऽजो नारायण उरुक्रमः

omātmā bhagavān viṣṇurātmānando 'kṣaraḥ svarāṭ / viśvatrātā nṛsiṃho 'jo nārāyaṇa urukramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्मषान् । दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान्

anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakalmaṣān / dattaṃ durvāsasaṃ somamātmeśabrahmasambhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भागवते चैव तस्मादात्मा जनार्दनः । तस्मादुपास्यो विष्णुरिति ज्ञातव्यः सज्जनैः सदा

iti bhāgavate caiva tasmādātmā janārdanaḥ / tasmādupāsyo viṣṇuriti jñātavyaḥ sajjanaiḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवोपासते सन्तस्तथैवोपदिशन्ति च । आदानार्थत्वतश्चायमात्मशब्दः पतिं वदेत् । स्वामी मे विष्णुरित्येव नित्यदोपास्यमञ्जसा

tathaivopāsate santastathaivopadiśanti ca / ādānārthatvataścāyamātmaśabdaḥ patiṃ vadet / svāmī me viṣṇurityeva nityadopāsyamañjasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामी विष्णुरिति ध्यानं विशेषणविशेष्यतः । कर्तव्यं सर्वथैवैतन्न कथञ्चन विस्मरेत्

svāmī viṣṇuriti dhyānaṃ viśeṣaṇaviśeṣyataḥ / kartavyaṃ sarvathaivaitanna kathañcana vismaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सत्तत्त्ववचनं षाड्गुण्यवचनं परम् । मम स्वामी हरिर्नित्यं सर्वस्य पतिरेव च । इति ध्येयः सर्वदैव भगवान् विष्णुरव्ययः

iti sattattvavacanaṃ ṣāḍguṇyavacanaṃ param / mama svāmī harirnityaṃ sarvasya patireva ca / iti dhyeyaḥ sarvadaiva bhagavān viṣṇuravyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीकविषयत्वेन न कार्या विष्णुभावना । प्रतीकं नैव विष्णुर्यन्मिथ्योपासा ह्यनथर्दा

pratīkaviṣayatvena na kāryā viṣṇubhāvanā / pratīkaṃ naiva viṣṇuryanmithyopāsā hyanathardā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽन्यथा सन्तमात्मेशमन्यथा प्रतिपद्यते । किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा

yo 'nyathā santamātmeśamanyathā pratipadyate / kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ coreṇātmāpahāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते । किं तेन न कृतं पापं चोरेणेशापहारिणा

yo 'nyathā santamātmānamanyathā pratipadyate / kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ coreṇeśāpahāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽन्यथैव स्थितं विष्णुमन्यथा प्रतिपद्यते । किं तेन न कृतं पापं चोरेण ब्रह्मचारिणा

yo 'nyathaiva sthitaṃ viṣṇumanyathā pratipadyate / kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ coreṇa brahmacāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वात्मानं प्रतिमां वापि देवतान्तरमेव वा । चेतनाचेतनं वान्यद् ध्यायेद् यः केशवस्त्विति । किं तेन न कृतं पापं चारेणेशापहारिणा

svātmānaṃ pratimāṃ vāpi devatāntarameva vā / cetanācetanaṃ vānyad dhyāyed yaḥ keśavastviti / kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ cāreṇeśāpahāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽन्यद् विष्णुरिति ध्यायेज्जानीयाद् वा हरिं तथा । अन्धे तमसि मज्जेत् स यत्र नैवोत्थितिः क्वचित्

yo 'nyad viṣṇuriti dhyāyejjānīyād vā hariṃ tathā / andhe tamasi majjet sa yatra naivotthitiḥ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽन्यद् विष्णुरिति ध्यायेद् विष्णुरन्यदिति स्म वा । अन्यथा ध्यानदोषेण महातमसि मज्जति

yo 'nyad viṣṇuriti dhyāyed viṣṇuranyaditi sma vā / anyathā dhyānadoṣeṇa mahātamasi majjati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽन्यद् विष्णुरिति ध्यायेद् विष्णुरन्यदिति स्म वा । महातमसि मग्नस्य तस्य नैवोत्थितिः क्वचित्

yo 'nyad viṣṇuriti dhyāyed viṣṇuranyaditi sma vā / mahātamasi magnasya tasya naivotthitiḥ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्किञ्चिदन्यथा संस्थमन्यथा ध्यातमञ्जसा । ध्यातुर्महादोषकरं किमु सर्वेश्वरो हरिः

yatkiñcidanyathā saṃsthamanyathā dhyātamañjasā / dhyāturmahādoṣakaraṃ kimu sarveśvaro hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्किञ्चिदन्यथा संस्थमन्यथा ज्ञातमञ्जसा । महादोषकरं विष्णुः किमु सर्वेश्वरेश्वरः

yatkiñcidanyathā saṃsthamanyathā jñātamañjasā / mahādoṣakaraṃ viṣṇuḥ kimu sarveśvareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्किञ्चिदन्यथा संस्थमन्यथा ज्ञातमञ्जसा । अनर्थकारणं लोके किमु सर्वेश्वरेश्वरः

yatkiñcidanyathā saṃsthamanyathā jñātamañjasā / anarthakāraṇaṃ loke kimu sarveśvareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न किञ्चिदन्यथा ज्ञेयं ध्येयं वा तेन कुत्रचित् । किमु सर्वोत्तमो विष्णुर्ज्ञेयो नीचतया क्वचित्

na kiñcidanyathā jñeyaṃ dhyeyaṃ vā tena kutracit / kimu sarvottamo viṣṇurjñeyo nīcatayā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् वस्तु यथारूपं ज्ञेयं ध्येयं च सर्वदा । कारणं पुरुषार्थस्य नान्यथा भवति क्वचित्

tasmād vastu yathārūpaṃ jñeyaṃ dhyeyaṃ ca sarvadā / kāraṇaṃ puruṣārthasya nānyathā bhavati kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुतिपुराणोक्तिबलतो न प्रतीकता । ध्येया विष्णोः क्वचिद् यस्मान्मिथ्याज्ञानमनर्थदम्

iti śrutipurāṇoktibalato na pratīkatā / dhyeyā viṣṇoḥ kvacid yasmānmithyājñānamanarthadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यभिप्रेत्य न हि स इत्याह भगवान् प्रभुः । प्रतीकसंस्थितत्वेन ध्येयो विष्णुर्नचान्यथा

ityabhipretya na hi sa ityāha bhagavān prabhuḥ / pratīkasaṃsthitatvena dhyeyo viṣṇurnacānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मेति च सदा ध्येयो भगवान् विष्णुरञ्जसा । उत्कृष्टो ब्रह्मशब्दार्थः पूर्णत्वं ब्रह्मता यतः

brahmeti ca sadā dhyeyo bhagavān viṣṇurañjasā / utkṛṣṭo brahmaśabdārthaḥ pūrṇatvaṃ brahmatā yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिव्याधिनिमित्तेन विक्षिप्तमनसो ऽपि तु । ध्येयैव ब्रह्मता नित्यं विष्णोर्भक्तया निरन्तरम् । इति प्रकाशिकायां च वचनं विष्णुनेरितम्

ādhivyādhinimittena vikṣiptamanaso 'pi tu / dhyeyaiva brahmatā nityaṃ viṣṇorbhaktayā nirantaram / iti prakāśikāyāṃ ca vacanaṃ viṣṇuneritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मेति सूत्रमीशस्य जीवत्वप्रतिपादकम् । आत्मशब्दं यतो हेतुं कृत्वा जीवं न्यवारयत् । स्वशब्दात् प्राणभृच्चैव नोक्त इत्येव वेदराट्

nātmeti sūtramīśasya jīvatvapratipādakam / ātmaśabdaṃ yato hetuṃ kṛtvā jīvaṃ nyavārayat / svaśabdāt prāṇabhṛccaiva nokta ityeva vedarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यात्मशब्दो जीवे ऽपि कथं स विनिवारयेत् । आत्मशब्दोदितस्तस्माद् विष्णुरेव नचापरः

yadyātmaśabdo jīve 'pi kathaṃ sa vinivārayet / ātmaśabdoditastasmād viṣṇureva nacāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मब्रह्मादयः शब्दास्तमृते विष्णुमव्ययम् । न वदन्ति यतो नाप्ता क्वापि तैर्गुणपूर्णता । नारायणाध्यात्मगतमिति यद् वैष्णवं वचः

ātmabrahmādayaḥ śabdāstamṛte viṣṇumavyayam / na vadanti yato nāptā kvāpi tairguṇapūrṇatā / nārāyaṇādhyātmagatamiti yad vaiṣṇavaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि जीवेशयोर्वेदपतिरैक्यं च मन्यते । आत्मशब्दं कथं तस्मान्निवारयति युक्तितः

yadi jīveśayorvedapatiraikyaṃ ca manyate / ātmaśabdaṃ kathaṃ tasmānnivārayati yuktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदस्य व्यपदेशं च स्थितिं चादनमेव च । भेददार्ढ्ये हेतुमाह सतात्पर्यं जगत्पतिः

bhedasya vyapadeśaṃ ca sthitiṃ cādanameva ca / bhedadārḍhye hetumāha satātparyaṃ jagatpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यावहारिकभेदश्चेत् क्वासावव्यावहारिकः । व्यावहारिकमित्येव वचनं व्यावहारिकम्

vyāvahārikabhedaścet kvāsāvavyāvahārikaḥ / vyāvahārikamityeva vacanaṃ vyāvahārikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत नेति विकल्पे तु यदि स्याद् व्यावहारिकम् । तस्यापि बाध्यता चेत् स्याद् भेदः स्यात् पारमार्थिकः

uta neti vikalpe tu yadi syād vyāvahārikam / tasyāpi bādhyatā cet syād bhedaḥ syāt pāramārthikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यावहारिकत्वं चेद् भेदो ऽयं सत्यतां गतः । एकस्यासत्यतायां हि द्वयोरेव विरुद्धयोः । अन्यस्य सत्यतैव स्यादिति केन निवार्यते

avyāvahārikatvaṃ ced bhedo 'yaṃ satyatāṃ gataḥ / ekasyāsatyatāyāṃ hi dvayoreva viruddhayoḥ / anyasya satyataiva syāditi kena nivāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्यं नोक्तमित्युक्ते सत्यमुक्तमिति प्रजाः । जानन्त्युक्तं तु नो सत्यमित्युक्ते ऽसत्यतामपि

asatyaṃ noktamityukte satyamuktamiti prajāḥ / jānantyuktaṃ tu no satyamityukte 'satyatāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्वप्ने ऽपि द्वयं मिथ्या तत्रैकं सत्यमेव हि । भावाभावावुभौ तत्र कथं मिथ्या भविष्यतः

na svapne 'pi dvayaṃ mithyā tatraikaṃ satyameva hi / bhāvābhāvāvubhau tatra kathaṃ mithyā bhaviṣyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावस्य हि निषेधे तु नाभावस्य निषेधनम् । स्ववाचो ऽसत्यता चेत् स्यात् तस्माद् भेदस्य सत्यता

bhāvasya hi niṣedhe tu nābhāvasya niṣedhanam / svavāco 'satyatā cet syāt tasmād bhedasya satyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माज्जीवेशयोर्भेद उक्तन्यायेन गम्यते । एतस्मादात्मशब्दो ऽयं परमात्माभिधा भवेत्

tasmājjīveśayorbheda uktanyāyena gamyate / etasmādātmaśabdo 'yaṃ paramātmābhidhā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीकविषयत्वेन विष्णुदृष्टिर्न तद् भवेत् । प्रतीके विष्णुरित्येव तस्मात् कार्या ह्युपासना

pratīkaviṣayatvena viṣṇudṛṣṭirna tad bhavet / pratīke viṣṇurityeva tasmāt kāryā hyupāsanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च विष्णुः प्रतीकं यत् तस्मान्नात्मेत्युपासना । इति पक्षो यदा ब्रह्मदृष्टिश्चात्र विरुद्धयते । स नेति युक्तिस्तत्रापि समेत्युक्तविरुद्धता

na ca viṣṇuḥ pratīkaṃ yat tasmānnātmetyupāsanā / iti pakṣo yadā brahmadṛṣṭiścātra viruddhayate / sa neti yuktistatrāpi sametyuktaviruddhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यप्युत्कर्षमात्रेण ह्यतद्भवे ऽप्युपासना । उत्कर्ष आत्मनो ऽपि स्याच्चेतनत्वादचेतनात् । तसमादतत्त्वं नोपास्यमिति वेदविदो मतम्

yadyapyutkarṣamātreṇa hyatadbhave 'pyupāsanā / utkarṣa ātmano 'pi syāccetanatvādacetanāt / tasamādatattvaṃ nopāsyamiti vedavido matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्कर्षाद् ब्रह्मताध्याने यदि स्यात् फलमञ्जसा । ब्रह्मणो नीचताध्यानादनर्थः किं न जायते

utkarṣād brahmatādhyāne yadi syāt phalamañjasā / brahmaṇo nīcatādhyānādanarthaḥ kiṃ na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचेतनस्य ब्रह्मत्वध्याने तुष्यिर्नहि क्वचित् । नीचस्य स्वात्मताध्याने कुप्यति ब्रह्म लोकवत्

acetanasya brahmatvadhyāne tuṣyirnahi kvacit / nīcasya svātmatādhyāne kupyati brahma lokavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डालो नृप इत्युक्ते नृपश्चण्डाल इत्यपि । को विशेषः परिज्ञाते नृपेण स्यात् कथञ्चन

caṇḍālo nṛpa ityukte nṛpaścaṇḍāla ityapi / ko viśeṣaḥ parijñāte nṛpeṇa syāt kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरतो नरदेवस्य चण्डालो यदि पूज्यते । राजवत् किं न कोपः स्याद् राज्ञो लोके हि पश्यति

purato naradevasya caṇḍālo yadi pūjyate / rājavat kiṃ na kopaḥ syād rājño loke hi paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञस्तु पुरतः प्रोक्ते चण्डालं नृप इत्यपि । आत्मानं स इति प्रोक्तमितिवद्धयेव कुप्यति

rājñastu purataḥ prokte caṇḍālaṃ nṛpa ityapi / ātmānaṃ sa iti proktamitivaddhayeva kupyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभेदे नैतयोर्ध्याने को विशेषो वचस्यपि । अयं राजा त्वमित्युक्ते चण्डाले ऽथ नृपे ऽपि च । चण्डाल इति तु प्रोक्ते सममेव हि दूषणम्

abhede naitayordhyāne ko viśeṣo vacasyapi / ayaṃ rājā tvamityukte caṇḍāle 'tha nṛpe 'pi ca / caṇḍāla iti tu prokte samameva hi dūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्याते त्वेकस्य तद्भावे तद्भावो ऽन्यस्य किं न तत् । नचैव तदविज्ञातं सर्वज्ञब्रह्मणा क्वचित्

dhyāte tvekasya tadbhāve tadbhāvo 'nyasya kiṃ na tat / nacaiva tadavijñātaṃ sarvajñabrahmaṇā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादपेशलं सर्वमन्यस्य ब्रह्मतावचः । तस्माद् यथोक्तमार्गेण ब्रह्मोपास्यं मुमुक्षुभिः

tasmādapeśalaṃ sarvamanyasya brahmatāvacaḥ / tasmād yathoktamārgeṇa brahmopāsyaṃ mumukṣubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथोपास्याञ्जसा दृष्टं ब्रह्म पापं च भस्मसात् । करोति निखिलं पूर्वं पाश्चात्त्यस्याप्यसङ्गताम् । करोति तद्द्विषश्चैवं पुण्यनाशो ऽप्यसङ्गता

tathopāsyāñjasā dṛṣṭaṃ brahma pāpaṃ ca bhasmasāt / karoti nikhilaṃ pūrvaṃ pāścāttyasyāpyasaṅgatām / karoti taddviṣaścaivaṃ puṇyanāśo 'pyasaṅgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदेव विद्ययेत्यत्र पूर्वोक्ताद्धि विशिष्टते । पूर्वं स्वर्गादिलब्ध्यर्थं वीर्यवत्त्वेन चोदितम् । कर्म विद्यायुतं पश्चान्मोक्षे वीर्यप्रदं त्विति

yadeva vidyayetyatra pūrvoktāddhi viśiṣṭate / pūrvaṃ svargādilabdhyarthaṃ vīryavattvena coditam / karma vidyāyutaṃ paścānmokṣe vīryapradaṃ tviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भोगेन पुण्यं च क्षपयित्वेतरत् तथा । ब्रह्मद्विड् ब्रह्मदर्शी च तमोमोक्षाववाप्नुतः

tato bhogena puṇyaṃ ca kṣapayitvetarat tathā / brahmadviḍ brahmadarśī ca tamomokṣāvavāpnutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माणं शतकालात्तु पूर्वमारब्धसङ्क्षयः । ब्रह्मणस्त्वेव तावत्त्वं पञ्चाशद् ब्रह्मणस्तथा । रुद्रस्य विंशदेव स्यादिन्द्रस्यार्कादिके दश

brahmāṇaṃ śatakālāttu pūrvamārabdhasaṅkṣayaḥ / brahmaṇastveva tāvattvaṃ pañcāśad brahmaṇastathā / rudrasya viṃśadeva syādindrasyārkādike daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषां ब्रह्ममात्रस्य त्वन्त आरब्धसङ्क्षयः । ब्रह्मणैव सहातश्च परं नारायणं व्रजेत् । इति सत्तत्त्ववचनं स्वयं भगवतोदितम्

anyeṣāṃ brahmamātrasya tvanta ārabdhasaṅkṣayaḥ / brahmaṇaiva sahātaśca paraṃ nārāyaṇaṃ vrajet / iti sattattvavacanaṃ svayaṃ bhagavatoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रानुव्याख्याने चतुर्थाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥ देवानां च मनुष्याणामेतावत् सममेव हि । उत्क्रान्तिमार्गौ देवानां न प्रायेण भविष्यतः

|| iti śrīmadānandatīrthabhagavatpādācāryaviracite śrīmadbrahmasūtrānuvyākhyāne caturthādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ || devānāṃ ca manuṣyāṇāmetāvat samameva hi / utkrāntimārgau devānāṃ na prāyeṇa bhaviṣyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मक्षयसतथोत्क्रान्तिर्मार्गो भोगश्चतुष्ययम् । फलं मोक्ष इति प्रोक्तः क्रमात् पादेषु चोदितः

karmakṣayasatathotkrāntirmārgo bhogaścatuṣyayam / phalaṃ mokṣa iti proktaḥ kramāt pādeṣu coditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रष्टृष्वेव तु सृज्यानां प्रवेशो ब्रह्मणो लये । देवानां मार्ग उद्दिष्टो नार्चिरादिर्नचोत्क्रमः

sraṣṭṛṣveva tu sṛjyānāṃ praveśo brahmaṇo laye / devānāṃ mārga uddiṣṭo nārcirādirnacotkramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रष्टुस्तु ग्रासभूतस्य देहस्तत्र लयं व्रजेत् । यतः सृज्यस्य देवस्य नैवोत्क्रान्तिस्ततो भवेत्

sraṣṭustu grāsabhūtasya dehastatra layaṃ vrajet / yataḥ sṛjyasya devasya naivotkrāntistato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लयाच्चैवार्चिरादीनां लोकानामपि सर्वशः । कथं मार्गो भवेत् तेषां विशतामुत्तमं स्वतः

layāccaivārcirādīnāṃ lokānāmapi sarvaśaḥ / kathaṃ mārgo bhavet teṣāṃ viśatāmuttamaṃ svataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातानां मानुषे लोके देवानां च कदाचन । उत्क्रान्तिमार्गौ भवतो न तदा मुक्तिरिष्यते

jātānāṃ mānuṣe loke devānāṃ ca kadācana / utkrāntimārgau bhavato na tadā muktiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषामपि साक्षात्तु मुक्तिः प्राप्यापि तं हरिम् । सहैव ब्रह्मणा भूयादिति शास्त्रस्य निर्णयः

anyeṣāmapi sākṣāttu muktiḥ prāpyāpi taṃ harim / sahaiva brahmaṇā bhūyāditi śāstrasya nirṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्ष्माम्भोनलानिलवियन्मनैन्द्रियार्थभूतादिभिः परिवृतः प्रतिसञ्जिघृक्षुः । अव्याकृतं विशति यर्हि गुणत्रयात्मा कालं परं स्वमनुभूय परः स्वयम्भूः

kṣmāmbhonalānilaviyanmanaindriyārthabhūtādibhiḥ parivṛtaḥ pratisañjighṛkṣuḥ / avyākṛtaṃ viśati yarhi guṇatrayātmā kālaṃ paraṃ svamanubhūya paraḥ svayambhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं परेत्य भगवन्तमनुप्रविष्टा ये योगिनो जितमरुन्मनसो विरागाः । तेनैव साकममृतं पुरुषं पुराणं ब्रह्म प्रधानमुपयान्त्यगताभिमानाः

evaṃ paretya bhagavantamanupraviṣṭā ye yogino jitamarunmanaso virāgāḥ / tenaiva sākamamṛtaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ brahma pradhānamupayāntyagatābhimānāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन्तमनुप्राप्ता अपि तु ब्रह्मणा सह । परमं मोक्षमायान्ति लिङ्गभङ्गेन योगिनः

bhagavantamanuprāptā api tu brahmaṇā saha / paramaṃ mokṣamāyānti liṅgabhaṅgena yoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ता अपि परं देवं सहैव ब्रह्मणा पुनः । आनन्दव्यक्तियायान्ति पूर्णां लिङ्गस्य भङ्गतः

prāptā api paraṃ devaṃ sahaiva brahmaṇā punaḥ / ānandavyaktiyāyānti pūrṇāṃ liṅgasya bhaṅgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुतिपुराणोक्तिबलाद् विज्ञायते च तत् । भोगस्तु सर्वदेवानां नरादीनां च विद्यते

iti śrutipurāṇoktibalād vijñāyate ca tat / bhogastu sarvadevānāṃ narādīnāṃ ca vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रवेशो देवानामुत्तरोत्तरतः क्रमात् । उच्यते देहगानां च वृत्तीनामेवमेव तु

tatra praveśo devānāmuttarottarataḥ kramāt / ucyate dehagānāṃ ca vṛttīnāmevameva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मोक्षस्वरूपं तु वादिनः प्रतिभाश्रयात् । नाना वदन्ति पुंसां हि मतयो गुणभेदतः । पृथक् पृथक् प्रजायन्ते तमसैवान्यथामतिः

tatra mokṣasvarūpaṃ tu vādinaḥ pratibhāśrayāt / nānā vadanti puṃsāṃ hi matayo guṇabhedataḥ / pṛthak pṛthak prajāyante tamasaivānyathāmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजसा मिश्रबुद्धित्वं सत्त्वेनैव यथा मतिः । गुणातीता विमुक्तानां मतिः शुद्धचितिर्यतः

rajasā miśrabuddhitvaṃ sattvenaiva yathā matiḥ / guṇātītā vimuktānāṃ matiḥ śuddhacitiryataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साम्यगेवाथ नित्या च तत्तन्माहात्म्ययोगतः । बहऌआ चातिविशदा स्पष्टा चैव श्रियो मतिः

sāmyagevātha nityā ca tattanmāhātmyayogataḥ / bahaḷā cātiviśadā spaṣṭā caiva śriyo matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाशुद्धचितित्वेन ततो ऽप्यतिमहाचितिः । अशेषोरुविशेषाणामतिस्पष्टतया दृशिः । नित्यमेकप्रकारा च नारायणमतिः परा

mahāśuddhacititvena tato 'pyatimahācitiḥ / aśeṣoruviśeṣāṇāmatispaṣṭatayā dṛśiḥ / nityamekaprakārā ca nārāyaṇamatiḥ parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभावदखिलं भासयन्ति निरन्तरा । निर्लेपा वीतदोषा च नित्यमेवाविकारिणी

sūryaprabhāvadakhilaṃ bhāsayanti nirantarā / nirlepā vītadoṣā ca nityamevāvikāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषांसतद्गतांस्त्यक्तवा प्रायस्तल्लक्षणा श्रियः । तथैव स्पष्टताभावात् तत्तन्त्रत्वाच्च केवलम् । न तादृशी ब्रह्मणस्तु प्राय एव श्रियो यथा

viśeṣāṃsatadgatāṃstyaktavā prāyastallakṣaṇā śriyaḥ / tathaiva spaṣṭatābhāvāt tattantratvācca kevalam / na tādṛśī brahmaṇastu prāya eva śriyo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तानां तु तदन्येषां समुद्रतरऌओपमा । अग्निज्वालावदेव स्यात् स्मृतिगानां दृशो भवः

muktānāṃ tu tadanyeṣāṃ samudrataraḷopamā / agnijvālāvadeva syāt smṛtigānāṃ dṛśo bhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधेषु ज्ञानेषु तमसा मुष्यदृष्टयः । खद्योतसदृशात्यल्पज्ञानत्वादन्यथादृशः । वदन्ति वादिनो मोक्षं नानामतसमाश्रयात्

evaṃvidheṣu jñāneṣu tamasā muṣyadṛṣṭayaḥ / khadyotasadṛśātyalpajñānatvādanyathādṛśaḥ / vadanti vādino mokṣaṃ nānāmatasamāśrayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रित्य प्रतिभामाह जिनस्तत्रातितामसीम् । ज्ञानात् कर्मक्षयान्मोक्षो भवेद् देहाख्यपञ्जरात्

āśritya pratibhāmāha jinastatrātitāmasīm / jñānāt karmakṣayānmokṣo bhaved dehākhyapañjarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्जरोन्मुक्तखगवदलाकाकाशगोचरः । नित्यमूर्ध्वं व्रजत्येव पुद्गलो हस्तपादवान्

pañjaronmuktakhagavadalākākāśagocaraḥ / nityamūrdhvaṃ vrajatyeva pudgalo hastapādavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तत् केन मानेन मोक्षरूपं प्रदृश्यते । गतिरूर्ध्वा च दुःखेता गतित्वाल्लौकिकी यथा । इत्युक्ते चानुमानैकशरणस्य किमुत्तरम्

iti tat kena mānena mokṣarūpaṃ pradṛśyate / gatirūrdhvā ca duḥkhetā gatitvāllaukikī yathā / ityukte cānumānaikaśaraṇasya kimuttaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनूर्ध्वगतिता तत्र यद्युपाधिः खगस्य च । दूरोर्ध्वगमने दुःखमिति साध्यानुगो न सः

anūrdhvagatitā tatra yadyupādhiḥ khagasya ca / dūrordhvagamane duḥkhamiti sādhyānugo na saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिसाधनरूपस्य नानुमानस्य दूषणम् । उपाधिः प्रतिरूपं हि साधनं तन्नचापरम्

pratisādhanarūpasya nānumānasya dūṣaṇam / upādhiḥ pratirūpaṃ hi sādhanaṃ tannacāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापि सशरीरत्वं चात्रोपाधिर्न वै भवेत् । गतित्वं यत्र देहित्वमिति यत् साधनानुगम्

athāpi saśarīratvaṃ cātropādhirna vai bhavet / gatitvaṃ yatra dehitvamiti yat sādhanānugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमाननुसारित्वे प्रसङ्गो ऽयं यतस्ततः । नापसिद्धान्तता दोषः प्रसङ्गे यदि सा भवेत् । तदैवातिप्रसङ्गः स्यान्न पसङ्गः क्वचिद् भवेत्

āgamānanusāritve prasaṅgo 'yaṃ yatastataḥ / nāpasiddhāntatā doṣaḥ prasaṅge yadi sā bhavet / tadaivātiprasaṅgaḥ syānna pasaṅgaḥ kvacid bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकाकाशगतित्वं चेदुपाधिः साधनानुगः । सो ऽपीत्युक्ते वदेत् किं स तस्माद् वेदोदितो भवेत्

lokākāśagatitvaṃ cedupādhiḥ sādhanānugaḥ / so 'pītyukte vadet kiṃ sa tasmād vedodito bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्ष एवं स्वयं विष्णुर्यद्यपीशो ह्यशेषवित् । चकार सौगतमतं मोहायैव चकार यत्

mokṣa evaṃ svayaṃ viṣṇuryadyapīśo hyaśeṣavit / cakāra saugatamataṃ mohāyaiva cakāra yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुराणामयोग्यानां वेदमार्गे प्रवर्तताम् । अतो ऽसुराधिकारत्वान्न ग्राह्यं तन्मतं क्वचित्

asurāṇāmayogyānāṃ vedamārge pravartatām / ato 'surādhikāratvānna grāhyaṃ tanmataṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्प्रकारं तच्चोक्तं शून्यं विज्ञानमेकलम् । अनुमेयबहिस्तत्त्वं तथा प्रत्यक्षबाह्यगम्

catuṣprakāraṃ taccoktaṃ śūnyaṃ vijñānamekalam / anumeyabahistattvaṃ tathā pratyakṣabāhyagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तत्र तु ये शून्यं वदन्त्यज्ञानमोहितः । ते मोक्षं तादृशं ब्रूयुर्निश्शङ्कं मायिनो यथा

iti tatra tu ye śūnyaṃ vadantyajñānamohitaḥ / te mokṣaṃ tādṛśaṃ brūyurniśśaṅkaṃ māyino yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न किञ्चिनमुक्तयवस्थायामात्मात्मीयमथापि वा । एकस्मिन् संसृतेर्मुक्ते न किञ्चिदवशिष्यते

na kiñcinamuktayavasthāyāmātmātmīyamathāpi vā / ekasmin saṃsṛtermukte na kiñcidavaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्संवृत्यैव भेदो ऽयं चेतनाचेतनात्मकः । दृश्यते संवृतेर्ध्वंसे निर्विशेषैव शून्यता

tatsaṃvṛtyaiva bhedo 'yaṃ cetanācetanātmakaḥ / dṛśyate saṃvṛterdhvaṃse nirviśeṣaiva śūnyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सत्त्वं नैव चासत्त्वं शून्यतत्त्वस्य विद्यते । न सुखत्वं न दुःखत्वं न विशेषो ऽपि कश्चन

na sattvaṃ naiva cāsattvaṃ śūnyatattvasya vidyate / na sukhatvaṃ na duḥkhatvaṃ na viśeṣo 'pi kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विशेषं स्ययम्भातं निर्लेपमजरामरम् । शून्यं तत्त्वमसम्बाधं नानासंवृतिवर्जितम्

nirviśeṣaṃ syayambhātaṃ nirlepamajarāmaram / śūnyaṃ tattvamasambādhaṃ nānāsaṃvṛtivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशेषदोषरहितं मनोवाचामगोचरम् । मोक्ष इत्युच्यते ऽसद्भिर्नानासंवृतिदूषितम्

aśeṣadoṣarahitaṃ manovācāmagocaram / mokṣa ityucyate 'sadbhirnānāsaṃvṛtidūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसृत्यवस्थं विज्ञेयं संवृत्यैव विशेष्यते । स्थितया ध्वस्तया चैव संसृतिर्मोक्ष इत्यपि

saṃsṛtyavasthaṃ vijñeyaṃ saṃvṛtyaiva viśeṣyate / sthitayā dhvastayā caiva saṃsṛtirmokṣa ityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित् तेष्वन्यथा प्राहुः संवृत्यैव त्वनेकधा । अवच्छिन्नं महाशून्यं नानानपुद्गलशब्दितम्

kecit teṣvanyathā prāhuḥ saṃvṛtyaiva tvanekadhā / avacchinnaṃ mahāśūnyaṃ nānānapudgalaśabditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य शून्यैकरसता ज्ञानात् सा त्वपगच्छति । स पुद्गलत्वनिर्मुक्तो महाशून्यत्वमेष्यति

yasya śūnyaikarasatā jñānāt sā tvapagacchati / sa pudgalatvanirmukto mahāśūnyatvameṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवृत्यान्यस्त्ववच्छिन्नो दुःखान्यनुभवत्यलम् । इत्येवं मायिनश्चाहुरेकजीवत्ववादिनः

saṃvṛtyānyastvavacchinno duḥkhānyanubhavatyalam / ityevaṃ māyinaścāhurekajīvatvavādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुजीवमताश्चेति माया तेषां तु संवृतिः । निर्विशेषत्ववाचैव शून्यं ब्रह्मैव नो भिदा

bahujīvamatāśceti māyā teṣāṃ tu saṃvṛtiḥ / nirviśeṣatvavācaiva śūnyaṃ brahmaiva no bhidā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सच्चित्सुखादिकं चैव किं कुतो ऽखण्डवादिनः । व्यावर्त्यमात्रभेदस्तु विद्यते शून्यवादिनः

saccitsukhādikaṃ caiva kiṃ kuto 'khaṇḍavādinaḥ / vyāvartyamātrabhedastu vidyate śūnyavādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनृतादेरपोहं तु स्वयमेव हि मन्यते । निर्विशेषत्वतो नैव विशेषो ब्रह्मशून्ययोः

anṛtāderapohaṃ tu svayameva hi manyate / nirviśeṣatvato naiva viśeṣo brahmaśūnyayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रामाण्यादि च वेदस्य फलतः सममेव हि । अतत्त्वावेदकं यस्मात् प्रमाणं तेन कथ्यते । अतत्त्वावेदकत्वं यदप्रामाण्यं सतां मतम्

prāmāṇyādi ca vedasya phalataḥ samameva hi / atattvāvedakaṃ yasmāt pramāṇaṃ tena kathyate / atattvāvedakatvaṃ yadaprāmāṇyaṃ satāṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घभ्रान्तिकरी चेत् स्यादतत्त्वावेदकप्रमा । रज्जुसर्पादिविज्ञानादप्याधिक्यादमानता । स्यादागमस्यानिवर्त्यमहामोहप्रदत्वतः

dīrghabhrāntikarī cet syādatattvāvedakapramā / rajjusarpādivijñānādapyādhikyādamānatā / syādāgamasyānivartyamahāmohapradatvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलनैल्यादिविज्ञानमाकाशे मानतांव्रजेत् । छत्राकारत्वविज्ञानंचन्द्रप्रादेशतामतिः

talanailyādivijñānamākāśe mānatāṃvrajet / chatrākāratvavijñānaṃcandraprādeśatāmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्भेदत्वं तु शून्यस्य तेनाप्यङ्गीकृतं सदा । सत्त्वासत्त्वादिधर्माणामभाव उभयोर्मतः

nirbhedatvaṃ tu śūnyasya tenāpyaṅgīkṛtaṃ sadā / sattvāsattvādidharmāṇāmabhāva ubhayormataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि सत्प्रतियोगित्वं शून्यत्वं तेन चेष्यते । न च दुःखविरोधित्वादन्या ह्यानन्दतेष्यते

na hi satpratiyogitvaṃ śūnyatvaṃ tena ceṣyate / na ca duḥkhavirodhitvādanyā hyānandateṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायिना शून्यपक्षे ऽपि ज्ञानं जाड्यविरोधि च । धर्मस्ते ऽपि न सन्त्येव को विशेषस्ततस्तयोः

māyinā śūnyapakṣe 'pi jñānaṃ jāḍyavirodhi ca / dharmaste 'pi na santyeva ko viśeṣastatastayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतादृशानां पक्षाणां दूषणं प्रभुरा कृतम् । स्वपक्षसादनेनैव नाभाव इति चोक्तितः

etādṛśānāṃ pakṣāṇāṃ dūṣaṇaṃ prabhurā kṛtam / svapakṣasādanenaiva nābhāva iti coktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्माभावे पुमर्थः क इष्टस्यात्मावधिर्यतः । यदि नात्मावधिर्मोक्षो मोक्षः स्याद् घटशून्यता । कल्पितत्वाद् विशेषाणां मायिनो ऽपि समं हि तत्

ātmābhāve pumarthaḥ ka iṣṭasyātmāvadhiryataḥ / yadi nātmāvadhirmokṣo mokṣaḥ syād ghaṭaśūnyatā / kalpitatvād viśeṣāṇāṃ māyino 'pi samaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यमाने विशेषे ऽपि यदि चेदविशेषता । घटाभावो ऽविशेषः स्यात् पाश्चात्यश्चेदनागतः

dṛśyamāne viśeṣe 'pi yadi cedaviśeṣatā / ghaṭābhāvo 'viśeṣaḥ syāt pāścātyaścedanāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मोक्षो विमतो यस्माददेहो घटशून्यता । यथेत्युक्ते वदेत् किं स यो ऽनुमामात्रमानकः

na mokṣo vimato yasmādadeho ghaṭaśūnyatā / yathetyukte vadet kiṃ sa yo 'numāmātramānakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च मायी वदेत् तत्र पूर्वोक्तेनैव वर्त्मना । अमानत्वाच्छ्रुतेस्तस्य नचादेहत्ववादिनी

na ca māyī vadet tatra pūrvoktenaiva vartmanā / amānatvācchrutestasya nacādehatvavādinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतिः काचिददेहत्वमप्राकृतशरीरगा । मोक्षे भोगं यतो ब्रूते जक्षन् क्रीडन्निति श्रुतिः

śrutiḥ kācidadehatvamaprākṛtaśarīragā / mokṣe bhogaṃ yato brūte jakṣan krīḍanniti śrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दुःखत्वान्न तन्मोक्षः प्रतिपन्नं यथेति च । अनुमादूषणं किं स्याद् वादिनोः शून्यमायिनोः

nirduḥkhatvānna tanmokṣaḥ pratipannaṃ yatheti ca / anumādūṣaṇaṃ kiṃ syād vādinoḥ śūnyamāyinoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखं दुःखादभिन्नत्वान्मोक्षो ऽपि स्यादसंशयम् । भेदे सद्वैततैव स्यादित्याद्यमितदोषतः । हेयं मायामतेनैव सह शून्यमतं बुधैः

duḥkhaṃ duḥkhādabhinnatvānmokṣo 'pi syādasaṃśayam / bhede sadvaitataiva syādityādyamitadoṣataḥ / heyaṃ māyāmatenaiva saha śūnyamataṃ budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.