पण्डितैः आतिवाहिकस्य क्षणान्तरे वर्षप्राप्यदेशप्राप्त्या स्फुटम् अतिवहनशीलस्य । देहस्यार्थात् स्वप्नसङ्कल्पादौ प्रतिभासमानस्य देहस्यात्मा स्वरूपं । मन इत्य् अभिधीयते । न तु तार्किकाभिमतः परमाणुः । न हि तस्य प्रोक्तस्वरूपम् अतिवहनं युज्यते । तदारब्धे स्थूलदेहे तददर्शनात् । एतत्प्रसङ्गेन बुद्धिदार्ढ्यस्याधिभौतिकदेहत्वं साधयति आधिभौतिकेति । तु व्यतिरेके । पण्डितैः आधिभौतिकबुद्धिः आधिभौतिकदेहाकारा बुद्धिः । आधिभौतिकदेहस्वरूपम् इति यावत् । चिरस्थितिः धीः इति दार्ढ्यं गता आतिवाहिकदेहविषया बुद्धिर् इति । सदाभिधीयते । मनःस्वरूपातिवाहिकदेहविषया बुद्धिर् एव हि दार्ढ्यं गताधिभौतिकभावेन स्फुरति । न तु मांसमयः आधिभौतिको नाम कश्चित् पृथग् अस्ति यथा तथा सतो ऽपि तस्य बुद्धिविषयत्वं विना असत्कल्पत्वात् । बुद्धिविषयत्वे तु बुद्धिरूपत्वानपायात् । विषयो हि स एवोच्यते यः विषय्यग्रस्थ इव भासते । अन्यथा पीतद्रव्यस्यापि नीलज्ञानविषयत्वापातात् । द्वितीयः तुशब्दः पादपूरणार्थः
paṇḍitaiḥ ātivāhikasya kṣaṇāntare varṣaprāpyadeśaprāptyā sphuṭam ativahanaśīlasya | dehasyārthāt svapnasaṅkalpādau pratibhāsamānasya dehasyātmā svarūpaṃ | mana ity abhidhīyate | na tu tārkikābhimataḥ paramāṇuḥ | na hi tasya proktasvarūpam ativahanaṃ yujyate | tadārabdhe sthūladehe tadadarśanāt | etatprasaṅgena buddhidārḍhyasyādhibhautikadehatvaṃ sādhayati ādhibhautiketi | tu vyatireke | paṇḍitaiḥ ādhibhautikabuddhiḥ ādhibhautikadehākārā buddhiḥ | ādhibhautikadehasvarūpam iti yāvat | cirasthitiḥ dhīḥ iti dārḍhyaṃ gatā ātivāhikadehaviṣayā buddhir iti | sadābhidhīyate | manaḥsvarūpātivāhikadehaviṣayā buddhir eva hi dārḍhyaṃ gatādhibhautikabhāvena sphurati | na tu māṃsamayaḥ ādhibhautiko nāma kaścit pṛthag asti yathā tathā sato 'pi tasya buddhiviṣayatvaṃ vinā asatkalpatvāt | buddhiviṣayatve tu buddhirūpatvānapāyāt | viṣayo hi sa evocyate yaḥ viṣayyagrastha iva bhāsate | anyathā pītadravyasyāpi nīlajñānaviṣayatvāpātāt | dvitīyaḥ tuśabdaḥ pādapūraṇārthaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.