Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·3·3.4·3.4.53

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.4.53

MBT 3.4.53

भावे अन्तरे तत्त्वे । तत्ताम् दृश्याभावकृतां अद्रष्टृताम् । उपगते सति । रागद्वेषादिवासना पूर्वं भातदृश्यविषयरागद्वेषादिसंस्कारः । शाम्यति शान्तिं व्रजति । आश्रयविषययोः अभावात् । सुषुप्तौ तु आश्रयविषययोः वासनाभावेन स्थितत्वात् तदनुगतयोः रागद्वेषादिकयोर् अपि वासनाभावेनावस्थानम् अस्ति । न हि सुषुप्तौ द्रष्टृदृश्ययोः समूलं नाशः अस्ति । ततः उत्थितस्य पुनः तदास्थाभावप्रसङ्गात् । न हि समूलं नष्टे आस्था युक्ता । दृश्याभावे निश्चितानां तु भासमाने ऽपि दृश्ये कदाचिद् आस्था न विद्यते । अत्र स्वमन एव साक्षिकम् इत्य् अलं प्रपञ्चेन । रागद्वेषादिवासना का यथा । स्पन्दसङ्क्षुब्धता यथा । यथा वाते अस्पन्दिते सति । वातकृता स्पन्दसङ्क्षुब्धता स्पन्दरूपा सङ्क्षुब्धता । नश्यति । तथेत्य् अर्थः । अतः दृश्याभावकृतस्याद्रष्टृत्वस्य केवलीभावत्वं युक्तम् एवेति भावः

bhāve antare tattve | tattām dṛśyābhāvakṛtāṃ adraṣṭṛtām | upagate sati | rāgadveṣādivāsanā pūrvaṃ bhātadṛśyaviṣayarāgadveṣādisaṃskāraḥ | śāmyati śāntiṃ vrajati | āśrayaviṣayayoḥ abhāvāt | suṣuptau tu āśrayaviṣayayoḥ vāsanābhāvena sthitatvāt tadanugatayoḥ rāgadveṣādikayor api vāsanābhāvenāvasthānam asti | na hi suṣuptau draṣṭṛdṛśyayoḥ samūlaṃ nāśaḥ asti | tataḥ utthitasya punaḥ tadāsthābhāvaprasaṅgāt | na hi samūlaṃ naṣṭe āsthā yuktā | dṛśyābhāve niścitānāṃ tu bhāsamāne 'pi dṛśye kadācid āsthā na vidyate | atra svamana eva sākṣikam ity alaṃ prapañcena | rāgadveṣādivāsanā kā yathā | spandasaṅkṣubdhatā yathā | yathā vāte aspandite sati | vātakṛtā spandasaṅkṣubdhatā spandarūpā saṅkṣubdhatā | naśyati | tathety arthaḥ | ataḥ dṛśyābhāvakṛtasyādraṣṭṛtvasya kevalībhāvatvaṃ yuktam eveti bhāvaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MBT/3.4.53

Cite as: Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.4.53, in HREEM (hreem.cc/library/MBT/3.4.53), after GRETIL, Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/advaita/motik_pu.htm — Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1. Prakaraṇa: Vairāgya (1,1-1,32) 2. Prakaraṇa: Mumukṣuvyavahāra, first chapters missing (2,5.5-2,20.13) 3. Prakaraṇa: Utpatti, fragments (3,1.1-41; 3,3.13-3,12.4; 3,13.50-3,16.41) 4. Prakaraṇa: Sthiti, fragment

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text