Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·4·4.21·4.21.14

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 4.21.14

MBT 4.21.14

ततः तत् मनः । तम् एव भावम् । निर्णीयानुसन्धाय । तथा निश्चित्य । तम् एव च न त्व् अन्यत् । विकल्पयन् पुनः पुनः परामृशन् । तया तद्भावरूपया । रञ्जनया रागद्रव्येण । स्वाम् अहङ्कृतिम् निजाम् अहङ्कारवृत्तिम् । रञ्जयन् उपरक्तां कुर्वन् । मम कदा एतत् स्यात् इति परामृशन्न् इति यावत् । ततः तन्निश्चयम् तस्य भावस्य निश्चयम् । चमत्कारकारि इदम् इत्य् एवंरूपं निश्चयम् । उपादाय । तत्रैव तस्मिन् शुभे अशुभे वा वासनाविशेषे एव । रसम् आस्वादम् । आसक्तिम् इति यावत् । ऋच्छति गच्छति । ततः तदनन्तरम् । तु निश्चये । शरीरे तन्मयत्वम् भवति । अन्यथा तत्स्वरूपे बाह्ये पदार्थे प्रवृत्तिपरिहाररूपायाः चेष्टाया असम्भवात् न केवलं शरीरे एव किं तु बुद्धीन्द्रियेष्व् अपि तन्मयत्वम् भवति । अन्यथा तेषाम् अपि तत्र पुनः पुनः स्वक्रियाकारित्वायोगात् । कर्मेन्द्रियाणां तु शरीरेणैव ग्रहणम् । तथा हि । बाह्ये पुरुषः प्रथमं कपित्थादिकम् भुङ्क्ते । ततः तस्य मनः तस्य फलस्य वासनाम् अन्तः धारयति । ततः वासनारूपस्य तस्यैवानुसन्धानम् पुनः पुनः करोति । ततः वासनारूपेण तेन स्वाम् अहङ्कृतिं रञ्जयति । ततः तदाश्रितानि बुद्धीन्द्रियाण्य् अपि तद् एव प्रतिसम्मुखानि भवन्ति । ततः तदाश्रयं शरीरं तत् प्रत्य् एव चेष्टां करोतीति । युग्मम्

tataḥ tat manaḥ | tam eva bhāvam | nirṇīyānusandhāya | tathā niścitya | tam eva ca na tv anyat | vikalpayan punaḥ punaḥ parāmṛśan | tayā tadbhāvarūpayā | rañjanayā rāgadravyeṇa | svām ahaṅkṛtim nijām ahaṅkāravṛttim | rañjayan uparaktāṃ kurvan | mama kadā etat syāt iti parāmṛśann iti yāvat | tataḥ tanniścayam tasya bhāvasya niścayam | camatkārakāri idam ity evaṃrūpaṃ niścayam | upādāya | tatraiva tasmin śubhe aśubhe vā vāsanāviśeṣe eva | rasam āsvādam | āsaktim iti yāvat | ṛcchati gacchati | tataḥ tadanantaram | tu niścaye | śarīre tanmayatvam bhavati | anyathā tatsvarūpe bāhye padārthe pravṛttiparihārarūpāyāḥ ceṣṭāyā asambhavāt na kevalaṃ śarīre eva kiṃ tu buddhīndriyeṣv api tanmayatvam bhavati | anyathā teṣām api tatra punaḥ punaḥ svakriyākāritvāyogāt | karmendriyāṇāṃ tu śarīreṇaiva grahaṇam | tathā hi | bāhye puruṣaḥ prathamaṃ kapitthādikam bhuṅkte | tataḥ tasya manaḥ tasya phalasya vāsanām antaḥ dhārayati | tataḥ vāsanārūpasya tasyaivānusandhānam punaḥ punaḥ karoti | tataḥ vāsanārūpeṇa tena svām ahaṅkṛtiṃ rañjayati | tataḥ tadāśritāni buddhīndriyāṇy api tad eva pratisammukhāni bhavanti | tataḥ tadāśrayaṃ śarīraṃ tat praty eva ceṣṭāṃ karotīti | yugmam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MBT/4.21.14

Cite as: Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 4.21.14, in HREEM (hreem.cc/library/MBT/4.21.14), after GRETIL, Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/advaita/motik_pu.htm — Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1. Prakaraṇa: Vairāgya (1,1-1,32) 2. Prakaraṇa: Mumukṣuvyavahāra, first chapters missing (2,5.5-2,20.13) 3. Prakaraṇa: Utpatti, fragments (3,1.1-41; 3,3.13-3,12.4; 3,13.50-3,16.41) 4. Prakaraṇa: Sthiti, fragment

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text