Library·Mahābhārata (critical edition)·17·17.2
वैशंपायन उवाच ततस् ते नियतात्मान उदीचीं दिशम् आस्थिताः ददृशुर् योगयुक्ताश् च हिमवन्तं महागिरिम्
vaiśaṃpāyana uvāca tatas te niyatātmāna udīcīṃ diśam āsthitāḥ dadṛśur yogayuktāś ca himavantaṃ mahāgirim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं चाप्य् अतिक्रमन्तस् ते ददृशुर् वालुकार्णवम् अवैक्षन्त महाशैलं मेरुं शिखरिणां वरम्
taṃ cāpy atikramantas te dadṛśur vālukārṇavam avaikṣanta mahāśailaṃ meruṃ śikhariṇāṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तु गच्छतां शीघ्रं सर्वेषां योगधर्मिणाम् याज्ञसेनी भ्रष्टयोगा निपपात महीतले
teṣāṃ tu gacchatāṃ śīghraṃ sarveṣāṃ yogadharmiṇām yājñasenī bhraṣṭayogā nipapāta mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां तु प्रपतितां दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः उवाच धर्मराजानं याज्ञसेनीम् अवेक्ष्य ह
tāṃ tu prapatitāṃ dṛṣṭvā bhīmaseno mahābalaḥ uvāca dharmarājānaṃ yājñasenīm avekṣya ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाधर्मश् चरितः कश् चिद् राजपुत्र्या परंतप कारणं किं नु तद् राजन् यत् कृष्णा पतिता भुवि
nādharmaś caritaḥ kaś cid rājaputryā paraṃtapa kāraṇaṃ kiṃ nu tad rājan yat kṛṣṇā patitā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच पक्षपातो महान् अस्या विशेषेण धनंजये तस्यैतत् फलम् अद्यैषा भुङ्क्ते पुरुषसत्तम
yudhiṣṭhira uvāca pakṣapāto mahān asyā viśeṣeṇa dhanaṃjaye tasyaitat phalam adyaiṣā bhuṅkte puruṣasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवम् उक्त्वानवेक्ष्यैनां ययौ धर्मसुतो नृपः समाधाय मनो धीमान् धर्मात्मा पुरुषर्षभः
vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvānavekṣyaināṃ yayau dharmasuto nṛpaḥ samādhāya mano dhīmān dharmātmā puruṣarṣabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहदेवस् ततो धीमान् निपपात महीतले तं चापि पतितं दृष्ट्वा भीमो राजानम् अब्रवीत्
sahadevas tato dhīmān nipapāta mahītale taṃ cāpi patitaṃ dṛṣṭvā bhīmo rājānam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽयम् अस्मासु सर्वेषु शुश्रूषुर् अनहंकृतः सो ऽयं माद्रवतीपुत्रः कस्मान् निपतितो भुवि
yo 'yam asmāsu sarveṣu śuśrūṣur anahaṃkṛtaḥ so 'yaṃ mādravatīputraḥ kasmān nipatito bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच आत्मनः सदृशं प्राज्ञं नैषो ऽमन्यत कं चन तेन दोषेण पतितस् तस्माद् एष नृपात्मजः
yudhiṣṭhira uvāca ātmanaḥ sadṛśaṃ prājñaṃ naiṣo 'manyata kaṃ cana tena doṣeṇa patitas tasmād eṣa nṛpātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच इत्य् उक्त्वा तु समुत्सृज्य सहदेवं ययौ तदा भ्रातृभिः सह कौन्तेयः शुना चैव युधिष्ठिरः
vaiśaṃpāyana uvāca ity uktvā tu samutsṛjya sahadevaṃ yayau tadā bhrātṛbhiḥ saha kaunteyaḥ śunā caiva yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णां निपतितां दृष्ट्वा सहदेवं च पाण्डवम् आर्तो बन्धुप्रियः शूरो नकुलो निपपात ह
kṛṣṇāṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā sahadevaṃ ca pāṇḍavam ārto bandhupriyaḥ śūro nakulo nipapāta ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् निपतिते वीरे नकुले चारुदर्शने पुनर् एव तदा भीमो राजानम् इदम् अब्रवीत्
tasmin nipatite vīre nakule cārudarśane punar eva tadā bhīmo rājānam idam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽयम् अक्षतधर्मात्मा भ्राता वचनकारकः रूपेणाप्रतिमो लोके नकुलः पतितो भुवि
yo 'yam akṣatadharmātmā bhrātā vacanakārakaḥ rūpeṇāpratimo loke nakulaḥ patito bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो भीमसेनेन प्रत्युवाच युधिष्ठिरः नकुलं प्रति धर्मात्मा सर्वबुद्धिमतां वरः
ity ukto bhīmasenena pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ nakulaṃ prati dharmātmā sarvabuddhimatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपेण मत्समो नास्ति कश् चिद् इत्य् अस्य दर्शनम् अधिकश् चाहम् एवैक इत्य् अस्य मनसि स्थितम्
rūpeṇa matsamo nāsti kaś cid ity asya darśanam adhikaś cāham evaika ity asya manasi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः पतितस् तस्माद् आगच्छ त्वं वृकोदर यस्य यद् विहितं वीर सो ऽवश्यं तद् उपाश्नुते
nakulaḥ patitas tasmād āgaccha tvaṃ vṛkodara yasya yad vihitaṃ vīra so 'vaśyaṃ tad upāśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तु प्रपतितान् दृष्ट्वा पाण्डवः श्वेतवाहनः पपात शोकसंतप्तस् ततो ऽनु परवीरहा
tāṃs tu prapatitān dṛṣṭvā pāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ papāta śokasaṃtaptas tato 'nu paravīrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् तु पुरुषव्याघ्रे पतिते शक्रतेजसि म्रियमाणे दुराधर्षे भीमो राजानम् अब्रवीत्
tasmiṃs tu puruṣavyāghre patite śakratejasi mriyamāṇe durādharṣe bhīmo rājānam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनृतं न स्मराम्य् अस्य स्वैरेष्व् अपि महात्मनः अथ कस्य विकारो ऽयं येनायं पतितो भुवि
anṛtaṃ na smarāmy asya svaireṣv api mahātmanaḥ atha kasya vikāro 'yaṃ yenāyaṃ patito bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच एकाह्ना निर्दहेयं वै शत्रून् इत्य् अर्जुनो ऽब्रवीत् न च तत् कृतवान् एष शूरमानी ततो ऽपतत्
yudhiṣṭhira uvāca ekāhnā nirdaheyaṃ vai śatrūn ity arjuno 'bravīt na ca tat kṛtavān eṣa śūramānī tato 'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवमेने धनुर् ग्राहान् एष सर्वांश् च फल्गुनः यथा चोक्तं तथा चैव कर्तव्यं भूतिम् इच्छता
avamene dhanur grāhān eṣa sarvāṃś ca phalgunaḥ yathā coktaṃ tathā caiva kartavyaṃ bhūtim icchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच इत्य् उक्त्वा प्रस्थितो राजा भीमो ऽथ निपपात ह पतितश् चाब्रवीद् भीमो धर्मराजं युधिष्ठिरम्
vaiśaṃpāyana uvāca ity uktvā prasthito rājā bhīmo 'tha nipapāta ha patitaś cābravīd bhīmo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो भो राजन्न् अवेक्षस्व पतितो ऽहं प्रियस् तव किंनिमित्तं च पतनं ब्रूहि मे यदि वेत्थ ह
bho bho rājann avekṣasva patito 'haṃ priyas tava kiṃnimittaṃ ca patanaṃ brūhi me yadi vettha ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच अतिभुक्तं च भवता प्राणेन च विकत्थसे अनवेक्ष्य परं पार्थ तेनासि पतितः क्षितौ
yudhiṣṭhira uvāca atibhuktaṃ ca bhavatā prāṇena ca vikatthase anavekṣya paraṃ pārtha tenāsi patitaḥ kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच इत्य् उक्त्वा तं महाबाहुर् जगामानवलोकयन् श्वा त्व् एको ऽनुययौ यस् ते बहुशः कीर्तितो मया
vaiśaṃpāyana uvāca ity uktvā taṃ mahābāhur jagāmānavalokayan śvā tv eko 'nuyayau yas te bahuśaḥ kīrtito mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.