Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.80
वैशंपायन उवाच धनंजयोत्सुकास् ते तु वने तस्मिन् महारथाः न्यवसन्त महाभागा द्रौपद्या सह पाण्डवाः
vaiśaṃpāyana uvāca dhanaṃjayotsukās te tu vane tasmin mahārathāḥ nyavasanta mahābhāgā draupadyā saha pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापश्यन् महात्मानं देवर्षिं तत्र नारदम् दीप्यमानं श्रिया ब्राह्म्या दीप्ताग्निसमतेजसम्
athāpaśyan mahātmānaṃ devarṣiṃ tatra nāradam dīpyamānaṃ śriyā brāhmyā dīptāgnisamatejasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैः परिवृतः श्रीमान् भ्रातृभिः कुरुसत्तमः विबभाव् अतिदीप्तौजा देवैर् इव शतक्रतुः
sa taiḥ parivṛtaḥ śrīmān bhrātṛbhiḥ kurusattamaḥ vibabhāv atidīptaujā devair iva śatakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च वेदान् सावित्री याज्ञसेनी तथा सती न जहौ धर्मतः पार्थान् मेरुम् अर्कप्रभा यथा
yathā ca vedān sāvitrī yājñasenī tathā satī na jahau dharmataḥ pārthān merum arkaprabhā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिगृह्य तु तां पूजां नारदो भगवान् ऋषिः आश्वासयद् धर्मसुतं युक्तरूपम् इवानघ
pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ nārado bhagavān ṛṣiḥ āśvāsayad dharmasutaṃ yuktarūpam ivānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच च महात्मानं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ब्रूहि धर्मभृतां श्रेष्ठ केनार्थः किं ददामि ते
uvāca ca mahātmānaṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram brūhi dharmabhṛtāṃ śreṣṭha kenārthaḥ kiṃ dadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ धर्मसुतो राजा प्रणम्य भ्रातृभिः सह उवाच प्राञ्जलिर् वाक्यं नारदं देवसंमितम्
atha dharmasuto rājā praṇamya bhrātṛbhiḥ saha uvāca prāñjalir vākyaṃ nāradaṃ devasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयि तुष्टे महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते कृतम् इत्य् एव मन्ये ऽहं प्रसादात् तव सुव्रत
tvayi tuṣṭe mahābhāga sarvalokābhipūjite kṛtam ity eva manye 'haṃ prasādāt tava suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि त्व् अहम् अनुग्राह्यो भ्रातृभिः सहितो ऽनघ संदेहं मे मुनिश्रेष्ठ हृदिस्थं छेत्तुम् अर्हसि
yadi tv aham anugrāhyo bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha saṃdehaṃ me muniśreṣṭha hṛdisthaṃ chettum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणं यः कुरुते पृथिवीं तीर्थतत्परः किं फलं तस्य कार्त्स्न्येन तद् ब्रह्मन् वक्तुम् अर्हसि
pradakṣiṇaṃ yaḥ kurute pṛthivīṃ tīrthatatparaḥ kiṃ phalaṃ tasya kārtsnyena tad brahman vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच शृणु राजन्न् अवहितो यथा भीष्मेण भारत पुलस्त्यस्य सकाशाद् वै सर्वम् एतद् उपश्रुतम्
nārada uvāca śṛṇu rājann avahito yathā bhīṣmeṇa bhārata pulastyasya sakāśād vai sarvam etad upaśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा भागीरथीतीरे भीष्मो धर्मभृतां वरः पित्र्यं व्रतं समास्थाय न्यवसन् मुनिवत् तदा
purā bhāgīrathītīre bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ pitryaṃ vrataṃ samāsthāya nyavasan munivat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभे देशे महाराज पुण्ये देवर्षिसेविते गङ्गाद्वारे महातेजा देवगन्धर्वसेविते
śubhe deśe mahārāja puṇye devarṣisevite gaṅgādvāre mahātejā devagandharvasevite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पितॄंस् तर्पयाम् आस देवांश् च परमद्युतिः ऋषींश् च तोषयाम् आस विधिदृष्टेन कर्मणा
sa pitṝṃs tarpayām āsa devāṃś ca paramadyutiḥ ṛṣīṃś ca toṣayām āsa vidhidṛṣṭena karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य चित् त्व् अथ कालस्य जपन्न् एव महातपाः ददर्शाद्भुतसंकाशं पुलस्त्यम् ऋषिसत्तमम्
kasya cit tv atha kālasya japann eva mahātapāḥ dadarśādbhutasaṃkāśaṃ pulastyam ṛṣisattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं दृष्ट्वोग्रतपसं दीप्यमानम् इव श्रिया प्रहर्षम् अतुलं लेभे विस्मयं च परं ययौ
sa taṃ dṛṣṭvogratapasaṃ dīpyamānam iva śriyā praharṣam atulaṃ lebhe vismayaṃ ca paraṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्थितं महाराज पूजयाम् आस भारत भीष्मो धर्मभृतां श्रेष्ठो विधिदृष्टेन कर्मणा
upasthitaṃ mahārāja pūjayām āsa bhārata bhīṣmo dharmabhṛtāṃ śreṣṭho vidhidṛṣṭena karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरसा चार्घ्यम् आदाय शुचिः प्रयतमानसः नाम संकीर्तयाम् आस तस्मिन् ब्रह्मर्षिसत्तमे
śirasā cārghyam ādāya śuciḥ prayatamānasaḥ nāma saṃkīrtayām āsa tasmin brahmarṣisattame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्मो ऽहम् अस्मि भद्रं ते दासो ऽस्मि तव सुव्रत तव संदर्शनाद् एव मुक्तो ऽहं सर्वकिल्बिषैः
bhīṣmo 'ham asmi bhadraṃ te dāso 'smi tava suvrata tava saṃdarśanād eva mukto 'haṃ sarvakilbiṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा महाराज भीष्मो धर्मभृतां वरः वाग्यतः प्राञ्जलिर् भूत्वा तूष्णीम् आसीद् युधिष्ठिर
evam uktvā mahārāja bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ vāgyataḥ prāñjalir bhūtvā tūṣṇīm āsīd yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा नियमेनाथ स्वाध्यायाम्नायकर्शितम् भीष्मं कुरुकुलश्रेष्ठं मुनिः प्रीतमनाभवत्
taṃ dṛṣṭvā niyamenātha svādhyāyāmnāyakarśitam bhīṣmaṃ kurukulaśreṣṭhaṃ muniḥ prītamanābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच अनेन तव धर्मज्ञ प्रश्रयेण दमेन च सत्येन च महाभाग तुष्टो ऽस्मि तव सर्वशः
pulastya uvāca anena tava dharmajña praśrayeṇa damena ca satyena ca mahābhāga tuṣṭo 'smi tava sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्येदृशस् ते धर्मो ऽयं पितृभक्त्याश्रितो ऽनघ तेन पश्यसि मां पुत्र प्रीतिश् चापि मम त्वयि
yasyedṛśas te dharmo 'yaṃ pitṛbhaktyāśrito 'nagha tena paśyasi māṃ putra prītiś cāpi mama tvayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमोघदर्शी भीष्माहं ब्रूहि किं करवाणि ते यद् वक्ष्यसि कुरुश्रेष्ठ तस्य दातास्मि ते ऽनघ
amoghadarśī bhīṣmāhaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te yad vakṣyasi kuruśreṣṭha tasya dātāsmi te 'nagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच प्रीते त्वयि महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते कृतम् इत्य् एव मन्ये ऽहं यद् अहं दृष्टवान् प्रभुम्
bhīṣma uvāca prīte tvayi mahābhāga sarvalokābhipūjite kṛtam ity eva manye 'haṃ yad ahaṃ dṛṣṭavān prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि त्व् अहम् अनुग्राह्यस् तव धर्मभृतां वर वक्ष्यामि हृत्स्थं संदेहं तन् मे त्वं वक्तुम् अर्हसि
yadi tv aham anugrāhyas tava dharmabhṛtāṃ vara vakṣyāmi hṛtsthaṃ saṃdehaṃ tan me tvaṃ vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति मे भगवन् कश् चित् तीर्थेभ्यो धर्मसंशयः तम् अहं श्रोतुम् इच्छामि पृथक् संकीर्तितं त्वया
asti me bhagavan kaś cit tīrthebhyo dharmasaṃśayaḥ tam ahaṃ śrotum icchāmi pṛthak saṃkīrtitaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणं यः पृथिवीं करोत्य् अमितविक्रम किं फलं तस्य विप्रर्षे तन् मे ब्रूहि तपोधन
pradakṣiṇaṃ yaḥ pṛthivīṃ karoty amitavikrama kiṃ phalaṃ tasya viprarṣe tan me brūhi tapodhana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच हन्त ते ऽहं प्रवक्ष्यामि यद् ऋषीणां परायणम् तद् एकाग्रमनास् तात शृणु तीर्थेषु यत् फलम्
pulastya uvāca hanta te 'haṃ pravakṣyāmi yad ṛṣīṇāṃ parāyaṇam tad ekāgramanās tāta śṛṇu tīrtheṣu yat phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश् चैव सुसंयतम् विद्या तपश् च कीर्तिश् च स तीर्थफलम् अश्नुते
yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṃyatam vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिग्रहाद् उपावृत्तः संतुष्टो नियतः शुचिः अहंकारनिवृत्तश् च स तीर्थफलम् अश्नुते
pratigrahād upāvṛttaḥ saṃtuṣṭo niyataḥ śuciḥ ahaṃkāranivṛttaś ca sa tīrthaphalam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकल्कको निरारम्भो लघ्व् आहारो जितेन्द्रियः विमुक्तः सर्वदोषैर् यः स तीर्थफलम् अश्नुते
akalkako nirārambho laghv āhāro jitendriyaḥ vimuktaḥ sarvadoṣair yaḥ sa tīrthaphalam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्रोधनश् च राजेन्द्र सत्यशीलो दृढव्रतः आत्मोपमश् च भूतेषु स तीर्थफलम् अश्नुते
akrodhanaś ca rājendra satyaśīlo dṛḍhavrataḥ ātmopamaś ca bhūteṣu sa tīrthaphalam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता वेदेष्व् इह यथाक्रमम् फलं चैव यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः
ṛṣibhiḥ kratavaḥ proktā vedeṣv iha yathākramam phalaṃ caiva yathātattvaṃ pretya ceha ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः
na te śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ mahīpate bahūpakaraṇā yajñā nānāsaṃbhāravistarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्यन्ते पार्थिवैर् एते समृद्धैर् वा नरैः क्व चित् नार्थन्यूनोपकरणैर् एकात्मभिर् असंहतैः
prāpyante pārthivair ete samṛddhair vā naraiḥ kva cit nārthanyūnopakaraṇair ekātmabhir asaṃhataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो दरिद्रैर् अपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस् तं निबोध युधां वर
yo daridrair api vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ nareśvara tulyo yajñaphalaiḥ puṇyais taṃ nibodha yudhāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषीणां परमं गुह्यम् इदं भरतसत्तम तीर्थाभिगमनं पुण्यं यज्ञैर् अपि विशिष्यते
ṛṣīṇāṃ paramaṃ guhyam idaṃ bharatasattama tīrthābhigamanaṃ puṇyaṃ yajñair api viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्य् अनभिगम्य च अदत्त्वा काञ्चनं गाश् च दरिद्रो नाम जायते
anupoṣya trirātrāṇi tīrthāny anabhigamya ca adattvā kāñcanaṃ gāś ca daridro nāma jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निष्टोमादिभिर् यज्ञैर् इष्ट्वा विपुलदक्षिणैः न तत् फलम् अवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत्
agniṣṭomādibhir yajñair iṣṭvā vipuladakṣiṇaiḥ na tat phalam avāpnoti tīrthābhigamanena yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृलोके देवदेवस्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् पुष्करं नाम विख्यातं महाभागः समाविशेत्
nṛloke devadevasya tīrthaṃ trailokyaviśrutam puṣkaraṃ nāma vikhyātaṃ mahābhāgaḥ samāviśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश कोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महीपते सांनिध्यं पुष्करे येषां त्रिसंध्यं कुरुनन्दन
daśa koṭisahasrāṇi tīrthānāṃ vai mahīpate sāṃnidhyaṃ puṣkare yeṣāṃ trisaṃdhyaṃ kurunandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश् च समरुद्गणाः गन्धर्वाप्सरसश् चैव नित्यं संनिहिता विभो
ādityā vasavo rudrāḥ sādhyāś ca samarudgaṇāḥ gandharvāpsarasaś caiva nityaṃ saṃnihitā vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र देवास् तपस् तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस् तथा दिव्ययोगा महाराज पुण्येन महतान्विताः
yatra devās tapas taptvā daityā brahmarṣayas tathā divyayogā mahārāja puṇyena mahatānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसाप्य् अभिकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः पूयन्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे च पूज्यते
manasāpy abhikāmasya puṣkarāṇi manasvinaḥ pūyante sarvapāpāni nākapṛṣṭhe ca pūjyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् तीर्थे महाभाग नित्यम् एव पितामहः उवास परमप्रीतो देवदानवसंमतः
tasmiṃs tīrthe mahābhāga nityam eva pitāmahaḥ uvāsa paramaprīto devadānavasaṃmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करेषु महाभाग देवाः सर्षिपुरोगमाः सिद्धिं समभिसंप्राप्ताः पुण्येन महतान्विताः
puṣkareṣu mahābhāga devāḥ sarṣipurogamāḥ siddhiṃ samabhisaṃprāptāḥ puṇyena mahatānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राभिषेकं यः कुर्यात् पितृदेवार्चने रतः अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः
tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryāt pitṛdevārcane rataḥ aśvamedhaṃ daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्य् एकं भोजयेद् विप्रं पुष्करारण्यम् आश्रितः तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत्य चेह च मोदते
apy ekaṃ bhojayed vipraṃ puṣkarāraṇyam āśritaḥ tenāsau karmaṇā bhīṣma pretya ceha ca modate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकमूलफलैर् वापि येन वर्तयते स्वयम् तद् वै दद्याद् ब्राह्मणाय श्रद्धावान् अनसूयकः तेनैव प्राप्नुयात् प्राज्ञो हयमेधफलं नरः
śākamūlaphalair vāpi yena vartayate svayam tad vai dadyād brāhmaṇāya śraddhāvān anasūyakaḥ tenaiva prāpnuyāt prājño hayamedhaphalaṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम न वियोनिं व्रजन्त्य् एते स्नातास् तीर्थे महात्मनः
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā rājasattama na viyoniṃ vrajanty ete snātās tīrthe mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण यो ऽभिगच्छेत पुष्करम् फलं तत्राक्षयं तस्य वर्धते भरतर्षभ
kārttikyāṃ tu viśeṣeṇa yo 'bhigaccheta puṣkaram phalaṃ tatrākṣayaṃ tasya vardhate bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायं प्रातः स्मरेद् यस् तु पुष्कराणि कृताञ्जलिः उपस्पृष्टं भवेत् तेन सर्वतीर्थेषु भारत प्राप्नुयाच् च नरो लोकान् ब्रह्मणः सदने ऽक्षयान्
sāyaṃ prātaḥ smared yas tu puṣkarāṇi kṛtāñjaliḥ upaspṛṣṭaṃ bhavet tena sarvatīrtheṣu bhārata prāpnuyāc ca naro lokān brahmaṇaḥ sadane 'kṣayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मप्रभृति यत् पापं स्त्रियो वा पुरुषस्य वा पुष्करे स्नातमात्रस्य सर्वम् एव प्रणश्यति
janmaprabhṛti yat pāpaṃ striyo vā puruṣasya vā puṣkare snātamātrasya sarvam eva praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा सुराणां सर्वेषाम् आदिस् तु मधुसूदनः तथैव पुष्करं राजंस् तीर्थानाम् आदिर् उच्यते
yathā surāṇāṃ sarveṣām ādis tu madhusūdanaḥ tathaiva puṣkaraṃ rājaṃs tīrthānām ādir ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्य द्वादश वर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः क्रतून् सर्वान् अवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति
uṣya dvādaśa varṣāṇi puṣkare niyataḥ śuciḥ kratūn sarvān avāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु वर्षशतं पूर्णम् अग्निहोत्रम् उपासते कार्त्तिकीं वा वसेद् एकां पुष्करे समम् एव तत्
yas tu varṣaśataṃ pūrṇam agnihotram upāsate kārttikīṃ vā vased ekāṃ puṣkare samam eva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्करं पुष्करं गन्तुं दुष्करं पुष्करे तपः दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करम्
duṣkaraṃ puṣkaraṃ gantuṃ duṣkaraṃ puṣkare tapaḥ duṣkaraṃ puṣkare dānaṃ vastuṃ caiva suduṣkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्य द्वादशरात्रं तु नियतो नियताशनः प्रदक्षिणम् उपावृत्तो जम्बूमार्गं समाविशेत्
uṣya dvādaśarātraṃ tu niyato niyatāśanaḥ pradakṣiṇam upāvṛtto jambūmārgaṃ samāviśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूमार्गं समाविश्य देवर्षिपितृसेवितम् अश्वमेधम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति
jambūmārgaṃ samāviśya devarṣipitṛsevitam aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोष्य रजनीः पञ्च षष्ठकालक्षमी नरः न दुर्गतिम् अवाप्नोति सिद्धिं प्राप्नोति चोत्तमाम्
tatroṣya rajanīḥ pañca ṣaṣṭhakālakṣamī naraḥ na durgatim avāpnoti siddhiṃ prāpnoti cottamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूमार्गाद् उपावृत्तो गच्छेत् तण्डुलिकाश्रमम् न दुर्गतिम् अवाप्नोति स्वर्गलोके च पूज्यते
jambūmārgād upāvṛtto gacchet taṇḍulikāśramam na durgatim avāpnoti svargaloke ca pūjyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्यसर आसाद्य पितृदेवार्चने रतः त्रिरात्रोपोषितो राजन्न् अग्निष्टोमफलं लभेत्
agastyasara āsādya pitṛdevārcane rataḥ trirātropoṣito rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकवृत्तिः फलैर् वापि कौमारं विन्दते पदम् कण्वाश्रमं समासाद्य श्रीजुष्टं लोकपूजितम्
śākavṛttiḥ phalair vāpi kaumāraṃ vindate padam kaṇvāśramaṃ samāsādya śrījuṣṭaṃ lokapūjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मारण्यं हि तत् पुण्यम् आद्यं च भरतर्षभ यत्र प्रविष्टमात्रो वै पापेभ्यो विप्रमुच्यते
dharmāraṇyaṃ hi tat puṇyam ādyaṃ ca bharatarṣabha yatra praviṣṭamātro vai pāpebhyo vipramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चयित्वा पितॄन् देवान् नियतो नियताशनः सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलम् अश्नुते
arcayitvā pitṝn devān niyato niyatāśanaḥ sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा ययातिपतनं व्रजेत् हयमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति तत्र वै
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā yayātipatanaṃ vrajet hayamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकालं ततो गच्छेन् नियतो नियताशनः कोटितीर्थम् उपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत्
mahākālaṃ tato gacchen niyato niyatāśanaḥ koṭitīrtham upaspṛśya hayamedhaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ पुण्यस्थानम् उमापतेः नाम्ना भद्रवटं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
tato gaccheta dharmajña puṇyasthānam umāpateḥ nāmnā bhadravaṭaṃ nāma triṣu lokeṣu viśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राभिगम्य चेशानं गोसहस्रफलं लभेत् महादेवप्रसादाच् च गाणपत्यम् अवाप्नुयात्
tatrābhigamya ceśānaṃ gosahasraphalaṃ labhet mahādevaprasādāc ca gāṇapatyam avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नर्मदाम् अथ चासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् तर्पयित्वा पितॄन् देवान् अग्निष्टोमफलं लभेत्
narmadām atha cāsādya nadīṃ trailokyaviśrutām tarpayitvā pitṝn devān agniṣṭomaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणं सिन्धुम् आसाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः अग्निष्टोमम् अवाप्नोति विमानं चाधिरोहति
dakṣiṇaṃ sindhum āsādya brahmacārī jitendriyaḥ agniṣṭomam avāpnoti vimānaṃ cādhirohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चर्मण्वतीं समासाद्य नियतो नियताशनः रन्तिदेवाभ्यनुज्ञातो अग्निष्टोमफलं लभेत्
carmaṇvatīṃ samāsādya niyato niyatāśanaḥ rantidevābhyanujñāto agniṣṭomaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ हिमवत्सुतम् अर्बुदम् पृथिव्यां यत्र वै छिद्रं पूर्वम् आसीद् युधिष्ठिर
tato gaccheta dharmajña himavatsutam arbudam pṛthivyāṃ yatra vai chidraṃ pūrvam āsīd yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः तत्रोष्य रजनीम् एकां गोसहस्रफलं लभेत्
tatrāśramo vasiṣṭhasya triṣu lokeṣu viśrutaḥ tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिङ्गातीर्थम् उपस्पृश्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः कपिलानां नरव्याघ्र शतस्य फलम् अश्नुते
piṅgātīrtham upaspṛśya brahmacārī jitendriyaḥ kapilānāṃ naravyāghra śatasya phalam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ प्रभासं लोकविश्रुतम् यत्र संनिहितो नित्यं स्वयम् एव हुताशनः देवतानां मुखं वीर अनलो ऽनिलसारथिः
tato gaccheta dharmajña prabhāsaṃ lokaviśrutam yatra saṃnihito nityaṃ svayam eva hutāśanaḥ devatānāṃ mukhaṃ vīra analo 'nilasārathiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् तीर्थवरे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः
tasmiṃs tīrthavare snātvā śuciḥ prayatamānasaḥ agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गत्वा सरस्वत्याः सागरस्य च संगमे गोसहस्रफलं प्राप्य स्वर्गलोके महीयते दीप्यमानो ऽग्निवन् नित्यं प्रभया भरतर्षभ
tato gatvā sarasvatyāḥ sāgarasya ca saṃgame gosahasraphalaṃ prāpya svargaloke mahīyate dīpyamāno 'gnivan nityaṃ prabhayā bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रम् उषितस् तत्र तर्पयेत् पितृदेवताः प्रभासते यथा सोमो अश्वमेधं च विन्दति
trirātram uṣitas tatra tarpayet pitṛdevatāḥ prabhāsate yathā somo aśvamedhaṃ ca vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरदानं ततो गच्छेत् तीर्थं भरतसत्तम विष्णोर् दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर
varadānaṃ tato gacchet tīrthaṃ bharatasattama viṣṇor durvāsasā yatra varo datto yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरदाने नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् ततो द्वारवतीं गच्छेन् नियतो नियताशनः पिण्डारके नरः स्नात्वा लभेद् बहु सुवर्णकम्
varadāne naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet tato dvāravatīṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ piṇḍārake naraḥ snātvā labhed bahu suvarṇakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् तीर्थे महाभाग पद्मलक्षणलक्षिताः अद्यापि मुद्रा दृश्यन्ते तद् अद्भुतम् अरिंदम
tasmiṃs tīrthe mahābhāga padmalakṣaṇalakṣitāḥ adyāpi mudrā dṛśyante tad adbhutam ariṃdama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशूलाङ्कानि पद्मानि दृश्यन्ते कुरुनन्दन महादेवस्य सांनिध्यं तत्रैव भरतर्षभ
triśūlāṅkāni padmāni dṛśyante kurunandana mahādevasya sāṃnidhyaṃ tatraiva bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सागरस्य च सिन्धोश् च संगमं प्राप्य भारत तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः
sāgarasya ca sindhoś ca saṃgamaṃ prāpya bhārata tīrthe salilarājasya snātvā prayatamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पयित्वा पितॄन् देवान् ऋषींश् च भरतर्षभ प्राप्नोति वारुणं लोकं दीप्यमानः स्वतेजसा
tarpayitvā pitṝn devān ṛṣīṃś ca bharatarṣabha prāpnoti vāruṇaṃ lokaṃ dīpyamānaḥ svatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्कुकर्णेश्वरं देवम् अर्चयित्वा युधिष्ठिर अश्वमेधं दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः
śaṅkukarṇeśvaraṃ devam arcayitvā yudhiṣṭhira aśvamedhaṃ daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणम् उपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् दृमीति नाम्ना विख्यातं सर्वपापप्रमोचनम्
pradakṣiṇam upāvṛtya gaccheta bharatarṣabha tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha triṣu lokeṣu viśrutam dṛmīti nāmnā vikhyātaṃ sarvapāpapramocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र ब्रह्मादयो देवा उपासन्ते महेश्वरम् तत्र स्नात्वार्चयित्वा च रुद्रं देवगणैर् वृतम् जन्मप्रभृति पापानि कृतानि नुदते नरः
yatra brahmādayo devā upāsante maheśvaram tatra snātvārcayitvā ca rudraṃ devagaṇair vṛtam janmaprabhṛti pāpāni kṛtāni nudate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृमी चात्र नरश्रेष्ठ सर्वदेवैर् अभिष्टुता तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र हयमेधम् अवाप्नुयात्
dṛmī cātra naraśreṣṭha sarvadevair abhiṣṭutā tatra snātvā naravyāghra hayamedham avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जित्वा यत्र महाप्राज्ञ विष्णुना प्रभविष्णुना पुरा शौचं कृतं राजन् हत्वा दैवतकण्टकान्
jitvā yatra mahāprājña viṣṇunā prabhaviṣṇunā purā śaucaṃ kṛtaṃ rājan hatvā daivatakaṇṭakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ वसोर् धाराम् अभिष्टुताम् गमनाद् एव तस्यां हि हयमेधम् अवाप्नुयात्
tato gaccheta dharmajña vasor dhārām abhiṣṭutām gamanād eva tasyāṃ hi hayamedham avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा कुरुवरश्रेष्ठ प्रयतात्मा तु मानवः तर्प्य देवान् पितॄंश् चैव विष्णुलोके महीयते
snātvā kuruvaraśreṣṭha prayatātmā tu mānavaḥ tarpya devān pitṝṃś caiva viṣṇuloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थं चात्र परं पुण्यं वसूनां भरतर्षभ तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वसूनां संमतो भवेत्
tīrthaṃ cātra paraṃ puṇyaṃ vasūnāṃ bharatarṣabha tatra snātvā ca pītvā ca vasūnāṃ saṃmato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्धूत्तमम् इति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेद् बहु सुवर्णकम्
sindhūttamam iti khyātaṃ sarvapāpapraṇāśanam tatra snātvā naraśreṣṭha labhed bahu suvarṇakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मतुङ्गं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः ब्रह्मलोकम् अवाप्नोति सुकृती विरजा नरः
brahmatuṅgaṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ brahmalokam avāpnoti sukṛtī virajā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारिकाणां शक्रस्य तीर्थं सिद्धनिषेवितम् तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं शक्रलोकम् अवाप्नुयात्
kumārikāṇāṃ śakrasya tīrthaṃ siddhaniṣevitam tatra snātvā naraḥ kṣipraṃ śakralokam avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेणुकायाश् च तत्रैव तीर्थं देवनिषेवितम् तत्र स्नात्वा भवेद् विप्रो विमलश् चन्द्रमा यथा
reṇukāyāś ca tatraiva tīrthaṃ devaniṣevitam tatra snātvā bhaved vipro vimalaś candramā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पञ्चनदं गत्वा नियतो नियताशनः पञ्च यज्ञान् अवाप्नोति क्रमशो ये ऽनुकीर्तिताः
atha pañcanadaṃ gatvā niyato niyatāśanaḥ pañca yajñān avāpnoti kramaśo ye 'nukīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ भीमायाः स्थानम् उत्तमम् तत्र स्नात्वा तु योन्यां वै नरो भरतसत्तम
tato gaccheta dharmajña bhīmāyāḥ sthānam uttamam tatra snātvā tu yonyāṃ vai naro bharatasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्याः पुत्रो भवेद् राजंस् तप्तकुण्डलविग्रहः गवां शतसहस्रस्य फलं चैवाप्नुयान् महत्
devyāḥ putro bhaved rājaṃs taptakuṇḍalavigrahaḥ gavāṃ śatasahasrasya phalaṃ caivāpnuyān mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिमुञ्जं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् पितामहं नमस्कृत्य गोसहस्रफलं लभेत्
girimuñjaṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutam pitāmahaṃ namaskṛtya gosahasraphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ विमलं तीर्थम् उत्तमम् अद्यापि यत्र दृश्यन्ते मत्स्याः सौवर्णराजताः
tato gaccheta dharmajña vimalaṃ tīrtham uttamam adyāpi yatra dṛśyante matsyāḥ sauvarṇarājatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ वाजपेयम् अवाप्नुयात् सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेच् च परमां गतिम्
tatra snātvā naraśreṣṭha vājapeyam avāpnuyāt sarvapāpaviśuddhātmā gacchec ca paramāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत मलदां त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् पश्चिमायां तु संध्यायाम् उपस्पृश्य यथाविधि
tato gaccheta maladāṃ triṣu lokeṣu viśrutām paścimāyāṃ tu saṃdhyāyām upaspṛśya yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुं नरेन्द्र सप्तार्चेर् यथाशक्ति निवेदयेत् पितॄणाम् अक्षयं दानं प्रवदन्ति मनीषिणः
caruṃ narendra saptārcer yathāśakti nivedayet pitṝṇām akṣayaṃ dānaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां शतसहस्रेण राजसूयशतेन च अश्वमेधसहस्रेण श्रेयान् सप्तार्चिषश् चरुः
gavāṃ śatasahasreṇa rājasūyaśatena ca aśvamedhasahasreṇa śreyān saptārciṣaś caruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निवृत्तो राजेन्द्र वस्त्रापदम् अथाविशेत् अभिगम्य महादेवम् अश्वमेधफलं लभेत्
tato nivṛtto rājendra vastrāpadam athāviśet abhigamya mahādevam aśvamedhaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिमन्तं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः एकरात्रोषितो राजन्न् अग्निष्टोमफलं लभेत्
maṇimantaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ ekarātroṣito rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गच्छेत राजेन्द्र देविकां लोकविश्रुताम् प्रसूतिर् यत्र विप्राणां श्रूयते भरतर्षभ
atha gaccheta rājendra devikāṃ lokaviśrutām prasūtir yatra viprāṇāṃ śrūyate bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशूलपाणेः स्थानं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् देविकायां नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य महेश्वरम्
triśūlapāṇeḥ sthānaṃ ca triṣu lokeṣu viśrutam devikāyāṃ naraḥ snātvā samabhyarcya maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाशक्ति चरुं तत्र निवेद्य भरतर्षभ सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य लभते फलम्
yathāśakti caruṃ tatra nivedya bharatarṣabha sarvakāmasamṛddhasya yajñasya labhate phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाख्यं तत्र रुद्रस्य तीर्थं देवर्षिसेवितम् तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं सिद्धिम् आप्नोति भारत
kāmākhyaṃ tatra rudrasya tīrthaṃ devarṣisevitam tatra snātvā naraḥ kṣipraṃ siddhim āpnoti bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजनं याजनं गत्वा तथैव ब्रह्मवालुकाम् पुष्पन्यास उपस्पृश्य न शोचेन् मरणं ततः
yajanaṃ yājanaṃ gatvā tathaiva brahmavālukām puṣpanyāsa upaspṛśya na śocen maraṇaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धयोजनविस्तारां पञ्चयोजनम् आयताम् एतावद् देविकाम् आहुः पुण्यां देवर्षिसेविताम्
ardhayojanavistārāṃ pañcayojanam āyatām etāvad devikām āhuḥ puṇyāṃ devarṣisevitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ दीर्घसत्रं यथाक्रमम् यत्र ब्रह्मादयो देवाः सिद्धाश् च परमर्षयः दीर्घसत्रम् उपासन्ते दक्षिणाभिर् यतव्रताः
tato gaccheta dharmajña dīrghasatraṃ yathākramam yatra brahmādayo devāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ dīrghasatram upāsante dakṣiṇābhir yatavratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमनाद् एव राजेन्द्र दीर्घसत्रम् अरिंदम राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः
gamanād eva rājendra dīrghasatram ariṃdama rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विनशनं गच्छेन् नियतो नियताशनः गच्छत्य् अन्तर्हिता यत्र मरुपृष्ठे सरस्वती चमसे च शिवोद्भेदे नागोद्भेदे च दृश्यते
tato vinaśanaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ gacchaty antarhitā yatra marupṛṣṭhe sarasvatī camase ca śivodbhede nāgodbhede ca dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा च चमसोद्भेदे अग्निष्टोमफलं लभेत् शिवोद्भेदे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्
snātvā ca camasodbhede agniṣṭomaphalaṃ labhet śivodbhede naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागोद्भेदे नरः स्नात्वा नागलोकम् अवाप्नुयात् शशयानं च राजेन्द्र तीर्थम् आसाद्य दुर्लभम् शशरूपप्रतिच्छन्नाः पुष्करा यत्र भारत
nāgodbhede naraḥ snātvā nāgalokam avāpnuyāt śaśayānaṃ ca rājendra tīrtham āsādya durlabham śaśarūpapraticchannāḥ puṣkarā yatra bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.