Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.131
संजय उवाच प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना ततः सोमदत्तो भृशं क्रुद्धः सात्यकिं वाक्यम् अब्रवीत्
saṃjaya uvāca prāyopaviṣṭe tu hate putre sātyakinā tataḥ somadatto bhṛśaṃ kruddhaḥ sātyakiṃ vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रधर्मः पुरा दृष्टो यस् तु देवैर् महात्मभिः तं त्वं सात्वत संत्यज्य दस्युधर्मे कथं रतः
kṣatradharmaḥ purā dṛṣṭo yas tu devair mahātmabhiḥ taṃ tvaṃ sātvata saṃtyajya dasyudharme kathaṃ rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराङ्मुखाय दीनाय न्यस्तशस्त्राय याचते क्षत्रधर्मरतः प्राज्ञः कथं नु प्रहरेद् रणे
parāṅmukhāya dīnāya nyastaśastrāya yācate kṣatradharmarataḥ prājñaḥ kathaṃ nu prahared raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाव् एव किल वृष्णीनां तत्र ख्यातौ महारथौ प्रद्युम्नश् च महाबाहुस् त्वं चैव युधि सात्वत
dvāv eva kila vṛṣṇīnāṃ tatra khyātau mahārathau pradyumnaś ca mahābāhus tvaṃ caiva yudhi sātvata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं प्रायोपविष्टाय पार्थेन छिन्नबाहवे नृशंसं पतनीयं च तादृशं कृतवान् असि
kathaṃ prāyopaviṣṭāya pārthena chinnabāhave nṛśaṃsaṃ patanīyaṃ ca tādṛśaṃ kṛtavān asi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शपे सात्वत पुत्राभ्याम् इष्टेन सुकृतेन च अनतीताम् इमां रात्रिं यदि त्वां वीरमानिनम्
śape sātvata putrābhyām iṣṭena sukṛtena ca anatītām imāṃ rātriṃ yadi tvāṃ vīramāninam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरक्ष्यमाणं पार्थेन जिष्णुना ससुतानुजम् न हन्यां निरये घोरे पतेयं वृष्णिपांसन
arakṣyamāṇaṃ pārthena jiṣṇunā sasutānujam na hanyāṃ niraye ghore pateyaṃ vṛṣṇipāṃsana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा सुसंक्रुद्धः सोमदत्तो महाबलः दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च
evam uktvā susaṃkruddhaḥ somadatto mahābalaḥ dadhmau śaṅkhaṃ ca tāreṇa siṃhanādaṃ nanāda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कमलपत्राक्षः सिंहदंष्ट्रो महाबलः सात्वतो भृशसंक्रुद्धः सोमदत्तम् अथाब्रवीत्
tataḥ kamalapatrākṣaḥ siṃhadaṃṣṭro mahābalaḥ sātvato bhṛśasaṃkruddhaḥ somadattam athābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतो भूरिश्रवा वीरस् तव पुत्रो महारथः शलश् चैव तथा राजन् भ्रातृव्यसनकर्शितः
hato bhūriśravā vīras tava putro mahārathaḥ śalaś caiva tathā rājan bhrātṛvyasanakarśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां चाप्य् अद्य वधिष्यामि सपुत्रपशुबान्धवम् तिष्ठेदानीं रणे यत्तः कौरवो ऽसि विशेषतः
tvāṃ cāpy adya vadhiṣyāmi saputrapaśubāndhavam tiṣṭhedānīṃ raṇe yattaḥ kauravo 'si viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् दानं दमः शौचम् अहिंसा ह्रीर् धृतिः क्षमा अनपायीनि सर्वाणि नित्यं राज्ञि युधिष्ठिरे
yasmin dānaṃ damaḥ śaucam ahiṃsā hrīr dhṛtiḥ kṣamā anapāyīni sarvāṇi nityaṃ rājñi yudhiṣṭhire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदङ्गकेतोस् तस्य त्वं तेजसा निहतः पुरा सकर्णसौबलः संख्ये विनाशं समुपेष्यसि
mṛdaṅgaketos tasya tvaṃ tejasā nihataḥ purā sakarṇasaubalaḥ saṃkhye vināśaṃ samupeṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शपे ऽहं कृष्णचरणैर् इष्टापूर्तेन चैव ह यदि त्वां ससुतं पापं न हन्यां युधि रोषितः अपयास्यसि चेत् त्यक्त्वा ततो मुक्तो भविष्यसि
śape 'haṃ kṛṣṇacaraṇair iṣṭāpūrtena caiva ha yadi tvāṃ sasutaṃ pāpaṃ na hanyāṃ yudhi roṣitaḥ apayāsyasi cet tyaktvā tato mukto bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् आभाष्य चान्योन्यं क्रोधसंरक्तलोचनौ प्रवृत्तौ शरसंपातं कर्तुं पुरुषसत्तमौ
evam ābhāṣya cānyonyaṃ krodhasaṃraktalocanau pravṛttau śarasaṃpātaṃ kartuṃ puruṣasattamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गजसहस्रेण रथानाम् अयुतेन च दुर्योधनः सोमदत्तं परिवार्य व्यवस्थितः
tato gajasahasreṇa rathānām ayutena ca duryodhanaḥ somadattaṃ parivārya vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकुनिश् च सुसंक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः पुत्रपौत्रैः परिवृतो भ्रातृभिश् चेन्द्रविक्रमैः स्यालस् तव महाबाहुर् वज्रसंहननो युवा
śakuniś ca susaṃkruddhaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ putrapautraiḥ parivṛto bhrātṛbhiś cendravikramaiḥ syālas tava mahābāhur vajrasaṃhanano yuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साग्रं शतसहस्रं तु हयानां तस्य धीमतः सोमदत्तं महेष्वासं समन्तात् पर्यरक्षत
sāgraṃ śatasahasraṃ tu hayānāṃ tasya dhīmataḥ somadattaṃ maheṣvāsaṃ samantāt paryarakṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ष्यमाणश् च बलिभिश् छादयाम् आस सात्यकिम् तं छाद्यमानं विशिखैर् दृष्ट्वा संनतपर्वभिः धृष्टद्युम्नो ऽभ्ययात् क्रुद्धः प्रगृह्य महतीं चमूम्
rakṣyamāṇaś ca balibhiś chādayām āsa sātyakim taṃ chādyamānaṃ viśikhair dṛṣṭvā saṃnataparvabhiḥ dhṛṣṭadyumno 'bhyayāt kruddhaḥ pragṛhya mahatīṃ camūm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डवाताभिसृष्टानाम् उदधीनाम् इव स्वनः आसीद् राजन् बलौघानाम् अन्योन्यम् अभिनिघ्नताम्
caṇḍavātābhisṛṣṭānām udadhīnām iva svanaḥ āsīd rājan balaughānām anyonyam abhinighnatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विव्याध सोमदत्तस् तु सात्वतं नवभिः शरैः सात्यकिर् दशभिश् चैनम् अवधीत् कुरुपुंगवम्
vivyādha somadattas tu sātvataṃ navabhiḥ śaraiḥ sātyakir daśabhiś cainam avadhīt kurupuṃgavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽतिविद्धो बलवता समरे दृढधन्वना रथोपस्थं समासाद्य मुमोह गतचेतनः
so 'tividdho balavatā samare dṛḍhadhanvanā rathopasthaṃ samāsādya mumoha gatacetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं विमूढं समालक्ष्य सारथिस् त्वरयान्वितः अपोवाह रणाद् वीरं सोमदत्तं महारथम्
taṃ vimūḍhaṃ samālakṣya sārathis tvarayānvitaḥ apovāha raṇād vīraṃ somadattaṃ mahāratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं विसंज्ञं समालोक्य युयुधानशरार्दितम् द्रौणिर् अभ्यद्रवत् क्रुद्धः सात्वतं रणमूर्धनि
taṃ visaṃjñaṃ samālokya yuyudhānaśarārditam drauṇir abhyadravat kruddhaḥ sātvataṃ raṇamūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य शैनेयस्य रथं प्रति भैमसेनिः सुसंक्रुद्धः प्रत्यमित्रम् अवारयत्
tam āpatantaṃ saṃprekṣya śaineyasya rathaṃ prati bhaimaseniḥ susaṃkruddhaḥ pratyamitram avārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्ष्णायसमयं घोरम् ऋक्षचर्मावृतं महत् युक्तं गजनिभैर् वाहैर् न हयैर् नापि वा गजैः
kārṣṇāyasamayaṃ ghoram ṛkṣacarmāvṛtaṃ mahat yuktaṃ gajanibhair vāhair na hayair nāpi vā gajaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षिप्तम् अष्टचक्रेण विवृताक्षेण कूजता ध्वजेनोच्छ्रिततुण्डेन गृध्रराजेन राजता
vikṣiptam aṣṭacakreṇa vivṛtākṣeṇa kūjatā dhvajenocchritatuṇḍena gṛdhrarājena rājatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहितार्द्रपताकं तम् अन्त्रमालाविभूषितम् अष्टचक्रसमायुक्तम् आस्थाय विपुलं रथम्
lohitārdrapatākaṃ tam antramālāvibhūṣitam aṣṭacakrasamāyuktam āsthāya vipulaṃ ratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया रक्षसां घोररूपाणाम् अक्षौहिण्या समावृतः
śūlamudgaradhāriṇyā śailapādapahastayā rakṣasāṃ ghorarūpāṇām akṣauhiṇyā samāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उद्यतमहाचापं निशाम्य व्यथिता नृपाः युगान्तकालसमये दण्डहस्तम् इवान्तकम्
tam udyatamahācāpaṃ niśāmya vyathitā nṛpāḥ yugāntakālasamaye daṇḍahastam ivāntakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयार्दिता प्रचुक्षोभ पुत्रस्य तव वाहिनी वायुना क्षोभितावर्ता गङ्गेवोर्ध्वतरङ्गिणी
bhayārditā pracukṣobha putrasya tava vāhinī vāyunā kṣobhitāvartā gaṅgevordhvataraṅgiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटोत्कचप्रयुक्तेन सिंहनादेन भीषिताः प्रसुस्रुवुर् गजा मूत्रं विव्यथुश् च नरा भृशम्
ghaṭotkacaprayuktena siṃhanādena bhīṣitāḥ prasusruvur gajā mūtraṃ vivyathuś ca narā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽश्मवृष्टिर् अत्यर्थम् आसीत् तत्र समन्ततः संध्याकालाधिकबलैः प्रमुक्ता राक्षसैः क्षितौ
tato 'śmavṛṣṭir atyartham āsīt tatra samantataḥ saṃdhyākālādhikabalaiḥ pramuktā rākṣasaiḥ kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयसानि च चक्राणि भुशुण्ड्यः प्रासतोमराः पतन्त्य् अविरलाः शूलाः शतघ्न्यः पट्टिशास् तथा
āyasāni ca cakrāṇi bhuśuṇḍyaḥ prāsatomarāḥ patanty aviralāḥ śūlāḥ śataghnyaḥ paṭṭiśās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उग्रम् अतिरौद्रं च दृष्ट्वा युद्धं नराधिपाः तनयास् तव कर्णश् च व्यथिताः प्राद्रवन् दिशः
tad ugram atiraudraṃ ca dṛṣṭvā yuddhaṃ narādhipāḥ tanayās tava karṇaś ca vyathitāḥ prādravan diśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैको ऽस्त्रबलश्लाघी द्रौणिर् मानी न विव्यथे व्यधमच् च शरैर् मायां घटोत्कचविनिर्मिताम्
tatraiko 'strabalaślāghī drauṇir mānī na vivyathe vyadhamac ca śarair māyāṃ ghaṭotkacavinirmitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहतायां तु मायायाम् अमर्षी स घटोत्कचः विससर्ज शरान् घोरांस् ते ऽश्वत्थामानम् आविशन्
nihatāyāṃ tu māyāyām amarṣī sa ghaṭotkacaḥ visasarja śarān ghorāṃs te 'śvatthāmānam āviśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजगा इव वेगेन वल्मीकं क्रोधमूर्छिताः ते शरा रुधिराभ्यक्ता भित्त्वा शारद्वतीसुतम् विविशुर् धरणीं शीघ्रा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः
bhujagā iva vegena valmīkaṃ krodhamūrchitāḥ te śarā rudhirābhyaktā bhittvā śāradvatīsutam viviśur dharaṇīṃ śīghrā rukmapuṅkhāḥ śilāśitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थामा तु संक्रुद्धो लघुहस्तः प्रतापवान् घटोत्कचम् अभिक्रुद्धं बिभेद दशभिः शरैः
aśvatthāmā tu saṃkruddho laghuhastaḥ pratāpavān ghaṭotkacam abhikruddhaṃ bibheda daśabhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटोत्कचो ऽतिविद्धस् तु द्रोणपुत्रेण मर्मसु चक्रं शतसहस्रारम् अगृह्णाद् व्यथितो भृशम्
ghaṭotkaco 'tividdhas tu droṇaputreṇa marmasu cakraṃ śatasahasrāram agṛhṇād vyathito bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुरान्तं बालसूर्याभं मणिवज्रविभूषितम् अश्वत्थाम्नस् तु चिक्षेप भैमसेनिर् जिघांसया
kṣurāntaṃ bālasūryābhaṃ maṇivajravibhūṣitam aśvatthāmnas tu cikṣepa bhaimasenir jighāṃsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगेन महता गच्छद् विक्षिप्तं द्रौणिना शरैः अभाग्यस्येव संकल्पस् तन् मोघं न्यपतद् भुवि
vegena mahatā gacchad vikṣiptaṃ drauṇinā śaraiḥ abhāgyasyeva saṃkalpas tan moghaṃ nyapatad bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटोत्कचस् ततस् तूर्णं दृष्ट्वा चक्रं निपातितम् द्रौणिं प्राच्छादयद् बाणैः स्वर्भानुर् इव भास्करम्
ghaṭotkacas tatas tūrṇaṃ dṛṣṭvā cakraṃ nipātitam drauṇiṃ prācchādayad bāṇaiḥ svarbhānur iva bhāskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटोत्कचसुतः श्रीमान् भिन्नाञ्जनचयोपमः रुरोध द्रौणिम् आयान्तं प्रभञ्जनम् इवाद्रिराट्
ghaṭotkacasutaḥ śrīmān bhinnāñjanacayopamaḥ rurodha drauṇim āyāntaṃ prabhañjanam ivādrirāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौत्रेण भीमसेनस्य शरैः सो ऽञ्जनपर्वणा बभौ मेघेन धाराभिर् गिरिर् मेरुर् इवार्दितः
pautreṇa bhīmasenasya śaraiḥ so 'ñjanaparvaṇā babhau meghena dhārābhir girir merur ivārditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थामा त्व् असंभ्रान्तो रुद्रोपेन्द्रेन्द्रविक्रमः ध्वजम् एकेन बाणेन चिच्छेदाञ्जनपर्वणः
aśvatthāmā tv asaṃbhrānto rudropendrendravikramaḥ dhvajam ekena bāṇena cicchedāñjanaparvaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यां तु रथयन्तारं त्रिभिश् चास्य त्रिवेणुकम् धनुर् एकेन चिच्छेद चतुर्भिश् चतुरो हयान्
dvābhyāṃ tu rathayantāraṃ tribhiś cāsya triveṇukam dhanur ekena ciccheda caturbhiś caturo hayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरथस्योद्यतं हस्ताद् धेमबिन्दुभिर् आचितम् विशिखेन सुतीक्ष्णेन खड्गम् अस्य द्विधाकरोत्
virathasyodyataṃ hastād dhemabindubhir ācitam viśikhena sutīkṣṇena khaḍgam asya dvidhākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गदा हेमाङ्गदा राजंस् तूर्णं हैडिम्बसूनुना भ्राम्योत्क्षिप्ता शरैः सापि द्रौणिनाभ्याहतापतत्
gadā hemāṅgadā rājaṃs tūrṇaṃ haiḍimbasūnunā bhrāmyotkṣiptā śaraiḥ sāpi drauṇinābhyāhatāpatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽन्तरिक्षम् उत्पत्य कालमेघ इवोन्नदन् ववर्षाञ्जनपर्वा स द्रुमवर्षं नभस्तलात्
tato 'ntarikṣam utpatya kālamegha ivonnadan vavarṣāñjanaparvā sa drumavarṣaṃ nabhastalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मायाधरं द्रौणिर् घटोत्कचसुतं दिवि मार्गणैर् अभिविव्याध घनं सूर्य इवांशुभिः
tato māyādharaṃ drauṇir ghaṭotkacasutaṃ divi mārgaṇair abhivivyādha ghanaṃ sūrya ivāṃśubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽवतीर्य पुनस् तस्थौ रथे हेमपरिष्कृते महीधर इवात्युच्चः श्रीमान् अञ्जनपर्वतः
so 'vatīrya punas tasthau rathe hemapariṣkṛte mahīdhara ivātyuccaḥ śrīmān añjanaparvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अयस्मयवर्माणं द्रौणिर् भीमात्मजात्मजम् जघानाञ्जनपर्वाणं महेश्वर इवान्धकम्
tam ayasmayavarmāṇaṃ drauṇir bhīmātmajātmajam jaghānāñjanaparvāṇaṃ maheśvara ivāndhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दृष्ट्वा हतं पुत्रम् अश्वत्थाम्ना महाबलम् द्रौणेः सकाशम् अभ्येत्य रोषात् प्रचलिताङ्गदः
atha dṛṣṭvā hataṃ putram aśvatthāmnā mahābalam drauṇeḥ sakāśam abhyetya roṣāt pracalitāṅgadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राह वाक्यम् असंभ्रान्तो वीरं शारद्वतीसुतम् दहन्तं पाण्डवानीकं वनम् अग्निम् इवोद्धतम्
prāha vākyam asaṃbhrānto vīraṃ śāradvatīsutam dahantaṃ pāṇḍavānīkaṃ vanam agnim ivoddhatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठ तिष्ठ न मे जीवन् द्रोणपुत्र गमिष्यसि त्वाम् अद्य निहनिष्यामि क्रौञ्चम् अग्निसुतो यथा
tiṣṭha tiṣṭha na me jīvan droṇaputra gamiṣyasi tvām adya nihaniṣyāmi krauñcam agnisuto yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थामोवाच गच्छ वत्स सहान्यैस् त्वं युध्यस्वामरविक्रम न हि पुत्रेण हैडिम्बे पिता न्याय्यं प्रबाधितुम्
aśvatthāmovāca gaccha vatsa sahānyais tvaṃ yudhyasvāmaravikrama na hi putreṇa haiḍimbe pitā nyāyyaṃ prabādhitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं खलु न मे रोषो हैडिम्बे विद्यते त्वयि किं तु रोषान्वितो जन्तुर् हन्याद् आत्मानम् अप्य् उत
kāmaṃ khalu na me roṣo haiḍimbe vidyate tvayi kiṃ tu roṣānvito jantur hanyād ātmānam apy uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच श्रुत्वैतत् क्रोधताम्राक्षः पुत्रशोकसमन्वितः अश्वत्थामानम् आयस्तो भैमसेनिर् अभाषत
saṃjaya uvāca śrutvaitat krodhatāmrākṣaḥ putraśokasamanvitaḥ aśvatthāmānam āyasto bhaimasenir abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् अहं कातरो द्रौणे पृथग्जन इवाहवे भीमात् खल्व् अहम् उत्पन्नः कुरूणां विपुले कुले
kim ahaṃ kātaro drauṇe pṛthagjana ivāhave bhīmāt khalv aham utpannaḥ kurūṇāṃ vipule kule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डवानाम् अहं पुत्रः समरेष्व् अनिवर्तिनाम् रक्षसाम् अधिराजो ऽहं दशग्रीवसमो बले
pāṇḍavānām ahaṃ putraḥ samareṣv anivartinām rakṣasām adhirājo 'haṃ daśagrīvasamo bale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठ तिष्ठ न मे जीवन् द्रोणपुत्र गमिष्यसि युद्धश्रद्धाम् अहं ते ऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे
tiṣṭha tiṣṭha na me jīvan droṇaputra gamiṣyasi yuddhaśraddhām ahaṃ te 'dya vineṣyāmi raṇājire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा रोषताम्राक्षो राक्षसः सुमहाबलः द्रौणिम् अभ्यद्रवत् क्रुद्धो गजेन्द्रम् इव केसरी
ity uktvā roṣatāmrākṣo rākṣasaḥ sumahābalaḥ drauṇim abhyadravat kruddho gajendram iva kesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथाक्षमात्रैर् इषुभिर् अभ्यवर्षद् घटोत्कचः रथिनाम् ऋषभं द्रौणिं धाराभिर् इव तोयदः
rathākṣamātrair iṣubhir abhyavarṣad ghaṭotkacaḥ rathinām ṛṣabhaṃ drauṇiṃ dhārābhir iva toyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरवृष्टिं शरैर् द्रौणिर् अप्राप्तां तां व्यशातयत् ततो ऽन्तरिक्षे बाणानां संग्रामो ऽन्य इवाभवत्
śaravṛṣṭiṃ śarair drauṇir aprāptāṃ tāṃ vyaśātayat tato 'ntarikṣe bāṇānāṃ saṃgrāmo 'nya ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथास्त्रसंघर्षकृतैर् विस्फुलिङ्गैः समाबभौ विभावरीमुखे व्योम खद्योतैर् इव चित्रितम्
athāstrasaṃgharṣakṛtair visphuliṅgaiḥ samābabhau vibhāvarīmukhe vyoma khadyotair iva citritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशाम्य निहतां मायां द्रौणिना रणमानिना घटोत्कचस् ततो मायां ससर्जान्तर्हितः पुनः
niśāmya nihatāṃ māyāṃ drauṇinā raṇamāninā ghaṭotkacas tato māyāṃ sasarjāntarhitaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽभवद् गिरिर् अत्युच्चः शिखरैस् तरुसंकटैः शूलप्रासासिमुसलजलप्रस्रवणो महान्
so 'bhavad girir atyuccaḥ śikharais tarusaṃkaṭaiḥ śūlaprāsāsimusalajalaprasravaṇo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अञ्जनचयप्रख्यं द्रौणिर् दृष्ट्वा महीधरम् प्रपतद्भिश् च बहुभिः शस्त्रसंघैर् न चुक्षुभे
tam añjanacayaprakhyaṃ drauṇir dṛṣṭvā mahīdharam prapatadbhiś ca bahubhiḥ śastrasaṃghair na cukṣubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्मयन्न् इव द्रौणिर् वज्रम् अस्त्रम् उदीरयत् स तेनास्त्रेण शैलेन्द्रः क्षिप्तः क्षिप्रम् अनश्यत
tataḥ smayann iva drauṇir vajram astram udīrayat sa tenāstreṇa śailendraḥ kṣiptaḥ kṣipram anaśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स तोयदो भूत्वा नीलः सेन्द्रायुधो दिवि अश्मवृष्टिभिर् अत्युग्रो द्रौणिम् आच्छादयद् रणे
tataḥ sa toyado bhūtvā nīlaḥ sendrāyudho divi aśmavṛṣṭibhir atyugro drauṇim ācchādayad raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ संधाय वायव्यम् अस्त्रम् अस्त्रविदां वरः व्यधमद् द्रोणतनयो नीलमेघं समुत्थितम्
atha saṃdhāya vāyavyam astram astravidāṃ varaḥ vyadhamad droṇatanayo nīlameghaṃ samutthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मार्गणगणैर् द्रौणिर् दिशः प्रच्छाद्य सर्वतः शतं रथसहस्राणां जघान द्विपदां वरः
sa mārgaṇagaṇair drauṇir diśaḥ pracchādya sarvataḥ śataṃ rathasahasrāṇāṃ jaghāna dvipadāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दृष्ट्वा पुनर् आयान्तं रथेनायतकार्मुकम् घटोत्कचम् असंभ्रान्तं राक्षसैर् बहुभिर् वृतम्
sa dṛṣṭvā punar āyāntaṃ rathenāyatakārmukam ghaṭotkacam asaṃbhrāntaṃ rākṣasair bahubhir vṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहशार्दूलसदृशैर् मत्तद्विरदविक्रमैः गजस्थैश् च रथस्थैश् च वाजिपृष्ठगतैर् अपि
siṃhaśārdūlasadṛśair mattadviradavikramaiḥ gajasthaiś ca rathasthaiś ca vājipṛṣṭhagatair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवृतास्यशिरोग्रीवैर् हैडिम्बानुचरैः सह पौलस्त्यैर् यातुधानैश् च तामसैश् चोग्रविक्रमैः
vivṛtāsyaśirogrīvair haiḍimbānucaraiḥ saha paulastyair yātudhānaiś ca tāmasaiś cogravikramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाशस्त्रधरैर् वीरैर् नानाकवचभूषणैः महाबलैर् भीमरवैः संरम्भोद्वृत्तलोचनैः
nānāśastradharair vīrair nānākavacabhūṣaṇaiḥ mahābalair bhīmaravaiḥ saṃrambhodvṛttalocanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्थितैस् ततो युद्धे राक्षसैर् युद्धदुर्मदैः विषण्णम् अभिसंप्रेक्ष्य पुत्रं ते द्रौणिर् अब्रवीत्
upasthitais tato yuddhe rākṣasair yuddhadurmadaiḥ viṣaṇṇam abhisaṃprekṣya putraṃ te drauṇir abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठ दुर्योधनाद्य त्वं न कार्यः संभ्रमस् त्वया सहैभिर् भ्रातृभिर् वीरैः पार्थिवैश् चेन्द्रविक्रमैः
tiṣṭha duryodhanādya tvaṃ na kāryaḥ saṃbhramas tvayā sahaibhir bhrātṛbhir vīraiḥ pārthivaiś cendravikramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहनिष्याम्य् अमित्रांस् ते न तवास्ति पराजयः सत्यं ते प्रतिजानामि पर्याश्वासय वाहिनीम्
nihaniṣyāmy amitrāṃs te na tavāsti parājayaḥ satyaṃ te pratijānāmi paryāśvāsaya vāhinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधन उवाच न त्व् एतद् अद्भुतं मन्ये यत् ते महद् इदं मनः अस्मासु च परा भक्तिस् तव गौतमिनन्दन
duryodhana uvāca na tv etad adbhutaṃ manye yat te mahad idaṃ manaḥ asmāsu ca parā bhaktis tava gautaminandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच अश्वत्थामानम् उक्त्वैवं ततः सौबलम् अब्रवीत् वृतः शतसहस्रेण रथानां रणशोभिनाम्
saṃjaya uvāca aśvatthāmānam uktvaivaṃ tataḥ saubalam abravīt vṛtaḥ śatasahasreṇa rathānāṃ raṇaśobhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ट्या गजसहस्रैश् च प्रयाहि त्वं धनंजयम् कर्णश् च वृषसेनश् च कृपो नीलस् तथैव च
ṣaṣṭyā gajasahasraiś ca prayāhi tvaṃ dhanaṃjayam karṇaś ca vṛṣasenaś ca kṛpo nīlas tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीच्याः कृतवर्मा च पुरुमित्रः श्रुतार्पणः दुःशासनो निकुम्भश् च कुण्डभेदी उरुक्रमः
udīcyāḥ kṛtavarmā ca purumitraḥ śrutārpaṇaḥ duḥśāsano nikumbhaś ca kuṇḍabhedī urukramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरंजयो दृढरथः पताकी हेमपङ्कजः शल्यारुणीन्द्रसेनाश् च संजयो विजयो जयः
puraṃjayo dṛḍharathaḥ patākī hemapaṅkajaḥ śalyāruṇīndrasenāś ca saṃjayo vijayo jayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलाक्षः पुरुः क्राथी जयवर्मा सुदर्शनः एते त्वाम् अनुयास्यन्ति पत्तीनाम् अयुतानि षट्
kamalākṣaḥ puruḥ krāthī jayavarmā sudarśanaḥ ete tvām anuyāsyanti pattīnām ayutāni ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जहि भीमं यमौ चोभौ धर्मराजं च मातुल असुरान् इव देवेन्द्रो जयाशा मे त्वयि स्थिता
jahi bhīmaṃ yamau cobhau dharmarājaṃ ca mātula asurān iva devendro jayāśā me tvayi sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दारितान् द्रौणिना बाणैर् भृशं विक्षतविग्रहान् जहि मातुल कौन्तेयान् असुरान् इव पावकिः
dāritān drauṇinā bāṇair bhṛśaṃ vikṣatavigrahān jahi mātula kaunteyān asurān iva pāvakiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तो ययौ शीघ्रं पुत्रेण तव सौबलः पिप्रीषुस् ते सुतान् राजन् दिधक्षुश् चैव पाण्डवान्
evam ukto yayau śīghraṃ putreṇa tava saubalaḥ piprīṣus te sutān rājan didhakṣuś caiva pāṇḍavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर् मृधे विभावर्यां सुतुमुलं शक्रप्रह्रादयोर् इव
atha pravavṛte yuddhaṃ drauṇirākṣasayor mṛdhe vibhāvaryāṃ sutumulaṃ śakraprahrādayor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो घटोत्कचो बाणैर् दशभिर् गौतमीसुतम् जघानोरसि संक्रुद्धो विषाग्निप्रतिमैर् दृढैः
tato ghaṭotkaco bāṇair daśabhir gautamīsutam jaghānorasi saṃkruddho viṣāgnipratimair dṛḍhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैर् अभ्याहतो गाढं शरैर् भीमसुतेरितैः चचाल रथमध्यस्थो वातोद्धूत इव द्रुमः
sa tair abhyāhato gāḍhaṃ śarair bhīmasuteritaiḥ cacāla rathamadhyastho vātoddhūta iva drumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयश् चाञ्जलिकेनास्य मार्गणेन महाप्रभम् द्रौणिहस्तस्थितं चापं चिच्छेदाशु घटोत्कचः
bhūyaś cāñjalikenāsya mārgaṇena mahāprabham drauṇihastasthitaṃ cāpaṃ cicchedāśu ghaṭotkacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽन्यद् द्रौणिर् आदाय धनुर् भारसहं महत् ववर्ष विशिखांस् तीक्ष्णान् वारिधारा इवाम्बुदः
tato 'nyad drauṇir ādāya dhanur bhārasahaṃ mahat vavarṣa viśikhāṃs tīkṣṇān vāridhārā ivāmbudaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शारद्वतीपुत्रः प्रेषयाम् आस भारत सुवर्णपुङ्खाञ् शत्रुघ्नान् खचरान् खचरान् प्रति
tataḥ śāradvatīputraḥ preṣayām āsa bhārata suvarṇapuṅkhāñ śatrughnān khacarān khacarān prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बाणैर् अर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् सिंहैर् इव बभौ मत्तं गजानाम् आकुलं कुलम्
tadbāṇair arditaṃ yūthaṃ rakṣasāṃ pīnavakṣasām siṃhair iva babhau mattaṃ gajānām ākulaṃ kulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधम्य राक्षसान् बाणैः साश्वसूतरथान् विभुः ददाह भगवान् वह्निर् भूतानीव युगक्षये
vidhamya rākṣasān bāṇaiḥ sāśvasūtarathān vibhuḥ dadāha bhagavān vahnir bhūtānīva yugakṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दग्ध्वाक्षौहिणीं बाणैर् नैरृतान् रुरुचे भृशम् पुरेव त्रिपुरं दग्ध्वा दिवि देवो महेश्वरः
sa dagdhvākṣauhiṇīṃ bāṇair nairṛtān ruruce bhṛśam pureva tripuraṃ dagdhvā divi devo maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगान्ते सर्वभूतानि दग्ध्वेव वसुर् उल्बणः रराज जयतां श्रेष्ठो द्रोणपुत्रस् तवाहितान्
yugānte sarvabhūtāni dagdhveva vasur ulbaṇaḥ rarāja jayatāṃ śreṣṭho droṇaputras tavāhitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु राजसहस्रेषु पाण्डवेयेषु भारत नैनं निरीक्षितुं कश् चिच् छक्नोति द्रौणिम् आहवे ऋते घटोत्कचाद् वीराद् राक्षसेन्द्रान् महाबलात्
teṣu rājasahasreṣu pāṇḍaveyeṣu bhārata nainaṃ nirīkṣituṃ kaś cic chaknoti drauṇim āhave ṛte ghaṭotkacād vīrād rākṣasendrān mahābalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुनर् भरतश्रेष्ठ क्रोधाद् रक्तान्तलोचनः तलं तलेन संहत्य संदश्य दशनच्छदम् स्वसूतम् अब्रवीत् क्रुद्धो द्रोणपुत्राय मां वह
sa punar bharataśreṣṭha krodhād raktāntalocanaḥ talaṃ talena saṃhatya saṃdaśya daśanacchadam svasūtam abravīt kruddho droṇaputrāya māṃ vaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ययौ घोररूपेण तेन जैत्रपताकिना द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनर् अप्य् अरिसूदनः
sa yayau ghorarūpeṇa tena jaitrapatākinā dvairathaṃ droṇaputreṇa punar apy arisūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चिक्षेप ततः क्रुद्धो द्रोणपुत्राय राक्षसः अष्टचक्रां महारौद्राम् अशनीं रुद्रनिर्मिताम्
sa cikṣepa tataḥ kruddho droṇaputrāya rākṣasaḥ aṣṭacakrāṃ mahāraudrām aśanīṃ rudranirmitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् अवप्लुत्य जग्राह द्रौणिर् न्यस्य रथे धनुः चिक्षेप चैनां तस्यैव स्यन्दनात् सो ऽवपुप्लुवे
tām avaplutya jagrāha drauṇir nyasya rathe dhanuḥ cikṣepa caināṃ tasyaiva syandanāt so 'vapupluve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साश्वसूतध्वजं वाहं भस्म कृत्वा महाप्रभा विवेश वसुधां भित्त्वा साशनिर् भृशदारुणा
sāśvasūtadhvajaṃ vāhaṃ bhasma kṛtvā mahāprabhā viveśa vasudhāṃ bhittvā sāśanir bhṛśadāruṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौणेस् तत् कर्म दृष्ट्वा तु सर्वभूतान्य् अपूजयन् यद् अवप्लुत्य जग्राह घोरां शंकरनिर्मिताम्
drauṇes tat karma dṛṣṭvā tu sarvabhūtāny apūjayan yad avaplutya jagrāha ghorāṃ śaṃkaranirmitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नरथं गत्वा भैमसेनिस् ततो नृप मुमोच निशितान् बाणान् पुनर् द्रौणेर् महोरसि
dhṛṣṭadyumnarathaṃ gatvā bhaimasenis tato nṛpa mumoca niśitān bāṇān punar drauṇer mahorasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नो ऽप्य् असंभ्रान्तो मुमोचाशीविषोपमान् सुवर्णपुङ्खान् विशिखान् द्रोणपुत्रस्य वक्षसि
dhṛṣṭadyumno 'py asaṃbhrānto mumocāśīviṣopamān suvarṇapuṅkhān viśikhān droṇaputrasya vakṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मुमोच नाराचान् द्रौणिस् ताभ्यां सहस्रशः ताव् अप्य् अग्निशिखाप्रख्यैर् जघ्नतुस् तस्य मार्गणान्
tato mumoca nārācān drauṇis tābhyāṃ sahasraśaḥ tāv apy agniśikhāprakhyair jaghnatus tasya mārgaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतितीव्रम् अभूद् युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः योधानां प्रीतिजननं द्रौणेश् च भरतर्षभ
atitīvram abhūd yuddhaṃ tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ yodhānāṃ prītijananaṃ drauṇeś ca bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतैस् त्रिभिः षड्भिर् वाजिसहस्रैश् च भीमस् तं देशम् आव्रजत्
tato rathasahasreṇa dviradānāṃ śatais tribhiḥ ṣaḍbhir vājisahasraiś ca bhīmas taṃ deśam āvrajat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भीमात्मजं रक्षो धृष्टद्युम्नं च सानुगम् अयोधयत धर्मात्मा द्रौणिर् अक्लिष्टकर्मकृत्
tato bhīmātmajaṃ rakṣo dhṛṣṭadyumnaṃ ca sānugam ayodhayata dharmātmā drauṇir akliṣṭakarmakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्भुततमं द्रौणिर् दर्शयाम् आस विक्रमम् अशक्यं कर्तुम् अन्येन सर्वभूतेषु भारत
tatrādbhutatamaṃ drauṇir darśayām āsa vikramam aśakyaṃ kartum anyena sarvabhūteṣu bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमेषान्तरमात्रेण साश्वसूतरथद्विपाम् अक्षौहिणीं राक्षसानां शितैर् बाणैर् अशातयत्
nimeṣāntaramātreṇa sāśvasūtarathadvipām akṣauhiṇīṃ rākṣasānāṃ śitair bāṇair aśātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिषतो भीमसेनस्य हैडिम्बेः पार्षतस्य च यमयोर् धर्मपुत्रस्य विजयस्याच्युतस्य च
miṣato bhīmasenasya haiḍimbeḥ pārṣatasya ca yamayor dharmaputrasya vijayasyācyutasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रगाढम् अञ्जोगतिभिर् नाराचैर् अभिताडिताः निपेतुर् द्विरदा भूमौ द्विशृङ्गा इव पर्वताः
pragāḍham añjogatibhir nārācair abhitāḍitāḥ nipetur dviradā bhūmau dviśṛṅgā iva parvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निकृत्तैर् हस्तिहस्तैश् च विचलद्भिर् इतस् ततः रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिर् इवोरगैः
nikṛttair hastihastaiś ca vicaladbhir itas tataḥ rarāja vasudhā kīrṇā visarpadbhir ivoragaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्तैः काञ्चनदण्डैश् च नृपच्छत्रैः क्षितिर् बभौ द्यौर् इवोदितचन्द्रार्का ग्रहाकीर्णा युगक्षये
kṣiptaiḥ kāñcanadaṇḍaiś ca nṛpacchatraiḥ kṣitir babhau dyaur ivoditacandrārkā grahākīrṇā yugakṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृद्धध्वजमण्डूकां भेरीविस्तीर्णकच्छपाम् छत्रहंसावलीजुष्टां फेनचामरमालिनीम्
pravṛddhadhvajamaṇḍūkāṃ bherīvistīrṇakacchapām chatrahaṃsāvalījuṣṭāṃ phenacāmaramālinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कगृध्रमहाग्राहां नैकायुधझषाकुलाम् रथक्षिप्तमहावप्रां पताकारुचिरद्रुमाम्
kaṅkagṛdhramahāgrāhāṃ naikāyudhajhaṣākulām rathakṣiptamahāvaprāṃ patākāruciradrumām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.