Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.51
युधिष्ठिर उवाच त्वयि याते महाबाहो संशप्तकबलं प्रति प्रयत्नम् अकरोत् तीव्रम् आचार्यो ग्रहणे मम
yudhiṣṭhira uvāca tvayi yāte mahābāho saṃśaptakabalaṃ prati prayatnam akarot tīvram ācāryo grahaṇe mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याढानीकं वयं द्रोणं वरयामः स्म सर्वशः प्रतिव्यूह्य रथानीकं यतमानं तथा रणे
vyāḍhānīkaṃ vayaṃ droṇaṃ varayāmaḥ sma sarvaśaḥ prativyūhya rathānīkaṃ yatamānaṃ tathā raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वार्यमाणो रथिभी रक्षितेन मया तथा अस्मान् अपि जघानाशु पीडयन् निशितैः शरैः
sa vāryamāṇo rathibhī rakṣitena mayā tathā asmān api jaghānāśu pīḍayan niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पीड्यमाना द्रोणेन द्रोणानीकं न शक्नुमः प्रतिवीक्षितुम् अप्य् आजौ भेत्तुं तत् कुत एव तु
te pīḍyamānā droṇena droṇānīkaṃ na śaknumaḥ prativīkṣitum apy ājau bhettuṃ tat kuta eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं त्व् अप्रतिमं वीर्ये सर्वे सौभद्रम् आत्मजम् उक्तवन्तः स्म ते तात भिन्ध्य् अनीकम् इति प्रभो
vayaṃ tv apratimaṃ vīrye sarve saubhadram ātmajam uktavantaḥ sma te tāta bhindhy anīkam iti prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथा चोदितो ऽस्माभिः सदश्व इव वीर्यवान् असह्यम् अपि तं भारं वोढुम् एवोपचक्रमे
sa tathā codito 'smābhiḥ sadaśva iva vīryavān asahyam api taṃ bhāraṃ voḍhum evopacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तवास्त्रोपदेशेन वीर्येण च समन्वितः प्राविशत् तद् बलं बालः सुपर्ण इव सागरम्
sa tavāstropadeśena vīryeṇa ca samanvitaḥ prāviśat tad balaṃ bālaḥ suparṇa iva sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ऽनुयाता वयं वीरं सात्वतीपुत्रम् आहवे प्रवेष्टुकामास् तेनैव येन स प्राविशच् चमूम्
te 'nuyātā vayaṃ vīraṃ sātvatīputram āhave praveṣṭukāmās tenaiva yena sa prāviśac camūm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सैन्धवको राजा क्षुद्रस् तात जयद्रथः वरदानेन रुद्रस्य सर्वान् नः समवारयत्
tataḥ saindhavako rājā kṣudras tāta jayadrathaḥ varadānena rudrasya sarvān naḥ samavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणिश् च स बृहद्बलः कृतवर्मा च सौभद्रं षड् रथाः पर्यवारयन्
tato droṇaḥ kṛpaḥ karṇo drauṇiś ca sa bṛhadbalaḥ kṛtavarmā ca saubhadraṃ ṣaḍ rathāḥ paryavārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवार्य तु तैः सर्वैर् युधि बालो महारथैः यतमानः परं शक्त्या बहुभिर् विरथीकृतः
parivārya tu taiḥ sarvair yudhi bālo mahārathaiḥ yatamānaḥ paraṃ śaktyā bahubhir virathīkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दौःशासनिः क्षिप्रं तथा तैर् विरथीकृतम् संशयं परमं प्राप्य दिष्टान्तेनाभ्ययोजयत्
tato dauḥśāsaniḥ kṣipraṃ tathā tair virathīkṛtam saṃśayaṃ paramaṃ prāpya diṣṭāntenābhyayojayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु हत्वा सहस्राणि द्विपाश्वरथसादिनाम् राजपुत्रशतं चाग्र्यं वीरांश् चालक्षितान् बहून्
sa tu hatvā sahasrāṇi dvipāśvarathasādinām rājaputraśataṃ cāgryaṃ vīrāṃś cālakṣitān bahūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहद्बलं च राजानं स्वर्गेणाजौ प्रयोज्य ह ततः परमधर्मात्मा दिष्टान्तम् उपजग्मिवान्
bṛhadbalaṃ ca rājānaṃ svargeṇājau prayojya ha tataḥ paramadharmātmā diṣṭāntam upajagmivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावद् एव निर्वृत्तम् अस्माकं शोकवर्धनम् स चैवं पुरुषव्याघ्रः स्वर्गलोकम् अवाप्तवान्
etāvad eva nirvṛttam asmākaṃ śokavardhanam sa caivaṃ puruṣavyāghraḥ svargalokam avāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच ततो ऽर्जुनो वचः श्रुत्वा धर्मराजेन भाषितम् हा पुत्र इति निःश्वस्य व्यथितो न्यपतद् भुवि
saṃjaya uvāca tato 'rjuno vacaḥ śrutvā dharmarājena bhāṣitam hā putra iti niḥśvasya vyathito nyapatad bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषण्णवदनाः सर्वे परिगृह्य धनंजयम् नेत्रैर् अनिमिषैर् दीनाः प्रत्यवेक्षन् परस्परम्
viṣaṇṇavadanāḥ sarve parigṛhya dhanaṃjayam netrair animiṣair dīnāḥ pratyavekṣan parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां वासविः क्रोधमूर्छितः कम्पमानो ज्वरेणेव निःश्वसंश् च मुहुर् मुहुः
pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ vāsaviḥ krodhamūrchitaḥ kampamāno jvareṇeva niḥśvasaṃś ca muhur muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य श्वसमानो ऽश्रुनेत्रवान् उन्मत्त इव विप्रेक्षन्न् इदं वचनम् अब्रवीत्
pāṇiṃ pāṇau viniṣpiṣya śvasamāno 'śrunetravān unmatta iva viprekṣann idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं वः प्रतिजानामि श्वो ऽस्मि हन्ता जयद्रथम् न चेद् वधभयाद् भीतो धार्तराष्ट्रान् प्रहास्यति
satyaṃ vaḥ pratijānāmi śvo 'smi hantā jayadratham na ced vadhabhayād bhīto dhārtarāṣṭrān prahāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्माञ् शरणं गच्छेत् कृष्णं वा पुरुषोत्तमम् भवन्तं वा महाराज श्वो ऽस्मि हन्ता जयद्रथम्
na cāsmāñ śaraṇaṃ gacchet kṛṣṇaṃ vā puruṣottamam bhavantaṃ vā mahārāja śvo 'smi hantā jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्तराष्ट्रप्रियकरं मयि विस्मृतसौहृदम् पापं बालवधे हेतुं श्वो ऽस्मि हन्ता जयद्रथम्
dhārtarāṣṭrapriyakaraṃ mayi vismṛtasauhṛdam pāpaṃ bālavadhe hetuṃ śvo 'smi hantā jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षमाणाश् च तं संख्ये ये मां योत्स्यन्ति के चन अपि द्रोणकृपौ वीरौ छादयिष्यामि ताञ् शरैः
rakṣamāṇāś ca taṃ saṃkhye ye māṃ yotsyanti ke cana api droṇakṛpau vīrau chādayiṣyāmi tāñ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एतद् एवं संग्रामे न कुर्यां पुरुषर्षभाः मा स्म पुण्यकृतां लोकान् प्राप्नुयां शूरसंमतान्
yady etad evaṃ saṃgrāme na kuryāṃ puruṣarṣabhāḥ mā sma puṇyakṛtāṃ lokān prāpnuyāṃ śūrasaṃmatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये लोका मातृहन्तॄणां ये चापि पितृघातिनाम् गुरुदारगामिनां ये च पिशुनानां च ये तथा
ye lokā mātṛhantṝṇāṃ ye cāpi pitṛghātinām gurudāragāmināṃ ye ca piśunānāṃ ca ye tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधून् असूयतां ये च ये चापि परिवादिनाम् ये च निक्षेपहर्तॄणां ये च विश्वासघातिनाम्
sādhūn asūyatāṃ ye ca ye cāpi parivādinām ye ca nikṣepahartṝṇāṃ ye ca viśvāsaghātinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्तपूर्वां स्त्रियं ये च निन्दताम् अघशंसिनाम् ब्रह्मघ्नानां च ये लोका ये च गोघातिनाम् अपि
bhuktapūrvāṃ striyaṃ ye ca nindatām aghaśaṃsinām brahmaghnānāṃ ca ye lokā ye ca goghātinām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायसं वा यवान्नं वा शाकं कृसरम् एव वा संयावापूपमांसानि ये च लोका वृथाश्नताम् तान् अह्नैवाधिगच्छेयं न चेद् धन्यां जयद्रथम्
pāyasaṃ vā yavānnaṃ vā śākaṃ kṛsaram eva vā saṃyāvāpūpamāṃsāni ye ca lokā vṛthāśnatām tān ahnaivādhigaccheyaṃ na ced dhanyāṃ jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाध्यायिनम् अत्यर्थं संशितं वा द्विजोत्तमम् अवमन्यमानो यान् याति वृद्धान् साधूंस् तथा गुरून्
vedādhyāyinam atyarthaṃ saṃśitaṃ vā dvijottamam avamanyamāno yān yāti vṛddhān sādhūṃs tathā gurūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृशतां ब्राह्मणं गां च पादेनाग्निं च यां लभेत् याप्सु श्लेष्म पुरीषं वा मूत्रं वा मुञ्चतां गतिः तां गच्छेयं गतिं घोरां न चेद् धन्यां जयद्रथम्
spṛśatāṃ brāhmaṇaṃ gāṃ ca pādenāgniṃ ca yāṃ labhet yāpsu śleṣma purīṣaṃ vā mūtraṃ vā muñcatāṃ gatiḥ tāṃ gaccheyaṃ gatiṃ ghorāṃ na ced dhanyāṃ jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नग्नस्य स्नायमानस्य या च वन्ध्यातिथेर् गतिः उत्कोचिनां मृषोक्तीनां वञ्चकानां च या गतिः आत्मापहारिणां या च या च मिथ्याभिशंसिनाम्
nagnasya snāyamānasya yā ca vandhyātither gatiḥ utkocināṃ mṛṣoktīnāṃ vañcakānāṃ ca yā gatiḥ ātmāpahāriṇāṃ yā ca yā ca mithyābhiśaṃsinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यैः संदृश्यमानानां पुत्रदाराश्रितैस् तथा असंविभज्य क्षुद्राणां या गतिर् मृष्टम् अश्नताम् तां गच्छेयं गतिं घोरां न चेद् धन्यां जयद्रथम्
bhṛtyaiḥ saṃdṛśyamānānāṃ putradārāśritais tathā asaṃvibhajya kṣudrāṇāṃ yā gatir mṛṣṭam aśnatām tāṃ gaccheyaṃ gatiṃ ghorāṃ na ced dhanyāṃ jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संश्रितं वापि यस् त्यक्त्वा साधुं तद्वचने रतम् न बिभर्ति नृशंसात्मा निन्दते चोपकारिणम्
saṃśritaṃ vāpi yas tyaktvā sādhuṃ tadvacane ratam na bibharti nṛśaṃsātmā nindate copakāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्हते प्रातिवेश्याय श्राद्धं यो न ददाति च अनर्हते च यो दद्याद् वृषलीपत्युर् एव च
arhate prātiveśyāya śrāddhaṃ yo na dadāti ca anarhate ca yo dadyād vṛṣalīpatyur eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यपो भिन्नमर्यादः कृतघ्नो भ्रातृनिन्दकः तेषां गतिम् इयां क्षिप्रं न चेद् धन्यां जयद्रथम्
madyapo bhinnamaryādaḥ kṛtaghno bhrātṛnindakaḥ teṣāṃ gatim iyāṃ kṣipraṃ na ced dhanyāṃ jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माद् अपेता ये चान्ये मया नात्रानुकीर्तिताः ये चानुकीर्तिताः क्षिप्रं तेषां गतिम् अवाप्नुयाम् यदि व्युष्टाम् इमां रात्रिं श्वो न हन्यां जयद्रथम्
dharmād apetā ye cānye mayā nātrānukīrtitāḥ ye cānukīrtitāḥ kṣipraṃ teṣāṃ gatim avāpnuyām yadi vyuṣṭām imāṃ rātriṃ śvo na hanyāṃ jayadratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां चाप्य् अपरां भूयः प्रतिज्ञां मे निबोधत यद्य् अस्मिन्न् अहते पापे सूर्यो ऽस्तम् उपयास्यति इहैव संप्रवेष्टाहं ज्वलितं जातवेदसम्
imāṃ cāpy aparāṃ bhūyaḥ pratijñāṃ me nibodhata yady asminn ahate pāpe sūryo 'stam upayāsyati ihaiva saṃpraveṣṭāhaṃ jvalitaṃ jātavedasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असुरसुरमनुष्याः पक्षिणो वोरगा वा; पितृरजनिचरा वा ब्रह्मदेवर्षयो वा चरम् अचरम् अपीदं यत् परं चापि तस्मात्; तद् अपि मम रिपुं तं रक्षितुं नैव शक्ताः
asurasuramanuṣyāḥ pakṣiṇo voragā vā; pitṛrajanicarā vā brahmadevarṣayo vā caram acaram apīdaṃ yat paraṃ cāpi tasmāt; tad api mama ripuṃ taṃ rakṣituṃ naiva śaktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि विशति रसातलं तदग्र्यं; वियद् अपि देवपुरं दितेः पुरं वा तद् अपि शरशतैर् अहं प्रभाते; भृशम् अभिपत्य रिपोः शिरो ऽभिहर्ता
yadi viśati rasātalaṃ tadagryaṃ; viyad api devapuraṃ diteḥ puraṃ vā tad api śaraśatair ahaṃ prabhāte; bhṛśam abhipatya ripoḥ śiro 'bhihartā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा विचिक्षेप गाण्डीवं सव्यदक्षिणम् तस्य शब्दम् अतिक्रम्य धनुःशब्दो ऽस्पृशद् दिवम्
evam uktvā vicikṣepa gāṇḍīvaṃ savyadakṣiṇam tasya śabdam atikramya dhanuḥśabdo 'spṛśad divam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनेन प्रतिज्ञाते पाञ्चजन्यं जनार्दनः प्रदध्मौ तत्र संक्रुद्धो देवदत्तं धनंजयः
arjunena pratijñāte pāñcajanyaṃ janārdanaḥ pradadhmau tatra saṃkruddho devadattaṃ dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पाञ्चजन्यो ऽच्युतवक्त्रवायुना; भृशं सुपूर्णोदरनिःसृतध्वनिः जगत् सपातालवियद्दिगीश्वरं; प्रकम्पयाम् आस युगात्यये यथा
sa pāñcajanyo 'cyutavaktravāyunā; bhṛśaṃ supūrṇodaraniḥsṛtadhvaniḥ jagat sapātālaviyaddigīśvaraṃ; prakampayām āsa yugātyaye yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वादित्रघोषाश् च प्रादुरासन् समन्ततः सिंहनादाश् च पाण्डूनां प्रतिज्ञाते महात्मना
tato vāditraghoṣāś ca prādurāsan samantataḥ siṃhanādāś ca pāṇḍūnāṃ pratijñāte mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.