Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.40
संजय उवाच भीमसेनं सपाञ्चाल्यं चेदिकेकयसंवृतम् वैकर्तनः स्वयं रुद्ध्वा वारयाम् आस सायकैः
saṃjaya uvāca bhīmasenaṃ sapāñcālyaṃ cedikekayasaṃvṛtam vaikartanaḥ svayaṃ ruddhvā vārayām āsa sāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु चेदिकारूषान् सृञ्जयांश् च महारथान् कर्णो जघान संक्रुद्धो भीमसेनस्य पश्यतः
tatas tu cedikārūṣān sṛñjayāṃś ca mahārathān karṇo jaghāna saṃkruddho bhīmasenasya paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनस् ततः कर्णं विहाय रथसत्तमम् प्रययौ कौरवं सैन्यं कक्षम् अग्निर् इव ज्वलन्
bhīmasenas tataḥ karṇaṃ vihāya rathasattamam prayayau kauravaṃ sainyaṃ kakṣam agnir iva jvalan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतपुत्रो ऽपि समरे पाञ्चालान् केकयांस् तथा सृञ्जयांश् च महेष्वासान् निजघान सहस्रशः
sūtaputro 'pi samare pāñcālān kekayāṃs tathā sṛñjayāṃś ca maheṣvāsān nijaghāna sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशप्तकेषु पार्थश् च कौरवेषु वृकोदरः पाञ्चालेषु तथा कर्णः क्षयं चक्रूर् महारथाः
saṃśaptakeṣu pārthaś ca kauraveṣu vṛkodaraḥ pāñcāleṣu tathā karṇaḥ kṣayaṃ cakrūr mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते क्षत्रिया दह्यमानास् त्रिभिस् तैः पावकोपमैः जग्मुर् विनाशं समरे राजन् दुर्मन्त्रिते तव
te kṣatriyā dahyamānās tribhis taiḥ pāvakopamaiḥ jagmur vināśaṃ samare rājan durmantrite tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो नकुलं नवभिः शरैः विव्याध भरतश्रेष्ठ चतुरश् चास्य वाजिनः
tato duryodhanaḥ kruddho nakulaṃ navabhiḥ śaraiḥ vivyādha bharataśreṣṭha caturaś cāsya vājinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुनर् अमेयात्मा तव पुत्रो जनाधिपः क्षुरेण सहदेवस्य ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम्
tataḥ punar ameyātmā tava putro janādhipaḥ kṣureṇa sahadevasya dhvajaṃ ciccheda kāñcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलस् तु ततः क्रुद्धस् तव पुत्रं त्रिसप्तभिः जघान समरे राजन् सहदेवश् च पञ्चभिः
nakulas tu tataḥ kruddhas tava putraṃ trisaptabhiḥ jaghāna samare rājan sahadevaś ca pañcabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् उभौ भरतश्रेष्ठौ श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् विव्याधोरसि संक्रुद्धः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः
tāv ubhau bharataśreṣṭhau śreṣṭhau sarvadhanuṣmatām vivyādhorasi saṃkruddhaḥ pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपराभ्यां भल्लाभ्यां धनुषी समकृन्तत यमयोः प्रहसन् राजन् विव्याधैव च सप्तभिः
tato 'parābhyāṃ bhallābhyāṃ dhanuṣī samakṛntata yamayoḥ prahasan rājan vivyādhaiva ca saptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अन्ये धनुषी श्रेष्ठे शक्रचापनिभे शुभे प्रगृह्य रेजतुः शूरौ देवपुत्रसमौ युधि
tāv anye dhanuṣī śreṣṭhe śakracāpanibhe śubhe pragṛhya rejatuḥ śūrau devaputrasamau yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तौ रभसौ युद्धे भ्रातरौ भ्रातरं नृप शरैर् ववर्षतुर् घोरैर् महामेघौ यथाचलम्
tatas tau rabhasau yuddhe bhrātarau bhrātaraṃ nṛpa śarair vavarṣatur ghorair mahāmeghau yathācalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धो महाराज तव पुत्रो महारथः पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ वारयाम् आस पत्रिभिः
tataḥ kruddho mahārāja tava putro mahārathaḥ pāṇḍuputrau maheṣvāsau vārayām āsa patribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर्मण्डलम् एवास्य दृश्यते युधि भारत सायकाश् चैव दृश्यन्ते निश्चरन्तः समन्ततः
dhanurmaṇḍalam evāsya dṛśyate yudhi bhārata sāyakāś caiva dṛśyante niścarantaḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सायकसंछन्नौ चकाशेतां च पाण्डवौ मेघच्छन्नौ यथा व्योम्नि चन्द्रसूर्यौ हतप्रभौ
tasya sāyakasaṃchannau cakāśetāṃ ca pāṇḍavau meghacchannau yathā vyomni candrasūryau hataprabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तु बाणा महाराज हेमपुङ्खाः शिलाशिताः आच्छादयन् दिशः सर्वाः सूर्यस्येवांशवस् तदा
te tu bāṇā mahārāja hemapuṅkhāḥ śilāśitāḥ ācchādayan diśaḥ sarvāḥ sūryasyevāṃśavas tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणभूते ततस् तस्मिन् संछन्ने च नभस्तले यमाभ्यां ददृशे रूपं कालान्तकयमोपमम्
bāṇabhūte tatas tasmin saṃchanne ca nabhastale yamābhyāṃ dadṛśe rūpaṃ kālāntakayamopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराक्रमं तु तं दृष्ट्वा तव सूनोर् महारथाः मृत्योर् उपान्तिकं प्राप्तौ माद्रीपुत्रौ स्म मेनिरे
parākramaṃ tu taṃ dṛṣṭvā tava sūnor mahārathāḥ mṛtyor upāntikaṃ prāptau mādrīputrau sma menire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सेनापती राजन् पाण्डवस्य महात्मनः पार्षतः प्रययौ तत्र यत्र राजा सुयोधनः
tataḥ senāpatī rājan pāṇḍavasya mahātmanaḥ pārṣataḥ prayayau tatra yatra rājā suyodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माद्रीपुत्रौ ततः शूरौ व्यतिक्रम्य महारथौ धृष्टद्युम्नस् तव सुतं ताडयाम् आस सायकैः
mādrīputrau tataḥ śūrau vyatikramya mahārathau dhṛṣṭadyumnas tava sutaṃ tāḍayām āsa sāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अविध्यद् अमेयात्मा तव पुत्रो ऽत्यमर्षणः पाञ्चाल्यं पञ्चविंशत्या प्रहस्य पुरुषर्षभ
tam avidhyad ameyātmā tava putro 'tyamarṣaṇaḥ pāñcālyaṃ pañcaviṃśatyā prahasya puruṣarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुनर् अमेयात्मा पुत्रस् ते पृथिवीपते विद्ध्वा ननाद पाञ्चाल्यं षष्ट्या पञ्चभिर् एव च
tataḥ punar ameyātmā putras te pṛthivīpate viddhvā nanāda pāñcālyaṃ ṣaṣṭyā pañcabhir eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथास्य सशरं चापं हस्तावापं च मारिष क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन राजा चिच्छेद संयुगे
athāsya saśaraṃ cāpaṃ hastāvāpaṃ ca māriṣa kṣurapreṇa sutīkṣṇena rājā ciccheda saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अपास्य धनुश् छिन्नं पाञ्चाल्यः शत्रुकर्शनः अन्यद् आदत्त वेगेन धनुर् भारसहं नवम्
tad apāsya dhanuś chinnaṃ pāñcālyaḥ śatrukarśanaḥ anyad ādatta vegena dhanur bhārasahaṃ navam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्वलन्न् इव वेगेन संरम्भाद् रुधिरेक्षणः अशोभत महेष्वासो धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः
prajvalann iva vegena saṃrambhād rudhirekṣaṇaḥ aśobhata maheṣvāso dhṛṣṭadyumnaḥ kṛtavraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पञ्चदश नाराचाञ् श्वसतः पन्नगान् इव जिघांसुर् भरतश्रेष्ठं धृष्टद्युम्नो व्यवासृजत्
sa pañcadaśa nārācāñ śvasataḥ pannagān iva jighāṃsur bharataśreṣṭhaṃ dhṛṣṭadyumno vyavāsṛjat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वर्म हेमविकृतं भित्त्वा राज्ञः शिलाशिताः विविशुर् वसुधां वेगात् कङ्कबर्हिणवाससः
te varma hemavikṛtaṃ bhittvā rājñaḥ śilāśitāḥ viviśur vasudhāṃ vegāt kaṅkabarhiṇavāsasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽतिविद्धो महाराज पुत्रस् ते ऽतिव्यराजत वसन्ते पुष्पशबलः सपुष्प इव किंशुकः
so 'tividdho mahārāja putras te 'tivyarājata vasante puṣpaśabalaḥ sapuṣpa iva kiṃśukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स छिन्नवर्मा नाराचैः प्रहारैर् जर्जरच्छविः धृष्टद्युम्नस्य भल्लेन क्रुद्धश् चिच्छेद कार्मुकम्
sa chinnavarmā nārācaiḥ prahārair jarjaracchaviḥ dhṛṣṭadyumnasya bhallena kruddhaś ciccheda kārmukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महीपतिः सायकैर् दशभी राजन् भ्रुवोर् मध्ये समार्दयत्
athainaṃ chinnadhanvānaṃ tvaramāṇo mahīpatiḥ sāyakair daśabhī rājan bhruvor madhye samārdayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य ते ऽशोभयन् वक्त्रं कर्मारपरिमार्जिताः प्रफुल्लं चम्पकं यद्वद् भ्रमरा मधुलिप्सवः
tasya te 'śobhayan vaktraṃ karmāraparimārjitāḥ praphullaṃ campakaṃ yadvad bhramarā madhulipsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अपास्य धनुश् छिन्नं धृष्टद्युम्नो महामनाः अन्यद् आदत्त वेगेन धनुर् भल्लांश् च षोडश
tad apāsya dhanuś chinnaṃ dhṛṣṭadyumno mahāmanāḥ anyad ādatta vegena dhanur bhallāṃś ca ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्योधनस्याश्वान् हत्वा सूतं च पञ्चभिः धनुश् चिच्छेद भल्लेन जातरूपपरिष्कृतम्
tato duryodhanasyāśvān hatvā sūtaṃ ca pañcabhiḥ dhanuś ciccheda bhallena jātarūpapariṣkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथं सोपस्करं छत्रं शक्तिं खड्गं गदां ध्वजम् भल्लैश् चिच्छेद नवभिः पुत्रस्य तव पार्षतः
rathaṃ sopaskaraṃ chatraṃ śaktiṃ khaḍgaṃ gadāṃ dhvajam bhallaiś ciccheda navabhiḥ putrasya tava pārṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपनीयाङ्गदं चित्रं नागं मणिमयं शुभम् ध्वजं कुरुपतेश् छिन्नं ददृशुः सर्वपार्थिवाः
tapanīyāṅgadaṃ citraṃ nāgaṃ maṇimayaṃ śubham dhvajaṃ kurupateś chinnaṃ dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधनं तु विरथं छिन्नसर्वायुधं रणे भ्रातरः पर्यरक्षन्त सोदर्या भरतर्षभ
duryodhanaṃ tu virathaṃ chinnasarvāyudhaṃ raṇe bhrātaraḥ paryarakṣanta sodaryā bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आरोप्य रथे राजन् दण्डधारो जनाधिपम् अपोवाह च संभ्रान्तो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः
tam āropya rathe rājan daṇḍadhāro janādhipam apovāha ca saṃbhrānto dhṛṣṭadyumnasya paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णस् तु सात्यकिं जित्वा राजगृद्धी महाबलः द्रोणहन्तारम् उग्रेषुं ससाराभिमुखं रणे
karṇas tu sātyakiṃ jitvā rājagṛddhī mahābalaḥ droṇahantāram ugreṣuṃ sasārābhimukhaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पृष्ठतो ऽभ्ययात् तूर्णं शैनेयो वितुदञ् शरैः वारणं जघनोपान्ते विषाणाभ्याम् इव द्विपः
taṃ pṛṣṭhato 'bhyayāt tūrṇaṃ śaineyo vitudañ śaraiḥ vāraṇaṃ jaghanopānte viṣāṇābhyām iva dvipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भारत महान् आसीद् योधानां सुमहात्मनाम् कर्णपार्षतयोर् मध्ये त्वदीयानां महारणः
sa bhārata mahān āsīd yodhānāṃ sumahātmanām karṇapārṣatayor madhye tvadīyānāṃ mahāraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पाण्डवानां नास्माकं योधः कश् चित् पराङ्मुखः प्रत्यदृश्यत यत् कर्णः पाञ्चालांस् त्वरितो ययौ
na pāṇḍavānāṃ nāsmākaṃ yodhaḥ kaś cit parāṅmukhaḥ pratyadṛśyata yat karṇaḥ pāñcālāṃs tvarito yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् क्षणे नरश्रेष्ठ गजवाजिनरक्षयः प्रादुरासीद् उभयतो राजन् मध्यंगते ऽहनि
tasmin kṣaṇe naraśreṣṭha gajavājinarakṣayaḥ prādurāsīd ubhayato rājan madhyaṃgate 'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालास् तु महाराज त्वरिता विजिगीषवः सर्वतो ऽभ्यद्रवन् कर्णं पतत्रिण इव द्रुमम्
pāñcālās tu mahārāja tvaritā vijigīṣavaḥ sarvato 'bhyadravan karṇaṃ patatriṇa iva drumam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् आधिरथिः क्रुद्धो यतमानान् मनस्विनः विचिन्वन्न् एव बाणाग्रैः समासादयद् अग्रतः
teṣām ādhirathiḥ kruddho yatamānān manasvinaḥ vicinvann eva bāṇāgraiḥ samāsādayad agrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रकेतुं सुशर्माणं शङ्कुं चोग्रं धनंजयम् शुक्लं च रोचमानं च सिंहसेनं च दुर्जयम्
vyāghraketuṃ suśarmāṇaṃ śaṅkuṃ cograṃ dhanaṃjayam śuklaṃ ca rocamānaṃ ca siṃhasenaṃ ca durjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वीरा रथवेगेन परिवव्रुर् नरोत्तमम् सृजन्तं सायकान् क्रुद्धं कर्णम् आहवशोभिनम्
te vīrā rathavegena parivavrur narottamam sṛjantaṃ sāyakān kruddhaṃ karṇam āhavaśobhinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युध्यमानांस् तु ताञ् शूरान् मनुजेन्द्रः प्रतापवान् अष्टाभिर् अष्टौ राधेयो न्यहनन् निशितैः शरैः
yudhyamānāṃs tu tāñ śūrān manujendraḥ pratāpavān aṣṭābhir aṣṭau rādheyo nyahanan niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरान् महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् जघान बहुसाहस्रान् योधान् युद्धविशारदः
athāparān mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān jaghāna bahusāhasrān yodhān yuddhaviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुं च विष्णुकर्माणं देवापिं भद्रम् एव च दण्डं च समरे राजंश् चित्रं चित्रायुधं हरिम्
viṣṇuṃ ca viṣṇukarmāṇaṃ devāpiṃ bhadram eva ca daṇḍaṃ ca samare rājaṃś citraṃ citrāyudhaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहकेतुं रोचमानं शलभं च महारथम् निजघान सुसंक्रुद्धश् चेदीनां च महारथान्
siṃhaketuṃ rocamānaṃ śalabhaṃ ca mahāratham nijaghāna susaṃkruddhaś cedīnāṃ ca mahārathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् आददतः प्राणान् आसीद् आधिरथेर् वपुः शोणिताभ्युक्षिताङ्गस्य रुद्रस्येवोर्जितं महत्
teṣām ādadataḥ prāṇān āsīd ādhirather vapuḥ śoṇitābhyukṣitāṅgasya rudrasyevorjitaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भारत कर्णेन मातङ्गास् ताडिताः शरैः सर्वतो ऽभ्यद्रवन् भीताः कुर्वन्तो महद् आकुलम्
tatra bhārata karṇena mātaṅgās tāḍitāḥ śaraiḥ sarvato 'bhyadravan bhītāḥ kurvanto mahad ākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपेतुर् उर्व्यां समरे कर्णसायकपीडिताः कुर्वन्तो विविधान् नादान् वज्रनुन्ना इवाचलाः
nipetur urvyāṃ samare karṇasāyakapīḍitāḥ kurvanto vividhān nādān vajranunnā ivācalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजवाजिमनुष्यैश् च निपतद्भिः समन्ततः रथैश् चावगतैर् मार्गे पर्यस्तीर्यत मेदिनी
gajavājimanuṣyaiś ca nipatadbhiḥ samantataḥ rathaiś cāvagatair mārge paryastīryata medinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव भीष्मो न च द्रोणो नाप्य् अन्ये युधि तावकाः चक्रुः स्म तादृशं कर्म यादृशं वै कृतं रणे
naiva bhīṣmo na ca droṇo nāpy anye yudhi tāvakāḥ cakruḥ sma tādṛśaṃ karma yādṛśaṃ vai kṛtaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतपुत्रेण नागेषु रथेषु च हयेषु च नरेषु च नरव्याघ्र कृतं स्म कदनं महत्
sūtaputreṇa nāgeṣu ratheṣu ca hayeṣu ca nareṣu ca naravyāghra kṛtaṃ sma kadanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगमध्ये यथा सिंहो दृश्यते निर्भयश् चरन् पाञ्चालानां तथा मध्ये कर्णो ऽचरद् अभीतवत्
mṛgamadhye yathā siṃho dṛśyate nirbhayaś caran pāñcālānāṃ tathā madhye karṇo 'carad abhītavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मृगगणांस् त्रस्तान् सिंहो द्रावयते दिशः पाञ्चालानां रथव्रातान् कर्णो द्रावयते तथा
yathā mṛgagaṇāṃs trastān siṃho drāvayate diśaḥ pāñcālānāṃ rathavrātān karṇo drāvayate tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहास्यं च यथा प्राप्य न जीवन्ति मृगाः क्व चित् तथा कर्णम् अनुप्राप्य न जीवन्ति महारथाः
siṃhāsyaṃ ca yathā prāpya na jīvanti mṛgāḥ kva cit tathā karṇam anuprāpya na jīvanti mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्वानरं यथा दीप्तं दह्यन्ते प्राप्य वै जनाः कर्णाग्निना रणे तद्वद् दग्धा भारत सृञ्जयाः
vaiśvānaraṃ yathā dīptaṃ dahyante prāpya vai janāḥ karṇāgninā raṇe tadvad dagdhā bhārata sṛñjayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णेन चेदिष्व् एकेन पाञ्चालेषु च भारत विश्राव्य नाम निहता बहवः शूरसंमताः
karṇena cediṣv ekena pāñcāleṣu ca bhārata viśrāvya nāma nihatā bahavaḥ śūrasaṃmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम चासीन् मनुष्येन्द्र दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् नैको ऽप्य् आधिरथेर् जीवन् पाञ्चाल्यो मोक्ष्यते युधि
mama cāsīn manuṣyendra dṛṣṭvā karṇasya vikramam naiko 'py ādhirather jīvan pāñcālyo mokṣyate yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालान् विधमन् संख्ये सूतपुत्रः प्रतापवान् अभ्यधावत संक्रुद्धो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्
pāñcālān vidhaman saṃkhye sūtaputraḥ pratāpavān abhyadhāvata saṃkruddho dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नश् च राजानं द्रौपदेयाश् च मारिष परिवव्रुर् अमित्रघ्नं शतशश् चापरे जनाः
dhṛṣṭadyumnaś ca rājānaṃ draupadeyāś ca māriṣa parivavrur amitraghnaṃ śataśaś cāpare janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डी सहदेवश् च नकुलो नाकुलिस् तथा जनमेजयः शिनेर् नप्ता बहवश् च प्रभद्रकाः
śikhaṇḍī sahadevaś ca nakulo nākulis tathā janamejayaḥ śiner naptā bahavaś ca prabhadrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते पुरोगमा भूत्वा धृष्टद्युम्नस्य संयुगे कर्णम् अस्यन्तम् इष्वस्त्रैर् विचेरुर् अमितौजसः
ete purogamā bhūtvā dhṛṣṭadyumnasya saṃyuge karṇam asyantam iṣvastrair vicerur amitaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तत्राधिरथिः संख्ये चेदिपाञ्चालपाण्डवान् एको बहून् अभ्यपतद् गरुत्मन् पन्नगान् इव
tāṃs tatrādhirathiḥ saṃkhye cedipāñcālapāṇḍavān eko bahūn abhyapatad garutman pannagān iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनस् तु संक्रुद्धः कुरून् मद्रान् सकेकयान् एकः संख्ये महेष्वासो योधयन् बह्व् अशोभत
bhīmasenas tu saṃkruddhaḥ kurūn madrān sakekayān ekaḥ saṃkhye maheṣvāso yodhayan bahv aśobhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मर्मसु भीमेन नाराचैस् ताडिता गजाः प्रपतन्तो हतारोहाः कम्पयन्ति स्म मेदिनीम्
tatra marmasu bhīmena nārācais tāḍitā gajāḥ prapatanto hatārohāḥ kampayanti sma medinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजिनश् च हतारोहाः पत्तयश् च गतासवः शेरते युधि निर्भिन्ना वमन्तो रुधिरं बहु
vājinaś ca hatārohāḥ pattayaś ca gatāsavaḥ śerate yudhi nirbhinnā vamanto rudhiraṃ bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रशश् च रथिनः पतिताः पतितायुधाः अक्षताः समदृश्यन्त भीमाद् भीता गतासवः
sahasraśaś ca rathinaḥ patitāḥ patitāyudhāḥ akṣatāḥ samadṛśyanta bhīmād bhītā gatāsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथिभिर् वाजिभिः सूतैः पत्तिभिश् च तथा गजैः भीमसेनशरच्छिन्नैर् आस्तीर्णा वसुधाभवत्
rathibhir vājibhiḥ sūtaiḥ pattibhiś ca tathā gajaiḥ bhīmasenaśaracchinnair āstīrṇā vasudhābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् स्तम्भितम् इवातिष्ठद् भीमसेनबलार्दितम् दुर्योधनबलं राजन् निरुत्साहं कृतव्रणम्
tat stambhitam ivātiṣṭhad bhīmasenabalārditam duryodhanabalaṃ rājan nirutsāhaṃ kṛtavraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चेष्टं तुमुले दीनं बभौ तस्मिन् महारणे प्रसन्नसलिलः काले यथा स्यात् सागरो नृप
niśceṣṭaṃ tumule dīnaṃ babhau tasmin mahāraṇe prasannasalilaḥ kāle yathā syāt sāgaro nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्युवीर्यबलोपेतं बलात् पर्यवरोपितम् अभवत् तव पुत्रस्य तत् सैन्यम् इषुभिस् तदा रुधिरौघपरिक्लिन्नं रुधिरार्द्रं बभूव ह
manyuvīryabalopetaṃ balāt paryavaropitam abhavat tava putrasya tat sainyam iṣubhis tadā rudhiraughapariklinnaṃ rudhirārdraṃ babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतपुत्रो रणे क्रुद्धः पाण्डवानाम् अनीकिनीम् भीमसेनः कुरूंश् चापि द्रावयन् बह्व् अशोभत
sūtaputro raṇe kruddhaḥ pāṇḍavānām anīkinīm bhīmasenaḥ kurūṃś cāpi drāvayan bahv aśobhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे ऽद्भुतदर्शने निहत्य पृतनामध्ये संशप्तकगणान् बहून्
vartamāne tathā raudre saṃgrāme 'dbhutadarśane nihatya pṛtanāmadhye saṃśaptakagaṇān bahūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो वासुदेवम् अथाब्रवीत् प्रभग्नं बलम् एतद् धि योत्स्यमानं जनार्दन
arjuno jayatāṃ śreṣṭho vāsudevam athābravīt prabhagnaṃ balam etad dhi yotsyamānaṃ janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते धावन्ति सगणाः संशप्तकमहारथाः अपारयन्तो मद्बाणान् सिंहशब्दान् मृगा इव
ete dhāvanti sagaṇāḥ saṃśaptakamahārathāḥ apārayanto madbāṇān siṃhaśabdān mṛgā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्यते च महत् सैन्यं सृञ्जयानां महारणे हस्तिकक्ष्यो ह्य् असौ कृष्ण केतुः कर्णस्य धीमतः दृश्यते राजसैन्यस्य मध्ये विचरतो मुहुः
dīryate ca mahat sainyaṃ sṛñjayānāṃ mahāraṇe hastikakṣyo hy asau kṛṣṇa ketuḥ karṇasya dhīmataḥ dṛśyate rājasainyasya madhye vicarato muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च कर्णं रणे शक्ता जेतुम् अन्ये महारथाः जानीते हि भवान् कर्णं वीर्यवन्तं पराक्रमे
na ca karṇaṃ raṇe śaktā jetum anye mahārathāḥ jānīte hi bhavān karṇaṃ vīryavantaṃ parākrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र याहि यतः कर्णो द्रावयत्य् एष नो बलम्
tatra yāhi yataḥ karṇo drāvayaty eṣa no balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयित्वा रणे याहि सूतपुत्रं महारथम् श्रमो मा बाधते कृष्ण यथा वा तव रोचते
varjayitvā raṇe yāhi sūtaputraṃ mahāratham śramo mā bādhate kṛṣṇa yathā vā tava rocate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा महाराज गोविन्दः प्रहसन्न् इव अब्रवीद् अर्जुनं तूर्णं कौरवाञ् जहि पाण्डव
etac chrutvā mahārāja govindaḥ prahasann iva abravīd arjunaṃ tūrṇaṃ kauravāñ jahi pāṇḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तव महत् सैन्यं गोविन्दप्रेरिता हयाः हंसवर्णाः प्रविविशुर् वहन्तः कृष्णपाण्डवौ
tatas tava mahat sainyaṃ govindapreritā hayāḥ haṃsavarṇāḥ praviviśur vahantaḥ kṛṣṇapāṇḍavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवप्रहितैर् अश्वैः श्वेतैः काञ्चनभूषणैः प्रविशद्भिस् तव बलं चतुर्दिशम् अभिद्यत
keśavaprahitair aśvaiḥ śvetaiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ praviśadbhis tava balaṃ caturdiśam abhidyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ विदार्य महासेनां प्रविष्टौ केशवार्जुनौ क्रुद्धौ संरम्भरक्ताक्षौ व्यभ्राजेतां महाद्युती
tau vidārya mahāsenāṃ praviṣṭau keśavārjunau kruddhau saṃrambharaktākṣau vyabhrājetāṃ mahādyutī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युद्धशौण्डौ समाहूताव् अरिभिस् तौ रणाध्वरम् यज्वभिर् विधिनाहूतौ मखे देवाव् इवाश्विनौ
yuddhaśauṇḍau samāhūtāv aribhis tau raṇādhvaram yajvabhir vidhināhūtau makhe devāv ivāśvinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रुद्धौ तौ तु नरव्याघ्रौ वेगवन्तौ बभूवतुः तलशब्देन रुषितौ यथा नागौ महाहवे
kruddhau tau tu naravyāghrau vegavantau babhūvatuḥ talaśabdena ruṣitau yathā nāgau mahāhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विगाहन् स रथानीकम् अश्वसंघांश् च फल्गुनः व्यचरत् पृतनामध्ये पाशहस्त इवान्तकः
vigāhan sa rathānīkam aśvasaṃghāṃś ca phalgunaḥ vyacarat pṛtanāmadhye pāśahasta ivāntakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा युधि विक्रान्तं सेनायां तव भारत संशप्तकगणान् भूयः पुत्रस् ते समचोदयत्
taṃ dṛṣṭvā yudhi vikrāntaṃ senāyāṃ tava bhārata saṃśaptakagaṇān bhūyaḥ putras te samacodayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां त्रिभिः शतैः चतुर्दशसहस्रैश् च तुरगाणां महाहवे
tato rathasahasreṇa dviradānāṃ tribhiḥ śataiḥ caturdaśasahasraiś ca turagāṇāṃ mahāhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां पदातीनां च धन्विनाम् शूराणां नामलब्धानां विदितानां समन्ततः अभ्यवर्तन्त तौ वीरौ छादयन्तो महारथाः
dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ padātīnāṃ ca dhanvinām śūrāṇāṃ nāmalabdhānāṃ viditānāṃ samantataḥ abhyavartanta tau vīrau chādayanto mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स छाद्यमानः समरे शरैः परबलार्दनः दर्शयन् रौद्रम् आत्मानं पाशहस्त इवान्तकः निघ्नन् संशप्तकान् पार्थः प्रेक्षणीयतरो ऽभवत्
sa chādyamānaḥ samare śaraiḥ parabalārdanaḥ darśayan raudram ātmānaṃ pāśahasta ivāntakaḥ nighnan saṃśaptakān pārthaḥ prekṣaṇīyataro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विद्युत्प्रभैर् बाणैः कार्तस्वरविभूषितैः निरन्तरम् इवाकाशम् आसीन् नुन्नैः किरीटिना
tato vidyutprabhair bāṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ nirantaram ivākāśam āsīn nunnaiḥ kirīṭinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरीटिभुजनिर्मुक्तैः संपतद्भिर् महाशरैः समाच्छन्नं बभौ सर्वं काद्रवेयैर् इव प्रभो
kirīṭibhujanirmuktaiḥ saṃpatadbhir mahāśaraiḥ samācchannaṃ babhau sarvaṃ kādraveyair iva prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मपुङ्खान् प्रसन्नाग्राञ् शरान् संनतपर्वणः अदर्शयद् अमेयात्मा दिक्षु सर्वासु पाण्डवः
rukmapuṅkhān prasannāgrāñ śarān saṃnataparvaṇaḥ adarśayad ameyātmā dikṣu sarvāsu pāṇḍavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा दश सहस्राणि पार्थिवानां महारथः संशप्तकानां कौन्तेयः प्रपक्षं त्वरितो ऽभ्ययात्
hatvā daśa sahasrāṇi pārthivānāṃ mahārathaḥ saṃśaptakānāṃ kaunteyaḥ prapakṣaṃ tvarito 'bhyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपक्षं स समासाद्य पार्थः काम्बोजरक्षितम् प्रममाथ बलाद् बाणैर् दानवान् इव वासवः
prapakṣaṃ sa samāsādya pārthaḥ kāmbojarakṣitam pramamātha balād bāṇair dānavān iva vāsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचिच्छेदाशु भल्लैश् च द्विषताम् आततायिनाम् शस्त्रपाणींस् तथा बाहूंस् तथापि च शिरांस्य् उत
pracicchedāśu bhallaiś ca dviṣatām ātatāyinām śastrapāṇīṃs tathā bāhūṃs tathāpi ca śirāṃsy uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गाङ्गावयवैश् छिन्नैर् व्यायुधास् ते ऽपतन् क्षितौ विष्वग्वाताभिसंभग्ना बहुशाखा इव द्रुमाः
aṅgāṅgāvayavaiś chinnair vyāyudhās te 'patan kṣitau viṣvagvātābhisaṃbhagnā bahuśākhā iva drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्वरथपत्तीनां व्रातान् निघ्नन्तम् अर्जुनम् सुदक्षिणाद् अवरजः शरवृष्ट्याभ्यवीवृषत्
hastyaśvarathapattīnāṃ vrātān nighnantam arjunam sudakṣiṇād avarajaḥ śaravṛṣṭyābhyavīvṛṣat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यास्यतो ऽर्धचन्द्राभ्यां स बाहू परिघोपमौ पूर्णचन्द्राभवक्त्रं च क्षुरेणाभ्यहनच् छिरः
asyāsyato 'rdhacandrābhyāṃ sa bāhū parighopamau pūrṇacandrābhavaktraṃ ca kṣureṇābhyahanac chiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पपात ततो वाहात् स्वलोहितपरिस्रवः मनःशिलागिरेः शृङ्गं वज्रेणेवावदारितम्
sa papāta tato vāhāt svalohitaparisravaḥ manaḥśilāgireḥ śṛṅgaṃ vajreṇevāvadāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदक्षिणाद् अवरजं काम्बोजं ददृशुर् हतम् प्रांशुं कमलपत्राक्षम् अत्यर्थं प्रियदर्शनम् काञ्चनस्तम्भसंकाशं भिन्नं हेमगिरिं यथा
sudakṣiṇād avarajaṃ kāmbojaṃ dadṛśur hatam prāṃśuṃ kamalapatrākṣam atyarthaṃ priyadarśanam kāñcanastambhasaṃkāśaṃ bhinnaṃ hemagiriṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभवत् पुनर् युद्धं घोरम् अद्भुतदर्शनम् नानावस्थाश् च योधानां बभूवुस् तत्र युध्यताम्
tato 'bhavat punar yuddhaṃ ghoram adbhutadarśanam nānāvasthāś ca yodhānāṃ babhūvus tatra yudhyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेष्व् आवर्जितैर् अश्वैः काम्बोजैर् यवनैः शकैः शोणिताक्तैस् तदा रक्तं सर्वम् आसीद् विशां पते
eteṣv āvarjitair aśvaiḥ kāmbojair yavanaiḥ śakaiḥ śoṇitāktais tadā raktaṃ sarvam āsīd viśāṃ pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथै रथाश्वसूतैश् च हतारोहैश् च वाजिभिः द्विरदैश् च हतारोहैर् महामात्रैर् हतद्विपैः अन्योन्येन महाराज कृतो घोरो जनक्षयः
rathai rathāśvasūtaiś ca hatārohaiś ca vājibhiḥ dviradaiś ca hatārohair mahāmātrair hatadvipaiḥ anyonyena mahārāja kṛto ghoro janakṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् प्रपक्षे पक्षे च वध्यमाने महात्मना अर्जुनं जयतां श्रेष्ठं त्वरितो द्रौणिर् आययौ
tasmin prapakṣe pakṣe ca vadhyamāne mahātmanā arjunaṃ jayatāṃ śreṣṭhaṃ tvarito drauṇir āyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधुन्वानो महच् चापं कार्तस्वरविभूषितम् आददानः शरान् घोरान् स्वरश्मीन् इव भास्करः
vidhunvāno mahac cāpaṃ kārtasvaravibhūṣitam ādadānaḥ śarān ghorān svaraśmīn iva bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः पतद्भिर् महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः संछादितौ रथस्थौ ताव् उभौ कृष्णधनंजयौ
taiḥ patadbhir mahārāja drauṇimuktaiḥ samantataḥ saṃchāditau rathasthau tāv ubhau kṛṣṇadhanaṃjayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शरशतैस् तीक्ष्णैर् भारद्वाजः प्रतापवान् निश्चेष्टौ ताव् उभौ चक्रे युद्धे माधवपाण्डवौ
tataḥ śaraśatais tīkṣṇair bhāradvājaḥ pratāpavān niśceṣṭau tāv ubhau cakre yuddhe mādhavapāṇḍavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहाकृतम् अभूत् सर्वं जङ्गमं स्थावरं तथा चराचरस्य गोप्तारौ दृष्ट्वा संछादितौ शरैः
hāhākṛtam abhūt sarvaṃ jaṅgamaṃ sthāvaraṃ tathā carācarasya goptārau dṛṣṭvā saṃchāditau śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धचारणसंघाश् च संपेतुर् वै समन्ततः चिन्तयन्तो भवेद् अद्य लोकानां स्वस्त्य् अपीत्य् अह
siddhacāraṇasaṃghāś ca saṃpetur vai samantataḥ cintayanto bhaved adya lokānāṃ svasty apīty aha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मया तादृशो राजन् दृष्टपूर्वः पराक्रमः संजज्ञे यादृशो द्रौणेः कृष्णौ संछादयिष्यतः
na mayā tādṛśo rājan dṛṣṭapūrvaḥ parākramaḥ saṃjajñe yādṛśo drauṇeḥ kṛṣṇau saṃchādayiṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौणेस् तु धनुषः शब्दम् अहितत्रासनं रणे अश्रौषं बहुशो राजन् सिंहस्य नदतो यथा
drauṇes tu dhanuṣaḥ śabdam ahitatrāsanaṃ raṇe aśrauṣaṃ bahuśo rājan siṃhasya nadato yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्या चास्य चरतो युद्धे सव्यदक्षिणम् अस्यतः विद्युद् अम्बुदमध्यस्था भ्राजमानेव साभवत्
jyā cāsya carato yuddhe savyadakṣiṇam asyataḥ vidyud ambudamadhyasthā bhrājamāneva sābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश् च पाण्डवः संमोहं परमं गत्वा प्रैक्षत द्रोणजं ततः
sa tathā kṣiprakārī ca dṛḍhahastaś ca pāṇḍavaḥ saṃmohaṃ paramaṃ gatvā praikṣata droṇajaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विक्रमं हृतं मेने आत्मनः सुमहात्मना तथास्य समरे राजन् वपुर् आसीत् सुदुर्दृशम्
sa vikramaṃ hṛtaṃ mene ātmanaḥ sumahātmanā tathāsya samare rājan vapur āsīt sudurdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.