Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.49
संजय उवाच युधिष्ठिरेणैवम् उक्तः कौन्तेयः श्वेतवाहनः असिं जग्राह संक्रुद्धो जिघांसुर् भरतर्षभम्
saṃjaya uvāca yudhiṣṭhireṇaivam uktaḥ kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ asiṃ jagrāha saṃkruddho jighāṃsur bharatarṣabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कोपं समुद्वीक्ष्य चित्तज्ञः केशवस् तदा उवाच किम् इदं पार्थ गृहीतः खड्ग इत्य् उत
tasya kopaṃ samudvīkṣya cittajñaḥ keśavas tadā uvāca kim idaṃ pārtha gṛhītaḥ khaḍga ity uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेह पश्यामि योद्धव्यं तव किं चिद् धनंजय ते ध्वस्ता धार्तराष्ट्रा हि सर्वे भीमेन धीमता
neha paśyāmi yoddhavyaṃ tava kiṃ cid dhanaṃjaya te dhvastā dhārtarāṣṭrā hi sarve bhīmena dhīmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपयातो ऽसि कौन्तेय राजा द्रष्टव्य इत्य् अपि स राजा भवता दृष्टः कुशली च युधिष्ठिरः
apayāto 'si kaunteya rājā draṣṭavya ity api sa rājā bhavatā dṛṣṭaḥ kuśalī ca yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम् हर्षकाले तु संप्राप्ते कस्मात् त्वा मन्युर् आविशत्
taṃ dṛṣṭvā nṛpaśārdūlaṃ śārdūlasamavikramam harṣakāle tu saṃprāpte kasmāt tvā manyur āviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तं पश्यामि कौन्तेय यस् ते वध्यो भवेद् इह कस्माद् भवान् महाखड्गं परिगृह्णाति सत्वरम्
na taṃ paśyāmi kaunteya yas te vadhyo bhaved iha kasmād bhavān mahākhaḍgaṃ parigṛhṇāti satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्वा पृच्छामि कौन्तेय किम् इदं ते चिकीर्षितम् परामृशसि यत् क्रुद्धः खड्गम् अद्भुतविक्रम
tat tvā pṛcchāmi kaunteya kim idaṃ te cikīrṣitam parāmṛśasi yat kruddhaḥ khaḍgam adbhutavikrama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् तु कृष्णेन प्रेक्षमाणो युधिष्ठिरम् अर्जुनः प्राह गोविन्दं क्रुद्धः सर्प इव श्वसन्
evam uktas tu kṛṣṇena prekṣamāṇo yudhiṣṭhiram arjunaḥ prāha govindaṃ kruddhaḥ sarpa iva śvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद गाण्डीवम् अन्यस्मा इति मां यो ऽभिचोदयेत् छिन्द्याम् अहं शिरस् तस्य इत्य् उपांशुव्रतं मम
dada gāṇḍīvam anyasmā iti māṃ yo 'bhicodayet chindyām ahaṃ śiras tasya ity upāṃśuvrataṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तो ऽहम् अदीनात्मन् राज्ञामितपराक्रम समक्षं तव गोविन्द न तत् क्षन्तुम् इहोत्सहे
tad ukto 'ham adīnātman rājñāmitaparākrama samakṣaṃ tava govinda na tat kṣantum ihotsahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् एनं वधिष्यामि राजानं धर्मभीरुकम् प्रतिज्ञां पालयिष्यामि हत्वेमं नरसत्तमम् एतदर्थं मया खड्गो गृहीतो यदुनन्दन
tasmād enaṃ vadhiṣyāmi rājānaṃ dharmabhīrukam pratijñāṃ pālayiṣyāmi hatvemaṃ narasattamam etadarthaṃ mayā khaḍgo gṛhīto yadunandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं युधिष्ठिरं हत्वा सत्ये ऽप्य् आनृण्यतां गतः विशोको विज्वरश् चापि भविष्यामि जनार्दन
so 'haṃ yudhiṣṭhiraṃ hatvā satye 'py ānṛṇyatāṃ gataḥ viśoko vijvaraś cāpi bhaviṣyāmi janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वा त्वं मन्यसे प्राप्तम् अस्मिन् काले समुत्थिते त्वम् अस्य जगतस् तात वेत्थ सर्वं गतागतम् तत् तथा प्रकरिष्यामि यथा मां वक्ष्यते भवान्
kiṃ vā tvaṃ manyase prāptam asmin kāle samutthite tvam asya jagatas tāta vettha sarvaṃ gatāgatam tat tathā prakariṣyāmi yathā māṃ vakṣyate bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण उवाच इदानीं पार्थ जानामि न वृद्धाः सेवितास् त्वया अकाले पुरुषव्याघ्र संरम्भक्रिययानया न हि धर्मविभागज्ञः कुर्याद् एवं धनंजय
kṛṣṇa uvāca idānīṃ pārtha jānāmi na vṛddhāḥ sevitās tvayā akāle puruṣavyāghra saṃrambhakriyayānayā na hi dharmavibhāgajñaḥ kuryād evaṃ dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकार्याणां च कार्याणां संयोगं यः करोति वै कार्याणाम् अक्रियाणां च स पार्थ पुरुषाधमः
akāryāṇāṃ ca kāryāṇāṃ saṃyogaṃ yaḥ karoti vai kāryāṇām akriyāṇāṃ ca sa pārtha puruṣādhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुसृत्य तु ये धर्मं कवयः समुपस्थिताः समासविस्तरविदां न तेषां वेत्थ निश्चयम्
anusṛtya tu ye dharmaṃ kavayaḥ samupasthitāḥ samāsavistaravidāṃ na teṣāṃ vettha niścayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिश्चयज्ञो हि नरः कार्याकार्यविनिश्चये अवशो मुह्यते पार्थ यथा त्वं मूढ एव तु
aniścayajño hi naraḥ kāryākāryaviniścaye avaśo muhyate pārtha yathā tvaṃ mūḍha eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि कार्यम् अकार्यं वा सुखं ज्ञातुं कथं चन श्रुतेन ज्ञायते सर्वं तच् च त्वं नावबुध्यसे
na hi kāryam akāryaṃ vā sukhaṃ jñātuṃ kathaṃ cana śrutena jñāyate sarvaṃ tac ca tvaṃ nāvabudhyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविज्ञानाद् भवान् यच् च धर्मं रक्षति धर्मवित् प्राणिनां हि वधं पार्थ धार्मिको नावबुध्यते
avijñānād bhavān yac ca dharmaṃ rakṣati dharmavit prāṇināṃ hi vadhaṃ pārtha dhārmiko nāvabudhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणिनाम् अवधस् तात सर्वज्यायान् मतो मम अनृतं तु भवेद् वाच्यं न च हिंस्यात् कथं चन
prāṇinām avadhas tāta sarvajyāyān mato mama anṛtaṃ tu bhaved vācyaṃ na ca hiṃsyāt kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथं भ्रातरं ज्येष्ठं राजानं धर्मकोविदम् हन्याद् भवान् नरश्रेष्ठ प्राकृतो ऽन्यः पुमान् इव
sa kathaṃ bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ rājānaṃ dharmakovidam hanyād bhavān naraśreṣṭha prākṛto 'nyaḥ pumān iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुध्यमानस्य वधस् तथाशस्त्रस्य भारत पराङ्मुखस्य द्रवतः शरणं वाभिगच्छतः कृताञ्जलेः प्रपन्नस्य न वधः पूज्यते बुधैः
ayudhyamānasya vadhas tathāśastrasya bhārata parāṅmukhasya dravataḥ śaraṇaṃ vābhigacchataḥ kṛtāñjaleḥ prapannasya na vadhaḥ pūjyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया चैव व्रतं पार्थ बालेनैव कृतं पुरा तस्माद् अधर्मसंयुक्तं मौढ्यात् कर्म व्यवस्यसि
tvayā caiva vrataṃ pārtha bālenaiva kṛtaṃ purā tasmād adharmasaṃyuktaṃ mauḍhyāt karma vyavasyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गुरुं पार्थ कस्मात् त्वं हन्या धर्मम् अनुस्मरन् असंप्रधार्य धर्माणां गतिं सूक्ष्मां दुरन्वयाम्
sa guruṃ pārtha kasmāt tvaṃ hanyā dharmam anusmaran asaṃpradhārya dharmāṇāṃ gatiṃ sūkṣmāṃ duranvayām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं धर्मरहस्यं च वक्ष्यामि भरतर्षभ यद् ब्रूयात् तव भीष्मो वा धर्मज्ञो वा युधिष्ठिरः
idaṃ dharmarahasyaṃ ca vakṣyāmi bharatarṣabha yad brūyāt tava bhīṣmo vā dharmajño vā yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुरो वा तथा क्षत्ता कुन्ती वापि यशस्विनी तत् ते वक्ष्यामि तत्त्वेन तन् निबोध धनंजय
viduro vā tathā kṣattā kuntī vāpi yaśasvinī tat te vakṣyāmi tattvena tan nibodha dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद् विद्यते परम् तत्त्वेनैतत् सुदुर्ज्ञेयं यस्य सत्यम् अनुष्ठितम्
satyasya vacanaṃ sādhu na satyād vidyate param tattvenaitat sudurjñeyaṃ yasya satyam anuṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेत् सत्यम् अवक्तव्यं वक्तव्यम् अनृतं भवेत् सर्वस्वस्यापहारे तु वक्तव्यम् अनृतं भवेत्
bhavet satyam avaktavyaṃ vaktavyam anṛtaṃ bhavet sarvasvasyāpahāre tu vaktavyam anṛtaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यम् अनृतं भवेत् यत्रानृतं भवेत् सत्यं सत्यं चाप्य् अनृतं भवेत्
prāṇātyaye vivāhe ca vaktavyam anṛtaṃ bhavet yatrānṛtaṃ bhavet satyaṃ satyaṃ cāpy anṛtaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृशं पश्यते बालो यस्य सत्यम् अनुष्ठितम् सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवित्
tādṛśaṃ paśyate bālo yasya satyam anuṣṭhitam satyānṛte viniścitya tato bhavati dharmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् आश्चर्यं कृतप्रज्ञः पुरुषो ऽपि सुदारुणः सुमहत् प्राप्नुयात् पुण्यं बलाको ऽन्धवधाद् इव
kim āścaryaṃ kṛtaprajñaḥ puruṣo 'pi sudāruṇaḥ sumahat prāpnuyāt puṇyaṃ balāko 'ndhavadhād iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् आश्चर्यं पुनर् मूढो धर्मकामो ऽप्य् अपण्डितः सुमहत् प्राप्नुयात् पापम् आपगाम् इव कौशिकः
kim āścaryaṃ punar mūḍho dharmakāmo 'py apaṇḍitaḥ sumahat prāpnuyāt pāpam āpagām iva kauśikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच आचक्ष्व भगवन्न् एतद् यथा विद्याम् अहं तथा बलाकान्धाभिसंबद्धं नदीनां कौशिकस्य च
arjuna uvāca ācakṣva bhagavann etad yathā vidyām ahaṃ tathā balākāndhābhisaṃbaddhaṃ nadīnāṃ kauśikasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण उवाच मृगव्याधो ऽभवत् कश् चिद् बलाको नाम भारत यात्रार्थं पुत्रदारस्य मृगान् हन्ति न कामतः
kṛṣṇa uvāca mṛgavyādho 'bhavat kaś cid balāko nāma bhārata yātrārthaṃ putradārasya mṛgān hanti na kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽन्धौ च मातापितरौ बिभर्त्य् अन्यांश् च संश्रितान् स्वधर्मनिरतो नित्यं सत्यवाग् अनसूयकः
so 'ndhau ca mātāpitarau bibharty anyāṃś ca saṃśritān svadharmanirato nityaṃ satyavāg anasūyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदा चिन् मृगांल् लिप्सुर् नान्वविन्दत् प्रयत्नवान् अथापश्यत् स पीतोदं श्वापदं घ्राणचक्षुषम्
sa kadā cin mṛgāṃl lipsur nānvavindat prayatnavān athāpaśyat sa pītodaṃ śvāpadaṃ ghrāṇacakṣuṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृष्टपूर्वम् अपि तत् सत्त्वं तेन हतं तदा अन्व् एव च ततो व्योम्नः पुष्पवर्षम् अवापतत्
adṛṣṭapūrvam api tat sattvaṃ tena hataṃ tadā anv eva ca tato vyomnaḥ puṣpavarṣam avāpatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरोगीतवादित्रैर् नादितं च मनोरमम् विमानम् आगमत् स्वर्गान् मृगव्याधनिनीषया
apsarogītavāditrair nāditaṃ ca manoramam vimānam āgamat svargān mṛgavyādhaninīṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् भूतं सर्वभूतानाम् अभावाय किलार्जुन तपस् तप्त्वा वरं प्राप्तं कृतम् अन्धं स्वयंभुवा
tad bhūtaṃ sarvabhūtānām abhāvāya kilārjuna tapas taptvā varaṃ prāptaṃ kṛtam andhaṃ svayaṃbhuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् धत्वा सर्वभूतानाम् अभावकृतनिश्चयम् ततो बलाकः स्वरगाद् एवं धर्मः सुदुर्विदः
tad dhatvā sarvabhūtānām abhāvakṛtaniścayam tato balākaḥ svaragād evaṃ dharmaḥ sudurvidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौशिको ऽप्य् अभवद् विप्रस् तपस्वी न बहुश्रुतः नदीनां संगमे ग्रामाद् अदूरे स किलावसत्
kauśiko 'py abhavad vipras tapasvī na bahuśrutaḥ nadīnāṃ saṃgame grāmād adūre sa kilāvasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं मया सदा वाच्यम् इति तस्याभवद् व्रतम् सत्यवादीति विख्यातः स तदासीद् धनंजय
satyaṃ mayā sadā vācyam iti tasyābhavad vratam satyavādīti vikhyātaḥ sa tadāsīd dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दस्युभयात् के चित् तदा तद् वनम् आविशन् दस्यवो ऽपि गताः क्रूरा व्यमार्गन्त प्रयत्नतः
atha dasyubhayāt ke cit tadā tad vanam āviśan dasyavo 'pi gatāḥ krūrā vyamārganta prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कौशिकम् अभ्येत्य प्राहुस् तं सत्यवादिनम् कतमेन पथा याता भगवन् बहवो जनाः सत्येन पृष्टः प्रब्रूहि यदि तान् वेत्थ शंस नः
atha kauśikam abhyetya prāhus taṃ satyavādinam katamena pathā yātā bhagavan bahavo janāḥ satyena pṛṣṭaḥ prabrūhi yadi tān vettha śaṃsa naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पृष्टः कौशिकः सत्यं वचनं तान् उवाच ह बहुवृक्षलतागुल्मम् एतद् वनम् उपाश्रिताः ततस् ते तान् समासाद्य क्रूरा जघ्नुर् इति श्रुतिः
sa pṛṣṭaḥ kauśikaḥ satyaṃ vacanaṃ tān uvāca ha bahuvṛkṣalatāgulmam etad vanam upāśritāḥ tatas te tān samāsādya krūrā jaghnur iti śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाधर्मेण महता वाग्दुरुक्तेन कौशिकः गतः सुकष्टं नरकं सूक्ष्मधर्मेष्व् अकोविदः अप्रभूतश्रुतो मूढो धर्माणाम् अविभागवित्
tenādharmeṇa mahatā vāgduruktena kauśikaḥ gataḥ sukaṣṭaṃ narakaṃ sūkṣmadharmeṣv akovidaḥ aprabhūtaśruto mūḍho dharmāṇām avibhāgavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धान् अपृष्ट्वा संदेहं महच् छ्वभ्रम् इतो ऽर्हति तत्र ते लक्षणोद्देशः कश् चिद् एव भविष्यति
vṛddhān apṛṣṭvā saṃdehaṃ mahac chvabhram ito 'rhati tatra te lakṣaṇoddeśaḥ kaś cid eva bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्करं परमज्ञानं तर्केणात्र व्यवस्यति श्रुतिर् धर्म इति ह्य् एके वदन्ति बहवो जनाः
duṣkaraṃ paramajñānaṃ tarkeṇātra vyavasyati śrutir dharma iti hy eke vadanti bahavo janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्व् एतत् प्रतिसूयामि न हि सर्वं विधीयते प्रभवार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम्
na tv etat pratisūyāmi na hi sarvaṃ vidhīyate prabhavārthāya bhūtānāṃ dharmapravacanaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणाद् धर्मम् इत्य् आहुर् धर्मो धारयति प्रजाः यः स्याद् धारणसंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः
dhāraṇād dharmam ity āhur dharmo dhārayati prajāḥ yaḥ syād dhāraṇasaṃyuktaḥ sa dharma iti niścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ऽन्यायेन जिहीर्षन्तो जना इच्छन्ति कर्हि चित् अकूजनेन चेन् मोक्षो नात्र कूजेत् कथं चन
ye 'nyāyena jihīrṣanto janā icchanti karhi cit akūjanena cen mokṣo nātra kūjet kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं कूजितव्यं वा शङ्केरन् वाप्य् अकूजतः श्रेयस् तत्रानृतं वक्तुं सत्याद् इति विचारितम्
avaśyaṃ kūjitavyaṃ vā śaṅkeran vāpy akūjataḥ śreyas tatrānṛtaṃ vaktuṃ satyād iti vicāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणात्यये विवाहे वा सर्वज्ञातिधनक्षये नर्मण्य् अभिप्रवृत्ते वा प्रवक्तव्यं मृषा भवेत् अधर्मं नात्र पश्यन्ति धर्मतत्त्वार्थदर्शिनः
prāṇātyaye vivāhe vā sarvajñātidhanakṣaye narmaṇy abhipravṛtte vā pravaktavyaṃ mṛṣā bhavet adharmaṃ nātra paśyanti dharmatattvārthadarśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्तेनैः सह संबन्धान् मुच्यते शपथैर् अपि श्रेयस् तत्रानृतं वक्तुं तत् सत्यम् अविचारितम्
yaḥ stenaiḥ saha saṃbandhān mucyate śapathair api śreyas tatrānṛtaṃ vaktuṃ tat satyam avicāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च तेभ्यो धनं देयं शक्ये सति कथं चन पापेभ्यो हि धनं दत्तं दातारम् अपि पीडयेत् तस्माद् धर्मार्थम् अनृतम् उक्त्वा नानृतवाग् भवेत्
na ca tebhyo dhanaṃ deyaṃ śakye sati kathaṃ cana pāpebhyo hi dhanaṃ dattaṃ dātāram api pīḍayet tasmād dharmārtham anṛtam uktvā nānṛtavāg bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष ते लक्षणोद्देशः समुद्दिष्टो यथाविधि एतच् छ्रुत्वा ब्रूहि पार्थ यदि वध्यो युधिष्ठिरः
eṣa te lakṣaṇoddeśaḥ samuddiṣṭo yathāvidhi etac chrutvā brūhi pārtha yadi vadhyo yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच यथा ब्रूयान् महाप्राज्ञो यथा ब्रूयान् महामतिः हितं चैव यथास्माकं तथैतद् वचनं तव
arjuna uvāca yathā brūyān mahāprājño yathā brūyān mahāmatiḥ hitaṃ caiva yathāsmākaṃ tathaitad vacanaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान् मातृसमो ऽस्माकं तथा पितृसमो ऽपि च गतिश् च परमा कृष्ण तेन ते वाक्यम् अद्भुतम्
bhavān mātṛsamo 'smākaṃ tathā pitṛsamo 'pi ca gatiś ca paramā kṛṣṇa tena te vākyam adbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि ते त्रिषु लोकेषु विद्यते ऽविदितं क्व चित् तस्माद् भवान् परं धर्मं वेद सर्वं यथातथम्
na hi te triṣu lokeṣu vidyate 'viditaṃ kva cit tasmād bhavān paraṃ dharmaṃ veda sarvaṃ yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवध्यं पाण्डवं मन्ये धर्मराजं युधिष्ठिरम् तस्मिन् समयसंयोगे ब्रूहि किं चिद् अनुग्रहम् इदं चापरम् अत्रैव शृणु हृत्स्थं विवक्षितम्
avadhyaṃ pāṇḍavaṃ manye dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram tasmin samayasaṃyoge brūhi kiṃ cid anugraham idaṃ cāparam atraiva śṛṇu hṛtsthaṃ vivakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानासि दाशार्ह मम व्रतं त्वं; यो मां ब्रूयात् कश् चन मानुषेषु अन्यस्मै त्वं गाण्डिवं देहि पार्थ; यस् त्वत्तो ऽस्त्रैर् भविता वा विशिष्टः
jānāsi dāśārha mama vrataṃ tvaṃ; yo māṃ brūyāt kaś cana mānuṣeṣu anyasmai tvaṃ gāṇḍivaṃ dehi pārtha; yas tvatto 'strair bhavitā vā viśiṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्याम् अहं केशव तं प्रसह्य; भीमो हन्यात् तूबरकेति चोक्तः तन् मे राजा प्रोक्तवांस् ते समक्षं; धनुर् देहीत्य् असकृद् वृष्णिसिंह
hanyām ahaṃ keśava taṃ prasahya; bhīmo hanyāt tūbaraketi coktaḥ tan me rājā proktavāṃs te samakṣaṃ; dhanur dehīty asakṛd vṛṣṇisiṃha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं हत्वा चेत् केशव जीवलोके; स्थाता कालं नाहम् अप्य् अल्पमात्रम् सा च प्रतिज्ञा मम लोकप्रबुद्धा; भवेत् सत्या धर्मभृतां वरिष्ठ यथा जीवेत् पाण्डवो ऽहं च कृष्ण; तथा बुद्धिं दातुम् अद्यार्हसि त्वम्
taṃ hatvā cet keśava jīvaloke; sthātā kālaṃ nāham apy alpamātram sā ca pratijñā mama lokaprabuddhā; bhavet satyā dharmabhṛtāṃ variṣṭha yathā jīvet pāṇḍavo 'haṃ ca kṛṣṇa; tathā buddhiṃ dātum adyārhasi tvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेव उवाच राजा श्रान्तो जगतो विक्षतश् च; कर्णेन संख्ये निशितैर् बाणसंघैः तस्मात् पार्थ त्वां परुषाण्य् अवोचत्; कर्णे द्यूतं ह्य् अद्य रणे निबद्धम्
vāsudeva uvāca rājā śrānto jagato vikṣataś ca; karṇena saṃkhye niśitair bāṇasaṃghaiḥ tasmāt pārtha tvāṃ paruṣāṇy avocat; karṇe dyūtaṃ hy adya raṇe nibaddham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् हते कुरवो निर्जिताः स्युर्; एवंबुद्धिः पार्थिवो धर्मपुत्रः यदावमानं लभते महान्तं; तदा जीवन् मृत इत्य् उच्यते सः
tasmin hate kuravo nirjitāḥ syur; evaṃbuddhiḥ pārthivo dharmaputraḥ yadāvamānaṃ labhate mahāntaṃ; tadā jīvan mṛta ity ucyate saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् मानितः पार्थिवो ऽयं सदैव; त्वया सभीमेन तथा यमाभ्याम् वृद्धैश् च लोके पुरुषप्रवीरैस्; तस्यावमानं कलया त्वं प्रयुङ्क्ष्व
tan mānitaḥ pārthivo 'yaṃ sadaiva; tvayā sabhīmena tathā yamābhyām vṛddhaiś ca loke puruṣapravīrais; tasyāvamānaṃ kalayā tvaṃ prayuṅkṣva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् इत्य् अत्रभवन्तं त्वं ब्रूहि पार्थ युधिष्ठिरम् त्वम् इत्य् उक्तो हि निहतो गुरुर् भवति भारत
tvam ity atrabhavantaṃ tvaṃ brūhi pārtha yudhiṣṭhiram tvam ity ukto hi nihato gurur bhavati bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् आचर कौन्तेय धर्मराजे युधिष्ठिरे अधर्मयुक्तं संयोगं कुरुष्वैवं कुरूद्वह
evam ācara kaunteya dharmarāje yudhiṣṭhire adharmayuktaṃ saṃyogaṃ kuruṣvaivaṃ kurūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्वाङ्गिरसी ह्य् एषा श्रुतीनाम् उत्तमा श्रुतिः अविचार्यैव कार्यैषा श्रेयःकामैर् नरैः सदा
atharvāṅgirasī hy eṣā śrutīnām uttamā śrutiḥ avicāryaiva kāryaiṣā śreyaḥkāmair naraiḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधो ह्य् अयं पाण्डव धर्मराज्ञस्; त्वत्तो युक्तो वेत्स्यते चैवम् एषः ततो ऽस्य पादाव् अभिवाद्य पश्चाच्; छमं ब्रूयाः सान्त्वपूर्वं च पार्थम्
vadho hy ayaṃ pāṇḍava dharmarājñas; tvatto yukto vetsyate caivam eṣaḥ tato 'sya pādāv abhivādya paścāc; chamaṃ brūyāḥ sāntvapūrvaṃ ca pārtham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्राता प्राज्ञस् तव कोपं न जातु; कुर्याद् राजा कं चन पाण्डवेयः मुक्तो ऽनृताद् भ्रातृवधाच् च पार्थ; हृष्टः कर्णं त्वं जहि सूतपुत्रम्
bhrātā prājñas tava kopaṃ na jātu; kuryād rājā kaṃ cana pāṇḍaveyaḥ mukto 'nṛtād bhrātṛvadhāc ca pārtha; hṛṣṭaḥ karṇaṃ tvaṃ jahi sūtaputram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच इत्य् एवम् उक्तस् तु जनार्दनेन; पार्थः प्रशस्याथ सुहृद्वधं तम् ततो ऽब्रवीद् अर्जुनो धर्मराजम्; अनुक्तपूर्वं परुषं प्रसह्य
saṃjaya uvāca ity evam uktas tu janārdanena; pārthaḥ praśasyātha suhṛdvadhaṃ tam tato 'bravīd arjuno dharmarājam; anuktapūrvaṃ paruṣaṃ prasahya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा त्वं राजन् व्याहर व्याहरत्सु; न तिष्ठसे क्रोशमात्रे रणार्धे भीमस् तु माम् अर्हति गर्हणाय; यो युध्यते सर्वयोधप्रवीरः
mā tvaṃ rājan vyāhara vyāharatsu; na tiṣṭhase krośamātre raṇārdhe bhīmas tu mām arhati garhaṇāya; yo yudhyate sarvayodhapravīraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काले हि शत्रून् प्रतिपीड्य संख्ये; हत्वा च शूरान् पृथिवीपतींस् तान् यः कुञ्जराणाम् अधिकं सहस्रं; हत्वानदत् तुमुलं सिंहनादम्
kāle hi śatrūn pratipīḍya saṃkhye; hatvā ca śūrān pṛthivīpatīṃs tān yaḥ kuñjarāṇām adhikaṃ sahasraṃ; hatvānadat tumulaṃ siṃhanādam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदुष्करं कर्म करोति वीरः; कर्तुं यथा नार्हसि त्वं कदा चित् रथाद् अवप्लुत्य गदां परामृशंस्; तया निहन्त्य् अश्वनरद्विपान् रणे
suduṣkaraṃ karma karoti vīraḥ; kartuṃ yathā nārhasi tvaṃ kadā cit rathād avaplutya gadāṃ parāmṛśaṃs; tayā nihanty aśvanaradvipān raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरासिना वाजिरथाश्वकुञ्जरांस्; तथा रथाङ्गैर् धनुषा च हन्त्य् अरीन् प्रमृद्य पद्भ्याम् अहितान् निहन्ति यः; पुनश् च दोर्भ्यां शतमन्युविक्रमः
varāsinā vājirathāśvakuñjarāṃs; tathā rathāṅgair dhanuṣā ca hanty arīn pramṛdya padbhyām ahitān nihanti yaḥ; punaś ca dorbhyāṃ śatamanyuvikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाबलो वैश्रवणान्तकोपमः; प्रसह्य हन्ता द्विषतां यथार्हम् स भीमसेनो ऽर्हति गर्हणां मे; न त्वं नित्यं रक्ष्यसे यः सुहृद्भिः
mahābalo vaiśravaṇāntakopamaḥ; prasahya hantā dviṣatāṃ yathārham sa bhīmaseno 'rhati garhaṇāṃ me; na tvaṃ nityaṃ rakṣyase yaḥ suhṛdbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महारथान् नागवरान् हयांश् च; पदातिमुख्यान् अपि च प्रमथ्य एको भीमो धार्तराष्ट्रेषु मग्नः; स माम् उपालब्धुम् अरिंदमो ऽर्हति
mahārathān nāgavarān hayāṃś ca; padātimukhyān api ca pramathya eko bhīmo dhārtarāṣṭreṣu magnaḥ; sa mām upālabdhum ariṃdamo 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादमागधान्; सदामदान् नीलबलाहकोपमान् निहन्ति यः शत्रुगणान् अनेकशः; स माभिवक्तुं प्रभवत्य् अनागसम्
kaliṅgavaṅgāṅganiṣādamāgadhān; sadāmadān nīlabalāhakopamān nihanti yaḥ śatrugaṇān anekaśaḥ; sa mābhivaktuṃ prabhavaty anāgasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुयुक्तम् आस्थाय रथं हि काले; धनुर् विकर्षञ् शरपूर्णमुष्टिः सृजत्य् असौ शरवर्षाणि वीरो; महाहवे मेघ इवाम्बुधाराः
suyuktam āsthāya rathaṃ hi kāle; dhanur vikarṣañ śarapūrṇamuṣṭiḥ sṛjaty asau śaravarṣāṇi vīro; mahāhave megha ivāmbudhārāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलं तु वाचि द्विजसत्तमानां; क्षात्रं बुधा बाहुबलं वदन्ति त्वं वाग्बलो भारत निष्ठुरश् च; त्वम् एव मां वेत्सि यथाविधो ऽहम्
balaṃ tu vāci dvijasattamānāṃ; kṣātraṃ budhā bāhubalaṃ vadanti tvaṃ vāgbalo bhārata niṣṭhuraś ca; tvam eva māṃ vetsi yathāvidho 'ham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतामि नित्यं तव कर्तुम् इष्टं; दारैः सुतैर् जीवितेनात्मना च एवं च मां वाग्विशिखैर् निहंसि; त्वत्तः सुखं न वयं विद्म किं चित्
yatāmi nityaṃ tava kartum iṣṭaṃ; dāraiḥ sutair jīvitenātmanā ca evaṃ ca māṃ vāgviśikhair nihaṃsi; tvattaḥ sukhaṃ na vayaṃ vidma kiṃ cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवामंस्था मां द्रौपदीतल्पसंस्थो; महारथान् प्रतिहन्मि त्वदर्थे तेनातिशङ्की भारत निष्ठुरो ऽसि; त्वत्तः सुखं नाभिजानामि किं चित्
avāmaṃsthā māṃ draupadītalpasaṃstho; mahārathān pratihanmi tvadarthe tenātiśaṅkī bhārata niṣṭhuro 'si; tvattaḥ sukhaṃ nābhijānāmi kiṃ cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्तः स्वयं सत्यसंधेन मृत्युस्; तव प्रियार्थं नरदेव युद्धे वीरः शिखण्डी द्रौपदो ऽसौ महात्मा; मयाभिगुप्तेन हतश् च तेन
proktaḥ svayaṃ satyasaṃdhena mṛtyus; tava priyārthaṃ naradeva yuddhe vīraḥ śikhaṇḍī draupado 'sau mahātmā; mayābhiguptena hataś ca tena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चाभिनन्दामि तवाधिराज्यं; यतस् त्वम् अक्षेष्व् अहिताय सक्तः स्वयं कृत्वा पापम् अनार्यजुष्टम्; एभिर् युद्धे तर्तुम् इच्छस्य् अरींस् तु
na cābhinandāmi tavādhirājyaṃ; yatas tvam akṣeṣv ahitāya saktaḥ svayaṃ kṛtvā pāpam anāryajuṣṭam; ebhir yuddhe tartum icchasy arīṃs tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षेषु दोषा बहवो विधर्माः; श्रुतास् त्वया सहदेवो ऽब्रवीद् यान् तान् नैषि संतर्तुम् असाधुजुष्टान्; येन स्म सर्वे निरयं प्रपन्नाः
akṣeṣu doṣā bahavo vidharmāḥ; śrutās tvayā sahadevo 'bravīd yān tān naiṣi saṃtartum asādhujuṣṭān; yena sma sarve nirayaṃ prapannāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं देविता त्वत्कृते राज्यनाशस्; त्वत् संभवं व्यसनं नो नरेन्द्र मास्मान् क्रूरैर् वाक्प्रतोदैस् तुद त्वं; भूयो राजन् कोपयन्न् अल्पभाग्यान्
tvaṃ devitā tvatkṛte rājyanāśas; tvat saṃbhavaṃ vyasanaṃ no narendra māsmān krūrair vākpratodais tuda tvaṃ; bhūyo rājan kopayann alpabhāgyān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता वाचः परुषाः सव्यसाची; स्थिरप्रज्ञं श्रावयित्वा ततक्ष तदानुतेपे सुरराजपुत्रो; विनिःश्वसंश् चाप्य् असिम् उद्बबर्ह
etā vācaḥ paruṣāḥ savyasācī; sthiraprajñaṃ śrāvayitvā tatakṣa tadānutepe surarājaputro; viniḥśvasaṃś cāpy asim udbabarha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आह कृष्णः किम् इदं पुनर् भवान्; विकोशम् आकाशनिभं करोत्य् असिम् प्रब्रूहि सत्यं पुनर् उत्तरं विधेर्; वचः प्रवक्ष्याम्य् अहम् अर्थसिद्धये
tam āha kṛṣṇaḥ kim idaṃ punar bhavān; vikośam ākāśanibhaṃ karoty asim prabrūhi satyaṃ punar uttaraṃ vidher; vacaḥ pravakṣyāmy aham arthasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एव पृष्टः पुरुषोत्तमेन; सुदुःखितः केशवम् आह वाक्यम् अहं हनिष्ये स्वशरीरम् एव; प्रसह्य येनाहितम् आचरं वै
ity eva pṛṣṭaḥ puruṣottamena; suduḥkhitaḥ keśavam āha vākyam ahaṃ haniṣye svaśarīram eva; prasahya yenāhitam ācaraṃ vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्य तत् पार्थवचो ऽब्रवीद् इदं; धनंजयं धर्मभृतां वरिष्ठः प्रब्रूहि पार्थ स्वगुणान् इहात्मनस्; तथा स्वहार्दं भवतीह सद्यः
niśamya tat pārthavaco 'bravīd idaṃ; dhanaṃjayaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ prabrūhi pārtha svaguṇān ihātmanas; tathā svahārdaṃ bhavatīha sadyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथास्तु कृष्णेत्य् अभिनन्द्य वाक्यं; धनंजयः प्राह धनुर् विनाम्य युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठं; शृणुष्व राजन्न् इति शक्रसूनुः
tathāstu kṛṣṇety abhinandya vākyaṃ; dhanaṃjayaḥ prāha dhanur vināmya yudhiṣṭhiraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhaṃ; śṛṇuṣva rājann iti śakrasūnuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मादृशो ऽन्यो नरदेव विद्यते; धनुर्धरो देवम् ऋते पिनाकिनम् अहं हि तेनानुमतो महात्मना; क्षणेन हन्यां सचराचरं जगत्
na mādṛśo 'nyo naradeva vidyate; dhanurdharo devam ṛte pinākinam ahaṃ hi tenānumato mahātmanā; kṣaṇena hanyāṃ sacarācaraṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया हि राजन् सदिगीश्वरा दिशो; विजित्य सर्वा भवतः कृता वशे स राजसूयश् च समाप्तदक्षिणः; सभा च दिव्या भवतो ममौजसा
mayā hi rājan sadigīśvarā diśo; vijitya sarvā bhavataḥ kṛtā vaśe sa rājasūyaś ca samāptadakṣiṇaḥ; sabhā ca divyā bhavato mamaujasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणौ पृषत्का लिखिता ममेमे; धनुश् च संख्ये विततं सबाणम् पादौ च मे सशरौ सहध्वजौ; न मादृशं युद्धगतं जयन्ति
pāṇau pṛṣatkā likhitā mameme; dhanuś ca saṃkhye vitataṃ sabāṇam pādau ca me saśarau sahadhvajau; na mādṛśaṃ yuddhagataṃ jayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हता उदीच्या निहताः प्रतीच्याः; प्राच्या निरस्ता दाक्षिणात्या विशस्ताः संशप्तकानां किं चिद् एवावशिष्टं; सर्वस्य सैन्यस्य हतं मयार्धम्
hatā udīcyā nihatāḥ pratīcyāḥ; prācyā nirastā dākṣiṇātyā viśastāḥ saṃśaptakānāṃ kiṃ cid evāvaśiṣṭaṃ; sarvasya sainyasya hataṃ mayārdham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेते मया निहता भारती च; चमू राजन् देवचमूप्रकाशा ये नास्त्रज्ञास् तान् अहं हन्मि शस्त्रैस्; तस्माल् लोकं नेह करोमि भस्मसात्
śete mayā nihatā bhāratī ca; camū rājan devacamūprakāśā ye nāstrajñās tān ahaṃ hanmi śastrais; tasmāl lokaṃ neha karomi bhasmasāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्त्वा पुनर् आह पार्थो; युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम् अप्य् अपुत्रा तेन राधा भवित्री; कुन्ती मया वा तद् ऋतं विद्धि राजन् प्रसीद राजन् क्षम यन् मयोक्तं; काले भवान् वेत्स्यति तन् नमस् ते
ity evam uktvā punar āha pārtho; yudhiṣṭhiraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham apy aputrā tena rādhā bhavitrī; kuntī mayā vā tad ṛtaṃ viddhi rājan prasīda rājan kṣama yan mayoktaṃ; kāle bhavān vetsyati tan namas te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसाद्य राजानम् अमित्रसाहं; स्थितो ऽब्रवीच् चैनम् अभिप्रपन्नः याम्य् एष भीमं समरात् प्रमोक्तुं; सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम्
prasādya rājānam amitrasāhaṃ; sthito 'bravīc cainam abhiprapannaḥ yāmy eṣa bhīmaṃ samarāt pramoktuṃ; sarvātmanā sūtaputraṃ ca hantum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव प्रियार्थं मम जीवितं हि; ब्रवीमि सत्यं तद् अवेहि राजन् इति प्रायाद् उपसंगृह्य पादौ; समुत्थितो दीप्ततेजाः किरीटी नेदं चिरात् क्षिप्रम् इदं भविष्यत्य्; आवर्तते ऽसाव् अभियामि चैनम्
tava priyārthaṃ mama jīvitaṃ hi; bravīmi satyaṃ tad avehi rājan iti prāyād upasaṃgṛhya pādau; samutthito dīptatejāḥ kirīṭī nedaṃ cirāt kṣipram idaṃ bhaviṣyaty; āvartate 'sāv abhiyāmi cainam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा पाण्डवो धर्मराजो; भ्रातुर् वाक्यं परुषं फल्गुनस्य उत्थाय तस्माच् छयनाद् उवाच; पार्थं ततो दुःखपरीतचेताः
etac chrutvā pāṇḍavo dharmarājo; bhrātur vākyaṃ paruṣaṃ phalgunasya utthāya tasmāc chayanād uvāca; pārthaṃ tato duḥkhaparītacetāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं मया पार्थ यथा न साधु; येन प्राप्तं व्यसनं वः सुघोरम् तस्माच् छिरश् छिन्द्धि ममेदम् अद्य; कुलान्तकस्याधमपूरुषस्य
kṛtaṃ mayā pārtha yathā na sādhu; yena prāptaṃ vyasanaṃ vaḥ sughoram tasmāc chiraś chinddhi mamedam adya; kulāntakasyādhamapūruṣasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापस्य पापव्यसनान्वितस्य; विमूढबुद्धेर् अलसस्य भीरोः वृद्धावमन्तुः परुषस्य चैव; किं ते चिरं माम् अनुवृत्य रूक्षम्
pāpasya pāpavyasanānvitasya; vimūḍhabuddher alasasya bhīroḥ vṛddhāvamantuḥ paruṣasya caiva; kiṃ te ciraṃ mām anuvṛtya rūkṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छाम्य् अहं वनम् एवाद्य पापः; सुखं भवान् वर्ततां मद्विहीनः योग्यो राजा भीमसेनो महात्मा; क्लीबस्य वा मम किं राज्यकृत्यम्
gacchāmy ahaṃ vanam evādya pāpaḥ; sukhaṃ bhavān vartatāṃ madvihīnaḥ yogyo rājā bhīmaseno mahātmā; klībasya vā mama kiṃ rājyakṛtyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्मि शक्तः परुषाणि सोढुं; पुनस् तवेमानि रुषान्वितस्य भीमो ऽस्तु राजा मम जीवितेन; किं कार्यम् अद्यावमतस्य वीर
na cāsmi śaktaḥ paruṣāṇi soḍhuṃ; punas tavemāni ruṣānvitasya bhīmo 'stu rājā mama jīvitena; kiṃ kāryam adyāvamatasya vīra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्त्वा सहसोत्पपात; राजा ततस् तच् छयनं विहाय इयेष निर्गन्तुम् अथो वनाय; तं वासुदेवः प्रणतो ऽभ्युवाच
ity evam uktvā sahasotpapāta; rājā tatas tac chayanaṃ vihāya iyeṣa nirgantum atho vanāya; taṃ vāsudevaḥ praṇato 'bhyuvāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् विदितम् एतत् ते यथा गाण्डीवधन्वनः प्रतिज्ञा सत्यसंधस्य गाण्डीवं प्रति विश्रुता
rājan viditam etat te yathā gāṇḍīvadhanvanaḥ pratijñā satyasaṃdhasya gāṇḍīvaṃ prati viśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रूयाद् य एवं गाण्डीवं देह्य् अन्यस्मै त्वम् इत्य् उत स वध्यो ऽस्य पुमांल् लोके त्वया चोक्तो ऽयम् ईदृशम्
brūyād ya evaṃ gāṇḍīvaṃ dehy anyasmai tvam ity uta sa vadhyo 'sya pumāṃl loke tvayā cokto 'yam īdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः सत्यां प्रतिज्ञां तां पार्थेन परिरक्षता मच्छन्दाद् अवमानो ऽयं कृतस् तव महीपते गुरूणाम् अवमानो हि वध इत्य् अभिधीयते
ataḥ satyāṃ pratijñāṃ tāṃ pārthena parirakṣatā macchandād avamāno 'yaṃ kṛtas tava mahīpate gurūṇām avamāno hi vadha ity abhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् त्वं वै महाबाहो मम पार्थस्य चोभयोः व्यतिक्रमम् इमं राजन् संक्षमस्वार्जुनं प्रति
tasmāt tvaṃ vai mahābāho mama pārthasya cobhayoḥ vyatikramam imaṃ rājan saṃkṣamasvārjunaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणं त्वां महाराज प्रपन्नौ स्व उभाव् अपि क्षन्तुम् अर्हसि मे राजन् प्रणतस्याभियाचतः
śaraṇaṃ tvāṃ mahārāja prapannau sva ubhāv api kṣantum arhasi me rājan praṇatasyābhiyācataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधेयस्याद्य पापस्य भूमिः पास्यति शोणितम् सत्यं ते प्रतिजानामि हतं विद्ध्य् अद्य सूतजम् यस्येच्छसि वधं तस्य गतम् एवाद्य जीवितम्
rādheyasyādya pāpasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam satyaṃ te pratijānāmi hataṃ viddhy adya sūtajam yasyecchasi vadhaṃ tasya gatam evādya jīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कृष्णवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ससंभ्रमं हृषीकेशम् उत्थाप्य प्रणतं तदा कृताञ्जलिम् इदं वाक्यम् उवाचानन्तरं वचः
iti kṛṣṇavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ sasaṃbhramaṃ hṛṣīkeśam utthāpya praṇataṃ tadā kṛtāñjalim idaṃ vākyam uvācānantaraṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एतद् यथात्थ त्वम् अस्त्य् एषो ऽतिक्रमो मम अनुनीतो ऽस्मि गोविन्द तारितश् चाद्य माधव मोक्षिता व्यसनाद् घोराद् वयम् अद्य त्वयाच्युत
evam etad yathāttha tvam asty eṣo 'tikramo mama anunīto 'smi govinda tāritaś cādya mādhava mokṣitā vyasanād ghorād vayam adya tvayācyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्तं नाथम् आसाद्य आवां व्यसनसागरात् घोराद् अद्य समुत्तीर्णाव् उभाव् अज्ञानमोहितौ
bhavantaṃ nātham āsādya āvāṃ vyasanasāgarāt ghorād adya samuttīrṇāv ubhāv ajñānamohitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वद्बुद्धिप्लवम् आसाद्य दुःखशोकार्णवाद् वयम् समुत्तीर्णाः सहामात्याः सनाथाः स्म त्वयाच्युत
tvadbuddhiplavam āsādya duḥkhaśokārṇavād vayam samuttīrṇāḥ sahāmātyāḥ sanāthāḥ sma tvayācyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.