यो हि ज्ञायमाने ऽर्थे ऽन्यथापि स्यादित्यनाश्वासस्तस्य तेनैव ज्ञानेन तथात्वपरिच्छेदिनोत्पत्तिर्निरुध्यते । तथा हि -- अनाश्वासनिवृत्तये तद्विधं ज्ञानमेवापेक्ष्यते । तच्चास्त्येव । न च व्यभिचारदोषादसमर्थप्रमाणं ज्ञानमिति युज्यते, प्रमाणकार्यस्य परिच्छेदस्य ज्ञानरूपादेव सिद्धत्वात् । परिच्छेदतो हि प्रामाण्यम् । अतन्त्रता तु व्यभिचाराव्यभिचारयोः, असति तस्मिन् धूमादेरव्यभिचारस्याप्यप्रमाणत्वात्, व्यभिचारवतो ऽपि च सितासितादिषु चक्षुषः सति तस्मिन् प्रामाण्यात् । न च व्यभिचारो बाधहेतुर्दोषवत् प्रामाण्योपघाती क्वचिद् दृष्टः, चक्षुरादौ व्यभिचारवति प्रमाणत्वात् । ननु दृष्टो व्यभिचारः प्रामाण्योपघाती प्रमेयत्वोर्ध्वत्वादौ । नैतत्सारम् । न [क्क्स् १४५] तत्र व्यभिचारादप्रामाण्यम्, अपि तु परिच्छेदकार्याभावात् । तदभावश्च हेत्वभावात् । अव्यभिचाराद्धि लिङ्गाल्लिङ्गिपरिच्छेदः । यत्र त्वव्यभिचारो न कारणं तत्र व्यभिचारे ऽपि सति परिच्छेदे प्रामाण्यमविवादम् । अक्षेषु तद्वदेव च ज्ञानं परिच्छेदनिमित्तम्, न लिङ्गवत् । न च संशयोत्पत्त्या व्यभिचारः प्रामाण्यमुपहन्ति, सम्यक्परिच्छिन्ने द्वैविद्ध्यस्यासंशयहेतुत्वात् । न निश्चिते स्थाणावूर्ध्वत्वेन संशेरते । उत्पत्त्यैव ज्ञानमर्थमवधारयति । अनवधारकं तु नैवेहाधिकृतम् । एवं चावधारणादेवानवधारणमिति विप्रतिषिद्धम् । य एव त्वव्यभिचारमर्थयते ज्ञानस्याश्वासार्थं तस्यैवानाश्वासः, अव्यभिचारज्ञाने ऽप्यनाश्वासात् । न हि तदसिद्धव्यभिचारमात्मनि ज्ञानान्तरेषु चाश्वासकारणम् । ज्ञानान्तरात्सिद्धावनवस्था । अपि च ज्ञानरूपाच्चेन्नार्थाश्वासः, तस्यासिद्धौ केन सहाव्यभिचारो ज्ञानस्य गृह्येत? किं च ज्ञानरूपादेवाव्यभिचारो ऽपि कथ्यते, विपरीतख्यातौ तद्विरोधात् । तथा सति तदेव विषयस्य साधकम्, व्यर्थो ऽव्यभिचारः । न च व्यभिचारः प्रामाण्यमुपहन्तीत्युक्तम् । अपि चाग्रहणे ऽभीष्टं यद्विवेकनिबन्धनम् । न पराणुद्यते दण्डैस्तद्विपर्ययदर्शने
yo hi jñāyamāne 'rthe 'nyathāpi syādityanāśvāsastasya tenaiva jñānena tathātvaparicchedinotpattirnirudhyate / tathā hi -- anāśvāsanivṛttaye tadvidhaṃ jñānamevāpekṣyate / taccāstyeva / na ca vyabhicāradoṣādasamarthapramāṇaṃ jñānamiti yujyate, pramāṇakāryasya paricchedasya jñānarūpādeva siddhatvāt / paricchedato hi prāmāṇyam / atantratā tu vyabhicārāvyabhicārayoḥ, asati tasmin dhūmāderavyabhicārasyāpyapramāṇatvāt, vyabhicāravato 'pi ca sitāsitādiṣu cakṣuṣaḥ sati tasmin prāmāṇyāt / na ca vyabhicāro bādhaheturdoṣavat prāmāṇyopaghātī kvacid dṛṣṭaḥ, cakṣurādau vyabhicāravati pramāṇatvāt / nanu dṛṣṭo vyabhicāraḥ prāmāṇyopaghātī prameyatvordhvatvādau / naitatsāram / na [KKS 145] tatra vyabhicārādaprāmāṇyam, api tu paricchedakāryābhāvāt / tadabhāvaśca hetvabhāvāt / avyabhicārāddhi liṅgālliṅgiparicchedaḥ / yatra tvavyabhicāro na kāraṇaṃ tatra vyabhicāre 'pi sati paricchede prāmāṇyamavivādam / akṣeṣu tadvadeva ca jñānaṃ paricchedanimittam, na liṅgavat / na ca saṃśayotpattyā vyabhicāraḥ prāmāṇyamupahanti, samyakparicchinne dvaividdhyasyāsaṃśayahetutvāt / na niścite sthāṇāvūrdhvatvena saṃśerate / utpattyaiva jñānamarthamavadhārayati / anavadhārakaṃ tu naivehādhikṛtam / evaṃ cāvadhāraṇādevānavadhāraṇamiti vipratiṣiddham / ya eva tvavyabhicāramarthayate jñānasyāśvāsārthaṃ tasyaivānāśvāsaḥ, avyabhicārajñāne 'pyanāśvāsāt / na hi tadasiddhavyabhicāramātmani jñānāntareṣu cāśvāsakāraṇam / jñānāntarātsiddhāvanavasthā / api ca jñānarūpāccennārthāśvāsaḥ, tasyāsiddhau kena sahāvyabhicāro jñānasya gṛhyeta? kiṃ ca jñānarūpādevāvyabhicāro 'pi kathyate, viparītakhyātau tadvirodhāt / tathā sati tadeva viṣayasya sādhakam, vyartho 'vyabhicāraḥ / na ca vyabhicāraḥ prāmāṇyamupahantītyuktam / api cāgrahaṇe 'bhīṣṭaṃ yadvivekanibandhanam / na parāṇudyate daṇḍaistadviparyayadarśane
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.