Library·Brahmasiddhi·2·2.53

Brahmasiddhi 2.53

MBs 2.53

प्रचक्षते ये ऽपि सत्तामन्यां न प्रतिजानते । भवतु वा प्रमाणयोग्यता सत्ता । सैव च प्रमेयास्तु । तत्प्रमेयं वस्तुसत्त्वमागमार्थः । न च प्रमाणान्तरापेक्षता दोषः, प्रमाणान्तरसंभेदस्याभावात् । ‘प्रमाणयोग्यःऽइत्येतावन्मात्राधिगतेः । तथा हि -- ये ऽपि प्रमाणयोग्यतां सत्तामाहुर्न तद्व्यतिरेकिणीम्, ते ऽपि नात्रान्तरार्थसंस्पर्शमिच्छन्ति । तत्संस्पर्शे ह्यन्यत्प्रमाणमन्वेष्यं स्यात् । कथं नान्वेष्यम्? यदा वचः प्रमाणयोग्यतायां पर्यवसितं न विशिष्टार्थसत्त्वं बोधयति, तत्र यस्य प्रमाणस्य योग्यो विशिष्टो ऽर्थस्तदवश्यापेक्षणीयम् । किमर्थं तदपेक्ष्यते? विशिष्टवस्तुसत्त्वाधिगमाय । कं पुनर्विशिष्टस्य वस्तुनः सत्त्वम्? प्रमाणयोग्यत्वम् । अधिगतमेव तर्हि तदस्त्यर्थनिष्ठाद्वचनात्, प्रमाणयोग्यताया अस्त्यर्थत्वात् । प्रमाणान्तरसंभेदाभ्युपगमे ऽपि नाप्रामाण्यप्रसङ्गदोष इति दर्शयति -- प्रमाणान्तरभिन्नार्थमपि मानं न नो वचः

pracakṣate ye 'pi sattāmanyāṃ na pratijānate / bhavatu vā pramāṇayogyatā sattā / saiva ca prameyāstu / tatprameyaṃ vastusattvamāgamārthaḥ / na ca pramāṇāntarāpekṣatā doṣaḥ, pramāṇāntarasaṃbhedasyābhāvāt / ‘pramāṇayogyaḥ'ityetāvanmātrādhigateḥ / tathā hi -- ye 'pi pramāṇayogyatāṃ sattāmāhurna tadvyatirekiṇīm, te 'pi nātrāntarārthasaṃsparśamicchanti / tatsaṃsparśe hyanyatpramāṇamanveṣyaṃ syāt / kathaṃ nānveṣyam? yadā vacaḥ pramāṇayogyatāyāṃ paryavasitaṃ na viśiṣṭārthasattvaṃ bodhayati, tatra yasya pramāṇasya yogyo viśiṣṭo 'rthastadavaśyāpekṣaṇīyam / kimarthaṃ tadapekṣyate? viśiṣṭavastusattvādhigamāya / kaṃ punarviśiṣṭasya vastunaḥ sattvam? pramāṇayogyatvam / adhigatameva tarhi tadastyarthaniṣṭhādvacanāt, pramāṇayogyatāyā astyarthatvāt / pramāṇāntarasaṃbhedābhyupagame 'pi nāprāmāṇyaprasaṅgadoṣa iti darśayati -- pramāṇāntarabhinnārthamapi mānaṃ na no vacaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MBs/2.53

Cite as: Brahmasiddhi 2.53, in HREEM (hreem.cc/library/MBs/2.53), after GRETIL, S.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_mandanamizra-brahmasiddhi.xml — S. Kuppuswami Sastri. Madras : Government Press, 1937 (Madras Government Oriental Series, 4). [Reprint:Delhi : Sri Satguru, 1984]

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text