न खलु प्रमाणान्तरसंभिन्नार्थमपि वचो न प्रमाणम्, प्रमाणमेव ह्याप्तवाक्यम् । कथं पुनः प्रमाणं सापेक्षमिति चेत्, उच्यते -- निरपेक्षमेव तत् ‘प्रमितो ऽयं मयार्थःऽइत्यस्मिन्नर्थे । केवले ह्यर्थे ‘एवमयमर्थःऽइत्यप्रतीतेः ‘एवमयं पुरुषो वेदऽइति च प्रतीतेः पुरुषज्ञानापेक्षम् । तत्रोपलब्धौ तावदनपेक्षत्वात्प्रामाण्यमश्नुते तत्सिद्धिद्वारश्च पश्चादर्थ इति । कथं तर्हि पुरुषवचः किञ्चिदबाधितार्थमपि सापेक्षत्वेनाप्रमाणं कथ्यते? उच्यते -- यद्यप्यर्थे बाधो नास्ति, यदपेक्षं त्वस्यार्थे प्रामाण्यं यत्सिद्धिमुखेन तं साधयति तत्र प्रमाणांशे बाध्यते । तस्यासिद्धेस्तद्द्वारेण नार्थसिद्धिरित्यर्थे ऽप्रमाणम्, यथातीन्द्रियार्थे बुद्धवचः पुरुषस्य दर्शनासंभवात् । यथोक्तम् -- ‘पुरुषाशक्तितस्तत्र सापवादत्वसंभवःऽ; । इति । यथा च विप्रलम्भकवाक्यम्, अयथादृष्टार्थवादित्वस्य प्रमाणावगतत्वात् । आप्तवाक्यं पुनर्नार्थे न मानांशे ऽपबाधितम् । निरपेक्षं प्रमाणांशे व्यवहारो ऽन्यथा कथम्
na khalu pramāṇāntarasaṃbhinnārthamapi vaco na pramāṇam, pramāṇameva hyāptavākyam / kathaṃ punaḥ pramāṇaṃ sāpekṣamiti cet, ucyate -- nirapekṣameva tat ‘pramito 'yaṃ mayārthaḥ'ityasminnarthe / kevale hyarthe ‘evamayamarthaḥ'ityapratīteḥ ‘evamayaṃ puruṣo veda'iti ca pratīteḥ puruṣajñānāpekṣam / tatropalabdhau tāvadanapekṣatvātprāmāṇyamaśnute tatsiddhidvāraśca paścādartha iti / kathaṃ tarhi puruṣavacaḥ kiñcidabādhitārthamapi sāpekṣatvenāpramāṇaṃ kathyate? ucyate -- yadyapyarthe bādho nāsti, yadapekṣaṃ tvasyārthe prāmāṇyaṃ yatsiddhimukhena taṃ sādhayati tatra pramāṇāṃśe bādhyate / tasyāsiddhestaddvāreṇa nārthasiddhirityarthe 'pramāṇam, yathātīndriyārthe buddhavacaḥ puruṣasya darśanāsaṃbhavāt / yathoktam -- ‘puruṣāśaktitastatra sāpavādatvasaṃbhavaḥ'; / iti / yathā ca vipralambhakavākyam, ayathādṛṣṭārthavāditvasya pramāṇāvagatatvāt / āptavākyaṃ punarnārthe na mānāṃśe 'pabādhitam / nirapekṣaṃ pramāṇāṃśe vyavahāro 'nyathā katham
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.