न तावद्ब्रह्मान्तर्याम्यादिपदं प्रमाणम्, संबन्धज्ञानापेक्षया पूर्वसिद्धे प्रत्ययहेतुत्वेन । नापि वाक्यम्; न हि तत्साक्षाद्वाचकम्; पदार्थद्वारा तु तत् प्रतिपत्तिः; अपदार्थे ज्ञानस्याभावात् । ते हि संसर्गाद्गुणप्रधानभावेनेतरपदार्थविशिष्टमेकं पदार्थं गमयन्ति । तत्र पदार्थ एव विशिष्टो वाक्यार्थो भवति । न चानधिगतेषु प्रमाणान्तरेण पदार्थत्वम्; सम्बन्धज्ञानापेक्षणात् इत्युक्तम् । तत्रापदार्थत्वे न वाक्यविषयत्वम्; अनवबोधकं तेषां वाक्यम् । पदार्थत्वे प्रमाणान्तराधिगतेरनुवादकम् । तत्रात्यन्तापरिदृष्टब्रह्माद्यर्थप्रमाणाभिमतेषु वाक्येषु तद्वाचीनि पदानि स्युः, न वा । यदि न सन्ति न त इतरैः संसृज्येरन् न भिद्येरन्निति न तेषां प्रमेयाः लोष्टादिवत् । अथ तु सन्ति, तथापि तैरधिगतसंबन्धैर्न प्रतिपाद्येरन् अप्रतिपन्नाश्च न विशिष्टवाक्यार्थप्रतिपत्तिहेतवः; तत्र यथा ऽवनात्पिक आनीयतम्ऽ; इति पिकपदार्थज्ञाने ऽवबोधकत्वं तथा तेषामपि । तस्मान्न चोदनातो ऽपूर्वपदार्थावगमः; सा हि विधिप्रतिषेधाभ्यां क्रियासु पुरुषमधिकरोति; त्रैविध्यवृद्धपरिग्रहस्तु जपोपयोगात्, उपनिषदो वेदान्ताः; -- इति तत्र विनियोगात् । तत्रोच्यते -- सामान्येन पदार्थत्वे सिद्धे ऽसाधारणैर्गुणैः । शक्यापूर्वविशेषस्य लोकवत् प्रतिपादना
na tāvadbrahmāntaryāmyādipadaṃ pramāṇam, saṃbandhajñānāpekṣayā pūrvasiddhe pratyayahetutvena / nāpi vākyam; na hi tatsākṣādvācakam; padārthadvārā tu tat pratipattiḥ; apadārthe jñānasyābhāvāt / te hi saṃsargādguṇapradhānabhāvenetarapadārthaviśiṣṭamekaṃ padārthaṃ gamayanti / tatra padārtha eva viśiṣṭo vākyārtho bhavati / na cānadhigateṣu pramāṇāntareṇa padārthatvam; sambandhajñānāpekṣaṇāt ityuktam / tatrāpadārthatve na vākyaviṣayatvam; anavabodhakaṃ teṣāṃ vākyam / padārthatve pramāṇāntarādhigateranuvādakam / tatrātyantāparidṛṣṭabrahmādyarthapramāṇābhimateṣu vākyeṣu tadvācīni padāni syuḥ, na vā / yadi na santi na ta itaraiḥ saṃsṛjyeran na bhidyeranniti na teṣāṃ prameyāḥ loṣṭādivat / atha tu santi, tathāpi tairadhigatasaṃbandhairna pratipādyeran apratipannāśca na viśiṣṭavākyārthapratipattihetavaḥ; tatra yathā 'vanātpika ānīyatam'; iti pikapadārthajñāne 'vabodhakatvaṃ tathā teṣāmapi / tasmānna codanāto 'pūrvapadārthāvagamaḥ; sā hi vidhipratiṣedhābhyāṃ kriyāsu puruṣamadhikaroti; traividhyavṛddhaparigrahastu japopayogāt, upaniṣado vedāntāḥ; -- iti tatra viniyogāt / tatrocyate -- sāmānyena padārthatve siddhe 'sādhāraṇairguṇaiḥ / śakyāpūrvaviśeṣasya lokavat pratipādanā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.