Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara 4.2

द्वितीये पादे प्रथमाधिकरणमारचयति- स्वरुं कुरुत इत्यत्र स्वरुर्यूपात्पृथक्छिदाम् । प्रयोजयोन्न वाऽद्यो ऽस्तु विशिष्टस्य विधानतः

dvitīye pāde prathamādhikaraṇamāracayati- svaruṃ kuruta ityatra svaruryūpātpṛthakchidām / prayojayonna vā'dyo 'stu viśiṣṭasya vidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यस्य यूपखण्डस्य स्वरुत्वाख्यविशेषणे । विहिते लाघवं तस्मादनुनिष्पन्न एव सः

ādyasya yūpakhaṇḍasya svarutvākhyaviśeṣaṇe / vihite lāghavaṃ tasmādanuniṣpanna eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयाधिकरणमारचयति- प्राचीमाहरतीत्यत्र दिक्शाखा वास्तु दिक्श्रुतैः । आहार्यत्वं दिशो नास्ति शाखा तेनोपलक्ष्यते

dvitīyādhikaraṇamāracayati- prācīmāharatītyatra dikśākhā vāstu dikśrutaiḥ / āhāryatvaṃ diśo nāsti śākhā tenopalakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयाधिकरणमारचयति- शाखां छित्त्वोपवेषं च मूले कुर्वीत शाखया । नुदेद्वत्साम्कपालानि स्थापयेदुपवेषतः

tṛtīyādhikaraṇamāracayati- śākhāṃ chittvopaveṣaṃ ca mūle kurvīta śākhayā / nudedvatsāmkapālāni sthāpayedupaveṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वयं प्रयोजकं छित्तेर्वत्सापाकृतिरेव वा । आद्यो ऽग्रमूलयोरत्र विभज्य विनियोगतः

dvayaṃ prayojakaṃ chittervatsāpākṛtireva vā / ādyo 'gramūlayoratra vibhajya viniyogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपवेषं करोतीति साकाङ्क्षो ऽन्यार्थमूलतः । पूर्यते ऽतो ऽनुनिष्पादी स तस्माद्युज्यते ऽन्तिमः

upaveṣaṃ karotīti sākāṅkṣo 'nyārthamūlataḥ / pūryate 'to 'nuniṣpādī sa tasmādyujyate 'ntimaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थाधिकरणमारचयति- प्रस्तरं शाखया सार्ध प्रहरेत्प्रहृतिस्त्वियम् । शाखाया अर्थकर्मत्वं प्रतिपत्तिरुतोचिता

caturthādhikaraṇamāracayati- prastaraṃ śākhayā sārdha praharetprahṛtistviyam / śākhāyā arthakarmatvaṃ pratipattirutocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितः प्रस्तरे यागः शाखायाः साहचर्यतः । तथात्वादर्थकर्मत्वे हृतिः शाखां प्रयोजयेत्

vihitaḥ prastare yāgaḥ śākhāyāḥ sāhacaryataḥ / tathātvādarthakarmatve hṛtiḥ śākhāṃ prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरतिर्यागवाची नो प्रतिपत्तिस्ततो भवेत् । पौर्णमास्यां ततो नैव हृतिः शाखां प्रयोजयेत्

haratiryāgavācī no pratipattistato bhavet / paurṇamāsyāṃ tato naiva hṛtiḥ śākhāṃ prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमाधिकरणमारचयति- प्रणीताभिस्तु संयौति वेद्यां निनयतीति किम् । अपां द्वे प्रापके किंवा हविःसंयवनं तथा

pañcamādhikaraṇamāracayati- praṇītābhistu saṃyauti vedyāṃ ninayatīti kim / apāṃ dve prāpake kiṃvā haviḥsaṃyavanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपः प्रणयतीत्युक्तेः समत्वादुभयार्थता । श्रुत्या संयवनार्थास्ता निनीतेः प्रतिप्रत्तिता

apaḥ praṇayatītyukteḥ samatvādubhayārthatā / śrutyā saṃyavanārthāstā ninīteḥ pratiprattitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठाधिकरणमारचयति- मैत्रावरुणके दण्डदानस्य प्रतिपत्तिता । उतार्थकर्मताऽद्यो ऽस्तु धारणे कृतकृत्यतः

ṣaṣṭhādhikaraṇamāracayati- maitrāvaruṇake daṇḍadānasya pratipattitā / utārthakarmatā'dyo 'stu dhāraṇe kṛtakṛtyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तोपयुक्तसंस्कारादुपयोक्तव्यसंस्क्रिया । स्थित्वा प्रैषानुवचने दण्डो ऽपेक्ष्योर्ऽथकर्म तत्

yuktopayuktasaṃskārādupayoktavyasaṃskriyā / sthitvā praiṣānuvacane daṇḍo 'pekṣyor'thakarma tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमाधिकरणमारचयति- चात्वाले कृष्णशृङ्गस्य प्रासो यः सोर्ऽथकर्म वा । प्रतिपत्तिः सार्थकत्वादाद्यो ऽन्त्यो ऽन्त्यो ऽस्तूपयोगतः

saptamādhikaraṇamāracayati- cātvāle kṛṣṇaśṛṅgasya prāso yaḥ sor'thakarma vā / pratipattiḥ sārthakatvādādyo 'ntyo 'ntyo 'stūpayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमाधिकरणमारचयति- पात्रस्यावमृथे सोमलिप्तस्य नयनं तु किम् । साधनं प्रतिपत्तिर्वा यन्ति तेनेत्यतः श्रुतेः

aṣṭamādhikaraṇamāracayati- pātrasyāvamṛthe somaliptasya nayanaṃ tu kim / sādhanaṃ pratipattirvā yanti tenetyataḥ śruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ता साधनता मैवं पुरोडाशहबिष्ट्वतः । पात्रस्य तदसंबन्धात्प्रक्षेपः प्रतिपत्तये

prāptā sādhanatā maivaṃ puroḍāśahabiṣṭvataḥ / pātrasya tadasaṃbandhātprakṣepaḥ pratipattaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवमाधिकरणमारचयति- समे यजेत देशादेरनुवादो ऽथवा विधिः । प्रयोगानुपपस्यैव प्राप्तत्वादनुवादता

navamādhikaraṇamāracayati- same yajeta deśāderanuvādo 'thavā vidhiḥ / prayogānupapasyaiva prāptatvādanuvādatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समे वा विषमे वेति पाक्षिकत्वनिवृत्तये । अप्राप्तांशानुपातेन नियमो ऽत्र विधीयते

same vā viṣame veti pākṣikatvanivṛttaye / aprāptāṃśānupātena niyamo 'tra vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमाधिकरणमारचयति- श्वेतालम्भो ऽनुवादो वा श्वैत्यस्य विधिरग्रिमः । द्रव्यद्वारेण तत्प्रप्तेः पूर्ववत्तन्नियम्यते

daśamādhikaraṇamāracayati- śvetālambho 'nuvādo vā śvaityasya vidhiragrimaḥ / dravyadvāreṇa tatprapteḥ pūrvavattanniyamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशाधिकरणमारचयति- अवघाते ऽपि नियमो देशादाविव तेन सः । प्रधानेन प्रयुक्तः स्यात्संबन्धः प्रक्रियोक्तितः

ekādaśādhikaraṇamāracayati- avaghāte 'pi niyamo deśādāviva tena saḥ / pradhānena prayuktaḥ syātsaṃbandhaḥ prakriyoktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाधिकरणमारचयति- अनिरूप्या निरूप्या वा यागहोमददातयः । त्यागादाद्यो यजिस्त्यागः प्रक्षेपो होम इष्यते

dvādaśādhikaraṇamāracayati- anirūpyā nirūpyā vā yāgahomadadātayaḥ / tyāgādādyo yajistyāgaḥ prakṣepo homa iṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाङ्क्षा यागशब्दस्य त्यागेनैव निवर्तते । यागस्योपरि होमस्य विधेः क्षेपावसानता

ākāṅkṣā yāgaśabdasya tyāgenaiva nivartate / yāgasyopari homasya vidheḥ kṣepāvasānatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वीयं द्रव्यं परित्यज्य परकीयं यथा भवेत् । तथा संपादनं दानं त्यागे ऽप्येषामियं भिदा

svīyaṃ dravyaṃ parityajya parakīyaṃ yathā bhavet / tathā saṃpādanaṃ dānaṃ tyāge 'pyeṣāmiyaṃ bhidā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदशाधिकरणमारचयति- यदातिथ्याबर्हिरेतदुपसत्स्वतिदेशनम् । साधारण्यविधिर्वाऽद्यस्तदीयस्योपसंहृतेः

trayodaśādhikaraṇamāracayati- yadātithyābarhiretadupasatsvatideśanam / sādhāraṇyavidhirvā'dyastadīyasyopasaṃhṛteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्हिः श्रुत्यैकताभानान्नातिदेशस्य लक्षणा । आतिथ्ययोपसद्भिश्व बर्हिरेतत्प्रयुज्यते

varhiḥ śrutyaikatābhānānnātideśasya lakṣaṇā / ātithyayopasadbhiśva barhiretatprayujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.