------------------ लक्षणान्यध्यायाः । द्वादशानां लक्षणानां समाहारो द्वादशलक्षणी । तादृशस्य द्वादशलक्षणोपेतस्य शास्त्रस्य धर्मो विषयः । प्रमाणादयः प्रसङ्गान्ता द्वादश पदार्थाः क्रमाद्द्वादशानामध्यायानां विषयाः । प्रथमे ऽध्याये - विध्यर्थवादादिरूपं प्रमाणं निरूपितम् । द्वितीये-यागदानादि कर्मभेदः । तृतीये - प्रयाजादीनां दर्शपूर्णमासाद्यर्थत्वेन तच्छेषत्वम् । चतुर्थे - ऽगोदोहनस्य पुरुषार्थत्वप्रयुक्त्यानुष्ठानम्, न तु क्रत्वर्थत्वप्रयुक्त्याऽ इत्येवमादयः । पञ्चमे - क्रमनियतिविधेयत्वादयः । षष्ठे - ऽकर्तुरधिकारो नान्धादेःऽ इत्यादयः । सप्तमे -"समानषितरच्छयेनेन"इत्यादिप्रत्यक्षवचनेन, अग्निहोत्रादिनाम्नानुमितवचनेन च सांमान्यतो ऽतिदेशः । अष्टमे -"सौर्ये चरुं निर्वपेत्"इत्यत्र निर्वापस्तद्धितेन देवतानिर्देश एकदेवतात्वमौषधद्रव्यकत्वमिति लिङ्गेनाऽग्नेयपुरोडाशेतिकर्तव्यतैव, नान्यस्येत्येवमादिर्विशेषतो ऽतिदेशः । नवमे - प्रकृतौ"अग्नये जुष्टं निर्वपामि"इति पठिते मन्त्रे विकृतौ सौर्यचरावग्निपदपरित्यागेन सूर्यपदप्रक्षेपेण ऽसूर्याय जुष्टं निर्वपामि ऽ इत्येवमाद्यूहः । दशमे - कृष्णलेषु चोदकप्राप्तस्यावघातस्य वितुषीकरणासंभवेन लोप इत्येवमादिर्बाधः । एकादशे - बहूनामग्नेयादीनां प्रधानानां सकृदनुष्ठितेन प्रयाजाद्यङ्गेनोपकार इति तन्त्रम् । द्वादशे - प्रधानस्य पशोरुपकारायानुष्ठितेन प्रयाजाद्यङ्गेन पश्वङ्गपुरोडाषे ऽप्युपकार इत्यादिप्रसङ्गः
------------------ lakṣaṇānyadhyāyāḥ | dvādaśānāṃ lakṣaṇānāṃ samāhāro dvādaśalakṣaṇī | tādṛśasya dvādaśalakṣaṇopetasya śāstrasya dharmo viṣayaḥ | pramāṇādayaḥ prasaṅgāntā dvādaśa padārthāḥ kramāddvādaśānāmadhyāyānāṃ viṣayāḥ | prathame 'dhyāye - vidhyarthavādādirūpaṃ pramāṇaṃ nirūpitam | dvitīye-yāgadānādi karmabhedaḥ | tṛtīye - prayājādīnāṃ darśapūrṇamāsādyarthatvena taccheṣatvam | caturthe - 'godohanasya puruṣārthatvaprayuktyānuṣṭhānam, na tu kratvarthatvaprayuktyā' ityevamādayaḥ | pañcame - kramaniyatividheyatvādayaḥ | ṣaṣṭhe - 'karturadhikāro nāndhādeḥ' ityādayaḥ | saptame -"samānaṣitaracchayenena"ityādipratyakṣavacanena, agnihotrādināmnānumitavacanena ca sāṃmānyato 'tideśaḥ | aṣṭame -"saurye caruṃ nirvapet"ityatra nirvāpastaddhitena devatānirdeśa ekadevatātvamauṣadhadravyakatvamiti liṅgenā'gneyapuroḍāśetikartavyataiva, nānyasyetyevamādirviśeṣato 'tideśaḥ | navame - prakṛtau"agnaye juṣṭaṃ nirvapāmi"iti paṭhite mantre vikṛtau sauryacarāvagnipadaparityāgena sūryapadaprakṣepeṇa 'sūryāya juṣṭaṃ nirvapāmi ' ityevamādyūhaḥ | daśame - kṛṣṇaleṣu codakaprāptasyāvaghātasya vituṣīkaraṇāsaṃbhavena lopa ityevamādirbādhaḥ | ekādaśe - bahūnāmagneyādīnāṃ pradhānānāṃ sakṛdanuṣṭhitena prayājādyaṅgenopakāra iti tantram | dvādaśe - pradhānasya paśorupakārāyānuṣṭhitena prayājādyaṅgena paśvaṅgapuroḍāṣe 'pyupakāra ityādiprasaṅgaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.