------------------ ऽयवमयश्र्चरुर्भवति ऽ ऽवाराही उपानहावुपमुञ्चते ऽ इति श्रूयते । तत्र यव शब्दमार्या दीर्घशूकेषु प्रयुञ्जते वराहशब्दं च सूकरे । म्लेच्छास्तु यवशब्दं प्रियङ्गुषु , वराहशब्दं च कृष्णशकुनौ । तथा सति लोकव्यवहारेण निश्र्चेतव्येषु शब्दार्थेष्वार्यम्लेच्छप्रसिद्ध्योः समानबलत्वादुभयविधा अष्यर्था विकल्पेन स्वीकार्या इति प्रप्ते - ब्रूमः- शास्त्रीयधर्मावबोधे शास्त्रप्रसिद्धिर्बलीयसी । प्रत्यासन्नत्वादविच्छिन्नपारम्पर्यागतत्वाच्च । शास्त्रे यवविध्यर्थवाद एवं श्रूयते - ऽ यत्रान्या ओषधयो म्लायन्ते, अथैते मोदमाना इवोतिष्ठन्ति ऽ इति । इतरौषधिविनाशकाले ऽभिवृद्धिर्घशूकेषु दृश्यते, न तु प्रियङ्गुषु । तेषामितरौषधिपरिपाकात्पूर्वे पच्यमानत्वात् । वाराहोपानद्विध्यर्थवादश्र्चैवं भवति - ऽ वराहं गावो ऽनुधावन्ति ऽ इति । गवामनुधावनं शूकरे संभवति न तु कृष्णशकुनौ । तस्माद्दीर्घशूक्दिर्यवादिशब्दार्थः । अत्र वार्तिककारः पीलुशब्दमुदाजहार । तं च म्लेच्छा हस्तिनि प्रयुञ्जते, आर्यास्तु वृक्षे । तत्राविप्लुतव्यवहारस्यार्ऽऽयेषु संभवाद्वृक्ष एव पीलुशब्दार्थः
------------------ 'yavamayaśrcarurbhavati ' 'vārāhī upānahāvupamuñcate ' iti śrūyate | tatra yava śabdamāryā dīrghaśūkeṣu prayuñjate varāhaśabdaṃ ca sūkare | mlecchāstu yavaśabdaṃ priyaṅguṣu , varāhaśabdaṃ ca kṛṣṇaśakunau | tathā sati lokavyavahāreṇa niśrcetavyeṣu śabdārtheṣvāryamlecchaprasiddhyoḥ samānabalatvādubhayavidhā aṣyarthā vikalpena svīkāryā iti prapte - brūmaḥ- śāstrīyadharmāvabodhe śāstraprasiddhirbalīyasī | pratyāsannatvādavicchinnapāramparyāgatatvācca | śāstre yavavidhyarthavāda evaṃ śrūyate - ' yatrānyā oṣadhayo mlāyante, athaite modamānā ivotiṣṭhanti ' iti | itarauṣadhivināśakāle 'bhivṛddhirghaśūkeṣu dṛśyate, na tu priyaṅguṣu | teṣāmitarauṣadhiparipākātpūrve pacyamānatvāt | vārāhopānadvidhyarthavādaśrcaivaṃ bhavati - ' varāhaṃ gāvo 'nudhāvanti ' iti | gavāmanudhāvanaṃ śūkare saṃbhavati na tu kṛṣṇaśakunau | tasmāddīrghaśūkdiryavādiśabdārthaḥ | atra vārtikakāraḥ pīluśabdamudājahāra | taṃ ca mlecchā hastini prayuñjate, āryāstu vṛkṣe | tatrāviplutavyavahārasyār''yeṣu saṃbhavādvṛkṣa eva pīluśabdārthaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.