------------------ इदमाम्नायते -"यजमानः प्रस्तरः"इति । तत्र यजमानस्य प्रस्तरशब्दो नामधेयम्, प्रस्तरस्य वा यजमानशब्दो नामधेयम् । कुतः - ऽ उद्भिदा यानेन ऽ इत्यादाविव सामानाधिकरण्यादित्येकः पक्षः । गुणविधिरित्यपरः पक्षः । तदापि यजमानकार्ये जपादौ प्रस्तरस्याचेतनस्य सामर्थ्याभावाद्गुणत्वं नास्ति । प्रस्तरकार्ये स्त्रुग्धारणादौ यजमानस्य शक्तत्वाद्यजमानरूपो गुणो विधीयते । एवं सति पश्चाच्छ्रुतस्य प्रस्तरशब्दस्य कार्यलक्षकत्वे ऽपि प्रथमश्रुतो यजमानशब्दो मुख्यवृत्तिर्भवति । न चात्र पूर्वन्यायेन स्तुतिः संभवति । अष्टाकपालद्वादशकपालयोरिव प्रस्तरयजमानयोरंशांशित्वाभावात् । "वायुर्वै क्षेपिष्ठा देवता"ऊर्जो ऽवरुध्यै"इत्यादिवत्स्तुतिरिति चेत् । न । क्षिप्रत्वादिधर्मवत्कस्यचिदुत्कर्षस्याप्रतीतेः । तस्मात् - ऽ नामगुणयोरन्यतरत्वम्"इति प्राप्ते , -- ब्रूमः- गोमहिषयोरिवार्थभेदस्यात्यन्तप्रसिद्धत्वान्नामत्वं न युक्तम् । गुणपक्षे तु - अग्नौ प्रहरणस्य प्रस्तरकार्यत्वाद्यजमाने प्रहृते सति कर्मलोपः स्यात् । तस्मात् - विधेयः प्रस्तरो यजमानशब्देन स्तूयते । यथा ऽ सिंहो देवदत्तः ऽ इत्यत्र सिंहगुणेन शौर्यादिनोपेतो देवदत्तः सिंहशब्देन स्तूयते, तथा यजमानगुणेन यागसाधनत्वेन युक्तः प्रस्तरो यजमानशब्देन स्तूयते । एवं"यजमान एककपालः"इत्यादिषु द्रष्टव्यम्
------------------ idamāmnāyate -"yajamānaḥ prastaraḥ"iti | tatra yajamānasya prastaraśabdo nāmadheyam, prastarasya vā yajamānaśabdo nāmadheyam | kutaḥ - ' udbhidā yānena ' ityādāviva sāmānādhikaraṇyādityekaḥ pakṣaḥ | guṇavidhirityaparaḥ pakṣaḥ | tadāpi yajamānakārye japādau prastarasyācetanasya sāmarthyābhāvādguṇatvaṃ nāsti | prastarakārye strugdhāraṇādau yajamānasya śaktatvādyajamānarūpo guṇo vidhīyate | evaṃ sati paścācchrutasya prastaraśabdasya kāryalakṣakatve 'pi prathamaśruto yajamānaśabdo mukhyavṛttirbhavati | na cātra pūrvanyāyena stutiḥ saṃbhavati | aṣṭākapāladvādaśakapālayoriva prastarayajamānayoraṃśāṃśitvābhāvāt | "vāyurvai kṣepiṣṭhā devatā"ūrjo 'varudhyai"ityādivatstutiriti cet | na | kṣipratvādidharmavatkasyacidutkarṣasyāpratīteḥ | tasmāt - ' nāmaguṇayoranyataratvam"iti prāpte , -- brūmaḥ- gomahiṣayorivārthabhedasyātyantaprasiddhatvānnāmatvaṃ na yuktam | guṇapakṣe tu - agnau praharaṇasya prastarakāryatvādyajamāne prahṛte sati karmalopaḥ syāt | tasmāt - vidheyaḥ prastaro yajamānaśabdena stūyate | yathā ' siṃho devadattaḥ ' ityatra siṃhaguṇena śauryādinopeto devadattaḥ siṃhaśabdena stūyate, tathā yajamānaguṇena yāgasādhanatvena yuktaḥ prastaro yajamānaśabdena stūyate | evaṃ"yajamāna ekakapālaḥ"ityādiṣu draṣṭavyam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.