भूर् भुवः स्वः ॥ इति पुरस्ताद् धोतोर् वदेद् एतद् वै ब्रह्मैतत् सत्यम् एतद् ऋतं न वा एतस्माद् ऋते यज्ञो ऽस्ति तस्माद् एवं वदितव्यम् ॥ अग्निर् ज्योतिर् ज्योतिर् अग्निः स्वाहा ॥ इति गर्भिण्या वाचा गर्भं दधाति मिथुनया वाचा मिथुनं प्रजनयति यद् वाचा च जुहोति यजुषा च तन् मिथुनं यत् तूष्णीं च जुहोति मनसा च तन् मिथुनं स्थाणुर् वै पूर्वाहुतिर् अतिहाय पूर्वाम् आहुतिम् उत्तरा होतव्या स्थाणुम् एव छम्बट्करोत्य् उत्तराहुतिर् भूयो होतव्या यज्ञस्याभिक्रान्त्यै पशून् एव पूर्वयाहुत्या स्पृणोति ब्रह्मवर्चसम् उत्तरयाग्नेयी सायम् आहुतिस् तया रेतः सिञ्चति तद् रेतः सिक्तं रात्र्यै गर्भं दधाति तत् सौर्या प्रातः प्रजनयाम् अकर् इयं होतव्याथ पराथ पुनर् अवस्तात् प्रातर् अवस्ताद् धि प्रजानां प्रजातिः प्रजननं हि सौरी तन् न सूर्क्ष्यं परापरैव होतव्या यज्ञस्याभिक्रान्त्यय् उदङ्ङ् उद्दिशति ॥ ज्योतिर् : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। अनाभो मृड धूर्ते नमस् ते अस्तु रुद्र मृड ॥ इत्य् एता वै रुद्रस्य तन्वः क्रूरा एतानि नामान्य् एताभिर् वा एष पशूञ् शमायते ता एवास्य भागधेयेन शमयत्य् अवाचीनं सायम् अवमार्ष्टि तस्मात् सायम् अवाची प्रुष्वैत्य् ऊर्ध्वं दिवोन्मार्ष्टि तस्माद् ऊर्ध्वा दिवैति पराचीनम् इव वा एतद् यद् अग्निहोत्रं यत् पुरस्ताद् याजुषं वदति धृत्या अनिर्मार्गाय यो वा अग्निहोत्रस्य वैश्वदेवं वेदाघातुक एनं पशुपतिर् भवत्य् अघातुको ऽस्य पशुपतिः पशून् प्राङ् आसीनो जुहोति देवांस् तेन प्रीणाति हुत्वोञ्शिंषति पशून् एव यजमानायोञ्शिंषत्य् उदङ्ङ् उद्दिशति रुद्रं तेन निरवदयते दक्षिणतो निमार्ष्ट्य् ओषधीश् च तेन पितॄंश् च प्रीणाति प्राश्नाति मनुष्यांस् तेन प्रीणात्य् अङ्गुल्या प्राश्नाति सदत्त्वाय न दतो गमयेद् यद् दतो गमयेत् सर्पा एनं घातुकाः स्युः सर्पान् एव शमयत्य् अहिंसायै ॥ ते : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। सदत्त्वाय : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। एद्।: यदत्त्वाय। पूषासि ॥ इति यजुर् वदेत् पशवो वै पूषा पशून् एवावरुन्द्धे ऽशान्तो वा एषो ऽप्रीतः पुरुषमेधं वा एष प्रतीक्षते यजमानम् एव हव्यं यद् अग्निहोत्रहवणीं निष्टपत्य् अशान्तस् तेनाग्निहोत्रहवणीं प्रतप्य हस्तो ऽवधेयो हस्तो वा प्रतप्याग्निहोत्रहवण्याम् अवधेयस् तेनैवैनं शमयति तेन प्रीणाति शान्त एनं प्रीतो न हिनस्तीत्थं पर्यावर्तत एवं हि यज्ञः पर्यावर्तते ऽथो अमुष्य वा एतद् आदित्यस्यावृतम् अनु पर्यावर्तते होतव्यं गार्हपत्या३न् न होतव्या३म् इति मीमांसन्ते ऽनुध्यायी वा एष रूक्षो होतव्यम् एव ॥ अग्ने गृहपते परिषद्य जुषस्व स्वाहा ॥ इति जुहुयात् तेनैवैनं शमयति तेन प्रीणात्य् अथो तेनैवैनम् अननुध्यायिनम् अरूक्षं करोत्य् अथ यत् पूर्वाम् आहुतिं हुत्वोत्तरां होष्यन् प्रतीक्षते तेनैवैनं शमयति तेन प्रीणात्य् अथो तेनैवैनम् अननुध्यायिनम् अरूक्षं करोत्य् अथ यत् पूर्वाम् आहुतिं हुत्वोत्तरां होष्यन् प्रतीक्षते तेनैवैनं शमयति तेन प्रीणात्य् अथो तेनैवैनम् अननुध्यायिनम् अरूक्षं करोत्य् अथ यद् एवास्य गृह उपह्रियते यद् एनम् अग्निम् अभिता आसीना याचन्ति तेनैवैनं शमयति तेन प्रीणात्य् अथो तेनैवैनम् अननुध्यायिनम् अरूक्षं करोति
bhūr bhuvaḥ svaḥ // iti purastād dhotor vaded etad vai brahmaitat satyam etad ṛtaṃ na vā etasmād ṛte yajño 'sti tasmād evaṃ vaditavyam // agnir jyotir jyotir agniḥ svāhā // iti garbhiṇyā vācā garbhaṃ dadhāti mithunayā vācā mithunaṃ prajanayati yad vācā ca juhoti yajuṣā ca tan mithunaṃ yat tūṣṇīṃ ca juhoti manasā ca tan mithunaṃ sthāṇur vai pūrvāhutir atihāya pūrvām āhutim uttarā hotavyā sthāṇum eva chambaṭkaroty uttarāhutir bhūyo hotavyā yajñasyābhikrāntyai paśūn eva pūrvayāhutyā spṛṇoti brahmavarcasam uttarayāgneyī sāyam āhutis tayā retaḥ siñcati tad retaḥ siktaṃ rātryai garbhaṃ dadhāti tat sauryā prātaḥ prajanayām akar iyaṃ hotavyātha parātha punar avastāt prātar avastād dhi prajānāṃ prajātiḥ prajananaṃ hi saurī tan na sūrkṣyaṃ parāparaiva hotavyā yajñasyābhikrāntyay udaṅṅ uddiśati // jyotir : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. anābho mṛḍa dhūrte namas te astu rudra mṛḍa // ity etā vai rudrasya tanvaḥ krūrā etāni nāmāny etābhir vā eṣa paśūñ śamāyate tā evāsya bhāgadheyena śamayaty avācīnaṃ sāyam avamārṣṭi tasmāt sāyam avācī pruṣvaity ūrdhvaṃ divonmārṣṭi tasmād ūrdhvā divaiti parācīnam iva vā etad yad agnihotraṃ yat purastād yājuṣaṃ vadati dhṛtyā anirmārgāya yo vā agnihotrasya vaiśvadevaṃ vedāghātuka enaṃ paśupatir bhavaty aghātuko 'sya paśupatiḥ paśūn prāṅ āsīno juhoti devāṃs tena prīṇāti hutvoñśiṃṣati paśūn eva yajamānāyoñśiṃṣaty udaṅṅ uddiśati rudraṃ tena niravadayate dakṣiṇato nimārṣṭy oṣadhīś ca tena pitṝṃś ca prīṇāti prāśnāti manuṣyāṃs tena prīṇāty aṅgulyā prāśnāti sadattvāya na dato gamayed yad dato gamayet sarpā enaṃ ghātukāḥ syuḥ sarpān eva śamayaty ahiṃsāyai // te : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. sadattvāya : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. Ed.: yadattvāya. pūṣāsi // iti yajur vadet paśavo vai pūṣā paśūn evāvarunddhe 'śānto vā eṣo 'prītaḥ puruṣamedhaṃ vā eṣa pratīkṣate yajamānam eva havyaṃ yad agnihotrahavaṇīṃ niṣṭapaty aśāntas tenāgnihotrahavaṇīṃ pratapya hasto 'vadheyo hasto vā pratapyāgnihotrahavaṇyām avadheyas tenaivainaṃ śamayati tena prīṇāti śānta enaṃ prīto na hinastītthaṃ paryāvartata evaṃ hi yajñaḥ paryāvartate 'tho amuṣya vā etad ādityasyāvṛtam anu paryāvartate hotavyaṃ gārhapatyā3n na hotavyā3m iti mīmāṃsante 'nudhyāyī vā eṣa rūkṣo hotavyam eva // agne gṛhapate pariṣadya juṣasva svāhā // iti juhuyāt tenaivainaṃ śamayati tena prīṇāty atho tenaivainam ananudhyāyinam arūkṣaṃ karoty atha yat pūrvām āhutiṃ hutvottarāṃ hoṣyan pratīkṣate tenaivainaṃ śamayati tena prīṇāty atho tenaivainam ananudhyāyinam arūkṣaṃ karoty atha yat pūrvām āhutiṃ hutvottarāṃ hoṣyan pratīkṣate tenaivainaṃ śamayati tena prīṇāty atho tenaivainam ananudhyāyinam arūkṣaṃ karoty atha yad evāsya gṛha upahriyate yad enam agnim abhitā āsīnā yācanti tenaivainaṃ śamayati tena prīṇāty atho tenaivainam ananudhyāyinam arūkṣaṃ karoti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.