अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निवर्पेत् कामाय संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरो काम आप्यते संवत्सरम् एवापत् सो ऽस्मै कामम् आप्नोति यत्कामो भवत्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् समान्तम् अभिध्रोक्ष्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सराय समम्यते संवत्सरम् एवाप्त्वा वरुणं कामम् अभिद्रुह्यत्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् सनिं प्रैश्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सराय प्रतिगृह्यते संवत्सरम् एवाप्त्वा सातां सनिं वनुते स यदा वन्वीताथाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरम् एष प्रयुङ्क्ते संवत्सर एतस्मै वनुते तम् एव भागिनम् अकस् तं व्यमौग् यं द्विश्यात् तस्मै दक्शिणां दद्यात् पाशेन वा एश चरति तम् एवास्मिन् प्रतिमुञ्चत्य् एकहायनो गौर् दक्षिणा स हि संवत्सरस्य प्रतिमाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् अनन्नम् अत्स्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरायैवैनद् अप्यधात् स यदानन्नम् अद्याद् अथाग्नये वैशवानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् यद् एवादो ऽनन्नम् अत्ति तद् अस्मै संवत्सरः स्वदयति स्वदितम् एवात्ति सीसं दक्षिणा कृष्णं वा वासो ऽनन्नं वै सीसम् अनन्नं कृष्णम् अनन्नेनैवानन्नम् अपहत्यान्नाद्यम् आत्मन् धत्ते ऽग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संग्रामम् अभिप्रयान् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरेणैवैनम् अभिप्रयात्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संग्रामं संयत्य यतरो वै संगृभाणयोर् आयतनवत्तरो भवति स जयतीयं वा अग्निर् वैश्वानर इमाम् एवायतनम् अकृतास्यां पराक्रंस्त जयति संग्रामं स यदा संग्रामं जयेद् अथाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरम् एष प्रयुङ्क्ते संवत्सर एतस्मै जयति तम् एव भागिनम् अकस् तं व्यमौग् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेतानेन राजेमान् यवान् व्रीहीन् व् आदधीयेति संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरो ऽन्नाद्यस्य प्रदाता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मा अन्नाद्यं प्रयछत्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् वारुणं यवमयम् चरुम् आमयाविनं याजयेद् वरुणगृहीतो वा एष य आमयावी वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चत्य् असौ वा आदित्यो ऽग्निर् वैश्वानरो ऽमुना वा एनम् एतं निगृहीतं वरुणो गृह्णाति तत एनं मुक्त्वा यावान् एवास्यात्मा तं वरुणान् मुञ्चति वारुणं चरुं निर्वपेद् यवमयम् इयन्तम् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं भूतिकामं याजयेद् वरुणगृहीतो वा एष यो भूतिकामो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चतीयांश् चरुर् भवत्य् एतावान् वा आत्मा यावान् एवास्यात्मा तं वरुणात् मुक्त्वासौ वा आदित्यो ऽग्निर् वैश्वानरो ऽमुम् एनम् अन्वारम्भयत्य् अमुष्यैनम् आदित्यस्य मात्रां गमयति
agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nivarpet kāmāya saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaro kāma āpyate saṃvatsaram evāpat so 'smai kāmam āpnoti yatkāmo bhavaty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet samāntam abhidhrokṣyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāya samamyate saṃvatsaram evāptvā varuṇaṃ kāmam abhidruhyaty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saniṃ praiśyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāya pratigṛhyate saṃvatsaram evāptvā sātāṃ saniṃ vanute sa yadā vanvītāthāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaram eṣa prayuṅkte saṃvatsara etasmai vanute tam eva bhāginam akas taṃ vyamaug yaṃ dviśyāt tasmai dakśiṇāṃ dadyāt pāśena vā eśa carati tam evāsmin pratimuñcaty ekahāyano gaur dakṣiṇā sa hi saṃvatsarasya pratimāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped anannam atsyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāyaivainad apyadhāt sa yadānannam adyād athāgnaye vaiśavānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped yad evādo 'nannam atti tad asmai saṃvatsaraḥ svadayati svaditam evātti sīsaṃ dakṣiṇā kṛṣṇaṃ vā vāso 'nannaṃ vai sīsam anannaṃ kṛṣṇam anannenaivānannam apahatyānnādyam ātman dhatte 'gnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmam abhiprayān saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsareṇaivainam abhiprayāty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmaṃ saṃyatya yataro vai saṃgṛbhāṇayor āyatanavattaro bhavati sa jayatīyaṃ vā agnir vaiśvānara imām evāyatanam akṛtāsyāṃ parākraṃsta jayati saṃgrāmaṃ sa yadā saṃgrāmaṃ jayed athāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaram eṣa prayuṅkte saṃvatsara etasmai jayati tam eva bhāginam akas taṃ vyamaug agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayetānena rājemān yavān vrīhīn v ādadhīyeti saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaro 'nnādyasya pradātā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smā annādyaṃ prayachaty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped vāruṇaṃ yavamayam carum āmayāvinaṃ yājayed varuṇagṛhīto vā eṣa ya āmayāvī varuṇād evainaṃ tena muñcaty asau vā ādityo 'gnir vaiśvānaro 'munā vā enam etaṃ nigṛhītaṃ varuṇo gṛhṇāti tata enaṃ muktvā yāvān evāsyātmā taṃ varuṇān muñcati vāruṇaṃ caruṃ nirvaped yavamayam iyantam agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ bhūtikāmaṃ yājayed varuṇagṛhīto vā eṣa yo bhūtikāmo varuṇād evainaṃ tena muñcatīyāṃś carur bhavaty etāvān vā ātmā yāvān evāsyātmā taṃ varuṇāt muktvāsau vā ādityo 'gnir vaiśvānaro 'mum enam anvārambhayaty amuṣyainam ādityasya mātrāṃ gamayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेद् यस्य सजाता वीयायुर् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनान् वीर्येण पुनर् उपास्यत ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेद् भ्रातृव्यवान् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनान् वीर्येणाभिभवत्य् ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् प्रजाकामो यो ऽलं प्रजायै सन् प्रजां न विन्देत प्रजापतेर् वा इन्द्राग्नी प्रजाम् अपागूहतां ता एतेन भागधेयेनोपाधावत् ता अस्मै प्रजां पुनर् अदत्ताम् इन्द्राग्नी खलु वा एतस्य प्रजाम् उपगूहतो यो ऽलं प्रजायै सन् प्रजां न विन्दते ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै प्रजां पुनर् दत्तो विन्दद्वती याज्यानुवाक्ये भवतो वित्त्या एवैन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामम् अभिप्रयान् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनं वीर्येणाभिप्रयात्य् ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामं संयत्यौजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनं वीर्येण जयति स यदा संग्रामं जयेद् अथैन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेद् ओजसा वा एष वीर्येण व्हृध्यते यः संग्रामं जयत्य् ओजो वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनं वीर्येण समर्धयत ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेत् पौष्णं चरुं जनताम् अभिप्रयान् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैनैनां वीर्येणाभिप्रयाति पुषा वीर्यस्यानुप्रदाता सो ऽस्मै विर्यम् अनुप्रयछत्य् ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् पौष्णं चरुं क्षेत्रस्य पतये चरुं क्षेत्रम् अध्यवस्यन्न् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवास्मै वीर्येण लोकं विन्दतः पूषा वीर्यस्यानुप्रदाता सो ऽस्मै वीर्यम् अनुप्रयछतीयं क्षेत्रस्य पत्न्य् अस्याम् एव प्रतितिष्ठति ॥म्स् २,१।१॥म्स् २,१।२
aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarped yasya sajātā vīyāyur ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivainān vīryeṇa punar upāsyata aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarped bhrātṛvyavān ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivainān vīryeṇābhibhavaty aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet prajākāmo yo 'laṃ prajāyai san prajāṃ na vindeta prajāpater vā indrāgnī prajām apāgūhatāṃ tā etena bhāgadheyenopādhāvat tā asmai prajāṃ punar adattām indrāgnī khalu vā etasya prajām upagūhato yo 'laṃ prajāyai san prajāṃ na vindate tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai prajāṃ punar datto vindadvatī yājyānuvākye bhavato vittyā evaindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmam abhiprayān ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivainaṃ vīryeṇābhiprayāty aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmaṃ saṃyatyaujo vai vīryam indrāgnī ojasaivainaṃ vīryeṇa jayati sa yadā saṃgrāmaṃ jayed athaindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarped ojasā vā eṣa vīryeṇa vhṛdhyate yaḥ saṃgrāmaṃ jayaty ojo vīryam indrāgnī ojasaivainaṃ vīryeṇa samardhayata aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarpet pauṣṇaṃ caruṃ janatām abhiprayān ojo vai vīryam indrāgnī ojasainaināṃ vīryeṇābhiprayāti puṣā vīryasyānupradātā so 'smai viryam anuprayachaty aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet pauṣṇaṃ caruṃ kṣetrasya pataye caruṃ kṣetram adhyavasyann ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivāsmai vīryeṇa lokaṃ vindataḥ pūṣā vīryasyānupradātā so 'smai vīryam anuprayachatīyaṃ kṣetrasya patny asyām eva pratitiṣṭhati //MS 2,1.1//MS 2,1.2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नीषोमीयम् एकादशकपालं निर्वपेद् ब्राह्मणः कामायाग्नीषोमीयो वै ब्राह्मणो देवतया स्वाम् एव देवतां कामाय भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै कामं समर्धयतो यत्कामो भवत्य् अग्नीषोमीयम् एकादशकपालं निर्वपेद् ब्राह्मणं भूतिकामं याजयेद् देवा वै सत्रम् आसत कुरुक्षेत्रे ऽग्निः सोमा इन्द्रस् ते ऽब्रुवन् यतमं नः प्रथमं यस ऋछात् तं नः सहेति तेषां वै सोमं यश आर्छत् तम् अभिसमगछन्त तस्मात् सोमम् अभिसंगछन्ते स हि यशस्वितमस् तद् वै सोमो न्यकामयत स गिरिम् अगछत् तम् अग्निर् अन्वगछत् तौ गिरा अग्नीषोमौ समभवतां तस्मात् सददि गिरा अग्निर् दहति गिरौ सोमः स वा इन्द्रः शिथिर इवामन्यत सो ऽग्नीषोमा अन्वगछत् ता अब्रवीद् याजयतं मेति तं वा एतयाग्नीषोमा अयाजयतां तस्मिंस् तेजो ऽग्निर् अदधाद् इन्द्रियं सोमस् तता इन्द्रो ऽभवद् यो भूतिकामः स्यात् तम् एतया याजयेत् तेज एवास्मिन्न् अग्निर् दधातीन्द्रियं सोमो भवत्य् एवाग्नीषोमीयम् एकादशकपालं निर्वपेञ् श्यामाकं वसन्ता ब्रह्मवर्चसकामो ऽग्नीषोमौ वै ब्रह्मवर्चसस्य प्रदातारौ ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै ब्रह्मवर्चसं प्रयछतस् वसन्ता यजेत वसन्तो वै ब्राह्मणस्य ऋतुः स्व एवास्मा ऋतौ ब्रह्मवर्चसं प्रयछतो यत् पुरोडाशस् तेनाग्नेयो यञ् श्यामाकस् तेन सौम्यः सर्वम् एवाग्नीषोमाभ्यां हव्यं संप्रादात् ता अस्मै सर्वं ब्रह्मवर्चसं प्रयछतः सौमाग्नी संयाज्ये स्यातां तेजो वा अग्निर् इन्द्रियं सोमस् तेजसा च वावास्मा एतद् इन्द्रियेण चोभयतो ब्रह्मवर्चसं परिगृह्णाति सौमापौष्णं चरुं निर्वपेन् नेमपिष्टं पशुकामः सोमो वै रेतोधाः पूषा पशूनां प्रजनयिता सोम एवास्मै रेतो दधाति पूषा पशून् प्रजनयति सौमेन्द्रं चरुं निर्वपेत् पुरोधाकामः सौम्यो वै ब्राह्मणो देवतयैन्द्रो राजन्यो ऽनपदोष्यं खलु वै सोमः प्रयछति तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मा अनपदोष्यं राष्ट्रं प्रयछत्य् आग्निवारुणं चरुं निर्वपेत् समान्तम् अभिद्रुह्यामयावी वानृतं वा एष करोति यः समान्तम् अभिद्रुह्यति देवता वा एष आरद्यो ऽनृतं करोत्य् अग्निर् वै सर्वा देवता अत्र वै सापि देवता याम् आरत् तत एनं मुञ्चति यद् वारुणो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चति तत् काजवं वा एतत् क्रियते सर्वस्यावेष्टिः सर्वस्य प्रायश्चित्तिः
agnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nirvaped brāhmaṇaḥ kāmāyāgnīṣomīyo vai brāhmaṇo devatayā svām eva devatāṃ kāmāya bhāgadheyenopāsarat tā asmai kāmaṃ samardhayato yatkāmo bhavaty agnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nirvaped brāhmaṇaṃ bhūtikāmaṃ yājayed devā vai satram āsata kurukṣetre 'gniḥ somā indras te 'bruvan yatamaṃ naḥ prathamaṃ yasa ṛchāt taṃ naḥ saheti teṣāṃ vai somaṃ yaśa ārchat tam abhisamagachanta tasmāt somam abhisaṃgachante sa hi yaśasvitamas tad vai somo nyakāmayata sa girim agachat tam agnir anvagachat tau girā agnīṣomau samabhavatāṃ tasmāt sadadi girā agnir dahati girau somaḥ sa vā indraḥ śithira ivāmanyata so 'gnīṣomā anvagachat tā abravīd yājayataṃ meti taṃ vā etayāgnīṣomā ayājayatāṃ tasmiṃs tejo 'gnir adadhād indriyaṃ somas tatā indro 'bhavad yo bhūtikāmaḥ syāt tam etayā yājayet teja evāsminn agnir dadhātīndriyaṃ somo bhavaty evāgnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nirvapeñ śyāmākaṃ vasantā brahmavarcasakāmo 'gnīṣomau vai brahmavarcasasya pradātārau tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai brahmavarcasaṃ prayachatas vasantā yajeta vasanto vai brāhmaṇasya ṛtuḥ sva evāsmā ṛtau brahmavarcasaṃ prayachato yat puroḍāśas tenāgneyo yañ śyāmākas tena saumyaḥ sarvam evāgnīṣomābhyāṃ havyaṃ saṃprādāt tā asmai sarvaṃ brahmavarcasaṃ prayachataḥ saumāgnī saṃyājye syātāṃ tejo vā agnir indriyaṃ somas tejasā ca vāvāsmā etad indriyeṇa cobhayato brahmavarcasaṃ parigṛhṇāti saumāpauṣṇaṃ caruṃ nirvapen nemapiṣṭaṃ paśukāmaḥ somo vai retodhāḥ pūṣā paśūnāṃ prajanayitā soma evāsmai reto dadhāti pūṣā paśūn prajanayati saumendraṃ caruṃ nirvapet purodhākāmaḥ saumyo vai brāhmaṇo devatayaindro rājanyo 'napadoṣyaṃ khalu vai somaḥ prayachati tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smā anapadoṣyaṃ rāṣṭraṃ prayachaty āgnivāruṇaṃ caruṃ nirvapet samāntam abhidruhyāmayāvī vānṛtaṃ vā eṣa karoti yaḥ samāntam abhidruhyati devatā vā eṣa āradyo 'nṛtaṃ karoty agnir vai sarvā devatā atra vai sāpi devatā yām ārat tata enaṃ muñcati yad vāruṇo varuṇād evainaṃ tena muñcati tat kājavaṃ vā etat kriyate sarvasyāveṣṭiḥ sarvasya prāyaścittiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौमारौद्रं घृते चरुं निर्वपेञ् शुक्लानां व्रीहीणां ब्रह्मवर्चसकामः स्वर्भानुर् वा आसुरः सूर्यं तमसाविध्यत् तं सोमारुद्रा अभिषज्यतां तस्य वा एतेनैव शमलम् अपाहताम् एतेनास्मिंस् तेजो ऽधत्तां यो ब्रह्मवर्चसकामः स्यात् तम् एतया याजयेच् छमलम् एवास्यापहन्ति तेजो ऽस्मिन् दधातीयांश् चरुर् भवत्य् एतावान् वा आत्मा यावान् एवास्यात्मा तावद् अस्मिंस् तेजो दधाति शुक्ला व्रीहयो भवन्ति श्वेता गा आज्याय दुहन्ति तेज एवैतत् संभ्रियते घृतं प्रोक्षणं भवति घृतेन मार्जयन्ते घृते भवति भूय एवासिम्ंस् तेजो दधाति यस्या रात्र्याः प्रातर् यक्ष्यमाणः स्यान् नास्य तां रात्रीम् अपो गृहान् प्रहरेयुर् आपो वै शान्तिः शमयेयुर् एव परिश्रिते याजयन्ति तेजसः परिगृहीत्यै साकं रश्मिभिः प्रचरन्ति साकम् एवास्य रस्मिभिः शमलम् अपघ्नन्ति तिष्यापूर्णमासे याजयेत् सोमो वै चन्द्रमा रुद्रस् तिष्यः संप्रत्य् एवैना उपासरत् प्राचीनं वै सौमीर् ओषधयः प्रतीचीनं रौद्रीर् न हि प्राचीनं शुष्यन्ति शुष्यन्ति प्रतीचीनं मनोर् ऋचो भवन्ति मनुर् वै यत् किंचावदत् तद् भेषजम् एवावदत् तद् भेषजत्वायैवैताः शक्वरीर् भवन्ति शक्त्यै नाराशंसीर् भवन्ति शान्त्यै किलासत्वाद् वा एतस्य भयम् अति ह्य् अपहन्ति सौमापौष्णं चरुं निर्वपेन् नेमपिष्टं पशुकामः सौम्यो वै ब्राह्मणो देवतया पशवः पूषा स्वां वा एतद् देवतां पशुभिर् बंहयते त्वचम् एवाकृत
saumāraudraṃ ghṛte caruṃ nirvapeñ śuklānāṃ vrīhīṇāṃ brahmavarcasakāmaḥ svarbhānur vā āsuraḥ sūryaṃ tamasāvidhyat taṃ somārudrā abhiṣajyatāṃ tasya vā etenaiva śamalam apāhatām etenāsmiṃs tejo 'dhattāṃ yo brahmavarcasakāmaḥ syāt tam etayā yājayec chamalam evāsyāpahanti tejo 'smin dadhātīyāṃś carur bhavaty etāvān vā ātmā yāvān evāsyātmā tāvad asmiṃs tejo dadhāti śuklā vrīhayo bhavanti śvetā gā ājyāya duhanti teja evaitat saṃbhriyate ghṛtaṃ prokṣaṇaṃ bhavati ghṛtena mārjayante ghṛte bhavati bhūya evāsimṃs tejo dadhāti yasyā rātryāḥ prātar yakṣyamāṇaḥ syān nāsya tāṃ rātrīm apo gṛhān prahareyur āpo vai śāntiḥ śamayeyur eva pariśrite yājayanti tejasaḥ parigṛhītyai sākaṃ raśmibhiḥ pracaranti sākam evāsya rasmibhiḥ śamalam apaghnanti tiṣyāpūrṇamāse yājayet somo vai candramā rudras tiṣyaḥ saṃpraty evainā upāsarat prācīnaṃ vai saumīr oṣadhayaḥ pratīcīnaṃ raudrīr na hi prācīnaṃ śuṣyanti śuṣyanti pratīcīnaṃ manor ṛco bhavanti manur vai yat kiṃcāvadat tad bheṣajam evāvadat tad bheṣajatvāyaivaitāḥ śakvarīr bhavanti śaktyai nārāśaṃsīr bhavanti śāntyai kilāsatvād vā etasya bhayam ati hy apahanti saumāpauṣṇaṃ caruṃ nirvapen nemapiṣṭaṃ paśukāmaḥ saumyo vai brāhmaṇo devatayā paśavaḥ pūṣā svāṃ vā etad devatāṃ paśubhir baṃhayate tvacam evākṛta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: अति सौमारौद्रं चरुं निर्वपेत् कृष्णानां व्रीहीणाम् अभिचरन् सौमीर् वा ओषधयस् तत एनं निर्याच्य रुद्रायास्य पशून् अपिदधाति कृष्णा व्रीहयो भवन्ति तमो वै कृष्णं मृत्युस् तमो मृत्युनैवैनं ग्राहयति शरमयं बर्हिर् भवति वैभीदक इध्मः शृणाद् इति शरमयं बर्हिर् भवति विभत्त्यै वैभीदक इध्मः सौमारौद्रं चरुं निर्वपेद् उदश्वित्य् अविचितानां व्रीहीणां यः कामयेत द्वितीयम् अस्य लोके जनेयम् इति सौमीर् वा इमाः प्रजा द्वितीयम् एवास्य लोके जनयति नेमं शरमयं बर्हिर् भवति नेमम् अशरमयं नेमो वैभीदक इध्मो नेमो ऽवैभीदको द्वितीयम् एवास्य लोके जनयति सौमारौद्रीम् आमिक्षां निर्वपेद् आमयाविनं याजयेद् आग्नेयो वै प्रमीतः सौम्यो जीवन्न् उभयत एवैनं निःक्रीणाति पयो वै पुरुषः पय एतस्यामयति पयसैवास्य पयो निःक्रीणात्य् अपिनद्धाक्षो होता स्यात् तम् अरण्यं पराणीय विक्शापयेत् तस्मा अनड्वाहं दद्यात् तं घ्नीत तस्याश्नीयाद् यत् तस्य नाश्नीयात् प्रमीयेत
ati : FN emended. Ed.: ati saumāraudraṃ caruṃ nirvapet kṛṣṇānāṃ vrīhīṇām abhicaran saumīr vā oṣadhayas tata enaṃ niryācya rudrāyāsya paśūn apidadhāti kṛṣṇā vrīhayo bhavanti tamo vai kṛṣṇaṃ mṛtyus tamo mṛtyunaivainaṃ grāhayati śaramayaṃ barhir bhavati vaibhīdaka idhmaḥ śṛṇād iti śaramayaṃ barhir bhavati vibhattyai vaibhīdaka idhmaḥ saumāraudraṃ caruṃ nirvaped udaśvity avicitānāṃ vrīhīṇāṃ yaḥ kāmayeta dvitīyam asya loke janeyam iti saumīr vā imāḥ prajā dvitīyam evāsya loke janayati nemaṃ śaramayaṃ barhir bhavati nemam aśaramayaṃ nemo vaibhīdaka idhmo nemo 'vaibhīdako dvitīyam evāsya loke janayati saumāraudrīm āmikṣāṃ nirvaped āmayāvinaṃ yājayed āgneyo vai pramītaḥ saumyo jīvann ubhayata evainaṃ niḥkrīṇāti payo vai puruṣaḥ paya etasyāmayati payasaivāsya payo niḥkrīṇāty apinaddhākṣo hotā syāt tam araṇyaṃ parāṇīya vikśāpayet tasmā anaḍvāhaṃ dadyāt taṃ ghnīta tasyāśnīyād yat tasya nāśnīyāt pramīyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेद् अभिचरन्न् अभिचर्यमाणो वा सरस्वतीम् अप्य् आज्यस्य यजेद् अग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य देवताः प्रतिचरति विष्णुर् यज्ञो यज्ञेन यज्ञं वाक् सरस्वती वाचा वाचं तद् अभिचर्याभिप्रायुक्ताथो प्रतिचर्यात्य् एव प्रायुक्ताग्नावैष्णवं घृते चरुं निर्वपेच् चक्षुष्कामो ऽग्निर् वै मनुष्याणां चक्षुषः प्रदाता विष्णुर् देवानाम् एतौ वै चक्षुषः प्रदातारौ ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै चक्षुः प्रयछतो धेन्वा वै घृतं पयो ऽनडुहस् तण्डुलास् तन् मिथुनं मिथुनं चक्षुर् मिथुनेनैवास्मै मिथुनं चक्षुर् जनयतः पयो वै घृतं पयश् चक्षुः पयसैवास्मै पयश् चक्षुर् जनयतस् तेजो वै घृतं तेजश् चक्षुस् तेजसैवास्मै तेजश् चक्षुर् जनयतो हिरण्यं ददात्य् आयुर् वै हिरण्यम् आयुश् चक्षुर् आयुषैवास्मा आयुश् चक्षुर् दधाति शतमानं भवति शतायुर् वै पुरुषः शतवीर्य आयुर् एव वीर्यम् आप्नोत्य् आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेद् अभिचर्यमाणो ऽग्निर् वै सर्वा देवता विष्णुर् यज्ञो देवताश् चैव यज्ञं चास्तृत्यै मध्यतः प्रविशत्य् आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामे सरस्वतीम् अप्य् आज्यस्य यजेद् अग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य देवताः प्रणुदते विष्णुर् यज्ञो यज्ञेन यज्ञं वाक् सरस्वती वाचा वाचं यदि मन्येत प्रति पुरस्ताच् चरन्तीति द्वे पुरोनुवाक्ये कुर्याद् एकां याज्यां समम् एव द्वाभ्यां क्रियते ऽत्य् एकया प्रयुङ्क्त आग्नावैष्णवं प्रातर् अष्टाकपालं निर्वपेत् सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुम् आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं मध्यंदिने सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुम् आग्नावैष्णवं द्वादशकपालम् अपराह्णे सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुं यस्य भ्रातृव्यः सोमेन यजेताग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य देवता आप्नोति विष्णुर् यज्ञो यज्ञेन यज्ञं वाक् सरस्वती वाचा वाचं ब्रह्म बृहस्पतिर् ब्रह्मणैवास्य ब्रह्माप्नोति कपालैश् छन्दांसि पुरोडाशैः सवनानि मैत्रावरुणम् एककपालं निर्वपेत् पयस्यां वानूबन्ध्याम् एवैतेनाप्नोति सैषाध्वरकल्पेष्टिर् यज्ञम् एवैतयाप्नोति
āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvaped abhicarann abhicaryamāṇo vā sarasvatīm apy ājyasya yajed agnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya devatāḥ praticarati viṣṇur yajño yajñena yajñaṃ vāk sarasvatī vācā vācaṃ tad abhicaryābhiprāyuktātho praticaryāty eva prāyuktāgnāvaiṣṇavaṃ ghṛte caruṃ nirvapec cakṣuṣkāmo 'gnir vai manuṣyāṇāṃ cakṣuṣaḥ pradātā viṣṇur devānām etau vai cakṣuṣaḥ pradātārau tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai cakṣuḥ prayachato dhenvā vai ghṛtaṃ payo 'naḍuhas taṇḍulās tan mithunaṃ mithunaṃ cakṣur mithunenaivāsmai mithunaṃ cakṣur janayataḥ payo vai ghṛtaṃ payaś cakṣuḥ payasaivāsmai payaś cakṣur janayatas tejo vai ghṛtaṃ tejaś cakṣus tejasaivāsmai tejaś cakṣur janayato hiraṇyaṃ dadāty āyur vai hiraṇyam āyuś cakṣur āyuṣaivāsmā āyuś cakṣur dadhāti śatamānaṃ bhavati śatāyur vai puruṣaḥ śatavīrya āyur eva vīryam āpnoty āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvaped abhicaryamāṇo 'gnir vai sarvā devatā viṣṇur yajño devatāś caiva yajñaṃ cāstṛtyai madhyataḥ praviśaty āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme sarasvatīm apy ājyasya yajed agnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya devatāḥ praṇudate viṣṇur yajño yajñena yajñaṃ vāk sarasvatī vācā vācaṃ yadi manyeta prati purastāc carantīti dve puronuvākye kuryād ekāṃ yājyāṃ samam eva dvābhyāṃ kriyate 'ty ekayā prayuṅkta āgnāvaiṣṇavaṃ prātar aṣṭākapālaṃ nirvapet sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ carum āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ madhyaṃdine sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ carum āgnāvaiṣṇavaṃ dvādaśakapālam aparāhṇe sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ caruṃ yasya bhrātṛvyaḥ somena yajetāgnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya devatā āpnoti viṣṇur yajño yajñena yajñaṃ vāk sarasvatī vācā vācaṃ brahma bṛhaspatir brahmaṇaivāsya brahmāpnoti kapālaiś chandāṃsi puroḍāśaiḥ savanāni maitrāvaruṇam ekakapālaṃ nirvapet payasyāṃ vānūbandhyām evaitenāpnoti saiṣādhvarakalpeṣṭir yajñam evaitayāpnoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्निमारुतं चरुं निर्वपेद् वृष्टिकामः समान्या मृदश् चरुं च कुर्युः कुम्भं च यस्मिन्न् एवाग्नौ चरुं पचेयुस् तस्मिन् कुम्भं धूपयेयुर् धूमो वा अस्यामूं गछति नार्चिस् तस्माद् एतं धूपयन्ति न पचन्ति यदा हवींश्य् आसादयेयुर् अथ दक्षिणायां श्रोण्यां कुम्भम् आसाद्योदकेन पूरयेयुर् यदि पुरा संस्थानाद् वीर्येताद्य वर्षिष्यतीति ब्रूयाद् यदि संस्थिते श्वो व्रष्टेति ब्रूयाद् यदि चिरम् इव वीर्येत नाद्धा विद्मेति ब्रूयाद् अग्निर् वा इतो वृष्टिम् ईट्टे मरुतो ऽमुतश् च्यावयन्त्य् एते वै वृष्ट्याः प्रदातारस् तान् एव भागधेयेनोपासरत् ते ऽस्मै वृष्टिं प्रयछन्ति मारुतं चरुं निर्वपेत् पयसि प्रैयङ्गवं ग्रामकामो वा पशुकामो वा पृश्नीनां गवां दुग्धे पृश्नीनां गवाम् आज्यं स्यात् तत्रापि गोमूत्रस्याश्चोतयेयुः पृश्निर् वै यद् अदुहत् स प्रियङ्गुर् अभवद् इयं वै पृश्निर् वाग् वा तस्या वा एतत् पयो यत् प्रियङ्गवः स्वेनैवैनां पयसाछैति प्रियवती याज्यानुवाक्ये भवतः प्रियम् एनं सजातानां करोति द्विपदा च चतुष्पदा च भवतो द्विपदश् चैवास्मै चतुष्पदश् च पशून् अवरुन्द्धे यथा वत्स ऊधर् अभ्यायछति वत्सं वा गौर् एवम् एनं सजाता अभ्यायछन्ति मारुतं त्रयोदशकपालं निर्वपेद् यस्य यमौ पुत्रौ गावौ वा जायेयातां निर्वीरतां वै पुरुषो यमो जात आशास्ते ऽपशुतां गौर् यत् त्रयोदशं प्रजापतिर् वै त्रयोदशं प्रजापतिम् एवाप्नोति यद् द्वादशं संवत्सरात् तेन यद् गायत्र्य् अनुवाक्या संवत्सरात् तेन यज् जगती याज्या पशुभ्यस् तेन यन् मारुतीष्टिः पशुभ्यस् तेन मारुतं सप्तकपालं निर्वपेद् यत्र विड् राजानं जिज्यासेद् अगस्त्यस्य कयाशुभीयं सामिधेनीश् च स्युर् याज्यानुवाक्याश् चागस्त्यो वै मरुद्भ्य उक्ष्णः प्रौक्षत् तान् इन्द्रायालभत ते वज्रम् आदायाभ्यपतंस् तान् वा एतेनाशमयत् तञ् शमयत्य् एवैतेन सप्तकपालो भवति सप्त हि मरुतो विञ् मरुतः स्वेनैवैनान् भागधेयेन शमयति
āgnimārutaṃ caruṃ nirvaped vṛṣṭikāmaḥ samānyā mṛdaś caruṃ ca kuryuḥ kumbhaṃ ca yasminn evāgnau caruṃ paceyus tasmin kumbhaṃ dhūpayeyur dhūmo vā asyāmūṃ gachati nārcis tasmād etaṃ dhūpayanti na pacanti yadā havīṃśy āsādayeyur atha dakṣiṇāyāṃ śroṇyāṃ kumbham āsādyodakena pūrayeyur yadi purā saṃsthānād vīryetādya varṣiṣyatīti brūyād yadi saṃsthite śvo vraṣṭeti brūyād yadi ciram iva vīryeta nāddhā vidmeti brūyād agnir vā ito vṛṣṭim īṭṭe maruto 'mutaś cyāvayanty ete vai vṛṣṭyāḥ pradātāras tān eva bhāgadheyenopāsarat te 'smai vṛṣṭiṃ prayachanti mārutaṃ caruṃ nirvapet payasi praiyaṅgavaṃ grāmakāmo vā paśukāmo vā pṛśnīnāṃ gavāṃ dugdhe pṛśnīnāṃ gavām ājyaṃ syāt tatrāpi gomūtrasyāścotayeyuḥ pṛśnir vai yad aduhat sa priyaṅgur abhavad iyaṃ vai pṛśnir vāg vā tasyā vā etat payo yat priyaṅgavaḥ svenaivaināṃ payasāchaiti priyavatī yājyānuvākye bhavataḥ priyam enaṃ sajātānāṃ karoti dvipadā ca catuṣpadā ca bhavato dvipadaś caivāsmai catuṣpadaś ca paśūn avarunddhe yathā vatsa ūdhar abhyāyachati vatsaṃ vā gaur evam enaṃ sajātā abhyāyachanti mārutaṃ trayodaśakapālaṃ nirvaped yasya yamau putrau gāvau vā jāyeyātāṃ nirvīratāṃ vai puruṣo yamo jāta āśāste 'paśutāṃ gaur yat trayodaśaṃ prajāpatir vai trayodaśaṃ prajāpatim evāpnoti yad dvādaśaṃ saṃvatsarāt tena yad gāyatry anuvākyā saṃvatsarāt tena yaj jagatī yājyā paśubhyas tena yan mārutīṣṭiḥ paśubhyas tena mārutaṃ saptakapālaṃ nirvaped yatra viḍ rājānaṃ jijyāsed agastyasya kayāśubhīyaṃ sāmidhenīś ca syur yājyānuvākyāś cāgastyo vai marudbhya ukṣṇaḥ praukṣat tān indrāyālabhata te vajram ādāyābhyapataṃs tān vā etenāśamayat tañ śamayaty evaitena saptakapālo bhavati sapta hi maruto viñ marutaḥ svenaivainān bhāgadheyena śamayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालं राजन्यं भूतिकामं याजयेद् ऐन्द्रो वै राजन्यो देवतया मारुती विड् इन्द्रियेनैवास्मै विशम् उपयुनक्त्य् अनुकाम् अस्मै विशम् अविवादिनीं करोत्य् ऐन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालं यः कामयेत विशे च क्षत्राय च समदं कुर्याम् इत्य् ऐन्द्रस्यैन्द्रीम् अनूच्य मारुत्या यजेन् मारुतस्य मारुतीम् अनूच्यैन्द्र्या यजेत् स्व एवैभ्यो भागधेये समदं करोति यदि कामयेतातुर्मुह्यं स्याद् इति पूर्वार्धे ऽन्यां जनताया गां निदध्याज् जघनार्धे ऽन्याम् अपि ते संगछेते तावद् अतुर्मुह्यं भवति यदि कामयेत कल्पेतेत्य् एते एव हविषी निरुप्य यथायथं यजेत् कल्पते ऽहैन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालम् अभिचरन्न् उपरिष्टाद् ऐन्द्रस्यावद्येद् अधस्तान् मारुतस्योभयत एवैनान् आदीपयति ज्येष्ठतश् च कनिष्ठतश् चैन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतीम् आमिक्षां राजन्यं ग्रामकामं याजयेन् मध्य आमिक्षायाः पुरोडाशं निधायोभयस्यावद्येत् क्षत्रं वा इन्द्रो विण् मरुतो विशं वा एतन् मध्यतः प्रविशति पर्यूहम् अवद्यति विशैवैनं पर्यूहति मारुतम् एकविंशतिकपालं निर्वपेद् अभिचरन् देवविशा वै मरुतो न वै विशा प्रत्तं घ्नन्ति देवविश एवैनं निर्याच्य स्तृणुते तं बर्हिषदं कृत्वा समया स्फ्येन विहन्यात् ॥ इदम् अहम् अमुष्यामुष्यायणस्येन्द्रवज्रेण शिरश् छिनद्मि ॥ इतीन्द्रवज्रेनैवास्य शिरश् छिनत्त्य् अथ यत् स्फ्यो वज्रो वै स्फ्यो वज्रेणैवैनं स्तृणुते ॥ एना व्याघ्रं परिषस्वजानाः सिंहं मृजन्ति महते धनाय । महिषं नः सुभ्वं तस्थिवांसं मर्मृज्यन्ते द्वीपिनम् अप्स्व् अन्तः ॥ इति वज्रो वा आपो यद् एतद् अप्सुमद् यजुर् भवति वज्रेणैवैनं स्तृणुते
aindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālaṃ rājanyaṃ bhūtikāmaṃ yājayed aindro vai rājanyo devatayā mārutī viḍ indriyenaivāsmai viśam upayunakty anukām asmai viśam avivādinīṃ karoty aindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālaṃ yaḥ kāmayeta viśe ca kṣatrāya ca samadaṃ kuryām ity aindrasyaindrīm anūcya mārutyā yajen mārutasya mārutīm anūcyaindryā yajet sva evaibhyo bhāgadheye samadaṃ karoti yadi kāmayetāturmuhyaṃ syād iti pūrvārdhe 'nyāṃ janatāyā gāṃ nidadhyāj jaghanārdhe 'nyām api te saṃgachete tāvad aturmuhyaṃ bhavati yadi kāmayeta kalpetety ete eva haviṣī nirupya yathāyathaṃ yajet kalpate 'haindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālam abhicarann upariṣṭād aindrasyāvadyed adhastān mārutasyobhayata evainān ādīpayati jyeṣṭhataś ca kaniṣṭhataś caindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutīm āmikṣāṃ rājanyaṃ grāmakāmaṃ yājayen madhya āmikṣāyāḥ puroḍāśaṃ nidhāyobhayasyāvadyet kṣatraṃ vā indro viṇ maruto viśaṃ vā etan madhyataḥ praviśati paryūham avadyati viśaivainaṃ paryūhati mārutam ekaviṃśatikapālaṃ nirvaped abhicaran devaviśā vai maruto na vai viśā prattaṃ ghnanti devaviśa evainaṃ niryācya stṛṇute taṃ barhiṣadaṃ kṛtvā samayā sphyena vihanyāt // idam aham amuṣyāmuṣyāyaṇasyendravajreṇa śiraś chinadmi // itīndravajrenaivāsya śiraś chinatty atha yat sphyo vajro vai sphyo vajreṇaivainaṃ stṛṇute // enā vyāghraṃ pariṣasvajānāḥ siṃhaṃ mṛjanti mahate dhanāya / mahiṣaṃ naḥ subhvaṃ tasthivāṃsaṃ marmṛjyante dvīpinam apsv antaḥ // iti vajro vā āpo yad etad apsumad yajur bhavati vajreṇaivainaṃ stṛṇute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नये पथिकृते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यस्य प्रज्ञातेष्टिर् अतिपद्येत बहिष्पथं वा एष एति यस्य प्रज्ञतेष्टिर् अतिपद्यते ऽग्निर् वै देवानां पथिकृत् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं पन्थाम् अपिनयत्य् अनड्वान् दक्षिणा स हि पन्थाम् अपिवहत्य् अग्नये व्रतपतये ऽष्टाकपालं निर्वपेद् य आहिताग्निः सन् प्रवसेद् बहु वा एष व्रतम् अतिपादयति य आहिताग्निः सन् प्रवसति व्रत्ये ह्य् अहनि स्त्रियं वोपैति मांसं वाश्नात्य् अग्निर् वै देवानां व्रतपतिस् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं व्रतम् आलम्भयत्य् अग्नये व्रतभृते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् य आहिताग्निः सन्न् अश्रु कुर्याद् आनीतो वा एष देवानां य आहिताग्निस् तस्माद् एतेनाश्रु न कर्तवै न हि देवा अश्रु कुर्वन्त्य् अग्निर् वै देवानां व्रतभृद् अग्निम् एतस्य व्रतम् अगंस् तस्माद् एवाधिव्रतम् आलभते ऽग्नये यविष्ठायाष्टाकपालं निर्वपेद् अभिचर्यमाणो याभिर् एवैनम् इतरः प्रयुक्तिभिर् अभिप्रयुङ्क्ते ता अस्माद् यविष्ठो योयावाग्नये वाजसृते ऽष्टाकपालं निर्वपेत् संग्रामे वाजं वा एष सिसीर्षति यः संग्रामं जिगीषत्य् अग्निर् वै देवानां वाजसृत् तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै वाजं धावत्य् अग्नये ऽनीकवते ऽटाकपालं निर्वपेत् संग्रामे यद्र्यग् वा अग्नेर् अनीकम् एति न तत् प्रतिधृषे ऽग्निर् एवास्मा अनीकानि जयति विष्णुम् अप्य् आज्यस्य यजेद् अतो वै विष्णुर् इमांल् लोकान् उदजयद् विष्णोर् एवोज्जितिम् अन्व् इमांल् लोकान् उज्जयति प्रैभ्यो लोकेभ्यो भ्रातृव्यं नुदते ऽग्नये रुद्रवते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यः कामयेत रुद्रायास्य पशून् अपिदध्याम् इत्य् अग्निर् वै रुद्रो रुद्रायैवास्य पशून् अपिदधाति यदि कामयेत शाम्येद् इत्य् अग्नये सुरभिमते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् एषा वा अग्नेर् भेषजा तनूर् यत् सुरभिर् भेषजम् एवास्मा अकः सुरभिम् एनम् अकः शमयत्य् एवाग्नये ऽन्नवते ऽन्नादायान्नपतये ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यः कामयेतान्नवान् अन्नादो ऽन्नपतिः स्याम् इत्य् अग्निर् वै देवानाम् अन्नवान् अन्नादो ऽन्नपतिस् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनम् अन्नवन्तम् अन्नादम् अन्नपतिं करोति
agnaye pathikṛte 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yasya prajñāteṣṭir atipadyeta bahiṣpathaṃ vā eṣa eti yasya prajñateṣṭir atipadyate 'gnir vai devānāṃ pathikṛt tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ panthām apinayaty anaḍvān dakṣiṇā sa hi panthām apivahaty agnaye vratapataye 'ṣṭākapālaṃ nirvaped ya āhitāgniḥ san pravased bahu vā eṣa vratam atipādayati ya āhitāgniḥ san pravasati vratye hy ahani striyaṃ vopaiti māṃsaṃ vāśnāty agnir vai devānāṃ vratapatis tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ vratam ālambhayaty agnaye vratabhṛte 'ṣṭākapālaṃ nirvaped ya āhitāgniḥ sann aśru kuryād ānīto vā eṣa devānāṃ ya āhitāgnis tasmād etenāśru na kartavai na hi devā aśru kurvanty agnir vai devānāṃ vratabhṛd agnim etasya vratam agaṃs tasmād evādhivratam ālabhate 'gnaye yaviṣṭhāyāṣṭākapālaṃ nirvaped abhicaryamāṇo yābhir evainam itaraḥ prayuktibhir abhiprayuṅkte tā asmād yaviṣṭho yoyāvāgnaye vājasṛte 'ṣṭākapālaṃ nirvapet saṃgrāme vājaṃ vā eṣa sisīrṣati yaḥ saṃgrāmaṃ jigīṣaty agnir vai devānāṃ vājasṛt tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai vājaṃ dhāvaty agnaye 'nīkavate 'ṭākapālaṃ nirvapet saṃgrāme yadryag vā agner anīkam eti na tat pratidhṛṣe 'gnir evāsmā anīkāni jayati viṣṇum apy ājyasya yajed ato vai viṣṇur imāṃl lokān udajayad viṣṇor evojjitim anv imāṃl lokān ujjayati praibhyo lokebhyo bhrātṛvyaṃ nudate 'gnaye rudravate 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta rudrāyāsya paśūn apidadhyām ity agnir vai rudro rudrāyaivāsya paśūn apidadhāti yadi kāmayeta śāmyed ity agnaye surabhimate 'ṣṭākapālaṃ nirvaped eṣā vā agner bheṣajā tanūr yat surabhir bheṣajam evāsmā akaḥ surabhim enam akaḥ śamayaty evāgnaye 'nnavate 'nnādāyānnapataye 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayetānnavān annādo 'nnapatiḥ syām ity agnir vai devānām annavān annādo 'nnapatis tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enam annavantam annādam annapatiṃ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नये रक्षोघ्ने ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यो रक्षोभ्यो बिभीयाद् इन्द्रं वै रक्षांस्य् असचन्त सो ऽग्निं प्राविशत् तानि वा एनम् अभिसममृशन् स एता विप्रुषो ऽजनयत या इमाः स्कूयमानस्य विप्रवन्ते तानि वा अग्निनैवापाहताग्निर् वै देवानां रक्षोहा तेनैव रक्षांस्य् अपहते नक्तं याजयेन् नक्तं वै रक्षांसि प्रेरते यर्ह्य् एव प्रेरते तर्ह्य् एनान्य् अपहते वामदेवस्य पञ्चदश सामिधेनीश् च स्युर् याज्यानुवाक्याश् च वामदेवश् च वै कुसितायी चाजीम् अयाताम् आत्मनोः सा कुसितायी वामदेवरथस्य कूबरम् अछिनत् सापरं न्याप्लवत युगं वा छेत्स्यामीषां वेति सो ऽग्निम् उख्यम् अवैक्षत स एतं मन्त्रम् अपश्यत् ताम् अर्चिर् उदौषत् सार्चिषा दह्यमाना ह्रदं प्राविशत् स वाव कौसितो ह्रदो रक्षांसि वै स तेनापाहत तद् रक्षांस्य् एवैतेनापहत आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् यो राष्ट्रे स्पर्धेत यो वा कामयेतान्नादः स्याद् इति देवाश् च वा असुराश् चास्पर्धन्त तान् गायत्री सर्वम् अन्नं परिगृह्यान्तरातिष्ठत् ते ऽविदुर् यतरान् वा इयम् उपावर्त्स्यति त इदं भविस्यन्तीति तस्यां वा उभय ऐछन्त तां नाम्नोपैप्सन् ॥ दाभि ॥ इत्य् असुरा आह्वयन् ॥ विश्वकर्मन् ॥ इति देवाः सा नान्यतरांश् चनोपावर्तत तां देवा एतेन यजुषावृञ्जत ॥ ओजो ऽसि सहो ऽसि बलम् असि भ्राजो ऽसि देवानां धाम नामासि विश्वम् असि विश्वायुः सर्वम् असि सर्वायुर् अभिभूः ॥ इति संवत्सरो वै गायत्री संवत्सरो वै तद् अतिष्ठत् संवत्सरं वा एषां तद् अन्नाद्यम् अवृञ्जत तत् संवत्सरम् एवैतद् अन्नाद्यं यजमानो भ्रातृव्यस्य वृङ्क्ते सैषा गायत्रीष्टिर् अथो आहुर् राष्ट्रस्य संवर्ग इति
agnaye rakṣoghne 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yo rakṣobhyo bibhīyād indraṃ vai rakṣāṃsy asacanta so 'gniṃ prāviśat tāni vā enam abhisamamṛśan sa etā vipruṣo 'janayata yā imāḥ skūyamānasya vipravante tāni vā agninaivāpāhatāgnir vai devānāṃ rakṣohā tenaiva rakṣāṃsy apahate naktaṃ yājayen naktaṃ vai rakṣāṃsi prerate yarhy eva prerate tarhy enāny apahate vāmadevasya pañcadaśa sāmidhenīś ca syur yājyānuvākyāś ca vāmadevaś ca vai kusitāyī cājīm ayātām ātmanoḥ sā kusitāyī vāmadevarathasya kūbaram achinat sāparaṃ nyāplavata yugaṃ vā chetsyāmīṣāṃ veti so 'gnim ukhyam avaikṣata sa etaṃ mantram apaśyat tām arcir udauṣat sārciṣā dahyamānā hradaṃ prāviśat sa vāva kausito hrado rakṣāṃsi vai sa tenāpāhata tad rakṣāṃsy evaitenāpahata āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvaped yo rāṣṭre spardheta yo vā kāmayetānnādaḥ syād iti devāś ca vā asurāś cāspardhanta tān gāyatrī sarvam annaṃ parigṛhyāntarātiṣṭhat te 'vidur yatarān vā iyam upāvartsyati ta idaṃ bhavisyantīti tasyāṃ vā ubhaya aichanta tāṃ nāmnopaipsan // dābhi // ity asurā āhvayan // viśvakarman // iti devāḥ sā nānyatarāṃś canopāvartata tāṃ devā etena yajuṣāvṛñjata // ojo 'si saho 'si balam asi bhrājo 'si devānāṃ dhāma nāmāsi viśvam asi viśvāyuḥ sarvam asi sarvāyur abhibhūḥ // iti saṃvatsaro vai gāyatrī saṃvatsaro vai tad atiṣṭhat saṃvatsaraṃ vā eṣāṃ tad annādyam avṛñjata tat saṃvatsaram evaitad annādyaṃ yajamāno bhrātṛvyasya vṛṅkte saiṣā gāyatrīṣṭir atho āhur rāṣṭrasya saṃvarga iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्राबार्हस्पत्यं हविर् निर्वपेद् यो राष्ट्रीयो नेव प्रस्तिङ्नुयाद् अदितिर् वै प्रजाकम् औदनम् अपचत् सोञ्शिष्टम् आश्नात् तं वा इन्द्रम् अन्तर् एव गर्भं सन्तम् अयस्मयेन दाम्नापौम्भत् सो ऽपोब्धो ऽजायत तं वा एतेन बृहस्पतिर् अयाजयद् ऐन्द्राबार्हस्पत्येन तस्य तद् दाम स्वयम् एव व्यपद्यत स इमा दिशो वज्रेणाभिपर्यावर्तत यो राष्ट्रीयो नेव प्रस्तिङ्नुयात् तम् एतेन याजयेद् ऐन्द्राबार्हस्पत्येन परिततो हि वा एष पाप्मनाथैष न प्रस्तिङ्नोति बृहस्पतये निरुप्यत इन्द्राय क्रियते सर्वत एवैनं मुञ्चति वज्रेणेमा दिशो ऽभिपर्यावर्तते
aindrābārhaspatyaṃ havir nirvaped yo rāṣṭrīyo neva prastiṅnuyād aditir vai prajākam audanam apacat soñśiṣṭam āśnāt taṃ vā indram antar eva garbhaṃ santam ayasmayena dāmnāpaumbhat so 'pobdho 'jāyata taṃ vā etena bṛhaspatir ayājayad aindrābārhaspatyena tasya tad dāma svayam eva vyapadyata sa imā diśo vajreṇābhiparyāvartata yo rāṣṭrīyo neva prastiṅnuyāt tam etena yājayed aindrābārhaspatyena paritato hi vā eṣa pāpmanāthaiṣa na prastiṅnoti bṛhaspataye nirupyata indrāya kriyate sarvata evainaṃ muñcati vajreṇemā diśo 'bhiparyāvartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.