अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निवर्पेत् कामाय संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरो काम आप्यते संवत्सरम् एवापत् सो ऽस्मै कामम् आप्नोति यत्कामो भवत्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् समान्तम् अभिध्रोक्ष्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सराय समम्यते संवत्सरम् एवाप्त्वा वरुणं कामम् अभिद्रुह्यत्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् सनिं प्रैश्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सराय प्रतिगृह्यते संवत्सरम् एवाप्त्वा सातां सनिं वनुते स यदा वन्वीताथाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरम् एष प्रयुङ्क्ते संवत्सर एतस्मै वनुते तम् एव भागिनम् अकस् तं व्यमौग् यं द्विश्यात् तस्मै दक्शिणां दद्यात् पाशेन वा एश चरति तम् एवास्मिन् प्रतिमुञ्चत्य् एकहायनो गौर् दक्षिणा स हि संवत्सरस्य प्रतिमाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् अनन्नम् अत्स्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरायैवैनद् अप्यधात् स यदानन्नम् अद्याद् अथाग्नये वैशवानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् यद् एवादो ऽनन्नम् अत्ति तद् अस्मै संवत्सरः स्वदयति स्वदितम् एवात्ति सीसं दक्षिणा कृष्णं वा वासो ऽनन्नं वै सीसम् अनन्नं कृष्णम् अनन्नेनैवानन्नम् अपहत्यान्नाद्यम् आत्मन् धत्ते ऽग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संग्रामम् अभिप्रयान् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरेणैवैनम् अभिप्रयात्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संग्रामं संयत्य यतरो वै संगृभाणयोर् आयतनवत्तरो भवति स जयतीयं वा अग्निर् वैश्वानर इमाम् एवायतनम् अकृतास्यां पराक्रंस्त जयति संग्रामं स यदा संग्रामं जयेद् अथाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेत् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरम् एष प्रयुङ्क्ते संवत्सर एतस्मै जयति तम् एव भागिनम् अकस् तं व्यमौग् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेतानेन राजेमान् यवान् व्रीहीन् व् आदधीयेति संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सरो ऽन्नाद्यस्य प्रदाता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मा अन्नाद्यं प्रयछत्य् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निर्वपेद् वारुणं यवमयम् चरुम् आमयाविनं याजयेद् वरुणगृहीतो वा एष य आमयावी वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चत्य् असौ वा आदित्यो ऽग्निर् वैश्वानरो ऽमुना वा एनम् एतं निगृहीतं वरुणो गृह्णाति तत एनं मुक्त्वा यावान् एवास्यात्मा तं वरुणान् मुञ्चति वारुणं चरुं निर्वपेद् यवमयम् इयन्तम् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं भूतिकामं याजयेद् वरुणगृहीतो वा एष यो भूतिकामो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चतीयांश् चरुर् भवत्य् एतावान् वा आत्मा यावान् एवास्यात्मा तं वरुणात् मुक्त्वासौ वा आदित्यो ऽग्निर् वैश्वानरो ऽमुम् एनम् अन्वारम्भयत्य् अमुष्यैनम् आदित्यस्य मात्रां गमयति
agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nivarpet kāmāya saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaro kāma āpyate saṃvatsaram evāpat so 'smai kāmam āpnoti yatkāmo bhavaty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet samāntam abhidhrokṣyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāya samamyate saṃvatsaram evāptvā varuṇaṃ kāmam abhidruhyaty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saniṃ praiśyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāya pratigṛhyate saṃvatsaram evāptvā sātāṃ saniṃ vanute sa yadā vanvītāthāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaram eṣa prayuṅkte saṃvatsara etasmai vanute tam eva bhāginam akas taṃ vyamaug yaṃ dviśyāt tasmai dakśiṇāṃ dadyāt pāśena vā eśa carati tam evāsmin pratimuñcaty ekahāyano gaur dakṣiṇā sa hi saṃvatsarasya pratimāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped anannam atsyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāyaivainad apyadhāt sa yadānannam adyād athāgnaye vaiśavānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped yad evādo 'nannam atti tad asmai saṃvatsaraḥ svadayati svaditam evātti sīsaṃ dakṣiṇā kṛṣṇaṃ vā vāso 'nannaṃ vai sīsam anannaṃ kṛṣṇam anannenaivānannam apahatyānnādyam ātman dhatte 'gnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmam abhiprayān saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsareṇaivainam abhiprayāty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmaṃ saṃyatya yataro vai saṃgṛbhāṇayor āyatanavattaro bhavati sa jayatīyaṃ vā agnir vaiśvānara imām evāyatanam akṛtāsyāṃ parākraṃsta jayati saṃgrāmaṃ sa yadā saṃgrāmaṃ jayed athāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvapet saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaram eṣa prayuṅkte saṃvatsara etasmai jayati tam eva bhāginam akas taṃ vyamaug agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayetānena rājemān yavān vrīhīn v ādadhīyeti saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsaro 'nnādyasya pradātā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smā annādyaṃ prayachaty agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ nirvaped vāruṇaṃ yavamayam carum āmayāvinaṃ yājayed varuṇagṛhīto vā eṣa ya āmayāvī varuṇād evainaṃ tena muñcaty asau vā ādityo 'gnir vaiśvānaro 'munā vā enam etaṃ nigṛhītaṃ varuṇo gṛhṇāti tata enaṃ muktvā yāvān evāsyātmā taṃ varuṇān muñcati vāruṇaṃ caruṃ nirvaped yavamayam iyantam agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ bhūtikāmaṃ yājayed varuṇagṛhīto vā eṣa yo bhūtikāmo varuṇād evainaṃ tena muñcatīyāṃś carur bhavaty etāvān vā ātmā yāvān evāsyātmā taṃ varuṇāt muktvāsau vā ādityo 'gnir vaiśvānaro 'mum enam anvārambhayaty amuṣyainam ādityasya mātrāṃ gamayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेद् यस्य सजाता वीयायुर् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनान् वीर्येण पुनर् उपास्यत ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेद् भ्रातृव्यवान् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनान् वीर्येणाभिभवत्य् ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् प्रजाकामो यो ऽलं प्रजायै सन् प्रजां न विन्देत प्रजापतेर् वा इन्द्राग्नी प्रजाम् अपागूहतां ता एतेन भागधेयेनोपाधावत् ता अस्मै प्रजां पुनर् अदत्ताम् इन्द्राग्नी खलु वा एतस्य प्रजाम् उपगूहतो यो ऽलं प्रजायै सन् प्रजां न विन्दते ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै प्रजां पुनर् दत्तो विन्दद्वती याज्यानुवाक्ये भवतो वित्त्या एवैन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामम् अभिप्रयान् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनं वीर्येणाभिप्रयात्य् ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामं संयत्यौजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनं वीर्येण जयति स यदा संग्रामं जयेद् अथैन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेद् ओजसा वा एष वीर्येण व्हृध्यते यः संग्रामं जयत्य् ओजो वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवैनं वीर्येण समर्धयत ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निवर्पेत् पौष्णं चरुं जनताम् अभिप्रयान् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैनैनां वीर्येणाभिप्रयाति पुषा वीर्यस्यानुप्रदाता सो ऽस्मै विर्यम् अनुप्रयछत्य् ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेत् पौष्णं चरुं क्षेत्रस्य पतये चरुं क्षेत्रम् अध्यवस्यन्न् ओजो वै वीर्यम् इन्द्राग्नी ओजसैवास्मै वीर्येण लोकं विन्दतः पूषा वीर्यस्यानुप्रदाता सो ऽस्मै वीर्यम् अनुप्रयछतीयं क्षेत्रस्य पत्न्य् अस्याम् एव प्रतितिष्ठति ॥म्स् २,१।१॥म्स् २,१।२
aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarped yasya sajātā vīyāyur ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivainān vīryeṇa punar upāsyata aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarped bhrātṛvyavān ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivainān vīryeṇābhibhavaty aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet prajākāmo yo 'laṃ prajāyai san prajāṃ na vindeta prajāpater vā indrāgnī prajām apāgūhatāṃ tā etena bhāgadheyenopādhāvat tā asmai prajāṃ punar adattām indrāgnī khalu vā etasya prajām upagūhato yo 'laṃ prajāyai san prajāṃ na vindate tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai prajāṃ punar datto vindadvatī yājyānuvākye bhavato vittyā evaindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmam abhiprayān ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivainaṃ vīryeṇābhiprayāty aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāmaṃ saṃyatyaujo vai vīryam indrāgnī ojasaivainaṃ vīryeṇa jayati sa yadā saṃgrāmaṃ jayed athaindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarped ojasā vā eṣa vīryeṇa vhṛdhyate yaḥ saṃgrāmaṃ jayaty ojo vīryam indrāgnī ojasaivainaṃ vīryeṇa samardhayata aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nivarpet pauṣṇaṃ caruṃ janatām abhiprayān ojo vai vīryam indrāgnī ojasainaināṃ vīryeṇābhiprayāti puṣā vīryasyānupradātā so 'smai viryam anuprayachaty aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvapet pauṣṇaṃ caruṃ kṣetrasya pataye caruṃ kṣetram adhyavasyann ojo vai vīryam indrāgnī ojasaivāsmai vīryeṇa lokaṃ vindataḥ pūṣā vīryasyānupradātā so 'smai vīryam anuprayachatīyaṃ kṣetrasya patny asyām eva pratitiṣṭhati //MS 2,1.1//MS 2,1.2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नीषोमीयम् एकादशकपालं निर्वपेद् ब्राह्मणः कामायाग्नीषोमीयो वै ब्राह्मणो देवतया स्वाम् एव देवतां कामाय भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै कामं समर्धयतो यत्कामो भवत्य् अग्नीषोमीयम् एकादशकपालं निर्वपेद् ब्राह्मणं भूतिकामं याजयेद् देवा वै सत्रम् आसत कुरुक्षेत्रे ऽग्निः सोमा इन्द्रस् ते ऽब्रुवन् यतमं नः प्रथमं यस ऋछात् तं नः सहेति तेषां वै सोमं यश आर्छत् तम् अभिसमगछन्त तस्मात् सोमम् अभिसंगछन्ते स हि यशस्वितमस् तद् वै सोमो न्यकामयत स गिरिम् अगछत् तम् अग्निर् अन्वगछत् तौ गिरा अग्नीषोमौ समभवतां तस्मात् सददि गिरा अग्निर् दहति गिरौ सोमः स वा इन्द्रः शिथिर इवामन्यत सो ऽग्नीषोमा अन्वगछत् ता अब्रवीद् याजयतं मेति तं वा एतयाग्नीषोमा अयाजयतां तस्मिंस् तेजो ऽग्निर् अदधाद् इन्द्रियं सोमस् तता इन्द्रो ऽभवद् यो भूतिकामः स्यात् तम् एतया याजयेत् तेज एवास्मिन्न् अग्निर् दधातीन्द्रियं सोमो भवत्य् एवाग्नीषोमीयम् एकादशकपालं निर्वपेञ् श्यामाकं वसन्ता ब्रह्मवर्चसकामो ऽग्नीषोमौ वै ब्रह्मवर्चसस्य प्रदातारौ ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै ब्रह्मवर्चसं प्रयछतस् वसन्ता यजेत वसन्तो वै ब्राह्मणस्य ऋतुः स्व एवास्मा ऋतौ ब्रह्मवर्चसं प्रयछतो यत् पुरोडाशस् तेनाग्नेयो यञ् श्यामाकस् तेन सौम्यः सर्वम् एवाग्नीषोमाभ्यां हव्यं संप्रादात् ता अस्मै सर्वं ब्रह्मवर्चसं प्रयछतः सौमाग्नी संयाज्ये स्यातां तेजो वा अग्निर् इन्द्रियं सोमस् तेजसा च वावास्मा एतद् इन्द्रियेण चोभयतो ब्रह्मवर्चसं परिगृह्णाति सौमापौष्णं चरुं निर्वपेन् नेमपिष्टं पशुकामः सोमो वै रेतोधाः पूषा पशूनां प्रजनयिता सोम एवास्मै रेतो दधाति पूषा पशून् प्रजनयति सौमेन्द्रं चरुं निर्वपेत् पुरोधाकामः सौम्यो वै ब्राह्मणो देवतयैन्द्रो राजन्यो ऽनपदोष्यं खलु वै सोमः प्रयछति तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मा अनपदोष्यं राष्ट्रं प्रयछत्य् आग्निवारुणं चरुं निर्वपेत् समान्तम् अभिद्रुह्यामयावी वानृतं वा एष करोति यः समान्तम् अभिद्रुह्यति देवता वा एष आरद्यो ऽनृतं करोत्य् अग्निर् वै सर्वा देवता अत्र वै सापि देवता याम् आरत् तत एनं मुञ्चति यद् वारुणो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चति तत् काजवं वा एतत् क्रियते सर्वस्यावेष्टिः सर्वस्य प्रायश्चित्तिः
agnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nirvaped brāhmaṇaḥ kāmāyāgnīṣomīyo vai brāhmaṇo devatayā svām eva devatāṃ kāmāya bhāgadheyenopāsarat tā asmai kāmaṃ samardhayato yatkāmo bhavaty agnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nirvaped brāhmaṇaṃ bhūtikāmaṃ yājayed devā vai satram āsata kurukṣetre 'gniḥ somā indras te 'bruvan yatamaṃ naḥ prathamaṃ yasa ṛchāt taṃ naḥ saheti teṣāṃ vai somaṃ yaśa ārchat tam abhisamagachanta tasmāt somam abhisaṃgachante sa hi yaśasvitamas tad vai somo nyakāmayata sa girim agachat tam agnir anvagachat tau girā agnīṣomau samabhavatāṃ tasmāt sadadi girā agnir dahati girau somaḥ sa vā indraḥ śithira ivāmanyata so 'gnīṣomā anvagachat tā abravīd yājayataṃ meti taṃ vā etayāgnīṣomā ayājayatāṃ tasmiṃs tejo 'gnir adadhād indriyaṃ somas tatā indro 'bhavad yo bhūtikāmaḥ syāt tam etayā yājayet teja evāsminn agnir dadhātīndriyaṃ somo bhavaty evāgnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nirvapeñ śyāmākaṃ vasantā brahmavarcasakāmo 'gnīṣomau vai brahmavarcasasya pradātārau tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai brahmavarcasaṃ prayachatas vasantā yajeta vasanto vai brāhmaṇasya ṛtuḥ sva evāsmā ṛtau brahmavarcasaṃ prayachato yat puroḍāśas tenāgneyo yañ śyāmākas tena saumyaḥ sarvam evāgnīṣomābhyāṃ havyaṃ saṃprādāt tā asmai sarvaṃ brahmavarcasaṃ prayachataḥ saumāgnī saṃyājye syātāṃ tejo vā agnir indriyaṃ somas tejasā ca vāvāsmā etad indriyeṇa cobhayato brahmavarcasaṃ parigṛhṇāti saumāpauṣṇaṃ caruṃ nirvapen nemapiṣṭaṃ paśukāmaḥ somo vai retodhāḥ pūṣā paśūnāṃ prajanayitā soma evāsmai reto dadhāti pūṣā paśūn prajanayati saumendraṃ caruṃ nirvapet purodhākāmaḥ saumyo vai brāhmaṇo devatayaindro rājanyo 'napadoṣyaṃ khalu vai somaḥ prayachati tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smā anapadoṣyaṃ rāṣṭraṃ prayachaty āgnivāruṇaṃ caruṃ nirvapet samāntam abhidruhyāmayāvī vānṛtaṃ vā eṣa karoti yaḥ samāntam abhidruhyati devatā vā eṣa āradyo 'nṛtaṃ karoty agnir vai sarvā devatā atra vai sāpi devatā yām ārat tata enaṃ muñcati yad vāruṇo varuṇād evainaṃ tena muñcati tat kājavaṃ vā etat kriyate sarvasyāveṣṭiḥ sarvasya prāyaścittiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौमारौद्रं घृते चरुं निर्वपेञ् शुक्लानां व्रीहीणां ब्रह्मवर्चसकामः स्वर्भानुर् वा आसुरः सूर्यं तमसाविध्यत् तं सोमारुद्रा अभिषज्यतां तस्य वा एतेनैव शमलम् अपाहताम् एतेनास्मिंस् तेजो ऽधत्तां यो ब्रह्मवर्चसकामः स्यात् तम् एतया याजयेच् छमलम् एवास्यापहन्ति तेजो ऽस्मिन् दधातीयांश् चरुर् भवत्य् एतावान् वा आत्मा यावान् एवास्यात्मा तावद् अस्मिंस् तेजो दधाति शुक्ला व्रीहयो भवन्ति श्वेता गा आज्याय दुहन्ति तेज एवैतत् संभ्रियते घृतं प्रोक्षणं भवति घृतेन मार्जयन्ते घृते भवति भूय एवासिम्ंस् तेजो दधाति यस्या रात्र्याः प्रातर् यक्ष्यमाणः स्यान् नास्य तां रात्रीम् अपो गृहान् प्रहरेयुर् आपो वै शान्तिः शमयेयुर् एव परिश्रिते याजयन्ति तेजसः परिगृहीत्यै साकं रश्मिभिः प्रचरन्ति साकम् एवास्य रस्मिभिः शमलम् अपघ्नन्ति तिष्यापूर्णमासे याजयेत् सोमो वै चन्द्रमा रुद्रस् तिष्यः संप्रत्य् एवैना उपासरत् प्राचीनं वै सौमीर् ओषधयः प्रतीचीनं रौद्रीर् न हि प्राचीनं शुष्यन्ति शुष्यन्ति प्रतीचीनं मनोर् ऋचो भवन्ति मनुर् वै यत् किंचावदत् तद् भेषजम् एवावदत् तद् भेषजत्वायैवैताः शक्वरीर् भवन्ति शक्त्यै नाराशंसीर् भवन्ति शान्त्यै किलासत्वाद् वा एतस्य भयम् अति ह्य् अपहन्ति सौमापौष्णं चरुं निर्वपेन् नेमपिष्टं पशुकामः सौम्यो वै ब्राह्मणो देवतया पशवः पूषा स्वां वा एतद् देवतां पशुभिर् बंहयते त्वचम् एवाकृत
saumāraudraṃ ghṛte caruṃ nirvapeñ śuklānāṃ vrīhīṇāṃ brahmavarcasakāmaḥ svarbhānur vā āsuraḥ sūryaṃ tamasāvidhyat taṃ somārudrā abhiṣajyatāṃ tasya vā etenaiva śamalam apāhatām etenāsmiṃs tejo 'dhattāṃ yo brahmavarcasakāmaḥ syāt tam etayā yājayec chamalam evāsyāpahanti tejo 'smin dadhātīyāṃś carur bhavaty etāvān vā ātmā yāvān evāsyātmā tāvad asmiṃs tejo dadhāti śuklā vrīhayo bhavanti śvetā gā ājyāya duhanti teja evaitat saṃbhriyate ghṛtaṃ prokṣaṇaṃ bhavati ghṛtena mārjayante ghṛte bhavati bhūya evāsimṃs tejo dadhāti yasyā rātryāḥ prātar yakṣyamāṇaḥ syān nāsya tāṃ rātrīm apo gṛhān prahareyur āpo vai śāntiḥ śamayeyur eva pariśrite yājayanti tejasaḥ parigṛhītyai sākaṃ raśmibhiḥ pracaranti sākam evāsya rasmibhiḥ śamalam apaghnanti tiṣyāpūrṇamāse yājayet somo vai candramā rudras tiṣyaḥ saṃpraty evainā upāsarat prācīnaṃ vai saumīr oṣadhayaḥ pratīcīnaṃ raudrīr na hi prācīnaṃ śuṣyanti śuṣyanti pratīcīnaṃ manor ṛco bhavanti manur vai yat kiṃcāvadat tad bheṣajam evāvadat tad bheṣajatvāyaivaitāḥ śakvarīr bhavanti śaktyai nārāśaṃsīr bhavanti śāntyai kilāsatvād vā etasya bhayam ati hy apahanti saumāpauṣṇaṃ caruṃ nirvapen nemapiṣṭaṃ paśukāmaḥ saumyo vai brāhmaṇo devatayā paśavaḥ pūṣā svāṃ vā etad devatāṃ paśubhir baṃhayate tvacam evākṛta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: अति सौमारौद्रं चरुं निर्वपेत् कृष्णानां व्रीहीणाम् अभिचरन् सौमीर् वा ओषधयस् तत एनं निर्याच्य रुद्रायास्य पशून् अपिदधाति कृष्णा व्रीहयो भवन्ति तमो वै कृष्णं मृत्युस् तमो मृत्युनैवैनं ग्राहयति शरमयं बर्हिर् भवति वैभीदक इध्मः शृणाद् इति शरमयं बर्हिर् भवति विभत्त्यै वैभीदक इध्मः सौमारौद्रं चरुं निर्वपेद् उदश्वित्य् अविचितानां व्रीहीणां यः कामयेत द्वितीयम् अस्य लोके जनेयम् इति सौमीर् वा इमाः प्रजा द्वितीयम् एवास्य लोके जनयति नेमं शरमयं बर्हिर् भवति नेमम् अशरमयं नेमो वैभीदक इध्मो नेमो ऽवैभीदको द्वितीयम् एवास्य लोके जनयति सौमारौद्रीम् आमिक्षां निर्वपेद् आमयाविनं याजयेद् आग्नेयो वै प्रमीतः सौम्यो जीवन्न् उभयत एवैनं निःक्रीणाति पयो वै पुरुषः पय एतस्यामयति पयसैवास्य पयो निःक्रीणात्य् अपिनद्धाक्षो होता स्यात् तम् अरण्यं पराणीय विक्शापयेत् तस्मा अनड्वाहं दद्यात् तं घ्नीत तस्याश्नीयाद् यत् तस्य नाश्नीयात् प्रमीयेत
ati : FN emended. Ed.: ati saumāraudraṃ caruṃ nirvapet kṛṣṇānāṃ vrīhīṇām abhicaran saumīr vā oṣadhayas tata enaṃ niryācya rudrāyāsya paśūn apidadhāti kṛṣṇā vrīhayo bhavanti tamo vai kṛṣṇaṃ mṛtyus tamo mṛtyunaivainaṃ grāhayati śaramayaṃ barhir bhavati vaibhīdaka idhmaḥ śṛṇād iti śaramayaṃ barhir bhavati vibhattyai vaibhīdaka idhmaḥ saumāraudraṃ caruṃ nirvaped udaśvity avicitānāṃ vrīhīṇāṃ yaḥ kāmayeta dvitīyam asya loke janeyam iti saumīr vā imāḥ prajā dvitīyam evāsya loke janayati nemaṃ śaramayaṃ barhir bhavati nemam aśaramayaṃ nemo vaibhīdaka idhmo nemo 'vaibhīdako dvitīyam evāsya loke janayati saumāraudrīm āmikṣāṃ nirvaped āmayāvinaṃ yājayed āgneyo vai pramītaḥ saumyo jīvann ubhayata evainaṃ niḥkrīṇāti payo vai puruṣaḥ paya etasyāmayati payasaivāsya payo niḥkrīṇāty apinaddhākṣo hotā syāt tam araṇyaṃ parāṇīya vikśāpayet tasmā anaḍvāhaṃ dadyāt taṃ ghnīta tasyāśnīyād yat tasya nāśnīyāt pramīyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेद् अभिचरन्न् अभिचर्यमाणो वा सरस्वतीम् अप्य् आज्यस्य यजेद् अग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य देवताः प्रतिचरति विष्णुर् यज्ञो यज्ञेन यज्ञं वाक् सरस्वती वाचा वाचं तद् अभिचर्याभिप्रायुक्ताथो प्रतिचर्यात्य् एव प्रायुक्ताग्नावैष्णवं घृते चरुं निर्वपेच् चक्षुष्कामो ऽग्निर् वै मनुष्याणां चक्षुषः प्रदाता विष्णुर् देवानाम् एतौ वै चक्षुषः प्रदातारौ ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै चक्षुः प्रयछतो धेन्वा वै घृतं पयो ऽनडुहस् तण्डुलास् तन् मिथुनं मिथुनं चक्षुर् मिथुनेनैवास्मै मिथुनं चक्षुर् जनयतः पयो वै घृतं पयश् चक्षुः पयसैवास्मै पयश् चक्षुर् जनयतस् तेजो वै घृतं तेजश् चक्षुस् तेजसैवास्मै तेजश् चक्षुर् जनयतो हिरण्यं ददात्य् आयुर् वै हिरण्यम् आयुश् चक्षुर् आयुषैवास्मा आयुश् चक्षुर् दधाति शतमानं भवति शतायुर् वै पुरुषः शतवीर्य आयुर् एव वीर्यम् आप्नोत्य् आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेद् अभिचर्यमाणो ऽग्निर् वै सर्वा देवता विष्णुर् यज्ञो देवताश् चैव यज्ञं चास्तृत्यै मध्यतः प्रविशत्य् आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामे सरस्वतीम् अप्य् आज्यस्य यजेद् अग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य देवताः प्रणुदते विष्णुर् यज्ञो यज्ञेन यज्ञं वाक् सरस्वती वाचा वाचं यदि मन्येत प्रति पुरस्ताच् चरन्तीति द्वे पुरोनुवाक्ये कुर्याद् एकां याज्यां समम् एव द्वाभ्यां क्रियते ऽत्य् एकया प्रयुङ्क्त आग्नावैष्णवं प्रातर् अष्टाकपालं निर्वपेत् सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुम् आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं मध्यंदिने सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुम् आग्नावैष्णवं द्वादशकपालम् अपराह्णे सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुं यस्य भ्रातृव्यः सोमेन यजेताग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य देवता आप्नोति विष्णुर् यज्ञो यज्ञेन यज्ञं वाक् सरस्वती वाचा वाचं ब्रह्म बृहस्पतिर् ब्रह्मणैवास्य ब्रह्माप्नोति कपालैश् छन्दांसि पुरोडाशैः सवनानि मैत्रावरुणम् एककपालं निर्वपेत् पयस्यां वानूबन्ध्याम् एवैतेनाप्नोति सैषाध्वरकल्पेष्टिर् यज्ञम् एवैतयाप्नोति
āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvaped abhicarann abhicaryamāṇo vā sarasvatīm apy ājyasya yajed agnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya devatāḥ praticarati viṣṇur yajño yajñena yajñaṃ vāk sarasvatī vācā vācaṃ tad abhicaryābhiprāyuktātho praticaryāty eva prāyuktāgnāvaiṣṇavaṃ ghṛte caruṃ nirvapec cakṣuṣkāmo 'gnir vai manuṣyāṇāṃ cakṣuṣaḥ pradātā viṣṇur devānām etau vai cakṣuṣaḥ pradātārau tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai cakṣuḥ prayachato dhenvā vai ghṛtaṃ payo 'naḍuhas taṇḍulās tan mithunaṃ mithunaṃ cakṣur mithunenaivāsmai mithunaṃ cakṣur janayataḥ payo vai ghṛtaṃ payaś cakṣuḥ payasaivāsmai payaś cakṣur janayatas tejo vai ghṛtaṃ tejaś cakṣus tejasaivāsmai tejaś cakṣur janayato hiraṇyaṃ dadāty āyur vai hiraṇyam āyuś cakṣur āyuṣaivāsmā āyuś cakṣur dadhāti śatamānaṃ bhavati śatāyur vai puruṣaḥ śatavīrya āyur eva vīryam āpnoty āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvaped abhicaryamāṇo 'gnir vai sarvā devatā viṣṇur yajño devatāś caiva yajñaṃ cāstṛtyai madhyataḥ praviśaty āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme sarasvatīm apy ājyasya yajed agnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya devatāḥ praṇudate viṣṇur yajño yajñena yajñaṃ vāk sarasvatī vācā vācaṃ yadi manyeta prati purastāc carantīti dve puronuvākye kuryād ekāṃ yājyāṃ samam eva dvābhyāṃ kriyate 'ty ekayā prayuṅkta āgnāvaiṣṇavaṃ prātar aṣṭākapālaṃ nirvapet sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ carum āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ madhyaṃdine sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ carum āgnāvaiṣṇavaṃ dvādaśakapālam aparāhṇe sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ caruṃ yasya bhrātṛvyaḥ somena yajetāgnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya devatā āpnoti viṣṇur yajño yajñena yajñaṃ vāk sarasvatī vācā vācaṃ brahma bṛhaspatir brahmaṇaivāsya brahmāpnoti kapālaiś chandāṃsi puroḍāśaiḥ savanāni maitrāvaruṇam ekakapālaṃ nirvapet payasyāṃ vānūbandhyām evaitenāpnoti saiṣādhvarakalpeṣṭir yajñam evaitayāpnoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्निमारुतं चरुं निर्वपेद् वृष्टिकामः समान्या मृदश् चरुं च कुर्युः कुम्भं च यस्मिन्न् एवाग्नौ चरुं पचेयुस् तस्मिन् कुम्भं धूपयेयुर् धूमो वा अस्यामूं गछति नार्चिस् तस्माद् एतं धूपयन्ति न पचन्ति यदा हवींश्य् आसादयेयुर् अथ दक्षिणायां श्रोण्यां कुम्भम् आसाद्योदकेन पूरयेयुर् यदि पुरा संस्थानाद् वीर्येताद्य वर्षिष्यतीति ब्रूयाद् यदि संस्थिते श्वो व्रष्टेति ब्रूयाद् यदि चिरम् इव वीर्येत नाद्धा विद्मेति ब्रूयाद् अग्निर् वा इतो वृष्टिम् ईट्टे मरुतो ऽमुतश् च्यावयन्त्य् एते वै वृष्ट्याः प्रदातारस् तान् एव भागधेयेनोपासरत् ते ऽस्मै वृष्टिं प्रयछन्ति मारुतं चरुं निर्वपेत् पयसि प्रैयङ्गवं ग्रामकामो वा पशुकामो वा पृश्नीनां गवां दुग्धे पृश्नीनां गवाम् आज्यं स्यात् तत्रापि गोमूत्रस्याश्चोतयेयुः पृश्निर् वै यद् अदुहत् स प्रियङ्गुर् अभवद् इयं वै पृश्निर् वाग् वा तस्या वा एतत् पयो यत् प्रियङ्गवः स्वेनैवैनां पयसाछैति प्रियवती याज्यानुवाक्ये भवतः प्रियम् एनं सजातानां करोति द्विपदा च चतुष्पदा च भवतो द्विपदश् चैवास्मै चतुष्पदश् च पशून् अवरुन्द्धे यथा वत्स ऊधर् अभ्यायछति वत्सं वा गौर् एवम् एनं सजाता अभ्यायछन्ति मारुतं त्रयोदशकपालं निर्वपेद् यस्य यमौ पुत्रौ गावौ वा जायेयातां निर्वीरतां वै पुरुषो यमो जात आशास्ते ऽपशुतां गौर् यत् त्रयोदशं प्रजापतिर् वै त्रयोदशं प्रजापतिम् एवाप्नोति यद् द्वादशं संवत्सरात् तेन यद् गायत्र्य् अनुवाक्या संवत्सरात् तेन यज् जगती याज्या पशुभ्यस् तेन यन् मारुतीष्टिः पशुभ्यस् तेन मारुतं सप्तकपालं निर्वपेद् यत्र विड् राजानं जिज्यासेद् अगस्त्यस्य कयाशुभीयं सामिधेनीश् च स्युर् याज्यानुवाक्याश् चागस्त्यो वै मरुद्भ्य उक्ष्णः प्रौक्षत् तान् इन्द्रायालभत ते वज्रम् आदायाभ्यपतंस् तान् वा एतेनाशमयत् तञ् शमयत्य् एवैतेन सप्तकपालो भवति सप्त हि मरुतो विञ् मरुतः स्वेनैवैनान् भागधेयेन शमयति
āgnimārutaṃ caruṃ nirvaped vṛṣṭikāmaḥ samānyā mṛdaś caruṃ ca kuryuḥ kumbhaṃ ca yasminn evāgnau caruṃ paceyus tasmin kumbhaṃ dhūpayeyur dhūmo vā asyāmūṃ gachati nārcis tasmād etaṃ dhūpayanti na pacanti yadā havīṃśy āsādayeyur atha dakṣiṇāyāṃ śroṇyāṃ kumbham āsādyodakena pūrayeyur yadi purā saṃsthānād vīryetādya varṣiṣyatīti brūyād yadi saṃsthite śvo vraṣṭeti brūyād yadi ciram iva vīryeta nāddhā vidmeti brūyād agnir vā ito vṛṣṭim īṭṭe maruto 'mutaś cyāvayanty ete vai vṛṣṭyāḥ pradātāras tān eva bhāgadheyenopāsarat te 'smai vṛṣṭiṃ prayachanti mārutaṃ caruṃ nirvapet payasi praiyaṅgavaṃ grāmakāmo vā paśukāmo vā pṛśnīnāṃ gavāṃ dugdhe pṛśnīnāṃ gavām ājyaṃ syāt tatrāpi gomūtrasyāścotayeyuḥ pṛśnir vai yad aduhat sa priyaṅgur abhavad iyaṃ vai pṛśnir vāg vā tasyā vā etat payo yat priyaṅgavaḥ svenaivaināṃ payasāchaiti priyavatī yājyānuvākye bhavataḥ priyam enaṃ sajātānāṃ karoti dvipadā ca catuṣpadā ca bhavato dvipadaś caivāsmai catuṣpadaś ca paśūn avarunddhe yathā vatsa ūdhar abhyāyachati vatsaṃ vā gaur evam enaṃ sajātā abhyāyachanti mārutaṃ trayodaśakapālaṃ nirvaped yasya yamau putrau gāvau vā jāyeyātāṃ nirvīratāṃ vai puruṣo yamo jāta āśāste 'paśutāṃ gaur yat trayodaśaṃ prajāpatir vai trayodaśaṃ prajāpatim evāpnoti yad dvādaśaṃ saṃvatsarāt tena yad gāyatry anuvākyā saṃvatsarāt tena yaj jagatī yājyā paśubhyas tena yan mārutīṣṭiḥ paśubhyas tena mārutaṃ saptakapālaṃ nirvaped yatra viḍ rājānaṃ jijyāsed agastyasya kayāśubhīyaṃ sāmidhenīś ca syur yājyānuvākyāś cāgastyo vai marudbhya ukṣṇaḥ praukṣat tān indrāyālabhata te vajram ādāyābhyapataṃs tān vā etenāśamayat tañ śamayaty evaitena saptakapālo bhavati sapta hi maruto viñ marutaḥ svenaivainān bhāgadheyena śamayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालं राजन्यं भूतिकामं याजयेद् ऐन्द्रो वै राजन्यो देवतया मारुती विड् इन्द्रियेनैवास्मै विशम् उपयुनक्त्य् अनुकाम् अस्मै विशम् अविवादिनीं करोत्य् ऐन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालं यः कामयेत विशे च क्षत्राय च समदं कुर्याम् इत्य् ऐन्द्रस्यैन्द्रीम् अनूच्य मारुत्या यजेन् मारुतस्य मारुतीम् अनूच्यैन्द्र्या यजेत् स्व एवैभ्यो भागधेये समदं करोति यदि कामयेतातुर्मुह्यं स्याद् इति पूर्वार्धे ऽन्यां जनताया गां निदध्याज् जघनार्धे ऽन्याम् अपि ते संगछेते तावद् अतुर्मुह्यं भवति यदि कामयेत कल्पेतेत्य् एते एव हविषी निरुप्य यथायथं यजेत् कल्पते ऽहैन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालम् अभिचरन्न् उपरिष्टाद् ऐन्द्रस्यावद्येद् अधस्तान् मारुतस्योभयत एवैनान् आदीपयति ज्येष्ठतश् च कनिष्ठतश् चैन्द्रम् एकादशकपालं निर्वपेन् मारुतीम् आमिक्षां राजन्यं ग्रामकामं याजयेन् मध्य आमिक्षायाः पुरोडाशं निधायोभयस्यावद्येत् क्षत्रं वा इन्द्रो विण् मरुतो विशं वा एतन् मध्यतः प्रविशति पर्यूहम् अवद्यति विशैवैनं पर्यूहति मारुतम् एकविंशतिकपालं निर्वपेद् अभिचरन् देवविशा वै मरुतो न वै विशा प्रत्तं घ्नन्ति देवविश एवैनं निर्याच्य स्तृणुते तं बर्हिषदं कृत्वा समया स्फ्येन विहन्यात् ॥ इदम् अहम् अमुष्यामुष्यायणस्येन्द्रवज्रेण शिरश् छिनद्मि ॥ इतीन्द्रवज्रेनैवास्य शिरश् छिनत्त्य् अथ यत् स्फ्यो वज्रो वै स्फ्यो वज्रेणैवैनं स्तृणुते ॥ एना व्याघ्रं परिषस्वजानाः सिंहं मृजन्ति महते धनाय । महिषं नः सुभ्वं तस्थिवांसं मर्मृज्यन्ते द्वीपिनम् अप्स्व् अन्तः ॥ इति वज्रो वा आपो यद् एतद् अप्सुमद् यजुर् भवति वज्रेणैवैनं स्तृणुते
aindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālaṃ rājanyaṃ bhūtikāmaṃ yājayed aindro vai rājanyo devatayā mārutī viḍ indriyenaivāsmai viśam upayunakty anukām asmai viśam avivādinīṃ karoty aindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālaṃ yaḥ kāmayeta viśe ca kṣatrāya ca samadaṃ kuryām ity aindrasyaindrīm anūcya mārutyā yajen mārutasya mārutīm anūcyaindryā yajet sva evaibhyo bhāgadheye samadaṃ karoti yadi kāmayetāturmuhyaṃ syād iti pūrvārdhe 'nyāṃ janatāyā gāṃ nidadhyāj jaghanārdhe 'nyām api te saṃgachete tāvad aturmuhyaṃ bhavati yadi kāmayeta kalpetety ete eva haviṣī nirupya yathāyathaṃ yajet kalpate 'haindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālam abhicarann upariṣṭād aindrasyāvadyed adhastān mārutasyobhayata evainān ādīpayati jyeṣṭhataś ca kaniṣṭhataś caindram ekādaśakapālaṃ nirvapen mārutīm āmikṣāṃ rājanyaṃ grāmakāmaṃ yājayen madhya āmikṣāyāḥ puroḍāśaṃ nidhāyobhayasyāvadyet kṣatraṃ vā indro viṇ maruto viśaṃ vā etan madhyataḥ praviśati paryūham avadyati viśaivainaṃ paryūhati mārutam ekaviṃśatikapālaṃ nirvaped abhicaran devaviśā vai maruto na vai viśā prattaṃ ghnanti devaviśa evainaṃ niryācya stṛṇute taṃ barhiṣadaṃ kṛtvā samayā sphyena vihanyāt // idam aham amuṣyāmuṣyāyaṇasyendravajreṇa śiraś chinadmi // itīndravajrenaivāsya śiraś chinatty atha yat sphyo vajro vai sphyo vajreṇaivainaṃ stṛṇute // enā vyāghraṃ pariṣasvajānāḥ siṃhaṃ mṛjanti mahate dhanāya / mahiṣaṃ naḥ subhvaṃ tasthivāṃsaṃ marmṛjyante dvīpinam apsv antaḥ // iti vajro vā āpo yad etad apsumad yajur bhavati vajreṇaivainaṃ stṛṇute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नये पथिकृते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यस्य प्रज्ञातेष्टिर् अतिपद्येत बहिष्पथं वा एष एति यस्य प्रज्ञतेष्टिर् अतिपद्यते ऽग्निर् वै देवानां पथिकृत् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं पन्थाम् अपिनयत्य् अनड्वान् दक्षिणा स हि पन्थाम् अपिवहत्य् अग्नये व्रतपतये ऽष्टाकपालं निर्वपेद् य आहिताग्निः सन् प्रवसेद् बहु वा एष व्रतम् अतिपादयति य आहिताग्निः सन् प्रवसति व्रत्ये ह्य् अहनि स्त्रियं वोपैति मांसं वाश्नात्य् अग्निर् वै देवानां व्रतपतिस् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं व्रतम् आलम्भयत्य् अग्नये व्रतभृते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् य आहिताग्निः सन्न् अश्रु कुर्याद् आनीतो वा एष देवानां य आहिताग्निस् तस्माद् एतेनाश्रु न कर्तवै न हि देवा अश्रु कुर्वन्त्य् अग्निर् वै देवानां व्रतभृद् अग्निम् एतस्य व्रतम् अगंस् तस्माद् एवाधिव्रतम् आलभते ऽग्नये यविष्ठायाष्टाकपालं निर्वपेद् अभिचर्यमाणो याभिर् एवैनम् इतरः प्रयुक्तिभिर् अभिप्रयुङ्क्ते ता अस्माद् यविष्ठो योयावाग्नये वाजसृते ऽष्टाकपालं निर्वपेत् संग्रामे वाजं वा एष सिसीर्षति यः संग्रामं जिगीषत्य् अग्निर् वै देवानां वाजसृत् तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै वाजं धावत्य् अग्नये ऽनीकवते ऽटाकपालं निर्वपेत् संग्रामे यद्र्यग् वा अग्नेर् अनीकम् एति न तत् प्रतिधृषे ऽग्निर् एवास्मा अनीकानि जयति विष्णुम् अप्य् आज्यस्य यजेद् अतो वै विष्णुर् इमांल् लोकान् उदजयद् विष्णोर् एवोज्जितिम् अन्व् इमांल् लोकान् उज्जयति प्रैभ्यो लोकेभ्यो भ्रातृव्यं नुदते ऽग्नये रुद्रवते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यः कामयेत रुद्रायास्य पशून् अपिदध्याम् इत्य् अग्निर् वै रुद्रो रुद्रायैवास्य पशून् अपिदधाति यदि कामयेत शाम्येद् इत्य् अग्नये सुरभिमते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् एषा वा अग्नेर् भेषजा तनूर् यत् सुरभिर् भेषजम् एवास्मा अकः सुरभिम् एनम् अकः शमयत्य् एवाग्नये ऽन्नवते ऽन्नादायान्नपतये ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यः कामयेतान्नवान् अन्नादो ऽन्नपतिः स्याम् इत्य् अग्निर् वै देवानाम् अन्नवान् अन्नादो ऽन्नपतिस् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनम् अन्नवन्तम् अन्नादम् अन्नपतिं करोति
agnaye pathikṛte 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yasya prajñāteṣṭir atipadyeta bahiṣpathaṃ vā eṣa eti yasya prajñateṣṭir atipadyate 'gnir vai devānāṃ pathikṛt tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ panthām apinayaty anaḍvān dakṣiṇā sa hi panthām apivahaty agnaye vratapataye 'ṣṭākapālaṃ nirvaped ya āhitāgniḥ san pravased bahu vā eṣa vratam atipādayati ya āhitāgniḥ san pravasati vratye hy ahani striyaṃ vopaiti māṃsaṃ vāśnāty agnir vai devānāṃ vratapatis tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ vratam ālambhayaty agnaye vratabhṛte 'ṣṭākapālaṃ nirvaped ya āhitāgniḥ sann aśru kuryād ānīto vā eṣa devānāṃ ya āhitāgnis tasmād etenāśru na kartavai na hi devā aśru kurvanty agnir vai devānāṃ vratabhṛd agnim etasya vratam agaṃs tasmād evādhivratam ālabhate 'gnaye yaviṣṭhāyāṣṭākapālaṃ nirvaped abhicaryamāṇo yābhir evainam itaraḥ prayuktibhir abhiprayuṅkte tā asmād yaviṣṭho yoyāvāgnaye vājasṛte 'ṣṭākapālaṃ nirvapet saṃgrāme vājaṃ vā eṣa sisīrṣati yaḥ saṃgrāmaṃ jigīṣaty agnir vai devānāṃ vājasṛt tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai vājaṃ dhāvaty agnaye 'nīkavate 'ṭākapālaṃ nirvapet saṃgrāme yadryag vā agner anīkam eti na tat pratidhṛṣe 'gnir evāsmā anīkāni jayati viṣṇum apy ājyasya yajed ato vai viṣṇur imāṃl lokān udajayad viṣṇor evojjitim anv imāṃl lokān ujjayati praibhyo lokebhyo bhrātṛvyaṃ nudate 'gnaye rudravate 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta rudrāyāsya paśūn apidadhyām ity agnir vai rudro rudrāyaivāsya paśūn apidadhāti yadi kāmayeta śāmyed ity agnaye surabhimate 'ṣṭākapālaṃ nirvaped eṣā vā agner bheṣajā tanūr yat surabhir bheṣajam evāsmā akaḥ surabhim enam akaḥ śamayaty evāgnaye 'nnavate 'nnādāyānnapataye 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayetānnavān annādo 'nnapatiḥ syām ity agnir vai devānām annavān annādo 'nnapatis tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enam annavantam annādam annapatiṃ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नये रक्षोघ्ने ऽष्टाकपालं निर्वपेद् यो रक्षोभ्यो बिभीयाद् इन्द्रं वै रक्षांस्य् असचन्त सो ऽग्निं प्राविशत् तानि वा एनम् अभिसममृशन् स एता विप्रुषो ऽजनयत या इमाः स्कूयमानस्य विप्रवन्ते तानि वा अग्निनैवापाहताग्निर् वै देवानां रक्षोहा तेनैव रक्षांस्य् अपहते नक्तं याजयेन् नक्तं वै रक्षांसि प्रेरते यर्ह्य् एव प्रेरते तर्ह्य् एनान्य् अपहते वामदेवस्य पञ्चदश सामिधेनीश् च स्युर् याज्यानुवाक्याश् च वामदेवश् च वै कुसितायी चाजीम् अयाताम् आत्मनोः सा कुसितायी वामदेवरथस्य कूबरम् अछिनत् सापरं न्याप्लवत युगं वा छेत्स्यामीषां वेति सो ऽग्निम् उख्यम् अवैक्षत स एतं मन्त्रम् अपश्यत् ताम् अर्चिर् उदौषत् सार्चिषा दह्यमाना ह्रदं प्राविशत् स वाव कौसितो ह्रदो रक्षांसि वै स तेनापाहत तद् रक्षांस्य् एवैतेनापहत आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् यो राष्ट्रे स्पर्धेत यो वा कामयेतान्नादः स्याद् इति देवाश् च वा असुराश् चास्पर्धन्त तान् गायत्री सर्वम् अन्नं परिगृह्यान्तरातिष्ठत् ते ऽविदुर् यतरान् वा इयम् उपावर्त्स्यति त इदं भविस्यन्तीति तस्यां वा उभय ऐछन्त तां नाम्नोपैप्सन् ॥ दाभि ॥ इत्य् असुरा आह्वयन् ॥ विश्वकर्मन् ॥ इति देवाः सा नान्यतरांश् चनोपावर्तत तां देवा एतेन यजुषावृञ्जत ॥ ओजो ऽसि सहो ऽसि बलम् असि भ्राजो ऽसि देवानां धाम नामासि विश्वम् असि विश्वायुः सर्वम् असि सर्वायुर् अभिभूः ॥ इति संवत्सरो वै गायत्री संवत्सरो वै तद् अतिष्ठत् संवत्सरं वा एषां तद् अन्नाद्यम् अवृञ्जत तत् संवत्सरम् एवैतद् अन्नाद्यं यजमानो भ्रातृव्यस्य वृङ्क्ते सैषा गायत्रीष्टिर् अथो आहुर् राष्ट्रस्य संवर्ग इति
agnaye rakṣoghne 'ṣṭākapālaṃ nirvaped yo rakṣobhyo bibhīyād indraṃ vai rakṣāṃsy asacanta so 'gniṃ prāviśat tāni vā enam abhisamamṛśan sa etā vipruṣo 'janayata yā imāḥ skūyamānasya vipravante tāni vā agninaivāpāhatāgnir vai devānāṃ rakṣohā tenaiva rakṣāṃsy apahate naktaṃ yājayen naktaṃ vai rakṣāṃsi prerate yarhy eva prerate tarhy enāny apahate vāmadevasya pañcadaśa sāmidhenīś ca syur yājyānuvākyāś ca vāmadevaś ca vai kusitāyī cājīm ayātām ātmanoḥ sā kusitāyī vāmadevarathasya kūbaram achinat sāparaṃ nyāplavata yugaṃ vā chetsyāmīṣāṃ veti so 'gnim ukhyam avaikṣata sa etaṃ mantram apaśyat tām arcir udauṣat sārciṣā dahyamānā hradaṃ prāviśat sa vāva kausito hrado rakṣāṃsi vai sa tenāpāhata tad rakṣāṃsy evaitenāpahata āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvaped yo rāṣṭre spardheta yo vā kāmayetānnādaḥ syād iti devāś ca vā asurāś cāspardhanta tān gāyatrī sarvam annaṃ parigṛhyāntarātiṣṭhat te 'vidur yatarān vā iyam upāvartsyati ta idaṃ bhavisyantīti tasyāṃ vā ubhaya aichanta tāṃ nāmnopaipsan // dābhi // ity asurā āhvayan // viśvakarman // iti devāḥ sā nānyatarāṃś canopāvartata tāṃ devā etena yajuṣāvṛñjata // ojo 'si saho 'si balam asi bhrājo 'si devānāṃ dhāma nāmāsi viśvam asi viśvāyuḥ sarvam asi sarvāyur abhibhūḥ // iti saṃvatsaro vai gāyatrī saṃvatsaro vai tad atiṣṭhat saṃvatsaraṃ vā eṣāṃ tad annādyam avṛñjata tat saṃvatsaram evaitad annādyaṃ yajamāno bhrātṛvyasya vṛṅkte saiṣā gāyatrīṣṭir atho āhur rāṣṭrasya saṃvarga iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्राबार्हस्पत्यं हविर् निर्वपेद् यो राष्ट्रीयो नेव प्रस्तिङ्नुयाद् अदितिर् वै प्रजाकम् औदनम् अपचत् सोञ्शिष्टम् आश्नात् तं वा इन्द्रम् अन्तर् एव गर्भं सन्तम् अयस्मयेन दाम्नापौम्भत् सो ऽपोब्धो ऽजायत तं वा एतेन बृहस्पतिर् अयाजयद् ऐन्द्राबार्हस्पत्येन तस्य तद् दाम स्वयम् एव व्यपद्यत स इमा दिशो वज्रेणाभिपर्यावर्तत यो राष्ट्रीयो नेव प्रस्तिङ्नुयात् तम् एतेन याजयेद् ऐन्द्राबार्हस्पत्येन परिततो हि वा एष पाप्मनाथैष न प्रस्तिङ्नोति बृहस्पतये निरुप्यत इन्द्राय क्रियते सर्वत एवैनं मुञ्चति वज्रेणेमा दिशो ऽभिपर्यावर्तते
aindrābārhaspatyaṃ havir nirvaped yo rāṣṭrīyo neva prastiṅnuyād aditir vai prajākam audanam apacat soñśiṣṭam āśnāt taṃ vā indram antar eva garbhaṃ santam ayasmayena dāmnāpaumbhat so 'pobdho 'jāyata taṃ vā etena bṛhaspatir ayājayad aindrābārhaspatyena tasya tad dāma svayam eva vyapadyata sa imā diśo vajreṇābhiparyāvartata yo rāṣṭrīyo neva prastiṅnuyāt tam etena yājayed aindrābārhaspatyena paritato hi vā eṣa pāpmanāthaiṣa na prastiṅnoti bṛhaspataye nirupyata indrāya kriyate sarvata evainaṃ muñcati vajreṇemā diśo 'bhiparyāvartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्या भागं वः करिष्याम्य् अमुम् आमुष्यायणम् अवगमयत ॥ इति ब्रूयाद् धविर् निर्वप्स्यन् स एतम् आदित्यं घृते चरुं निर्वपेद् आदित्या वा इमाः प्रजास् ता एवोपासरत् ता एनम् अवगमयन्ति सप्ताश्वत्था मयूखा अन्तर्वेदि शयीरंस् तान्त् संस्थिते रथवाहनस्य मध्यमेषायाम् अतिहन्यात् ॥ इदम् अहम् आदित्यान् बध्नाम्य् आमुष्यावगमः ॥ इत्य् आदित्यान् वा एतद् बध्नाति त एनं मोक्षमाणा अवगमयन्ति विशो वीर्यम् अपाक्रामत् तद् अश्वत्थं प्राविशत् स तेन वीर्येण भर्भराभवत् तद् विश एवैतेन वीर्यम् अवरुन्द्धे यदि सप्तसु नावगच्छेद् इध्मे तान् अपि कृत्वैतद् एव हविर् निर्वपेद् आदित्या वा इमाः प्रजास् ता एवोपासरत् ता एनम् अवगमयन्ति यद्य् एव सप्तसु त्रिर् वै सप्त सप्तादित्यास् तान् एवोपासरत् ता एनम् अवगमयन्ति यद्य् एकतयीषु द्वयीषु वावगछेद् अपरोधुका एनं स्युर् अथ यत् सर्वास्व् अवगछति तथा हानपरोध्यो ऽवगछति स यदावगछेद् अथादित्येभ्यो धारयद्वद्भ्यो घृते चरुं निर्वपेद् आदित्या वा अपरोद्धार आदित्या अवगमयितारस् त एनं दाध्रति ॥ अदिते ऽनुमन्यस्व सत्याशीर् इह मनः ॥ इति निरुद्धस्य राज्ञः पदम् आददीत तद् यः पुरस्ताद् ग्राम्यवादीव स्यात् तस्य सभाया अभिवातं परीत्य विध्वंसयेयुः ॥ प्रेत मरुतः स्वतवस एना विश्पत्यामुं राजानम् अभि ॥ इति तस्य गृहाद् व्रीहीन् आहरेयुस् तांस् त्रेधा विचिनुयाद् ये कृष्णास् तान् कृष्णाजिन उपनह्य निदध्याद् ये शुक्लास् तम् आदित्यं घृते चरुं निर्वपेद् अदित्या वा इमाः प्रजास् ता एवोपासरत् ता एनम् अवगमयन्त्य् अथ येभ्यो ऽधि विचिनुयात् तान् उदङ् परेत्य वल्मीकवपाम् उद्रुज्य जुहुयात् ॥ यद् अद्य ते घोर आसन् जुहोम्य् एषां बन्धानां प्रमोचनाय । यां त्वा जनो भूमिर् इति प्रमन्दते निरृतिं त्वाहं परिवेद विश्वतः ॥ इति निरृतिगृहीतो वा एष यो निरुद्धो निरृत्या एवैनं तेन मुञ्चत्य् एतद् वै विशम् अवागन्न् अथ वा अस्य राज्यम् अन्वगतं तद् यो ऽमी कृष्णा व्रीहयस् तं वारुणं घृते चरुं निर्वपेद् वरुणो वै देवानां राजा स राज्यस्यावगमयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं राज्यम् अवगमयत्य् एतद् वै नानाविश्यम् उभयीम् एवैतेन विशम् अवगछति दैवीं च मानुषीं च
ādityā bhāgaṃ vaḥ kariṣyāmy amum āmuṣyāyaṇam avagamayata // iti brūyād dhavir nirvapsyan sa etam ādityaṃ ghṛte caruṃ nirvaped ādityā vā imāḥ prajās tā evopāsarat tā enam avagamayanti saptāśvatthā mayūkhā antarvedi śayīraṃs tānt saṃsthite rathavāhanasya madhyameṣāyām atihanyāt // idam aham ādityān badhnāmy āmuṣyāvagamaḥ // ity ādityān vā etad badhnāti ta enaṃ mokṣamāṇā avagamayanti viśo vīryam apākrāmat tad aśvatthaṃ prāviśat sa tena vīryeṇa bharbharābhavat tad viśa evaitena vīryam avarunddhe yadi saptasu nāvagacched idhme tān api kṛtvaitad eva havir nirvaped ādityā vā imāḥ prajās tā evopāsarat tā enam avagamayanti yady eva saptasu trir vai sapta saptādityās tān evopāsarat tā enam avagamayanti yady ekatayīṣu dvayīṣu vāvagached aparodhukā enaṃ syur atha yat sarvāsv avagachati tathā hānaparodhyo 'vagachati sa yadāvagached athādityebhyo dhārayadvadbhyo ghṛte caruṃ nirvaped ādityā vā aparoddhāra ādityā avagamayitāras ta enaṃ dādhrati // adite 'numanyasva satyāśīr iha manaḥ // iti niruddhasya rājñaḥ padam ādadīta tad yaḥ purastād grāmyavādīva syāt tasya sabhāyā abhivātaṃ parītya vidhvaṃsayeyuḥ // preta marutaḥ svatavasa enā viśpatyāmuṃ rājānam abhi // iti tasya gṛhād vrīhīn āhareyus tāṃs tredhā vicinuyād ye kṛṣṇās tān kṛṣṇājina upanahya nidadhyād ye śuklās tam ādityaṃ ghṛte caruṃ nirvaped adityā vā imāḥ prajās tā evopāsarat tā enam avagamayanty atha yebhyo 'dhi vicinuyāt tān udaṅ paretya valmīkavapām udrujya juhuyāt // yad adya te ghora āsan juhomy eṣāṃ bandhānāṃ pramocanāya / yāṃ tvā jano bhūmir iti pramandate nirṛtiṃ tvāhaṃ pariveda viśvataḥ // iti nirṛtigṛhīto vā eṣa yo niruddho nirṛtyā evainaṃ tena muñcaty etad vai viśam avāgann atha vā asya rājyam anvagataṃ tad yo 'mī kṛṣṇā vrīhayas taṃ vāruṇaṃ ghṛte caruṃ nirvaped varuṇo vai devānāṃ rājā sa rājyasyāvagamayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ rājyam avagamayaty etad vai nānāviśyam ubhayīm evaitena viśam avagachati daivīṃ ca mānuṣīṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौर्यं घृते चरुं निर्वपेञ् शुक्लानां व्रीहीणां ब्रह्मवर्चसकामः शतमानो रुक्मो रजतो ऽधस्तात् स्याच् छतमानो रुक्मो हरित उपरिष्टाद् इह वा असा आदित्य आसीत् तम् आभ्यां परिगृह्योपरिष्टाद् आसां प्रजानां न्यदधुर् उपरिष्टाद् वा असा आदित्य इमाः प्रजा अधिषद्यात्तीयं वै रजतासौ हरिण्य् आभ्याम् एवैनं परिगृह्योपरिष्टाद् आसां प्रजानां निदधात्य् उपरिष्टाद् इमाः प्रजा अधिषद्यात्ति पञ्च कृष्णलान्य् अपि प्रयाजेषु जुहुयाद् एतैर् वा असा आदित्य इमान् पञ्च ऋतून् अनु तेजस्वीमा एवैनं पञ्च दिशो ऽनु तेजस्विनं करोति प्राजापत्यं घृते चरुं निर्वपेञ् शतकृष्णलम् आयुष्कामो देवा असुरान् हत्वा मृत्योर् अबिभयुस् ते देवाः प्रजापतिम् एवोपाधावंस् तान् वा एतया प्रजापतिर् अयाजयत् ततो देवा अमृतत्वम् अगछन्न् अमृतं वै हिरण्यम् अमृतम् आयुर् अमृतेनैवैष्व् अमृतम् आयुर् आप्त्वादधाद् य आयुष्कामः स्यात् तम् एतया याजयेद् एतद् वै मनुष्यस्यामृतत्वं यत् सर्वम् आयुर् एत्य् अमृतं वै हिरण्यम् अमृतम् आयुर् अमृतेनैवास्मिन्न् अमृतम् आयुर् आप्त्वा दधाति तेन स सर्वम् आयुर् एति न पुरायुषः प्रमीयते शतकृष्णलो भवति शतायुर् वै पुरुषः शतवीर्य आयुर् एव वीर्यम् आप्नोति चत्वारिचत्वारि कृष्णलान्य् अवद्यति समृद्ध्यै सर्वं ब्रह्मणे परिहर्तवा आह सर्वं ब्रह्मणि यज्ञं प्रतिष्ठापयति सर्वम् अस्मिन् ब्रह्मा वीर्यं दधात्य् अथो ब्रह्म वै ब्रह्मा ब्रह्मणैवास्मिन् ब्रह्मायुर् दधाति
sauryaṃ ghṛte caruṃ nirvapeñ śuklānāṃ vrīhīṇāṃ brahmavarcasakāmaḥ śatamāno rukmo rajato 'dhastāt syāc chatamāno rukmo harita upariṣṭād iha vā asā āditya āsīt tam ābhyāṃ parigṛhyopariṣṭād āsāṃ prajānāṃ nyadadhur upariṣṭād vā asā āditya imāḥ prajā adhiṣadyāttīyaṃ vai rajatāsau hariṇy ābhyām evainaṃ parigṛhyopariṣṭād āsāṃ prajānāṃ nidadhāty upariṣṭād imāḥ prajā adhiṣadyātti pañca kṛṣṇalāny api prayājeṣu juhuyād etair vā asā āditya imān pañca ṛtūn anu tejasvīmā evainaṃ pañca diśo 'nu tejasvinaṃ karoti prājāpatyaṃ ghṛte caruṃ nirvapeñ śatakṛṣṇalam āyuṣkāmo devā asurān hatvā mṛtyor abibhayus te devāḥ prajāpatim evopādhāvaṃs tān vā etayā prajāpatir ayājayat tato devā amṛtatvam agachann amṛtaṃ vai hiraṇyam amṛtam āyur amṛtenaivaiṣv amṛtam āyur āptvādadhād ya āyuṣkāmaḥ syāt tam etayā yājayed etad vai manuṣyasyāmṛtatvaṃ yat sarvam āyur ety amṛtaṃ vai hiraṇyam amṛtam āyur amṛtenaivāsminn amṛtam āyur āptvā dadhāti tena sa sarvam āyur eti na purāyuṣaḥ pramīyate śatakṛṣṇalo bhavati śatāyur vai puruṣaḥ śatavīrya āyur eva vīryam āpnoti catvāricatvāri kṛṣṇalāny avadyati samṛddhyai sarvaṃ brahmaṇe parihartavā āha sarvaṃ brahmaṇi yajñaṃ pratiṣṭhāpayati sarvam asmin brahmā vīryaṃ dadhāty atho brahma vai brahmā brahmaṇaivāsmin brahmāyur dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बार्हस्पत्यं चरुं निर्वपेत् पुरोधाकामस् तस्य बार्हस्पत्ये ज्योतिष्मती याज्यानुवाक्ये स्यातां ब्रह्म वै बृहस्पतिर् बार्हस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया स्वाम् एव देवतां पुरोधाया उपासरत् स्वैनं देवता पुरोधां गमयति यद् वै लेलायद् वीव भाति तज् ज्योतिस् तस्माज् ज्योतिष्मती यदि नेव पुरोधां गछेद् ऐन्द्राबार्हस्पत्यं हविर् निर्वपेद् ब्रह्म चैव क्षत्रं च सयुजा अकस् ताजग् एनं पुरोदधते बार्हस्पत्यं चरुं निर्वपेत् पयसि ग्रामकामो वा पशुकामो वा तस्य बार्हस्पत्ये गणवती याज्यानुवाक्ये स्यातां यो बहुपुरुष्टस् तस्य गृहात् क्षीरम् आहरेयुः स्यात् स्वासां गवां दुग्धं स्याद् उदकं पुष्टिर् एवैषा संभ्रियते ब्रह्म वै बृहस्पतिर् बृहस्पतिश् छन्दांसि छन्दोभिर् बृहस्पतिर् गणी स्वां वा एतद् देवतां भूयिष्ठेनार्पयति सजातैर् एनं गणिनं करोति ब्राह्मणस्पत्यं चरुं निर्वपेत् संग्रामे तस्य ब्राह्मणस्पत्ये वीरवती वयस्वती याज्यानुवाक्ये स्यातां छदिर् दर्शे याजयेद् उद्बर्हिः प्रस्तरः स्याद् बाणवन्तः परिधयो वयांसि परं ग्रामम् आविशन्ति तथा विज्ञेयं जेष्यामा इति ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पतिर् ब्रह्मैवोपासरद् ब्राह्मणस्पत्यं चरुं निर्वपेद् यत्र कामयेत ब्रह्मबलं स्याद् इति तस्य ब्राह्मणस्पत्ये मरुत्वती याज्यानुवाक्ये स्यातां ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पतिर् विण् मरुतो ब्रह्मणि वा एतद् विशम् अधि विनाशयति द्रढिम्ने ऽशिथिरत्वाय
bārhaspatyaṃ caruṃ nirvapet purodhākāmas tasya bārhaspatye jyotiṣmatī yājyānuvākye syātāṃ brahma vai bṛhaspatir bārhaspatyo brāhmaṇo devatayā svām eva devatāṃ purodhāyā upāsarat svainaṃ devatā purodhāṃ gamayati yad vai lelāyad vīva bhāti taj jyotis tasmāj jyotiṣmatī yadi neva purodhāṃ gached aindrābārhaspatyaṃ havir nirvaped brahma caiva kṣatraṃ ca sayujā akas tājag enaṃ purodadhate bārhaspatyaṃ caruṃ nirvapet payasi grāmakāmo vā paśukāmo vā tasya bārhaspatye gaṇavatī yājyānuvākye syātāṃ yo bahupuruṣṭas tasya gṛhāt kṣīram āhareyuḥ syāt svāsāṃ gavāṃ dugdhaṃ syād udakaṃ puṣṭir evaiṣā saṃbhriyate brahma vai bṛhaspatir bṛhaspatiś chandāṃsi chandobhir bṛhaspatir gaṇī svāṃ vā etad devatāṃ bhūyiṣṭhenārpayati sajātair enaṃ gaṇinaṃ karoti brāhmaṇaspatyaṃ caruṃ nirvapet saṃgrāme tasya brāhmaṇaspatye vīravatī vayasvatī yājyānuvākye syātāṃ chadir darśe yājayed udbarhiḥ prastaraḥ syād bāṇavantaḥ paridhayo vayāṃsi paraṃ grāmam āviśanti tathā vijñeyaṃ jeṣyāmā iti brahma vai brahmaṇaspatir brahmaivopāsarad brāhmaṇaspatyaṃ caruṃ nirvaped yatra kāmayeta brahmabalaṃ syād iti tasya brāhmaṇaspatye marutvatī yājyānuvākye syātāṃ brahma vai brahmaṇaspatir viṇ maruto brahmaṇi vā etad viśam adhi vināśayati draḍhimne 'śithiratvāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेलायद् : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। बार्हस्पत्यं चरुं निर्वपेद् गार्मुतं पशुकामः प्रजापतिः पशून् असृजत ते ऽस्मात् सृष्टाः पराञ्च आयंस् तान् बृहस्पतिश् चान्वैतां ते यत्रावसंस् ततः शक्नो गर्मुद् अजायत तं वा अब्रवीद् अनेन मा याजयेति तेन वा एनम् अयाजयत् तं पशव उपावर्तन्त यः पशुकामः स्यात् तम् एतेन याजयेद् उप हैनं पशवा आवर्तन्ते यदा हि स तम् एतेनायाजयद् अथ तं पशव उपावर्तन्त सौमापौष्णं चरुं निर्वपेद् गार्मुतं पशुकामः प्रजापतिः पशून् असृजत ते ऽस्मात् सृष्टाः पराञ्च आयंस् तेषां पूषणम् अधिपाम् अकरोत् ते यत्रावसंस् ततः शक्नो गर्मुद् अजायत तं वा आहरद् अनेन मे प्रतिष्ठेति स सोमो ऽब्रवीन् मम वा अकृष्टपच्यम् इति तं सौमापौष्णं निरवपत् तं पशव उपावर्तन्त यः पशुकामः स्यात् तम् एतेन याजयेद् उप हैनं पशवा आवर्तन्ते यदा हि स तम् एतेनायाजयद् अथ तं पशव उपावर्तन्त सोमो वै रेतोधाः पूषा पशूनां प्रजनयिता सोम एवास्मै रेतो दधाति पूषा पशून् प्रजनयति प्राजापत्यं चरुं निर्वपेद् गार्मुतं पशुकामः पृश्नीनां गवां दुग्धे पृश्नीनां गवाम् आज्यं स्यात् तत्रापि गोमूत्रस्याश्चोतयेयुः पृश्निर् वै यद् अदुहत् स गर्मुद् अभवद् इयं वै पृश्निर् वाग् वा तस्या वा एतञ् शिरो यद् गर्मुतस् तस्माद् एतद् आण्डम् इव पीयूष इव तं प्राजापत्यं चरुं निर्वपेत् पशुकामः प्राजापत्या वै पशवः प्रजापतिः पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयति वास्त्वमयं रौद्रं चरुं निर्वपेद् यत्र रुद्रः प्रजाः शमायेत वास्तोर् वै वास्त्वं जातं वास्त्वमयं खलु वै रुद्रस्य स्वेनैवैनं भागधेयेन शमयति तया निषादस्थपतिं याजयेत् सा हि तस्येष्टिः कूतं दक्षिणा कर्णो वा गर्दभः
lelāyad : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. bārhaspatyaṃ caruṃ nirvaped gārmutaṃ paśukāmaḥ prajāpatiḥ paśūn asṛjata te 'smāt sṛṣṭāḥ parāñca āyaṃs tān bṛhaspatiś cānvaitāṃ te yatrāvasaṃs tataḥ śakno garmud ajāyata taṃ vā abravīd anena mā yājayeti tena vā enam ayājayat taṃ paśava upāvartanta yaḥ paśukāmaḥ syāt tam etena yājayed upa hainaṃ paśavā āvartante yadā hi sa tam etenāyājayad atha taṃ paśava upāvartanta saumāpauṣṇaṃ caruṃ nirvaped gārmutaṃ paśukāmaḥ prajāpatiḥ paśūn asṛjata te 'smāt sṛṣṭāḥ parāñca āyaṃs teṣāṃ pūṣaṇam adhipām akarot te yatrāvasaṃs tataḥ śakno garmud ajāyata taṃ vā āharad anena me pratiṣṭheti sa somo 'bravīn mama vā akṛṣṭapacyam iti taṃ saumāpauṣṇaṃ niravapat taṃ paśava upāvartanta yaḥ paśukāmaḥ syāt tam etena yājayed upa hainaṃ paśavā āvartante yadā hi sa tam etenāyājayad atha taṃ paśava upāvartanta somo vai retodhāḥ pūṣā paśūnāṃ prajanayitā soma evāsmai reto dadhāti pūṣā paśūn prajanayati prājāpatyaṃ caruṃ nirvaped gārmutaṃ paśukāmaḥ pṛśnīnāṃ gavāṃ dugdhe pṛśnīnāṃ gavām ājyaṃ syāt tatrāpi gomūtrasyāścotayeyuḥ pṛśnir vai yad aduhat sa garmud abhavad iyaṃ vai pṛśnir vāg vā tasyā vā etañ śiro yad garmutas tasmād etad āṇḍam iva pīyūṣa iva taṃ prājāpatyaṃ caruṃ nirvapet paśukāmaḥ prājāpatyā vai paśavaḥ prajāpatiḥ paśūnāṃ prajanayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai paśūn prajanayati vāstvamayaṃ raudraṃ caruṃ nirvaped yatra rudraḥ prajāḥ śamāyeta vāstor vai vāstvaṃ jātaṃ vāstvamayaṃ khalu vai rudrasya svenaivainaṃ bhāgadheyena śamayati tayā niṣādasthapatiṃ yājayet sā hi tasyeṣṭiḥ kūtaṃ dakṣiṇā karṇo vā gardabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमेष्ठिने द्वादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेत परमेष्ठी स्याम् इति परमेष्ठी वा एष देवानां यः परमेष्ठी परमेष्ठी राजन्यो मनुष्याणां तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं परमेष्ठिनं करोति तस्मै धनुश् च तिस्रश् च प्रयछेत् ॥ अग्निष् टे तेजः प्रयछत्व् इन्द्र इन्द्रियं पित्र्यां बन्धुताम् ॥ इत्य् अग्निर् एवास्मै तेजः प्रयछतीन्द्रं इन्द्रियं पित्र्यां बन्धुतां वैश्वदेवं द्वादशकपालं निर्वपेद् भ्रातृव्यवांस् तं बर्हिषदं कृत्वा समया स्फ्येन व्य्·हेत् ॥ इदम् अहं मां चामुं च व्य्·हामि ॥ इति यं द्विष्यात् तं यद् अधो ऽवमृद्येत यच् च स्फ्य आश्लिष्येत् तद् विष्णव उरुक्रमायावद्येद् विष्णुर् एवैना अन्तरा विक्रमते तं पुनः समूहेत् ॥ इदम् अहं मां चामुं च समूहामि ॥ इति यो ऽस्य प्रियः स्यात् तं वैश्वदेवीर् वा इमाः प्रजास् ताभिर् एवेतरं व्यूहति ताभिर् आत्मानं समूहतीन्द्राण्यै चरुं निर्वपेत् सेनायाम् उत्तिष्ठन्त्यां सेना वा इन्द्राणी ब्रह्मणैवैनां पुरस्तान् मुखतो जित्यै संश्यति बल्बजा अपीध्मे स्युः शक्नो वा एते ऽध्युत्थिता न्यायेनैवैनाम् अभिनयति यत् तस्यां सेनायां विन्देत सा दक्षिणा वाचस्पतये चरुं निर्वपेञ् श्रीकामो यो वै वाचो ऽध्यक्षः स वाचस्पतिस् तञ् श्रीकरणम् एवैतत्
parameṣṭhine dvādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta parameṣṭhī syām iti parameṣṭhī vā eṣa devānāṃ yaḥ parameṣṭhī parameṣṭhī rājanyo manuṣyāṇāṃ tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ parameṣṭhinaṃ karoti tasmai dhanuś ca tisraś ca prayachet // agniṣ ṭe tejaḥ prayachatv indra indriyaṃ pitryāṃ bandhutām // ity agnir evāsmai tejaḥ prayachatīndraṃ indriyaṃ pitryāṃ bandhutāṃ vaiśvadevaṃ dvādaśakapālaṃ nirvaped bhrātṛvyavāṃs taṃ barhiṣadaṃ kṛtvā samayā sphyena vy·het // idam ahaṃ māṃ cāmuṃ ca vy·hāmi // iti yaṃ dviṣyāt taṃ yad adho 'vamṛdyeta yac ca sphya āśliṣyet tad viṣṇava urukramāyāvadyed viṣṇur evainā antarā vikramate taṃ punaḥ samūhet // idam ahaṃ māṃ cāmuṃ ca samūhāmi // iti yo 'sya priyaḥ syāt taṃ vaiśvadevīr vā imāḥ prajās tābhir evetaraṃ vyūhati tābhir ātmānaṃ samūhatīndrāṇyai caruṃ nirvapet senāyām uttiṣṭhantyāṃ senā vā indrāṇī brahmaṇaivaināṃ purastān mukhato jityai saṃśyati balbajā apīdhme syuḥ śakno vā ete 'dhyutthitā nyāyenaivainām abhinayati yat tasyāṃ senāyāṃ vindeta sā dakṣiṇā vācaspataye caruṃ nirvapeñ śrīkāmo yo vai vāco 'dhyakṣaḥ sa vācaspatis tañ śrīkaraṇam evaitat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संज्ञानं नो दिवा पशोः संज्ञानं नक्तम् अर्वतः । संज्ञानं नः स्वेभ्यः संज्ञानम् अरणेभ्यः संज्ञानम् अश्विना युवम् इहास्मभ्यं नियछतम् ॥ सम् इन्द्र राया सम् इषा रभेमहि सं वाजैः पुरुश्चन्द्रैर् अभिद्युभिः । सं देव्या प्रमत्या वीरशुष्मया गोअग्रयाश्ववत्या रभेमहि ॥ गोअग्रयाश्ववत्या : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। इन्द्रवायू सुसंदृशा सुहवेह हवामहे । यथा नः सर्वा इज् जनः संगमे सुमना असत् ॥ सं वो मनांसि सं व्रता सम् आकूतीर् अनंसत । अमी ये विव्रताः स्थ तान् वः संनमयामसि ॥ समाना वा आकूतानि समाना हृदयानि वः । समानम् अस्तु वो मनो यथा वः सुसहासति ॥ समानो मन्त्रः समितिः समानी समानं व्रतं सह चित्तम् एषाम् । समानं क्रतुम् अभिमन्त्रयध्वं समानेन वो हविषा जुहोमि ॥ संगछध्वं संजानीध्वं सं वो मनांसि जानताम् । देवा भागं यथा पूर्वे संजानाना उपासते
saṃjñānaṃ no divā paśoḥ saṃjñānaṃ naktam arvataḥ / saṃjñānaṃ naḥ svebhyaḥ saṃjñānam araṇebhyaḥ saṃjñānam aśvinā yuvam ihāsmabhyaṃ niyachatam // sam indra rāyā sam iṣā rabhemahi saṃ vājaiḥ puruścandrair abhidyubhiḥ / saṃ devyā pramatyā vīraśuṣmayā goagrayāśvavatyā rabhemahi // goagrayāśvavatyā : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. indravāyū susaṃdṛśā suhaveha havāmahe / yathā naḥ sarvā ij janaḥ saṃgame sumanā asat // saṃ vo manāṃsi saṃ vratā sam ākūtīr anaṃsata / amī ye vivratāḥ stha tān vaḥ saṃnamayāmasi // samānā vā ākūtāni samānā hṛdayāni vaḥ / samānam astu vo mano yathā vaḥ susahāsati // samāno mantraḥ samitiḥ samānī samānaṃ vrataṃ saha cittam eṣām / samānaṃ kratum abhimantrayadhvaṃ samānena vo haviṣā juhomi // saṃgachadhvaṃ saṃjānīdhvaṃ saṃ vo manāṃsi jānatām / devā bhāgaṃ yathā pūrve saṃjānānā upāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेत् सावित्रं चरुं वायव्यां यवागूं प्रतिधुग् वा भौमम् एककपालं यस्य हिरण्यं नश्येद् यो वा हिरण्यं विन्देद् अग्निर् वा अग्रे हिरण्यम् अविन्दत् स सवित्रामन्त्रयत न खलु वै किंचन वायुनानभिगतम् अस्त्य् अस्यां वै स तद् अविन्दद् वित्त्या एवाग्नेयः प्रसवाय सावित्रो ऽभिनीत्यै वायव्याथ यद् भौमो ऽस्यां हि स तद् अविन्दद् एते वै प्रदातारस् तान् एव भागधेयेनोपासरत् ते ऽस्मै प्रयछन्ति स यदा विन्देद् अथैतेभ्य एव निर्वपेद् यैर् एवाविन्दत् तान् भागिनः करोत्य् अहिंसायै प्रजापतिर् वै सोमाय राज्ञे दुहितॄर् अददान् नक्षत्राणि स रोहिण्याम् एवावसन् नेतरासु ता अनुपेयमानाः पुनर् अगछंस् तं राजयक्ष्मेणाग्रहयत् स निरस्रवत् तस्माद् राजयक्ष्मगृहीतो निःस्रवति स वै प्रजापतिम् एवोपाधावत् तं प्रजापतिर् अब्रवीद् ऋतं ब्रूहीति स ऋतम् अब्रवीद् यथा सर्वास्व् एव समावद् वसानीति तस्माद् एष सर्वास्व् एव समावद् वसति तस्मै वै प्रजापतिः प्रायश्चित्तिम् ऐछत् तस्मा अमावास्यायां वैश्वदेवं चरुं निरवपत् तेनास्मै प्रायश्चित्तिम् अविन्दत् सो ऽमुम् आप्यायमानम् अन्वाप्यायत वसीयान् अभवद् यो राजयक्ष्मगृहीतः स्यात् तस्मा अमावास्यायां वैश्वदेवं चरुं निर्वपेद् एतेन वै स तस्मै प्रायश्चित्तिम् अविन्दत् तेनैवास्मै प्रायश्चित्तिं विन्दत्य् अमुम् एवाप्यायमानम् अन्वाप्यायते वसीयान् भवति
āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapet sāvitraṃ caruṃ vāyavyāṃ yavāgūṃ pratidhug vā bhaumam ekakapālaṃ yasya hiraṇyaṃ naśyed yo vā hiraṇyaṃ vinded agnir vā agre hiraṇyam avindat sa savitrāmantrayata na khalu vai kiṃcana vāyunānabhigatam asty asyāṃ vai sa tad avindad vittyā evāgneyaḥ prasavāya sāvitro 'bhinītyai vāyavyātha yad bhaumo 'syāṃ hi sa tad avindad ete vai pradātāras tān eva bhāgadheyenopāsarat te 'smai prayachanti sa yadā vinded athaitebhya eva nirvaped yair evāvindat tān bhāginaḥ karoty ahiṃsāyai prajāpatir vai somāya rājñe duhitṝr adadān nakṣatrāṇi sa rohiṇyām evāvasan netarāsu tā anupeyamānāḥ punar agachaṃs taṃ rājayakṣmeṇāgrahayat sa nirasravat tasmād rājayakṣmagṛhīto niḥsravati sa vai prajāpatim evopādhāvat taṃ prajāpatir abravīd ṛtaṃ brūhīti sa ṛtam abravīd yathā sarvāsv eva samāvad vasānīti tasmād eṣa sarvāsv eva samāvad vasati tasmai vai prajāpatiḥ prāyaścittim aichat tasmā amāvāsyāyāṃ vaiśvadevaṃ caruṃ niravapat tenāsmai prāyaścittim avindat so 'mum āpyāyamānam anvāpyāyata vasīyān abhavad yo rājayakṣmagṛhītaḥ syāt tasmā amāvāsyāyāṃ vaiśvadevaṃ caruṃ nirvaped etena vai sa tasmai prāyaścittim avindat tenaivāsmai prāyaścittiṃ vindaty amum evāpyāyamānam anvāpyāyate vasīyān bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिर् वै देवेभ्यो भागधेयानि व्यकल्पयत् स इन्द्रो ऽब्रवीद् यद् अतिरिच्यते तन् ममेति तद् वा इन्द्रियम् एवात्यरिच्यत तद् इमांल् लोकान् ऊर्ध्वम् अनूदश्रयत तन् नैकेनाप्नोन् न द्वाभ्यां तत् तृतीयेनाप्त्वावारुन्द्ध यत् त्रयः पुरोडाशा भवन्त्य् एभ्यो वा एतल् लोकेभ्य इन्द्रियं वीर्यम् आप्त्वावरुन्द्ध उत्तरौत्तरः पुरोडाशो ज्यायान् भवत्य् उत्तर उत्तरो हि लोको ज्यायान् इन्द्राय राज्ञे प्रथम इन्द्राय स्वराज्ञे मध्यम इन्द्रायाधिराजायोत्तम एतानि वै सर्वाणीन्द्रो ऽभवद् राज्यं स्वाराज्यम् आधिराज्यम् एतानि सर्वाणि भवति य एतैर् यजते सर्वम् एतद् भवति य एवं वेद प्रथमाम् अनूच्य मध्यमया यजेन् मध्यमाम् अनूच्योत्तमया यजेद् उत्तमाम् अनूच्य प्रथमया यजेद् एवम् अस्य सर्वा अनुवाक्या भवन्ति सर्वा याज्या एषां लोकानां प्रतिप्रज्ञात्यय् अथो अनुसंतत्यईन्द्राय घर्मवते सूर्यवता एकादशकपालं निर्वपेत् तेजस्कामस् तेजो वै घर्मस् तेजः सूर्यस् तेज एवावरुन्द्ध इन्द्रायेन्द्रियवता एकादशकपालं निर्वपेत् पशुकाम इन्द्रियं वै पशव इन्द्र इन्द्रियस्य प्रदाता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मा इन्द्रियं पशून् प्रयछति
prajāpatir vai devebhyo bhāgadheyāni vyakalpayat sa indro 'bravīd yad atiricyate tan mameti tad vā indriyam evātyaricyata tad imāṃl lokān ūrdhvam anūdaśrayata tan naikenāpnon na dvābhyāṃ tat tṛtīyenāptvāvārunddha yat trayaḥ puroḍāśā bhavanty ebhyo vā etal lokebhya indriyaṃ vīryam āptvāvarunddha uttarauttaraḥ puroḍāśo jyāyān bhavaty uttara uttaro hi loko jyāyān indrāya rājñe prathama indrāya svarājñe madhyama indrāyādhirājāyottama etāni vai sarvāṇīndro 'bhavad rājyaṃ svārājyam ādhirājyam etāni sarvāṇi bhavati ya etair yajate sarvam etad bhavati ya evaṃ veda prathamām anūcya madhyamayā yajen madhyamām anūcyottamayā yajed uttamām anūcya prathamayā yajed evam asya sarvā anuvākyā bhavanti sarvā yājyā eṣāṃ lokānāṃ pratiprajñātyay atho anusaṃtatyaīndrāya gharmavate sūryavatā ekādaśakapālaṃ nirvapet tejaskāmas tejo vai gharmas tejaḥ sūryas teja evāvarunddha indrāyendriyavatā ekādaśakapālaṃ nirvapet paśukāma indriyaṃ vai paśava indra indriyasya pradātā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smā indriyaṃ paśūn prayachati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतल् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: एतं इन्द्रायार्कवते ऽश्वमेधवता एकादशकपालं निर्वपेन् निरुद्धं याजयेद् अन्तं वा एष गतो यो निरुद्धो ऽन्तो ऽर्को ऽन्तो ऽश्वमेधो ऽन्तेनैवास्मा अन्ते कल्पयति वशा दक्षिणा वशं मा नयाद् इतीन्द्रायार्कवते ऽश्वमेधवता एकादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेत जने म ऋध्येतेत्य् अन्तो वा एषा ऋद्धीनां यज् जनो ऽन्तो ऽर्को ऽन्तो ऽश्वमेधो ऽन्तेनैवास्मा अन्ते कल्पयति वशा दक्षिणा वशं मा नयाद् इतीन्द्रायार्कवते ऽश्वमेधवता एकादशकपालं निर्वपेद् गतश्रीर् यदा वै श्रियो ऽन्तं गछत्य् अथ पापीयान् भवत्य् अन्तो ऽर्को ऽन्तो ऽश्वमेधो ऽन्तम् एवालब्ध न पापीयान् भवतीन्द्रायार्कवते ऽश्वमेधवता एकादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेत महायज्ञो मोपनमेद् इत्य् एते वा इन्द्रस्य यज्ञिये तन्वौ यद् अर्कश् चाश्वमेधश् च ते एवालब्ध ताभ्यां महायज्ञम् आलभत इन्द्राय घर्मवते सूर्यवता एकादशकपालं निर्वपेद् इन्द्राय मन्युमते मनस्वता एकादशकपालम् इन्द्रायेन्द्रियवता एकादशकपालम् इन्द्रायार्कवते ऽश्वमेधवता एकादशकपालं भूतिकामं याजयेद् इदं वा इन्द्रस्य घर्मश् च सूर्यश् चेदम् अस्य मन्युश् च मनश् चेदम् अस्येन्द्रश् चेन्द्रियं चेदम् अस्यार्कश् चाश्वमेधश् चैतानि वै सर्वाणीन्द्रो ऽभवद् एतानि सर्वाणि भवति य एतैर् यजते सर्वम् एतद् भवति य एवं वेद
etal : FN emended. Ed.: etaṃ indrāyārkavate 'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvapen niruddhaṃ yājayed antaṃ vā eṣa gato yo niruddho 'nto 'rko 'nto 'śvamedho 'ntenaivāsmā ante kalpayati vaśā dakṣiṇā vaśaṃ mā nayād itīndrāyārkavate 'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta jane ma ṛdhyetety anto vā eṣā ṛddhīnāṃ yaj jano 'nto 'rko 'nto 'śvamedho 'ntenaivāsmā ante kalpayati vaśā dakṣiṇā vaśaṃ mā nayād itīndrāyārkavate 'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvaped gataśrīr yadā vai śriyo 'ntaṃ gachaty atha pāpīyān bhavaty anto 'rko 'nto 'śvamedho 'ntam evālabdha na pāpīyān bhavatīndrāyārkavate 'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta mahāyajño mopanamed ity ete vā indrasya yajñiye tanvau yad arkaś cāśvamedhaś ca te evālabdha tābhyāṃ mahāyajñam ālabhata indrāya gharmavate sūryavatā ekādaśakapālaṃ nirvaped indrāya manyumate manasvatā ekādaśakapālam indrāyendriyavatā ekādaśakapālam indrāyārkavate 'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ bhūtikāmaṃ yājayed idaṃ vā indrasya gharmaś ca sūryaś cedam asya manyuś ca manaś cedam asyendraś cendriyaṃ cedam asyārkaś cāśvamedhaś caitāni vai sarvāṇīndro 'bhavad etāni sarvāṇi bhavati ya etair yajate sarvam etad bhavati ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रायांहोमुचा एकादशकपालं निर्वपेद् आमयाविनं यजयेद् एषा वा इन्द्रस्य भेषजा तनूर् यद् अंहोमुक् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनम् अंहसो मुञ्चतीन्द्राय त्रात्र एकादशकपालं निर्वपेद् यो ज्यान्या मारणाद् अपरोधाद् वा बिभीयाद् इन्द्रो वै त्रातेन्द्रो ऽपरोद्धा तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं त्रायत इन्द्रायान्वृजवा एकादशकपालं निर्वपेज् ज्येष्ठबन्धुर् इन्द्रियं वै ज्येष्ठबन्धुर् इन्द्रियेणैवैनान् अन्वृजून् कुरुत इन्द्राय प्रबभ्रायैकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामे प्रवभ्रो वा इन्द्रो वृत्राय वज्रं प्राहरत् प्रबभ्र एवैभ्यो वज्रं प्रहरतीन्द्राय वैमृधायैकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामे मृधो वा एष विहन्ति यः संग्रामं जयति मृध एव विहत इन्द्रायाभिमातिघ्न एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामे ऽभिमातीर् वा एष हन्ति यः स्माग्रामं जयत्य् अभिमातीर् एव हत इन्द्रायाभिमातिषाहा एकादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेत विषहेयाभयं मे स्याद् इतीन्द्रो वै वृत्राय वज्रम् उदयछत् तं दानवा नान्वमन्यन्त तम् एतेन भागधेयेनान्वमन्यन्त ततो वै सो ऽभिमातीर् अहन् वृत्रम् अहन् वृत्रं खलु वा एष हन्ति यः संग्रामं जयति तद् वार्त्रघ्नम् एवैतत्
indrāyāṃhomucā ekādaśakapālaṃ nirvaped āmayāvinaṃ yajayed eṣā vā indrasya bheṣajā tanūr yad aṃhomuk tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enam aṃhaso muñcatīndrāya trātra ekādaśakapālaṃ nirvaped yo jyānyā māraṇād aparodhād vā bibhīyād indro vai trātendro 'paroddhā tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ trāyata indrāyānvṛjavā ekādaśakapālaṃ nirvapej jyeṣṭhabandhur indriyaṃ vai jyeṣṭhabandhur indriyeṇaivainān anvṛjūn kuruta indrāya prababhrāyaikādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme pravabhro vā indro vṛtrāya vajraṃ prāharat prababhra evaibhyo vajraṃ praharatīndrāya vaimṛdhāyaikādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme mṛdho vā eṣa vihanti yaḥ saṃgrāmaṃ jayati mṛdha eva vihata indrāyābhimātighna ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme 'bhimātīr vā eṣa hanti yaḥ smāgrāmaṃ jayaty abhimātīr eva hata indrāyābhimātiṣāhā ekādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta viṣaheyābhayaṃ me syād itīndro vai vṛtrāya vajram udayachat taṃ dānavā nānvamanyanta tam etena bhāgadheyenānvamanyanta tato vai so 'bhimātīr ahan vṛtram ahan vṛtraṃ khalu vā eṣa hanti yaḥ saṃgrāmaṃ jayati tad vārtraghnam evaitat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैमृधायैकादशकपालं : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: वै मृधायैकादशकपालं ऐन्द्रम् एककपालं निर्वपेन् निरुद्धं याजयेद् आ प्रेहि परमस्याः परावता इति याज्यानुवाक्ये स्यातां परावतं वा एष गतो यो निरुद्धः परावत एवैनम् अध्य् आप्त्वावगमयत्य् ऐन्द्रं त्रयोदशकपालं निर्वपेन् निरुद्धं याजयेद् अतिरिक्तं वै त्रयोदशम् अतिरिक्तो निरुद्धो ऽतिरिक्ताद् एवैनम् अतिरिक्तम् आप्त्वावगमयतीन्द्राय वज्रिणा एकादशकपालं निर्वपेद् इन्द्राय वृत्रघ्न एकादशकपालम् इन्द्राय वृत्रतूरा एकादशकपालं यस्य भ्रातृव्यः सोमेन यजेत वज्रं वा एष भ्रातृव्यायोञ्श्रयति यः सोमेन यजते यद् वज्रिणे वज्रेणैवास्य वज्रं स्तृणुते यद् वृत्रघ्ने भ्रातृव्यो वै वृत्रो हन्त्य् एवैनं यद् वृत्रतूरे भ्रातृव्यो वै वृत्रस् तरत्य् एवैनम् इन्द्राय क्षेत्रंजयायैकादशकपालं निर्वपेद् यः क्षेत्रे पशुषु वा विवदेतेन्द्रो वै देवानां क्षेत्रंजयस् तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै क्षेत्रं पशून् जयतीन्द्रायाधिराजायैकादशकपालं निर्वपेद् यत्र राजानः सदृशा इव स्युर् इन्द्रो वै देवानाम् अधिराजस् तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनम् आधिराज्यं गमयति
vaimṛdhāyaikādaśakapālaṃ : FN emended. Ed.: vai mṛdhāyaikādaśakapālaṃ aindram ekakapālaṃ nirvapen niruddhaṃ yājayed ā prehi paramasyāḥ parāvatā iti yājyānuvākye syātāṃ parāvataṃ vā eṣa gato yo niruddhaḥ parāvata evainam adhy āptvāvagamayaty aindraṃ trayodaśakapālaṃ nirvapen niruddhaṃ yājayed atiriktaṃ vai trayodaśam atirikto niruddho 'tiriktād evainam atiriktam āptvāvagamayatīndrāya vajriṇā ekādaśakapālaṃ nirvaped indrāya vṛtraghna ekādaśakapālam indrāya vṛtratūrā ekādaśakapālaṃ yasya bhrātṛvyaḥ somena yajeta vajraṃ vā eṣa bhrātṛvyāyoñśrayati yaḥ somena yajate yad vajriṇe vajreṇaivāsya vajraṃ stṛṇute yad vṛtraghne bhrātṛvyo vai vṛtro hanty evainaṃ yad vṛtratūre bhrātṛvyo vai vṛtras taraty evainam indrāya kṣetraṃjayāyaikādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kṣetre paśuṣu vā vivadetendro vai devānāṃ kṣetraṃjayas tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai kṣetraṃ paśūn jayatīndrāyādhirājāyaikādaśakapālaṃ nirvaped yatra rājānaḥ sadṛśā iva syur indro vai devānām adhirājas tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enam ādhirājyaṃ gamayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राय मन्युमते मनस्वता एकादशकपालं निर्वपेत् संग्रामे मन्युना वै वीर्यं क्रियत इन्द्रियेण जयति वीर्यं चैवैष्व् इन्द्रियं च जित्यै दधाति मन्यवे चरुं निर्वपेत् संग्रामे मन्युना वै वीर्यं क्रियते वीर्यम् एवैषु जित्यै दधाति यं जीवग्राहं गृह्णीयुस् तं विकृन्तेयुर् मन्योः स्विद् एव सत्यम् अकर् इन्द्राय मनस्वता एकादशकपालं निर्वपेद् यः कामयेत पुन्यः स्याम् अनाधृष्य इति मनो वै श्रीस् त्विषिः श्रियम् एवास्मिंस् त्विषिं दधाति संवत्सरं नु पुरा मनसो न कीर्तयेत् संवत्सरेण वा अनाप्तम् आप्यते संवत्सरेणैवास्मा आप्त्वा श्रियं त्विषिं दधाति
indrāya manyumate manasvatā ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme manyunā vai vīryaṃ kriyata indriyeṇa jayati vīryaṃ caivaiṣv indriyaṃ ca jityai dadhāti manyave caruṃ nirvapet saṃgrāme manyunā vai vīryaṃ kriyate vīryam evaiṣu jityai dadhāti yaṃ jīvagrāhaṃ gṛhṇīyus taṃ vikṛnteyur manyoḥ svid eva satyam akar indrāya manasvatā ekādaśakapālaṃ nirvaped yaḥ kāmayeta punyaḥ syām anādhṛṣya iti mano vai śrīs tviṣiḥ śriyam evāsmiṃs tviṣiṃ dadhāti saṃvatsaraṃ nu purā manaso na kīrtayet saṃvatsareṇa vā anāptam āpyate saṃvatsareṇaivāsmā āptvā śriyaṃ tviṣiṃ dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य सान्नाय्यं चन्द्रमा अभ्युदियाद् ये पुरोडाश्याः स्युस् तांस् त्रेधा कुर्याद् ये मध्यमास् तम् अग्नये दात्रे ऽष्टाकपालं निर्वपेद् ये स्थविष्ठास् तम् इन्द्राय प्रदात्रे दधंश् चरुं ये क्षोदिष्ठास् तं विष्णवे शिपिविष्टाय शृते चरुम् अग्निर् वै मध्यमस्य दातेन्द्रो ज्येष्ठस्य प्रदाताथ यत् क्षोदिष्ठं तञ् शिपिविष्टं तद् आप्नोति पशून् एव सोमो वा एतस्यातिरिच्यते यस्य सान्नाय्यं चन्द्रमा अभ्युदेति स वै पशून् एवाभ्यतिरिच्यते यः पशुकामः स्यात् सो ऽमावास्याम् इष्ट्वा वत्सान् अपाकुर्याद् ये पुरोडाश्याः स्युस् तांस् त्रेधा कुर्याद् ये क्षोदिष्ठास् तम् अग्नये सनिमते ऽष्टाकपालं निर्वपेद् ये मध्यमास् तं विष्णवे शिपिविष्टाय शृते चरुं ये स्थविष्ठास् तम् इन्द्राय प्रदात्रे दधंश् चरुम् अग्निर् एवास्मै तद् विन्दति यद् इह विष्णुस् तद् यद् अन्तरिक्ष इन्द्रस् तद् यद् दिवि सत्वानो गा इछन्ति यद् एते तण्डुला विभाज्यन्ते सत्वानो वा एत एष्टारो ऽभिरोद्धार एवाग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् गतश्रीस् तस्य गौर् धेनुर् दक्षिणा स प्राङ् प्रयाय वैष्णवं त्रिकपालं तस्य वडबा धेनुर् दक्षिणा स प्राङ् प्रयाय गिरिं गत्वापो वा प्रजापत्यं घृते चरुं तस्य पुरुषी धेनुर् दक्षिणा यद् आग्नेय इमां तेनाक्रमते यद् वैष्णवो ऽन्तरिक्षं तेन यत् प्राजापत्यो ऽमुं तेन लोकं यत् प्राङ् प्रयात्य् अभि स्विद् एवाक्रमीद् यद् गिरिं गछत्य् अपो वान्तं स्विद् एवागन् यत् तिस्रो धेनवो दक्षिणा त्रयो वा इमे लोका इमान् अस्मै लोकान् धेनुर् अकर् इमान् अस्मै लोकान् प्रदापयति प्रत्तान् ह वा अस्मा इमांल् लोकान् दुहे य एवं वेद सौमेन्द्रं चरुं निर्वपेञ् श्यामाकं सोमवामिन इन्द्रो वै त्वष्टुः सोमम् अपिबद् अनुपहूयमानस् तस्योर्ध्वः सोमपीथो ऽपतत् ते श्यामाका अभवन्त् सोमपीथेन वा एष व्यृध्यते यः सोमं वमिति यत् सौम्यः सोमपीथेनैवैनं समर्धयतीन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यः सोमं वमिति यद् ऐन्द्र इन्द्रियेणैवैनं वीर्येण समर्धयति शिथिर इव हि वा एतस्य सोमपीथो ऽथैष सोमं वमिति यञ् श्यामाकतण्डुलैः श्रीणाति सोमपीथस्य धृत्यै
yasya sānnāyyaṃ candramā abhyudiyād ye puroḍāśyāḥ syus tāṃs tredhā kuryād ye madhyamās tam agnaye dātre 'ṣṭākapālaṃ nirvaped ye sthaviṣṭhās tam indrāya pradātre dadhaṃś caruṃ ye kṣodiṣṭhās taṃ viṣṇave śipiviṣṭāya śṛte carum agnir vai madhyamasya dātendro jyeṣṭhasya pradātātha yat kṣodiṣṭhaṃ tañ śipiviṣṭaṃ tad āpnoti paśūn eva somo vā etasyātiricyate yasya sānnāyyaṃ candramā abhyudeti sa vai paśūn evābhyatiricyate yaḥ paśukāmaḥ syāt so 'māvāsyām iṣṭvā vatsān apākuryād ye puroḍāśyāḥ syus tāṃs tredhā kuryād ye kṣodiṣṭhās tam agnaye sanimate 'ṣṭākapālaṃ nirvaped ye madhyamās taṃ viṣṇave śipiviṣṭāya śṛte caruṃ ye sthaviṣṭhās tam indrāya pradātre dadhaṃś carum agnir evāsmai tad vindati yad iha viṣṇus tad yad antarikṣa indras tad yad divi satvāno gā ichanti yad ete taṇḍulā vibhājyante satvāno vā eta eṣṭāro 'bhiroddhāra evāgneyam aṣṭākapālaṃ nirvaped gataśrīs tasya gaur dhenur dakṣiṇā sa prāṅ prayāya vaiṣṇavaṃ trikapālaṃ tasya vaḍabā dhenur dakṣiṇā sa prāṅ prayāya giriṃ gatvāpo vā prajāpatyaṃ ghṛte caruṃ tasya puruṣī dhenur dakṣiṇā yad āgneya imāṃ tenākramate yad vaiṣṇavo 'ntarikṣaṃ tena yat prājāpatyo 'muṃ tena lokaṃ yat prāṅ prayāty abhi svid evākramīd yad giriṃ gachaty apo vāntaṃ svid evāgan yat tisro dhenavo dakṣiṇā trayo vā ime lokā imān asmai lokān dhenur akar imān asmai lokān pradāpayati prattān ha vā asmā imāṃl lokān duhe ya evaṃ veda saumendraṃ caruṃ nirvapeñ śyāmākaṃ somavāmina indro vai tvaṣṭuḥ somam apibad anupahūyamānas tasyordhvaḥ somapītho 'patat te śyāmākā abhavant somapīthena vā eṣa vyṛdhyate yaḥ somaṃ vamiti yat saumyaḥ somapīthenaivainaṃ samardhayatīndriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yaḥ somaṃ vamiti yad aindra indriyeṇaivainaṃ vīryeṇa samardhayati śithira iva hi vā etasya somapītho 'thaiṣa somaṃ vamiti yañ śyāmākataṇḍulaiḥ śrīṇāti somapīthasya dhṛtyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेन् मैत्रावरुणीं पयस्याम् आमयाविनं याजयेद् ऋद्ध्या एवाग्नेयो ऽथो अस्थन्वन्तम् एवैनं कृत्वा प्रतिष्ठापयतीश्वरा वै पयस्या ऋते पशोर् अशान्ता निर्मृजः पशुर् अप्य् आलभ्यः शन्त्या अनिर्मार्गायैते वै पशवो यद् व्रीहयश् च यवाश् च यद् व्रीहिमयः पुरोडाशो भवति तेनैव पशुर् आलभ्यते शान्त्या अनिर्मार्गाय मैत्रावरुणी ब्राह्मणस्य स्यान् मैत्रावरुणो हि ब्राह्मणो देवतयैन्द्रवारुणी राजन्यस्य स्याद् ऐन्द्रवारुणो हि राजन्यो देवतयाग्निवारुणी वैश्यस्य स्याद् अग्निर् वै सर्वा देवता अत्र वैश्यस्यापि देवतामयाविनं याजयेत् स्वाम् एव देवतां प्रायश्चित्त्या उपासरद् वरुणगृहीतो वा एष य आमयावी वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चति पयो वै पुरुषः पय एतस्यामयति पयसैवास्य पयो निष्क्रीणाति यद् व्यूहति विकृत्य हि शल्यं मध्यतो निर्हरन्ति तद् यक्ष्मं वावास्यैतन् मध्यतो निर्हरन्त्य् अथ यत् पुनः समुह्याग्नये समवद्यति यथा शल्यं निर्हृत्योष्णीषेण वेष्टयन्त्य् एवं तद् भूतिकामं याजयेत् स्वाम् एव देवतां प्रायश्चित्त्या उपासरद् वरुणगृहीतो वा एष यो भूतिकामो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चति पयो वै पुरुषः पय एष इछति यो भूतिम् इछति पयसैवास्मै पयो ऽवरुन्द्धे यद् व्यूहति यज्ञस्य गोपीथायाथ यत् पुनः समूहति भूत्यैवैनं समूहति ग्रामकामं याजयेत् स्वाम् एव देवतां प्रायश्चित्त्या उपासरद् वरुणगृहीतो वा एष यो ग्रामकामो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चति पयो वै पुरुषः पय एष इछति यो ग्रामम् इछति पयसैवास्मै पयो ऽवरुन्द्द्धे यद् व्यूहति यज्ञस्य गोपीथायाथ यत् पुनः समूहति ग्रामेणैवैनं समूहत्य् एककपालान् जुहोत्य् अत्रात्र वै वरुणस्य पाशास् तत एनं मुञ्चति यन् नाना जुहुयाद् विकर्षः स यज्ञस्याग्नौ सर्वे होतव्याः समृद्ध्यै ॥ या वां मित्रावरुणा ओजस्या तनूस् तया वां विधेम तयेमम् अमुं मुञ्चतम् अंहसो या वां मित्रावरुणौ सहस्या तनूस् तया वां विधेम तयेमम् अमुं मुञ्चतम् अंहसो या वां मित्रावरुणौ यातव्या तनूस् तया वां विधेम तयेमम् अमुं मुञ्चतम् अंहसो या वां मित्रावरुणौ रक्षस्या तनूस् तया वां विधेम तयेमम् अमुं मुञ्चतम् अंहसो या वां मित्रावरुणा ओजस्या सहस्या यातव्या रक्षस्या तनूस् तया वाम् अविधाम तयेमम् अमुम् अमौक्तम् अंहसो यस् ते राजन् वरुण देवेषु पाशस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुणान्ने पाशस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुण द्विपात्सु चतुष्पात्सु पशुषु पाशस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुणौषधीषु वनस्पतिष्व् अप्सु पृथिव्यां दिक्षु पाशस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा ॥ एते वै वरुणस्य पाशास् तत एनं मुञ्चति
iha : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapen maitrāvaruṇīṃ payasyām āmayāvinaṃ yājayed ṛddhyā evāgneyo 'tho asthanvantam evainaṃ kṛtvā pratiṣṭhāpayatīśvarā vai payasyā ṛte paśor aśāntā nirmṛjaḥ paśur apy ālabhyaḥ śantyā anirmārgāyaite vai paśavo yad vrīhayaś ca yavāś ca yad vrīhimayaḥ puroḍāśo bhavati tenaiva paśur ālabhyate śāntyā anirmārgāya maitrāvaruṇī brāhmaṇasya syān maitrāvaruṇo hi brāhmaṇo devatayaindravāruṇī rājanyasya syād aindravāruṇo hi rājanyo devatayāgnivāruṇī vaiśyasya syād agnir vai sarvā devatā atra vaiśyasyāpi devatāmayāvinaṃ yājayet svām eva devatāṃ prāyaścittyā upāsarad varuṇagṛhīto vā eṣa ya āmayāvī varuṇād evainaṃ tena muñcati payo vai puruṣaḥ paya etasyāmayati payasaivāsya payo niṣkrīṇāti yad vyūhati vikṛtya hi śalyaṃ madhyato nirharanti tad yakṣmaṃ vāvāsyaitan madhyato nirharanty atha yat punaḥ samuhyāgnaye samavadyati yathā śalyaṃ nirhṛtyoṣṇīṣeṇa veṣṭayanty evaṃ tad bhūtikāmaṃ yājayet svām eva devatāṃ prāyaścittyā upāsarad varuṇagṛhīto vā eṣa yo bhūtikāmo varuṇād evainaṃ tena muñcati payo vai puruṣaḥ paya eṣa ichati yo bhūtim ichati payasaivāsmai payo 'varunddhe yad vyūhati yajñasya gopīthāyātha yat punaḥ samūhati bhūtyaivainaṃ samūhati grāmakāmaṃ yājayet svām eva devatāṃ prāyaścittyā upāsarad varuṇagṛhīto vā eṣa yo grāmakāmo varuṇād evainaṃ tena muñcati payo vai puruṣaḥ paya eṣa ichati yo grāmam ichati payasaivāsmai payo 'varundddhe yad vyūhati yajñasya gopīthāyātha yat punaḥ samūhati grāmeṇaivainaṃ samūhaty ekakapālān juhoty atrātra vai varuṇasya pāśās tata enaṃ muñcati yan nānā juhuyād vikarṣaḥ sa yajñasyāgnau sarve hotavyāḥ samṛddhyai // yā vāṃ mitrāvaruṇā ojasyā tanūs tayā vāṃ vidhema tayemam amuṃ muñcatam aṃhaso yā vāṃ mitrāvaruṇau sahasyā tanūs tayā vāṃ vidhema tayemam amuṃ muñcatam aṃhaso yā vāṃ mitrāvaruṇau yātavyā tanūs tayā vāṃ vidhema tayemam amuṃ muñcatam aṃhaso yā vāṃ mitrāvaruṇau rakṣasyā tanūs tayā vāṃ vidhema tayemam amuṃ muñcatam aṃhaso yā vāṃ mitrāvaruṇā ojasyā sahasyā yātavyā rakṣasyā tanūs tayā vām avidhāma tayemam amum amauktam aṃhaso yas te rājan varuṇa deveṣu pāśas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā yas te rājan varuṇānne pāśas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā yas te rājan varuṇa dvipātsu catuṣpātsu paśuṣu pāśas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā yas te rājan varuṇauṣadhīṣu vanaspatiṣv apsu pṛthivyāṃ dikṣu pāśas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā // ete vai varuṇasya pāśās tata enaṃ muñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते वै सजाताः सजाता इव पुत्रा इव स्त्रिय इव पशव इव तैर् आत्मानम् अभिसंयुङ्क्ते तैर् भवति पृषती गौर् धेनुर् दक्षिणा सा हि वैश्वदेव्य् अथ यद् वैश्वदेवीष्टिर् वैश्वदेवीर् वा इमाः प्रजास् ता एवावारुन्द्ध ता आद्या अकृत बहिरात्मं वै प्रयाजानुयाजा आत्मा देवता यत् प्रयाजानुयाजानां पुरस्ताद् वोपरिष्टाद् वा जुहुयाद् बहिरात्मं सजातान् दधीताथ यन् मध्यतो जुहोति मध्यत एव सजातान् आत्मन् धत्ते यदि कामयेत ताजग् एयुस् ताजक् परेयुर् इति दारुमयेण जुहुयाच् चराचरा हि वनस्पतयो यदि कामयेत ध्रुवाः स्युः कृछ्राद् एयुर् इति मृन्मयेन जुहुयात् ॥ ध्रुवा हीयं ध्रुवो सि ध्रुवस् त्वं देवेष्व् एधि ध्रुवो ऽहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुविद् उग्रो ऽस्य् उग्रस् त्वं देवेष्व् एध्य् उग्रो ऽहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुविद् अभिभूर् अस्य् अभिभूस् त्वं देवेष्व् एध्य् अभिभूर् अहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुवित् परिभूर् असि परिभूस् त्वं देवेष्व् एधि परिभूर् अहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुवित् सूरिर् असि सूरिस् त्वं देवेष्व् एधि सूरिर् अहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुवित् ॥ एते वै सजातास् तान् अस्मिन् दधाति तान् अस्माद् अनपक्रमिणः करोति
ete vai sajātāḥ sajātā iva putrā iva striya iva paśava iva tair ātmānam abhisaṃyuṅkte tair bhavati pṛṣatī gaur dhenur dakṣiṇā sā hi vaiśvadevy atha yad vaiśvadevīṣṭir vaiśvadevīr vā imāḥ prajās tā evāvārunddha tā ādyā akṛta bahirātmaṃ vai prayājānuyājā ātmā devatā yat prayājānuyājānāṃ purastād vopariṣṭād vā juhuyād bahirātmaṃ sajātān dadhītātha yan madhyato juhoti madhyata eva sajātān ātman dhatte yadi kāmayeta tājag eyus tājak pareyur iti dārumayeṇa juhuyāc carācarā hi vanaspatayo yadi kāmayeta dhruvāḥ syuḥ kṛchrād eyur iti mṛnmayena juhuyāt // dhruvā hīyaṃ dhruvo si dhruvas tvaṃ deveṣv edhi dhruvo 'haṃ sajāteṣu bhūyāsaṃ priyaḥ sajātānām ugraś cettā vasuvid ugro 'sy ugras tvaṃ deveṣv edhy ugro 'haṃ sajāteṣu bhūyāsaṃ priyaḥ sajātānām ugraś cettā vasuvid abhibhūr asy abhibhūs tvaṃ deveṣv edhy abhibhūr ahaṃ sajāteṣu bhūyāsaṃ priyaḥ sajātānām ugraś cettā vasuvit paribhūr asi paribhūs tvaṃ deveṣv edhi paribhūr ahaṃ sajāteṣu bhūyāsaṃ priyaḥ sajātānām ugraś cettā vasuvit sūrir asi sūris tvaṃ deveṣv edhi sūrir ahaṃ sajāteṣu bhūyāsaṃ priyaḥ sajātānām ugraś cettā vasuvit // ete vai sajātās tān asmin dadhāti tān asmād anapakramiṇaḥ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैषो ऽश्वः प्रतिगृह्यते स वा उभयतोदन् प्रतिगृहीतो निर्बभस्त्य् अस्येन्द्रियं च पशूंश् च वरुणो वा अश्वो वरुणदेवत्यो यो वा अश्वं प्रतिगृह्णाति वरुणं स प्रसीदति तद् अश्वहविषा यष्टव्यं निर्वरुणत्वाय चतुष्कपाला भवन्ति चतुष्पाद् वा अश्वः कपालैर् एवैनम् आप्नोति यावन्तो ऽश्वास् तावन्तः पुरोडाशा भवन्ति सर्वत एवैनं मुञ्चत्य् एको ऽधि भवति यन् नोपस्मरति तस्मा एव स यः पुनः प्रतिग्रहिष्यन्त् स्यान् न स यजेत यद् धि पुनः प्रतिगृह्णीयात् पुनर् वरुणं प्रसीदेद् अथ यः पुनः प्रतिग्रहीष्यन्त् स्यात् तस्य वारुणा नेमाः स्युः सौर्यवारुणा नेमा यद् वारुणो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चत्य् अथ यत् सौर्यः स्वाम् एव देवताम् उपप्रतिगृह्णात्य् आत्मनो ऽहिंसायय् एकविंशतिः सामिधेनीर् भवन्त्य् असा आदित्य एकविंशः प्रजापतिर् असा आदित्यः प्राजापत्यो ऽश्वो यावान् एवाश्वस् तम् आप्नोति सर्वे वा अन्ये पशवो योनिमन्तः पुरुषयोनयो ऽयोनिर् अश्वो ऽप्सुजा यद् एषो ऽपोनप्त्रीयश् चरुर् भवति योनिमन्तम् एवैनम् अकः स्व एवैनं योनौ प्रतिष्ठापयति ॥ यस् ते राजन् वरुण गायत्रछन्दाः पाशो ब्रह्मन् प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुण त्रिष्टुप्छन्दाः पाशः क्षत्रे प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुण जगच्छन्दाः पाशो विशि प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुणानुष्टुप्छन्दाः पाशो दिक्षु प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा ॥ छन्दांसि वै वरुणस्य पाशास् तैर् एनं गृह्णाति यैर् एनं गृह्णाति तैर् एनं मुञ्चत्य् अपोनप्त्रीयाभ्यां द्वाभ्यां जुहोति य एवाप्सव्यो वरुणस् तत एनं मुञ्चति
athaiṣo 'śvaḥ pratigṛhyate sa vā ubhayatodan pratigṛhīto nirbabhasty asyendriyaṃ ca paśūṃś ca varuṇo vā aśvo varuṇadevatyo yo vā aśvaṃ pratigṛhṇāti varuṇaṃ sa prasīdati tad aśvahaviṣā yaṣṭavyaṃ nirvaruṇatvāya catuṣkapālā bhavanti catuṣpād vā aśvaḥ kapālair evainam āpnoti yāvanto 'śvās tāvantaḥ puroḍāśā bhavanti sarvata evainaṃ muñcaty eko 'dhi bhavati yan nopasmarati tasmā eva sa yaḥ punaḥ pratigrahiṣyant syān na sa yajeta yad dhi punaḥ pratigṛhṇīyāt punar varuṇaṃ prasīded atha yaḥ punaḥ pratigrahīṣyant syāt tasya vāruṇā nemāḥ syuḥ sauryavāruṇā nemā yad vāruṇo varuṇād evainaṃ tena muñcaty atha yat sauryaḥ svām eva devatām upapratigṛhṇāty ātmano 'hiṃsāyay ekaviṃśatiḥ sāmidhenīr bhavanty asā āditya ekaviṃśaḥ prajāpatir asā ādityaḥ prājāpatyo 'śvo yāvān evāśvas tam āpnoti sarve vā anye paśavo yonimantaḥ puruṣayonayo 'yonir aśvo 'psujā yad eṣo 'ponaptrīyaś carur bhavati yonimantam evainam akaḥ sva evainaṃ yonau pratiṣṭhāpayati // yas te rājan varuṇa gāyatrachandāḥ pāśo brahman pratiṣṭhitas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā yas te rājan varuṇa triṣṭupchandāḥ pāśaḥ kṣatre pratiṣṭhitas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā yas te rājan varuṇa jagacchandāḥ pāśo viśi pratiṣṭhitas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā yas te rājan varuṇānuṣṭupchandāḥ pāśo dikṣu pratiṣṭhitas taṃ ta etenāvayaje tasmai te svāhā // chandāṃsi vai varuṇasya pāśās tair enaṃ gṛhṇāti yair enaṃ gṛhṇāti tair enaṃ muñcaty aponaptrīyābhyāṃ dvābhyāṃ juhoti ya evāpsavyo varuṇas tata enaṃ muñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् नवम् ऐत् तन् नवनीतम् अभवद् यद् असर्पत् तत् सर्पिः । यद् अघ्रियत तद् घृतम् ॥ घृतस्य पन्थाम् अमृतस्य नाभिम् इन्द्रेण दत्तं प्रयतं मरुद्भिः । तत् त्वा विष्णुर् अन्वपश्यत् तत् त्वेडा गव्य् ऐरयत् ॥ पावमानस्य त्वा स्तोमेन गायत्रस्य वर्तन्योपांशोस् त्वा वीर्येणोत्सृजे बृहता त्वा रथंतरेण त्रैष्टुभ्या वर्तन्या शुक्रस्य त्वा वीर्येणोद्धरे ऽग्नेष् ट्वा मात्रया जागत्या वर्तन्या देवस् त्वा सवितोन्नयतु जीवात्वै जी वनस्यायै ॥ इदं वर्चो अग्निना दत्तम् आगान् महि राधः सह ओजो बलं यत् । दीर्घायुत्वाय शतशारदाय प्रतिगृभ्णामि महत इन्द्रियाय ॥ इमम् अग्ना आयुषे वर्चसे कृधि तिग्मम् ओजो वरुण सोम राजन् । मातेवास्मा अदिते शर्म यछ विश्वे देवा जरदष्टिर् यथासत् ॥ अग्निर् आयुस् तस्य मनुष्या आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एधि ब्रह्मायुस् तस्य ब्राह्मणा आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एधि यज्ञ आयुस् तस्य दक्षिणा आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एध्य् अमृतम् आयुस् तस्य देवा आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एध्य् अश्विनोः प्राणो ऽसि तौ ते प्राणं दत्तां तेन जीव मित्रावरुणयोः प्राणो ऽसि तौ ते प्राणं दत्तां तेन जीव बृहस्पतेः प्राणो ऽसि स ते प्राणं ददातु तेन जीव प्रजापतेः परमेष्ठिनः प्राणो ऽसि स ते प्राणं ददातु तेन जीव
yan navam ait tan navanītam abhavad yad asarpat tat sarpiḥ / yad aghriyata tad ghṛtam // ghṛtasya panthām amṛtasya nābhim indreṇa dattaṃ prayataṃ marudbhiḥ / tat tvā viṣṇur anvapaśyat tat tveḍā gavy airayat // pāvamānasya tvā stomena gāyatrasya vartanyopāṃśos tvā vīryeṇotsṛje bṛhatā tvā rathaṃtareṇa traiṣṭubhyā vartanyā śukrasya tvā vīryeṇoddhare 'gneṣ ṭvā mātrayā jāgatyā vartanyā devas tvā savitonnayatu jīvātvai jī vanasyāyai // idaṃ varco agninā dattam āgān mahi rādhaḥ saha ojo balaṃ yat / dīrghāyutvāya śataśāradāya pratigṛbhṇāmi mahata indriyāya // imam agnā āyuṣe varcase kṛdhi tigmam ojo varuṇa soma rājan / mātevāsmā adite śarma yacha viśve devā jaradaṣṭir yathāsat // agnir āyus tasya manuṣyā āyuṣkṛtas tenāyuṣāyuṣmān edhi brahmāyus tasya brāhmaṇā āyuṣkṛtas tenāyuṣāyuṣmān edhi yajña āyus tasya dakṣiṇā āyuṣkṛtas tenāyuṣāyuṣmān edhy amṛtam āyus tasya devā āyuṣkṛtas tenāyuṣāyuṣmān edhy aśvinoḥ prāṇo 'si tau te prāṇaṃ dattāṃ tena jīva mitrāvaruṇayoḥ prāṇo 'si tau te prāṇaṃ dattāṃ tena jīva bṛhaspateḥ prāṇo 'si sa te prāṇaṃ dadātu tena jīva prajāpateḥ parameṣṭhinaḥ prāṇo 'si sa te prāṇaṃ dadātu tena jīva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेत् सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुं पूर्वेद्युर् आमयाविनं याजयेद् अग्निर् वै सर्वा देवता विष्णुर् यज्ञो देवताभिश् चैवास्मिन् यज्ञेन चायुर् दधाति वाक् सरस्वती ब्रह्म बृहस्पतिर् वाचा चैवास्मिन् ब्रह्मणा चायुर् दधात्य् अथो प्राणा वै देवताः प्राणान् वा एतत् पूर्वेद्युर् गृहीत्वोपवसति स श्वो भूत आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेत् सौम्यं पयसि चरुम् आदित्यं घृते चरुं वारुणं चरुं यवमयम् इयन्तम् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालम् आमयाविनं याजयेद् यो वै प्रमीयते ऽग्निं तस्य शरीरं गछति सोमं रसो यद् आग्नेयः शरीरम् एवास्य तेन निष्क्रीणाति यत् सौम्यो रसं तेन यावान् एव तं निष्क्रीयेयं वा अदितिर् अस्याम् अधि प्रजाः प्रजायन्ते ऽस्याम् एवैनम् अधि प्रजानयतीयांश् चरुर् भवत्य् एतावान् वा आत्मा यावान् एवास्यात्मा तं वरुणान् मुक्त्वा संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सर एवैनं प्रतिष्ठापयति संवत्सरायुषम् एनं करोत्य् अग्नेर् आयुर् असि तेनास्मा अमुष्मा आयुर् देहीत्य् अग्निर् वै मनुष्याणाम् आयुषः प्रदाता सो ऽस्मा आयुः प्रयछति पञ्चभिर् जुहोति पाङ्क्तः पुरुषो यावान् एव पुरुषस् तं समीरयति यावान् एव पुरुषस् तं समीरयित्वायं वाव यः पवत एष प्राण आभ्यो वा एष दिग्भ्यो ऽधिपवत एतद्देवत्या वा इमा दिशो यथादेवतं वावैनम् एतद् आभ्यो दिग्भ्यो ऽधि समीरयित्वा प्राणान् अस्मिन् दधाति ॥ यन् नवम् ऐत् तन् नवनीतम् अभवद् यद् असर्पत् तत् सर्पिः । यद् अघ्रियत तद् घृतम् ॥ इति घृतस्य वा एतन् महिमानम् उदाचष्टे ऽथो महयत्य् एवैनत् पावमानस्य त्वा स्तोमेन गायत्रस्य वर्तन्योपांशोस् त्वा वीर्येणोत्सृजा इति यथा वा इदं वध्यम् उत्सृजत्य् उद्धरत्य् उन्नयत्य् एवं तद् एतावद् वा अस्ति स्तोमा ग्रहाश् छन्दांसि यावद् एवास्ति तेनास्मा आयुर् दधाति यज्ञेनास्मा आयुर् दधाति सर्व ऋत्विजः पर्याहुः सर्वे वा एत एतस्मै चिकित्सन्ति सर्व एवास्मा आयुर् दधति ब्रह्मणो हस्तम् आलभ्य पर्याहुर् ब्रह्म वै ब्रह्मा ब्रह्मणैवास्मिन् ब्रह्मायुर् दधाति हिरण्याद् अधि घृतं निष्पाययन्त्य् अमृतं वै हिरण्यम् आयुर् घृतम् अमृताद् एवैनम् अध्य् आयुर् निष्पाययन्ति निर् इव धयत्य् आयुर् एवात्मन् धत्ते तद् अस्मा आबध्नात्य् आयुषैनं समर्धयत्य् आग्नेय्याबध्नात्य् अग्निर् वै सर्वा देवताः सर्वाभिर् एवास्मिन् देवताभिर् आयुर् दधात्य् अग्निर् आयुस् तस्य मनुष्या आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एधीति यो वै देवान् आयुष्मतश् चायुष्कृतश् च वेद सर्वम् आयुर् एति न पुरायुषः प्रमीयत एते वै देवा आयुष्मन्तश् चायुष्कृतश् च यद् इमे प्राणास् ते ऽस्मिन्न् आयुर् दधत्य् अश्विनोः प्राणो ऽसि तौ ते प्राणं दत्तां तेन जीवेतीमे वा एते प्राणास् तान् अस्मिन् दधाति तान् अस्माद् अनपक्रमिणः करोति दश देया दश ह्य् आत्मन् प्राणाः प्राणान् अस्मिन् दधात्य् अश्वो देयो वासो देयं हिरण्यं देयं गौर् देयो वरो देयो बहु देयम्
āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nirvapet sārasvataṃ caruṃ bārhaspatyaṃ caruṃ pūrvedyur āmayāvinaṃ yājayed agnir vai sarvā devatā viṣṇur yajño devatābhiś caivāsmin yajñena cāyur dadhāti vāk sarasvatī brahma bṛhaspatir vācā caivāsmin brahmaṇā cāyur dadhāty atho prāṇā vai devatāḥ prāṇān vā etat pūrvedyur gṛhītvopavasati sa śvo bhūta āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapet saumyaṃ payasi carum ādityaṃ ghṛte caruṃ vāruṇaṃ caruṃ yavamayam iyantam agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālam āmayāvinaṃ yājayed yo vai pramīyate 'gniṃ tasya śarīraṃ gachati somaṃ raso yad āgneyaḥ śarīram evāsya tena niṣkrīṇāti yat saumyo rasaṃ tena yāvān eva taṃ niṣkrīyeyaṃ vā aditir asyām adhi prajāḥ prajāyante 'syām evainam adhi prajānayatīyāṃś carur bhavaty etāvān vā ātmā yāvān evāsyātmā taṃ varuṇān muktvā saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsara evainaṃ pratiṣṭhāpayati saṃvatsarāyuṣam enaṃ karoty agner āyur asi tenāsmā amuṣmā āyur dehīty agnir vai manuṣyāṇām āyuṣaḥ pradātā so 'smā āyuḥ prayachati pañcabhir juhoti pāṅktaḥ puruṣo yāvān eva puruṣas taṃ samīrayati yāvān eva puruṣas taṃ samīrayitvāyaṃ vāva yaḥ pavata eṣa prāṇa ābhyo vā eṣa digbhyo 'dhipavata etaddevatyā vā imā diśo yathādevataṃ vāvainam etad ābhyo digbhyo 'dhi samīrayitvā prāṇān asmin dadhāti // yan navam ait tan navanītam abhavad yad asarpat tat sarpiḥ / yad aghriyata tad ghṛtam // iti ghṛtasya vā etan mahimānam udācaṣṭe 'tho mahayaty evainat pāvamānasya tvā stomena gāyatrasya vartanyopāṃśos tvā vīryeṇotsṛjā iti yathā vā idaṃ vadhyam utsṛjaty uddharaty unnayaty evaṃ tad etāvad vā asti stomā grahāś chandāṃsi yāvad evāsti tenāsmā āyur dadhāti yajñenāsmā āyur dadhāti sarva ṛtvijaḥ paryāhuḥ sarve vā eta etasmai cikitsanti sarva evāsmā āyur dadhati brahmaṇo hastam ālabhya paryāhur brahma vai brahmā brahmaṇaivāsmin brahmāyur dadhāti hiraṇyād adhi ghṛtaṃ niṣpāyayanty amṛtaṃ vai hiraṇyam āyur ghṛtam amṛtād evainam adhy āyur niṣpāyayanti nir iva dhayaty āyur evātman dhatte tad asmā ābadhnāty āyuṣainaṃ samardhayaty āgneyyābadhnāty agnir vai sarvā devatāḥ sarvābhir evāsmin devatābhir āyur dadhāty agnir āyus tasya manuṣyā āyuṣkṛtas tenāyuṣāyuṣmān edhīti yo vai devān āyuṣmataś cāyuṣkṛtaś ca veda sarvam āyur eti na purāyuṣaḥ pramīyata ete vai devā āyuṣmantaś cāyuṣkṛtaś ca yad ime prāṇās te 'sminn āyur dadhaty aśvinoḥ prāṇo 'si tau te prāṇaṃ dattāṃ tena jīvetīme vā ete prāṇās tān asmin dadhāti tān asmād anapakramiṇaḥ karoti daśa deyā daśa hy ātman prāṇāḥ prāṇān asmin dadhāty aśvo deyo vāso deyaṃ hiraṇyaṃ deyaṃ gaur deyo varo deyo bahu deyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधति : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: दधाति देवताः : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: देवता। आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् ऐन्द्रं पञ्चकपालं दधि मधु घृतं धाना उदकं तत् संसृष्टं भवत्य् अर्यम्णे चरुर् भवति ऊद्ध्या एवाग्नेय ऐन्द्रः पञ्चकपालः पाङ्क्तो यज्ञः पङ्क्ती याज्यानुवाक्ये पाङ्क्ताः पशवः पाङ्क्तः पुरुषो यावान् एव पुरुषस् तम् आप्नोति स सर्वो भूत्वा पशून् आप्नोति पशव इव ह्य् एतत् संसृष्टम् अथो यावन्त एव पशवस् तान् अस्मै संसृजति तद् आहुर् ऐन्द्र एकादशकपालः कार्या इति ऐन्द्रा हि पशवो ऽथो आहुः प्राजापत्यं कार्यम् इति प्राजापत्या हि पशवः प्रजापतिः पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयत्य् अथैषो ऽर्यम्णे चरुर् यो ददाति सो ऽर्यमा दानम् अर्यमा दानकामा अस्मै प्रजा भवन्त्य् अग्नये भ्राजस्वते ऽष्टाकपालं निर्वपेत् सौर्यं चरुम् अग्नये भ्राजस्वते ऽष्टाकपालं चक्षुष्कामं याजयेद् अग्नेर् वै मनुष्या नक्तं चक्षुषा पश्यन्ति सूर्यस्य दिवैतौ वै चक्षुषः प्रदातारौ ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै चक्षुः प्रयछतः समानं वै चक्षुर् दधातु यत् समानी देवता चरुम् अभितो भवति नानानम् एवास्मै चक्षुषी प्रतिदधाति यावद् अन्यतरेणाक्ष्णा पश्यति तावद् उभाभ्यां पश्येद् यच् चरुर् अन्तरा न स्याद् अथ यच् चरुर् अन्तरा भवति तस्माद् इदम् अन्तरा चक्षुषोर् विधृत्यै शुक्ला व्रीहयो भवन्ति श्वेता गा आज्याय दुहन्त्य् एवम् इव ह्य् असा आदित्यः समृद्ध्यै पयसि भवति पयो वै घृतं पयश् चक्षुः पयसैवास्मै पयश् चक्षुर् दधाति सौरीभिर् आदधाति चक्षुर् अस्मिन् दधाति
dadhati : FN emended. Ed.: dadhāti devatāḥ : FN emended. Ed.: devatā. āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvaped aindraṃ pañcakapālaṃ dadhi madhu ghṛtaṃ dhānā udakaṃ tat saṃsṛṣṭaṃ bhavaty aryamṇe carur bhavati ūddhyā evāgneya aindraḥ pañcakapālaḥ pāṅkto yajñaḥ paṅktī yājyānuvākye pāṅktāḥ paśavaḥ pāṅktaḥ puruṣo yāvān eva puruṣas tam āpnoti sa sarvo bhūtvā paśūn āpnoti paśava iva hy etat saṃsṛṣṭam atho yāvanta eva paśavas tān asmai saṃsṛjati tad āhur aindra ekādaśakapālaḥ kāryā iti aindrā hi paśavo 'tho āhuḥ prājāpatyaṃ kāryam iti prājāpatyā hi paśavaḥ prajāpatiḥ paśūnāṃ prajanayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai paśūn prajanayaty athaiṣo 'ryamṇe carur yo dadāti so 'ryamā dānam aryamā dānakāmā asmai prajā bhavanty agnaye bhrājasvate 'ṣṭākapālaṃ nirvapet sauryaṃ carum agnaye bhrājasvate 'ṣṭākapālaṃ cakṣuṣkāmaṃ yājayed agner vai manuṣyā naktaṃ cakṣuṣā paśyanti sūryasya divaitau vai cakṣuṣaḥ pradātārau tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai cakṣuḥ prayachataḥ samānaṃ vai cakṣur dadhātu yat samānī devatā carum abhito bhavati nānānam evāsmai cakṣuṣī pratidadhāti yāvad anyatareṇākṣṇā paśyati tāvad ubhābhyāṃ paśyed yac carur antarā na syād atha yac carur antarā bhavati tasmād idam antarā cakṣuṣor vidhṛtyai śuklā vrīhayo bhavanti śvetā gā ājyāya duhanty evam iva hy asā ādityaḥ samṛddhyai payasi bhavati payo vai ghṛtaṃ payaś cakṣuḥ payasaivāsmai payaś cakṣur dadhāti saurībhir ādadhāti cakṣur asmin dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राय राथंतरायानुब्रूहि ॥ इति रथंतरस्या ऋचम् अनूच्य बृहत ऋचा यजेत् ॥ इन्द्राय बार्हतायानुब्रूहि ॥ इति बृहत ऋचम् अनूच्य रथंतरस्य ऋचा यजेत् ॥ इन्द्राय वैरूपायानुब्रूहि ॥ इति वैरूपस्या ऋचम् अनूच्य वैराजस्य ऋचा यजेत् ॥ इन्द्राय वैराजायानुब्रूहि ॥ इति वैराजस्या ऋचम् अनूच्य वैरूपस्य ऋचा यजेत् ॥ इन्द्राय रैवतायानुब्रूहि ॥ इति रेवतीम् अनूच्य शक्वर्या यजेत् ॥ इन्द्राय शाक्वरायानुब्रूहि ॥ इति शक्वरीम् अनूच्य रेवत्या यजेद् एतैर् एवैनम् इन्द्रियैर् एताभिर् देवताभिर् व्यतिषजति पर्यूहम् अवद्यत्य् एतैर् एवैनम् इन्द्रियैर् एताभिर् देवताभिः पर्यूहति पशवो वै बृहत्य् अग्नी रुद्रो यद् बृहत्या वषट्कुर्याद् रुद्रायास्य पशून् अपिदध्याद् अथो बृहतीं ह्य् अयातयाम्नीं पशवो ऽनुप्रजायन्ते ऽनुवाक्यायाश् चत्वार्य् अक्षराणि याज्याम् अभ्यत्यूहत्य् अनुष्टुभं च संपादयति पङ्क्तिं च वाग् वा अनुष्टुप् प्रजापतिः पङ्क्तिर् वाचि वा एतत् प्रजापतिम् अप्य् अस्राट् प्रजननाय तन् मिथुनं तस्माद् एव मिथुनाद् यजमानः प्रजया च पशुभिश् च प्रजायते
indrāya rāthaṃtarāyānubrūhi // iti rathaṃtarasyā ṛcam anūcya bṛhata ṛcā yajet // indrāya bārhatāyānubrūhi // iti bṛhata ṛcam anūcya rathaṃtarasya ṛcā yajet // indrāya vairūpāyānubrūhi // iti vairūpasyā ṛcam anūcya vairājasya ṛcā yajet // indrāya vairājāyānubrūhi // iti vairājasyā ṛcam anūcya vairūpasya ṛcā yajet // indrāya raivatāyānubrūhi // iti revatīm anūcya śakvaryā yajet // indrāya śākvarāyānubrūhi // iti śakvarīm anūcya revatyā yajed etair evainam indriyair etābhir devatābhir vyatiṣajati paryūham avadyaty etair evainam indriyair etābhir devatābhiḥ paryūhati paśavo vai bṛhaty agnī rudro yad bṛhatyā vaṣaṭkuryād rudrāyāsya paśūn apidadhyād atho bṛhatīṃ hy ayātayāmnīṃ paśavo 'nuprajāyante 'nuvākyāyāś catvāry akṣarāṇi yājyām abhyatyūhaty anuṣṭubhaṃ ca saṃpādayati paṅktiṃ ca vāg vā anuṣṭup prajāpatiḥ paṅktir vāci vā etat prajāpatim apy asrāṭ prajananāya tan mithunaṃ tasmād eva mithunād yajamānaḥ prajayā ca paśubhiś ca prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ् सोमो अतिस्रुतः । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय । इहेहैषां कृणुत भोजनानि ये बर्हिषा नमौक्तिं न जग्मुः ॥ उपयामगृहीतो ऽस्य् अछिद्रां त्वाछिद्रेणाश्विभ्यां जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् अश्विभ्यां त्वोपयामगृहीतो ऽस्य् अछिद्रां त्वाछिद्रेण सरस्वत्यै जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिः सरस्वत्यै त्वोपयामगृहीतो ऽस्य् अछिद्रां त्वाछिद्रेणेन्द्राय सुत्राम्णे जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ॥ यद् अत्र शिष्टं रसिनः सुतस्य यम् अस्येन्द्रो अपिबञ् शचीभिः । अहं तम् अस्य मनसा घृतेन सोमं राजानम् इह भक्षयामि ॥ नाना हि वां देवहितं सदस् कृतं मा संसृक्षाथां परमे व्योमन् । सुरा त्वम् असि शुष्मिणी सोम एष मा मा हिंसिष्टं स्वं योनिम् आविशन्तौ ॥ द्वे स्रुती अशृणवं पित्πणाम् अहं देवानाम् उत मर्त्यानाम् । याभ्याम् इदं विश्वम् एजत् समेति यद् अन्तरा पितरं मातरं च ॥ ये भक्षयन्तो न वसून्य् आनशुर् यान् अग्नयो अन्वतप्यन्त धिष्ण्याः । या तेषाम् अवया दुरिष्टिः स्विष्टिं नस् तां विश्वकर्मा कृणोतु ॥ अयज्ञियान् यज्ञियान् मन्यमानः प्राणस्य विद्वान्त् समरे न धीरः । एनो महच् चकृवान् बद्ध एष तं विश्वकर्मन् प्रमुञ्चा स्वस्तये ॥ यजमानम् ऋषया एनसाहुर् विहाय प्रजाम् अनुतप्यमानाः । मधव्यौ स्तोका अप तौ रराध सं नस् ताभ्यां सृजतु विश्वकर्मा
vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa pratyaṅ somo atisrutaḥ / indrasya yujyaḥ sakhā // kuvid aṅga yavamanto yavaṃ cid yathā dānty anupūrvaṃ viyūya / ihehaiṣāṃ kṛṇuta bhojanāni ye barhiṣā namauktiṃ na jagmuḥ // upayāmagṛhīto 'sy achidrāṃ tvāchidreṇāśvibhyāṃ juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir aśvibhyāṃ tvopayāmagṛhīto 'sy achidrāṃ tvāchidreṇa sarasvatyai juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yoniḥ sarasvatyai tvopayāmagṛhīto 'sy achidrāṃ tvāchidreṇendrāya sutrāmṇe juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā sutrāmṇe // yad atra śiṣṭaṃ rasinaḥ sutasya yam asyendro apibañ śacībhiḥ / ahaṃ tam asya manasā ghṛtena somaṃ rājānam iha bhakṣayāmi // nānā hi vāṃ devahitaṃ sadas kṛtaṃ mā saṃsṛkṣāthāṃ parame vyoman / surā tvam asi śuṣmiṇī soma eṣa mā mā hiṃsiṣṭaṃ svaṃ yonim āviśantau // dve srutī aśṛṇavaṃ pitπṇām ahaṃ devānām uta martyānām / yābhyām idaṃ viśvam ejat sameti yad antarā pitaraṃ mātaraṃ ca // ye bhakṣayanto na vasūny ānaśur yān agnayo anvatapyanta dhiṣṇyāḥ / yā teṣām avayā duriṣṭiḥ sviṣṭiṃ nas tāṃ viśvakarmā kṛṇotu // ayajñiyān yajñiyān manyamānaḥ prāṇasya vidvānt samare na dhīraḥ / eno mahac cakṛvān baddha eṣa taṃ viśvakarman pramuñcā svastaye // yajamānam ṛṣayā enasāhur vihāya prajām anutapyamānāḥ / madhavyau stokā apa tau rarādha saṃ nas tābhyāṃ sṛjatu viśvakarmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुवलसक्तुभिर् आश्विनं श्रीणाति बदरसक्तुभिर् ऐन्द्रं कर्कन्धुसक्तुभिः सारस्वतं वाग् वै सरस्वती वाचैवास्मिन्त् स्वादुमानं दधात्य् अथ यैनम् असा अश्लीलं वाग् अभिवदत्य् अत्यपविष्ट व्यार्धिष्टेति सैनं पुनः कल्याणं वदति सिंहा अध्वर्युर् ध्यायति व्याघ्रौ प्रतिप्रस्थाता वृकौ यजमान एषा सुरा भवति स यैर् एव तद् इन्द्रियैर् वीर्यैर् व्यृध्यते तान्य् अस्मिन्न् आप्त्वा धत्तो ब्राह्मणस्य मूर्धन्त् साद्या मेध्यत्वायान्नं वै सुरा मेध्यं वा अन्नं तेन मेध्यैका पुरोरुग् एका याज्यैकधास्मिन् वीर्यं दधाति ब्राह्मणः पाययितव्यस् तेन हविः क्रियत आत्मनापेयात्मन्न् एव वीर्यं धत्ते ऽग्नौ सर्वा होतव्याः समृद्ध्यै मध्यतो वा एष पाप्मना गृहीतो यत् समया व्येति मध्यत एवैनं पाप्मनो मुञ्चति यद् आहवनीये जुहुयान् न पाप्मना व्यावर्तेत क्रियेत भेषजम् अथ यद् दक्षिणे जुहोति वि पाप्मना वर्तते क्रियते भेषजम् अथ यद् विक्षारयत्य् एवम् इव ह्य् एष विक्षरति शतक्षरो भवति शतायुर् वै पुरुषः शतवीर्य आयुर् एव वीर्यम् आप्नोति यद् वा एतस्य व्यार्धि यत् प्रामायि पितॄन् वा एतस्य तद् अगन् यत् पितृमतीभिर् अनुमन्त्रयन्ते पितृभ्य एवैनं तेन समीरयन्ति यत् तिस्रस् तृतीये हि लोके पितरो ऽथ यच् चत्वारो दिग्भ्य एवैनं तेन समीरयन्ति
kuvalasaktubhir āśvinaṃ śrīṇāti badarasaktubhir aindraṃ karkandhusaktubhiḥ sārasvataṃ vāg vai sarasvatī vācaivāsmint svādumānaṃ dadhāty atha yainam asā aślīlaṃ vāg abhivadaty atyapaviṣṭa vyārdhiṣṭeti sainaṃ punaḥ kalyāṇaṃ vadati siṃhā adhvaryur dhyāyati vyāghrau pratiprasthātā vṛkau yajamāna eṣā surā bhavati sa yair eva tad indriyair vīryair vyṛdhyate tāny asminn āptvā dhatto brāhmaṇasya mūrdhant sādyā medhyatvāyānnaṃ vai surā medhyaṃ vā annaṃ tena medhyaikā purorug ekā yājyaikadhāsmin vīryaṃ dadhāti brāhmaṇaḥ pāyayitavyas tena haviḥ kriyata ātmanāpeyātmann eva vīryaṃ dhatte 'gnau sarvā hotavyāḥ samṛddhyai madhyato vā eṣa pāpmanā gṛhīto yat samayā vyeti madhyata evainaṃ pāpmano muñcati yad āhavanīye juhuyān na pāpmanā vyāvarteta kriyeta bheṣajam atha yad dakṣiṇe juhoti vi pāpmanā vartate kriyate bheṣajam atha yad vikṣārayaty evam iva hy eṣa vikṣarati śatakṣaro bhavati śatāyur vai puruṣaḥ śatavīrya āyur eva vīryam āpnoti yad vā etasya vyārdhi yat prāmāyi pitṝn vā etasya tad agan yat pitṛmatībhir anumantrayante pitṛbhya evainaṃ tena samīrayanti yat tisras tṛtīye hi loke pitaro 'tha yac catvāro digbhya evainaṃ tena samīrayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वरूपो वै त्वाष्ट्र आसीत् त्रिशीर्षासुराणां स्वस्रीयः स सोमम् एकेन शीर्ष्णापिबत् सुराम् एकेनान्नम् एकेनावयत् स इन्द्रो ऽमन्यतायं वावेदं भविष्यतीति तेन समलभत तेन युगशरम् अपतत् स तक्षाणं तिष्ठन्तम् अब्रवीद् आधावेमान्य् अस्य शीर्षाणि छिन्द्धीति तस्य तक्षोपस्कन्द्य परशुना शीर्षाण्य् अछिनत् तस्मात् तक्ष्णे शिरो धृतं तस्माद् अस्यान्नम् अन्नाद्यं तस्य यत् सोमपं शिरा आसीत् स कपिञ्जलो ऽभवद् यत् सुरापं स कलविङ्को येनान्नम् आवयत् स तित्तिरिः स वै त्वष्टा पुत्रे हते सोमम् आहरद् ऋत इन्द्रं तम् अधः शतशले ऽसुनोद् अथो आहुः सहस्रशला इति तस्मिन् वा इन्द्र उपहवम् ऐछत तन् नोपाह्वयत तं प्रासहादाय नाड्या निरपिबत् स सोमपीथेन व्यार्ध्यत तस्मात् सोमो नानुपहूतेन पेयः सोमपीथेन ह व्यर्धुको भवति यद् इतो ऽमुच्यत तौ सिंहा अभवतां यद् इतस् तौ व्याघ्रौ यद् इतस् तौ वृकौ यत् प्रथमं निरष्टीवत् तत् कुवलम् अभवद् यद् द्वितीयं तद् बदरं यत् तृतीयं तत् कर्कन्धुर् यद् अधस्तात् सा सुरा तं वा एतयाश्विना अयाजयतां सौत्रामण्या स यैर् एव तद् इन्द्रियैर् वीर्यैर् व्यार्ध्यत तान्य् अस्मिन्न् आप्त्वाधत्तां सोमेनातिपुपुवानं याजयेद् इन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यं सोमो ऽतिपवते यावद् एवेन्द्रियं वीर्यं तद् अस्मिन्न् आप्त्वा दधाति राजसूयेनाभिषिषिचानं याजयेद् इन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यो राजसूयेनाभिषिञ्चते यावद् एवेन्द्रियं वीर्यं तद् अस्मिन्न् आप्त्वा दधाति भूतिकामं याजयेद् इन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यो ऽलं भूत्यै सन् न भवति यावद् एवेन्द्रियं वीर्यं तद् अस्मिन्न् आप्त्वा दधाति ज्योगामयाविनं याजयेद् इन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यस्य ज्योग् आमयति यावद् एवेन्द्रियं वीर्यं तद् अस्मिन्न् आप्त्वा दधाति नानार्तेन यष्टव्यम् इत्य् आहुर् आर्तयज्ञ इव ह्य् एष तद् आहुर् यष्टव्यम् एव सर्वो हि पुरुषा आर्तः सर्वो बुभूषति यद् आश्विन्य् अश्विनौ ह्य् अभिषज्यतां यत् सारस्वती वाग् वै सरस्वती वाचा ह्य् अभिषज्यतां यद् ऐन्द्रीन्द्रे हि तौ तानीन्द्रियाणि वीर्याण्य् आप्त्वाधत्ताम्
viśvarūpo vai tvāṣṭra āsīt triśīrṣāsurāṇāṃ svasrīyaḥ sa somam ekena śīrṣṇāpibat surām ekenānnam ekenāvayat sa indro 'manyatāyaṃ vāvedaṃ bhaviṣyatīti tena samalabhata tena yugaśaram apatat sa takṣāṇaṃ tiṣṭhantam abravīd ādhāvemāny asya śīrṣāṇi chinddhīti tasya takṣopaskandya paraśunā śīrṣāṇy achinat tasmāt takṣṇe śiro dhṛtaṃ tasmād asyānnam annādyaṃ tasya yat somapaṃ śirā āsīt sa kapiñjalo 'bhavad yat surāpaṃ sa kalaviṅko yenānnam āvayat sa tittiriḥ sa vai tvaṣṭā putre hate somam āharad ṛta indraṃ tam adhaḥ śataśale 'sunod atho āhuḥ sahasraśalā iti tasmin vā indra upahavam aichata tan nopāhvayata taṃ prāsahādāya nāḍyā nirapibat sa somapīthena vyārdhyata tasmāt somo nānupahūtena peyaḥ somapīthena ha vyardhuko bhavati yad ito 'mucyata tau siṃhā abhavatāṃ yad itas tau vyāghrau yad itas tau vṛkau yat prathamaṃ niraṣṭīvat tat kuvalam abhavad yad dvitīyaṃ tad badaraṃ yat tṛtīyaṃ tat karkandhur yad adhastāt sā surā taṃ vā etayāśvinā ayājayatāṃ sautrāmaṇyā sa yair eva tad indriyair vīryair vyārdhyata tāny asminn āptvādhattāṃ somenātipupuvānaṃ yājayed indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yaṃ somo 'tipavate yāvad evendriyaṃ vīryaṃ tad asminn āptvā dadhāti rājasūyenābhiṣiṣicānaṃ yājayed indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yo rājasūyenābhiṣiñcate yāvad evendriyaṃ vīryaṃ tad asminn āptvā dadhāti bhūtikāmaṃ yājayed indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yo 'laṃ bhūtyai san na bhavati yāvad evendriyaṃ vīryaṃ tad asminn āptvā dadhāti jyogāmayāvinaṃ yājayed indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yasya jyog āmayati yāvad evendriyaṃ vīryaṃ tad asminn āptvā dadhāti nānārtena yaṣṭavyam ity āhur ārtayajña iva hy eṣa tad āhur yaṣṭavyam eva sarvo hi puruṣā ārtaḥ sarvo bubhūṣati yad āśviny aśvinau hy abhiṣajyatāṃ yat sārasvatī vāg vai sarasvatī vācā hy abhiṣajyatāṃ yad aindrīndre hi tau tānīndriyāṇi vīryāṇy āptvādhattām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नाद्यं : फ़्न् थिस् स्होउल्द् बे अन्नाद्यं। सीसेन क्लीबात् कार्यानृतं वै सीसम् अनृतं क्लीबो ऽनृतं सुरानृतेनैवानृताद् अनृतं क्रीणाति तद् आहुः कार्या वडबा दक्षिणेति सृत्वरीव ह्य् एषा सृत्वरी वडबाश्विनं प्रथमम् आलभन्ते ऽथ सारस्वतीम् अथैन्द्रम् एवम् एव वपाभिश् चरतीन्द्र एवैषु तद् अधिभवत्य् ऐन्द्रः पुनः प्रचरतां प्रथमो भवतीन्द्रं वा एतत् पुनर् आलभन्ते सेन्द्रियत्वायैन्द्री वपानाम् उत्तमा भवत्य् ऐन्द्रः पुरोडाशानां प्रथमो वीर्यं वा इन्द्रो वीर्य एवैनम् अभिसंधत्तः प्रसवाय सावित्रो निर्वरुणत्वाय वारुणो मध्यतो ह्य् एष वरुणगृहीतः पश्चाद् वा एषा सृष्टा प्रतीचीनशीर्ष्णी यद् उपरिष्टात् पुरोडाशो भवत्य् अपिहित्या अछिद्रत्वाय सह समवत्तं भवति सहेडाम् उपह्वयन्ते संहित्यय् अथो इडाया अविदोहाय यद् वै सौत्रामण्याव्यृद्धं तद् अस्याः समृद्धं यद् अन्यदेवत्याः पुरोडाशा भवन्त्य् अन्यदेवत्याः पशवस् तद् अस्या व्यृद्धं सत् समृद्धम् अर्धं वै प्रजापतेर् आत्मनो धैर्यम् आसीद् अर्धं माल्व्यं यद् धैर्यं तत् पुरस्ताद् अकुरुत यन् माल्व्यं तत् पश्चात् पर्यौहत यद् धैर्यं सोमो वै स ततो ब्राह्मणम् असृजत तस्माद् ब्राह्मणः सर्व एव ब्रह्माभि धीरो यन् माल्व्यं सुरा वै सा ततो राजन्यम् असृजत तस्माज् ज्यायांश् च कनीयांश् च स्नुषा च श्वशुरश् च सुरां पीत्वा विलालपत आसते माल्व्यं हि तत् पाप्मा वै माल्व्यं तस्माद् ब्राह्मणः सुरां न पिबेत् पाप्मनात्मानं नेत् संसृजा इति तद् उतैतद् राष्ट्रीयाय ब्राह्मणं ब्रूयात् तद् य एवं विद्वान्त् सुरां पिबति न हैनं द्रूणात्य् एषा वै प्रजापतेर् वीर्यवती तनूर् वीर्यं प्रजापतिर् वीर्यम् अस्मिन् दधाति
annādyaṃ : FN This should be annādyaṃ. sīsena klībāt kāryānṛtaṃ vai sīsam anṛtaṃ klībo 'nṛtaṃ surānṛtenaivānṛtād anṛtaṃ krīṇāti tad āhuḥ kāryā vaḍabā dakṣiṇeti sṛtvarīva hy eṣā sṛtvarī vaḍabāśvinaṃ prathamam ālabhante 'tha sārasvatīm athaindram evam eva vapābhiś caratīndra evaiṣu tad adhibhavaty aindraḥ punaḥ pracaratāṃ prathamo bhavatīndraṃ vā etat punar ālabhante sendriyatvāyaindrī vapānām uttamā bhavaty aindraḥ puroḍāśānāṃ prathamo vīryaṃ vā indro vīrya evainam abhisaṃdhattaḥ prasavāya sāvitro nirvaruṇatvāya vāruṇo madhyato hy eṣa varuṇagṛhītaḥ paścād vā eṣā sṛṣṭā pratīcīnaśīrṣṇī yad upariṣṭāt puroḍāśo bhavaty apihityā achidratvāya saha samavattaṃ bhavati saheḍām upahvayante saṃhityay atho iḍāyā avidohāya yad vai sautrāmaṇyāvyṛddhaṃ tad asyāḥ samṛddhaṃ yad anyadevatyāḥ puroḍāśā bhavanty anyadevatyāḥ paśavas tad asyā vyṛddhaṃ sat samṛddham ardhaṃ vai prajāpater ātmano dhairyam āsīd ardhaṃ mālvyaṃ yad dhairyaṃ tat purastād akuruta yan mālvyaṃ tat paścāt paryauhata yad dhairyaṃ somo vai sa tato brāhmaṇam asṛjata tasmād brāhmaṇaḥ sarva eva brahmābhi dhīro yan mālvyaṃ surā vai sā tato rājanyam asṛjata tasmāj jyāyāṃś ca kanīyāṃś ca snuṣā ca śvaśuraś ca surāṃ pītvā vilālapata āsate mālvyaṃ hi tat pāpmā vai mālvyaṃ tasmād brāhmaṇaḥ surāṃ na pibet pāpmanātmānaṃ net saṃsṛjā iti tad utaitad rāṣṭrīyāya brāhmaṇaṃ brūyāt tad ya evaṃ vidvānt surāṃ pibati na hainaṃ drūṇāty eṣā vai prajāpater vīryavatī tanūr vīryaṃ prajāpatir vīryam asmin dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मास्व् इन्द्र इन्द्रियं दधात्व् अस्मान् रायो मघवानः सचन्ताम् । अस्माकं सन्त्व् आशिषः ॥ इति सो ऽवेद् अस्ति वावास्मिन्न् अन्तर् वीर्यम् इति स यद् अन्तरिक्षे तृतीयम् आसीत् तेन वज्रम् उदयछद् विष्ण्वनुष्ठितः स वज्रम् उद्यतं दृष्ट्वाबिभेत् सो ऽब्रवीद् अस्ति वा इदं त्यस्मिन्न् अन्तर् वीर्यं तत् ते प्रदास्यामि मा मा वधीर् इति तद् वा अस्मै प्रायछत् तत् प्रत्यगृह्णात् ॥ द्विर् माधाः ॥ इति तद् विष्णवे ऽतिप्रायछत् तद् विष्णुः प्रत्यगृह्णात् ॥ अस्मास्व् इन्द्र इन्द्रियं दधात्व् अस्मान् रायो मघवानः सचन्ताम् । अस्माकं सन्त्व् आशिषः ॥ इति सो ऽवेद् अस्ति वावास्मिन्न् अन्तर् वीर्यम् इति स यद् दिवि तृतीयम् आसीत् तेन वज्रम् उदयछद् विष्ण्वनुष्ठितः स वज्रम् उद्यतं दृष्ट्वाबिभेत् सो ऽब्रवीद् अस्ति वा इदं त्यस्मिन्न् अन्तर् वीर्यं तत् ते प्रदास्यामि मा मा वधीः ॥ संधां नु संदधावहै यथा त्वाम् एव प्रविशानीति सो ऽब्रवीद् यन् मां प्रविशेः किं मे ततः स्याद् इति सो ऽब्रवीत् त्वाम् एवेन्धीय तव भोगाय त्वां प्रविशेयम् इति तद् वा अस्मै प्रायछत् तत् प्रत्यगृह्णात् ॥ त्रिर् माधाः ॥ इति तद् वाव त्रैधातव्या सहस्रं वा अस्मै तत् प्रायछद् ऋचः सामानि यजूंषि यद् वा इदं किं च तत् त्रैधातव्या तद् आप्नोति पशून् एव
asmāsv indra indriyaṃ dadhātv asmān rāyo maghavānaḥ sacantām / asmākaṃ santv āśiṣaḥ // iti so 'ved asti vāvāsminn antar vīryam iti sa yad antarikṣe tṛtīyam āsīt tena vajram udayachad viṣṇvanuṣṭhitaḥ sa vajram udyataṃ dṛṣṭvābibhet so 'bravīd asti vā idaṃ tyasminn antar vīryaṃ tat te pradāsyāmi mā mā vadhīr iti tad vā asmai prāyachat tat pratyagṛhṇāt // dvir mādhāḥ // iti tad viṣṇave 'tiprāyachat tad viṣṇuḥ pratyagṛhṇāt // asmāsv indra indriyaṃ dadhātv asmān rāyo maghavānaḥ sacantām / asmākaṃ santv āśiṣaḥ // iti so 'ved asti vāvāsminn antar vīryam iti sa yad divi tṛtīyam āsīt tena vajram udayachad viṣṇvanuṣṭhitaḥ sa vajram udyataṃ dṛṣṭvābibhet so 'bravīd asti vā idaṃ tyasminn antar vīryaṃ tat te pradāsyāmi mā mā vadhīḥ // saṃdhāṃ nu saṃdadhāvahai yathā tvām eva praviśānīti so 'bravīd yan māṃ praviśeḥ kiṃ me tataḥ syād iti so 'bravīt tvām evendhīya tava bhogāya tvāṃ praviśeyam iti tad vā asmai prāyachat tat pratyagṛhṇāt // trir mādhāḥ // iti tad vāva traidhātavyā sahasraṃ vā asmai tat prāyachad ṛcaḥ sāmāni yajūṃṣi yad vā idaṃ kiṃ ca tat traidhātavyā tad āpnoti paśūn eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरं वै वृत्रः पाप्मा क्षुद् भ्रातृव्यः पुरुषस्य यत् तप उपैति पाप्मानं वा एतत् स्तृणुते भ्रातृव्यं क्षुधम् एव तस्मिन् वा अवदेतां सेयम् अस्या अध्य् ऊर्ध्वा वाग् अवदत् ॥ उभा जिग्यथुर् न पराजयेथे न पराजिग्ये कतरश्चनैनोः । इन्द्रश् च विष्णो यद् अपस्पृधेथां त्रेधा सहस्रं वि तद् ऐरयेथाम् ॥ इति सत्यम् आहेत्य् अब्रवीद् द्वे एव तृतीये आहर्तुर् एकं प्रतिग्रहीतुर् इति तौ वै तत्रैवातिष्ठेतां तस्माद् ऐन्द्रावैष्णवं त्रिरात्रस्य वा उपेप्सायै त्रैधातव्याह्रियते यावद् वै त्रिरात्रेणोपाप्नोति तावत् त्रैधातव्ययावरुन्द्धे तस्माद् आहुः सहस्रदक्षिणेत्य् उष्णिहाककुभा अन्वाह गायत्री वा उष्णिहाथ यान्य् एतानि चत्वार्य् अक्षराण्य् ऋच्य् अधि चतुष्पादो वा एते पशवो यथा वा इदं पुरोडाशे पुरोडाशो ऽध्य् एवं वा एतद् यद् ऋच्य् अध्य् अक्षराणि प्राणो वै गायत्री प्राणेन पशवो यता यद् उष्णिहाककुभा अन्वाह पशूनां यत्यै ॥ अग्ने त्री ते वाजिना त्री षधस्था तिस्रस् ते जिह्वा ऋतजात पूर्वीः । तिस्र उ ते तन्वो देववातास् ताभिर् नः पाहि गिरो अप्रयुछन् ॥ इति परिदधाति वीरतायय् अथो रूपताया एव यज् जगत्या परिदध्याद् अन्तं गछेद् अथ यत् त्रिष्टुभा परिदधाति तान्तं गछत्य् ओजो वै वीर्यं त्रिष्टुब् ओजस्य् एव वीर्ये प्रतितिष्ठति
udaraṃ vai vṛtraḥ pāpmā kṣud bhrātṛvyaḥ puruṣasya yat tapa upaiti pāpmānaṃ vā etat stṛṇute bhrātṛvyaṃ kṣudham eva tasmin vā avadetāṃ seyam asyā adhy ūrdhvā vāg avadat // ubhā jigyathur na parājayethe na parājigye kataraścanainoḥ / indraś ca viṣṇo yad apaspṛdhethāṃ tredhā sahasraṃ vi tad airayethām // iti satyam āhety abravīd dve eva tṛtīye āhartur ekaṃ pratigrahītur iti tau vai tatraivātiṣṭhetāṃ tasmād aindrāvaiṣṇavaṃ trirātrasya vā upepsāyai traidhātavyāhriyate yāvad vai trirātreṇopāpnoti tāvat traidhātavyayāvarunddhe tasmād āhuḥ sahasradakṣiṇety uṣṇihākakubhā anvāha gāyatrī vā uṣṇihātha yāny etāni catvāry akṣarāṇy ṛcy adhi catuṣpādo vā ete paśavo yathā vā idaṃ puroḍāśe puroḍāśo 'dhy evaṃ vā etad yad ṛcy adhy akṣarāṇi prāṇo vai gāyatrī prāṇena paśavo yatā yad uṣṇihākakubhā anvāha paśūnāṃ yatyai // agne trī te vājinā trī ṣadhasthā tisras te jihvā ṛtajāta pūrvīḥ / tisra u te tanvo devavātās tābhir naḥ pāhi giro aprayuchan // iti paridadhāti vīratāyay atho rūpatāyā eva yaj jagatyā paridadhyād antaṃ gached atha yat triṣṭubhā paridadhāti tāntaṃ gachaty ojo vai vīryaṃ triṣṭub ojasy eva vīrye pratitiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाभ्यो देवताभ्यो यज्ञ आहृत्या इत्य् आहुः सर्वो वा एष यज्ञः सर्वाभ्यो हि देवताभ्यो यज्ञ आह्रियते सर्वाणि छन्दांस्य् अन्वाह सर्वाणि हि छन्दांसि यज्ञे प्रयुज्यन्ते ऽभिचरन्न् आहरेत् सर्वो वा एष यज्ञः सर्वेणैवैनं यज्ञेनाभिचरत्य् अदक्षिणस् तु स्यास् तत् स्विन् मेनिम् अकर् मेनिर् ह्य् अदक्षिणो ऽथ यो यक्ष्य इत्य् उक्त्वा न यजेत तम् एतेन याजयेत् सर्वो वा एष यज्ञः सर्वेणैवास्मै यज्ञेन प्रायश्चित्तिं विन्दत्य् उत्तरौत्तरः पुरोडाशो ज्यायान् भवत्य् उत्तरौत्तरो हि लोको ज्यायान् यथा वा इयम् एवम् असव् अथ वा अन्तरिक्षं नास्या रूपं नामुष्यास् तस्माद् यवमयो मध्यतो ऽथो एवम् इव ह्य् अन्तरिक्षस्य रूपं द्वादशकपालो भवति यद् वै त्रिस्त्रिस् तत् त्रैधातव्यायाः समृद्धं सर्वेषाम् अतिघातम् अवद्यत्य् अछम्बट्काराय यावता हि न प्राप्नुयात् तावता छम्बट्कुर्याद् एतद् वै तद् यद् आहुश् छम्बण् णासा इति वास इव वै यज्ञ ऊयते यत् तार्प्याणि विषीव्यन्ति यजुषां तद् रूपं यद् धेनवो दीयन्त उक्थामदानां तद् यद् धिरण्यं दीयते चन्द्रं गीयता इति वै सामाहुः साम्नां तद् रूपम् एतेन वै सृञ्जया अयजन्त ते श्रियो ऽन्तम् अगछंस् तस्मान् नातिबहु यष्टव्यम् ईश्वरो हि पराङ् अतिपत्तोर् यो वा एतेन यजते वि स छिनत्ति पुत्रो याजयितव्यो ऽनुसंतत्यै
sarvābhyo devatābhyo yajña āhṛtyā ity āhuḥ sarvo vā eṣa yajñaḥ sarvābhyo hi devatābhyo yajña āhriyate sarvāṇi chandāṃsy anvāha sarvāṇi hi chandāṃsi yajñe prayujyante 'bhicarann āharet sarvo vā eṣa yajñaḥ sarveṇaivainaṃ yajñenābhicaraty adakṣiṇas tu syās tat svin menim akar menir hy adakṣiṇo 'tha yo yakṣya ity uktvā na yajeta tam etena yājayet sarvo vā eṣa yajñaḥ sarveṇaivāsmai yajñena prāyaścittiṃ vindaty uttarauttaraḥ puroḍāśo jyāyān bhavaty uttarauttaro hi loko jyāyān yathā vā iyam evam asav atha vā antarikṣaṃ nāsyā rūpaṃ nāmuṣyās tasmād yavamayo madhyato 'tho evam iva hy antarikṣasya rūpaṃ dvādaśakapālo bhavati yad vai tristris tat traidhātavyāyāḥ samṛddhaṃ sarveṣām atighātam avadyaty achambaṭkārāya yāvatā hi na prāpnuyāt tāvatā chambaṭkuryād etad vai tad yad āhuś chambaṇ ṇāsā iti vāsa iva vai yajña ūyate yat tārpyāṇi viṣīvyanti yajuṣāṃ tad rūpaṃ yad dhenavo dīyanta ukthāmadānāṃ tad yad dhiraṇyaṃ dīyate candraṃ gīyatā iti vai sāmāhuḥ sāmnāṃ tad rūpam etena vai sṛñjayā ayajanta te śriyo 'ntam agachaṃs tasmān nātibahu yaṣṭavyam īśvaro hi parāṅ atipattor yo vā etena yajate vi sa chinatti putro yājayitavyo 'nusaṃtatyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
णासा : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: णासा। च्फ़्। नोते ३ आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् ऐन्द्रम् एकादशकपालं बार्हस्पत्यं चरुं भूतिकामं याजयेद् इन्द्रो वै शिथिर इवामन्यत सो ऽग्निं च बृहस्पतिं चाब्रवीद् याजयतं मेति तं वा एतयाग्निश् च बृहस्पतिश् चायाजयतां तस्मिंस् तेजो ऽग्निर् अदधाद् इन्द्रियम् इन्द्रो ब्रह्म बृहस्पतिस् तता इन्द्रो ऽभवद् यो भूतिकामः स्यात् तम् एतया याजयेत् तेज एवास्मिन्न् अग्निर् दधातीन्द्रियम् इन्द्रो ब्रह्म बृहस्पतिर् भवत्य् एव यद् अस्मिंश् त्रीणि वीर्याण्य् अधत्तां तस्मात् त्रिधातुर् ऐन्द्र इतरा अभिसंश्लेषयन्ति सेन्द्रियत्वाय
ṇāsā : FN emended. Ed.: ṇāsā. cf. note 3 āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvaped aindram ekādaśakapālaṃ bārhaspatyaṃ caruṃ bhūtikāmaṃ yājayed indro vai śithira ivāmanyata so 'gniṃ ca bṛhaspatiṃ cābravīd yājayataṃ meti taṃ vā etayāgniś ca bṛhaspatiś cāyājayatāṃ tasmiṃs tejo 'gnir adadhād indriyam indro brahma bṛhaspatis tatā indro 'bhavad yo bhūtikāmaḥ syāt tam etayā yājayet teja evāsminn agnir dadhātīndriyam indro brahma bṛhaspatir bhavaty eva yad asmiṃś trīṇi vīryāṇy adhattāṃ tasmāt tridhātur aindra itarā abhisaṃśleṣayanti sendriyatvāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीरयता मरुतः समुद्रतो दिवो वृष्टिं वर्षयता पुरीषिणः । न वो दस्रा उपदस्यन्ति धेनवः शुभे कम् अनु रथा अवृत्सत ॥ सृजा वृष्टिं दिव आद्भिः समुद्रं पृण ये देवा दिविभागाः स्थ ये अन्तरिक्षभागा ये पृथिवीभागास् त इदं क्षेत्रम् आविशत त इदं क्षेत्रम् अनुविविशत
udīrayatā marutaḥ samudrato divo vṛṣṭiṃ varṣayatā purīṣiṇaḥ / na vo dasrā upadasyanti dhenavaḥ śubhe kam anu rathā avṛtsata // sṛjā vṛṣṭiṃ diva ādbhiḥ samudraṃ pṛṇa ye devā divibhāgāḥ stha ye antarikṣabhāgā ye pṛthivībhāgās ta idaṃ kṣetram āviśata ta idaṃ kṣetram anuviviśata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्टिर् वै देवेभ्यो ऽन्नाद्यम् अपाक्रामत् तत इदं सर्वम् अशुष्यत् ते देवाः प्रजापतिम् एवोपाधावंस् तान् वा एतया प्रजापतिर् अयाजयत् कारीर्या तेभ्यो वृष्टिम् अन्नाद्यम् अवारुन्द्ध यत्र पर्जन्यो न वर्षेत् तद् एतया ज्येष्ठं वा पुरोहितं वा याजयेद् वृष्टिर् वा एतेभ्यो ऽन्नाद्यम् अपक्रामति यत्र पर्जन्यो न वर्षति यत् कारीर्या याजयन्ति वृष्ट्या अन्नाद्यस्यावरुद्ध्यय् अष्टौ वातहोमा अष्टौ दिशा इति दिग्भ्य एवैतैर् वृष्टिम् आवर्तयन्ति मान्दा वशा ज्योतिष्मतीर् अमस्वरीर् इत्य् एतानि वा अपां नामधेयानि यथा वा इदं नामग्राहम् असा असा इति ह्वयत्य् एवं वा एतद् अपो नामधेयैश् च्यावयति वृष्णो अश्वस्य संदानम् असीति वृषा ह्य् अश्वो वृषा पर्जन्यः समृद्ध्यै वृष्ट्यै त्वोपनह्यामीति वृष्ट्यै ह्य् उपनह्यति देवा वसव्या अग्ने सोम सूर्येति देवताभिर् एवान्वहं वृष्टिम् अछैति यदि न वर्षेत् तत्रैव वसेयुर् अहोरात्राभ्याम् एव वृष्टिं च्यावयन्ति करीराणि भवन्ति वृष्ट्या अन्नाद्यस्यावरुद्ध्यै मधूद्युतानि भवन्त्य् अपां वा एष ओषधीनां रसो ऽपाम् एवैना ओषधीनां रसेनाछैति रसेनैनाश् च्यावयत्य् अग्नये धामछदे ऽष्टाकपालं निर्वपेन् मारुतं सप्तकपालं सौर्यम् एककपालं वृष्टिकामं याजयेद् अग्निर् वा इतो वृष्टिम् ईट्टे मरुतो ऽमुतश् च्यावयन्ति तां सूर्यो रश्मिभिर् वर्षत्य् एते वै वृष्ट्याः प्रदातारस् तान् एव भागधेयेनोपासरत् ते ऽस्मै वृष्टिं प्रयछन्ति सृजा वृष्टिं दिव आद्भिः समुद्रं पृणेतीमाश् चैवामूश् च समस्राड् आभिर् अमूर् अछैति ये देवा दिविभागाः स्थ ये अन्तरिक्षभागा ये पृथिवीभागास् त इदं क्षेत्रम् आविशत त इदं क्षेरम् अनुविविशतेतीमान् एव लोकान् वृष्ट्यै संमृशति
vṛṣṭir vai devebhyo 'nnādyam apākrāmat tata idaṃ sarvam aśuṣyat te devāḥ prajāpatim evopādhāvaṃs tān vā etayā prajāpatir ayājayat kārīryā tebhyo vṛṣṭim annādyam avārunddha yatra parjanyo na varṣet tad etayā jyeṣṭhaṃ vā purohitaṃ vā yājayed vṛṣṭir vā etebhyo 'nnādyam apakrāmati yatra parjanyo na varṣati yat kārīryā yājayanti vṛṣṭyā annādyasyāvaruddhyay aṣṭau vātahomā aṣṭau diśā iti digbhya evaitair vṛṣṭim āvartayanti māndā vaśā jyotiṣmatīr amasvarīr ity etāni vā apāṃ nāmadheyāni yathā vā idaṃ nāmagrāham asā asā iti hvayaty evaṃ vā etad apo nāmadheyaiś cyāvayati vṛṣṇo aśvasya saṃdānam asīti vṛṣā hy aśvo vṛṣā parjanyaḥ samṛddhyai vṛṣṭyai tvopanahyāmīti vṛṣṭyai hy upanahyati devā vasavyā agne soma sūryeti devatābhir evānvahaṃ vṛṣṭim achaiti yadi na varṣet tatraiva vaseyur ahorātrābhyām eva vṛṣṭiṃ cyāvayanti karīrāṇi bhavanti vṛṣṭyā annādyasyāvaruddhyai madhūdyutāni bhavanty apāṃ vā eṣa oṣadhīnāṃ raso 'pām evainā oṣadhīnāṃ rasenāchaiti rasenaināś cyāvayaty agnaye dhāmachade 'ṣṭākapālaṃ nirvapen mārutaṃ saptakapālaṃ sauryam ekakapālaṃ vṛṣṭikāmaṃ yājayed agnir vā ito vṛṣṭim īṭṭe maruto 'mutaś cyāvayanti tāṃ sūryo raśmibhir varṣaty ete vai vṛṣṭyāḥ pradātāras tān eva bhāgadheyenopāsarat te 'smai vṛṣṭiṃ prayachanti sṛjā vṛṣṭiṃ diva ādbhiḥ samudraṃ pṛṇetīmāś caivāmūś ca samasrāḍ ābhir amūr achaiti ye devā divibhāgāḥ stha ye antarikṣabhāgā ye pṛthivībhāgās ta idaṃ kṣetram āviśata ta idaṃ kṣeram anuviviśatetīmān eva lokān vṛṣṭyai saṃmṛśati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवारुन्द्ध : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: अवरुन्द्धे। च्फ़्। ३।३।१:३२।१६ त्वोपनह्यामीति : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: समृद्ध्यै त्वोपनह्यामीति। च्फ़्। २।४।७:४४।९ सौम्यं बभ्रुं लोमशं पिङ्गलम् आलभेत पशुकामः सौमीर् वा ओषधय ओषधयः पशवो यत् सौम्यः प्रत्यक्षम् एवास्मै पशुम् आलभते लोमशो भवत्य् एतद् वै पुष्ट्या रूपं पुष्टिम् एवावरुन्द्धे बभ्रुः पिङ्गलो भवति सोमस्य रूपं समृद्ध्यै यस् त्रैतानाम् उत्तमो जायेत तं सौमापौष्णम् आलभेत पशुकामः सोमो वै रेतोधाः पूषा पशूनां प्रजनयिता सोम एवास्मै रेतो दधाति पूषा पशून् प्रजनयति स्तनं वा एतेषाम् द्वा अभिजायेते ऊर्जं तृतीय ऊर्ग् वै पशव ऊर्जैवास्मा ऊर्जं पशून् आप्त्वावरुन्द्धे त्रिर् वा एषा संवत्सरस्यान्यान् पशून् परिविजायत एतद् वै पुष्ट्या रूपं पुष्टिम् एवावरुन्द्धे भागिनीर् वा अन्याः प्रजा अभागा अन्या यद् औदुम्बरो यूपो भवत्य् उभयीर् एवैना भागिनीः करोति मासिमासि वा एषो ऽवान्तरम् अन्येभ्यो वनस्पतिभ्यः पच्यत एतद् वै पुष्ट्या रूपं पुष्टिम् एवावरुन्द्धे प्राजापत्यं तूपरम् आलभेत पशुकामः प्राजापत्या वै पशवः प्रजापतिः पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयति योनिर् वै प्रजापतिर् योनेर् एव प्रजायते सर्वेषां वा एष पशूनां रूपाणि प्रति पुरुषस्येव श्मश्रूण्य् अश्वस्येव शिरो गर्दभस्येव कर्णौ शुन इव लोमानि गोर् इव पूर्वौ पादव् अवेर् इवापरव् अजः खलु वै सर्वाण्य् एव पशूनां रूपाण्य् आप्त्वावरुन्द्धे सर्वाण्य् एनं पशूनां रूपाण्य् उपतिष्ठन्ते हिरण्यगर्भवत्याघारो याः प्रजापतेः सामिधेनीस् ताः सामिधेनीर् याः प्रजापतेर् आप्रियस् ता आप्रियो हिरण्यं देयं सशुक्रत्वाय तार्प्यं देयं सयोनित्वायाधीवासो देयो यज्ञस्य तेन रूपाण्य् आप्त्वावरुन्द्ध एतेन वा उपकेरू रराध ऋध्नोति य एतेन यजते द्वादशधा ह त्वै स प्रतिशित्रं परिजहार तत्र द्वादशद्वादश वरान् ददौ यद् द्वादश दीयन्ते तस्यैषा प्रतिमा श्वेतं वायवा आलभेत भूतिकामं याजयेद् वायुर् वै देवानाम् ओजिष्ठः क्षेपिष्ठः स एनं भूत्यै निनयति तद् आहुर् अधृता देवतेश्वरा निर्मृज ईश्वरैनम् आर्तिं निनेतोर् इति तद् अति सैवैनं भूत्यै निनयति श्वेतं वायवे नियुत्वता आलभेत ग्रामकामं याजयेद् वायुर् वा इमाः प्रजा नस्योता इत्थं चेत्थं च नेनीयते यद् वायवे वायुर् एवास्मै नस्योतां विशं निनयति नियुत्वती याज्यानुवाक्ये भवतो ग्रामम् अस्मिन् दाधार श्वेतो भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै श्वेतं वायवे नियुत्वता आलभेतामयाविनं याजयेत् प्राणो वै वायुः प्राणो हि वा एतस्यापक्रान्तो ऽथैतस्यामयति यद् वायवे वायुर् एवास्मै प्राणं निनयति नियुत्वती याज्यानुवाक्ये भवतः प्राणम् अस्मिन् दाधार श्वेतो भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै श्वेतं वायवे नियुत्वता आलभेत पशुकामं याजयेत् प्राणो वै वायुः प्राणं वा एतत् पशवः प्रतिधावन्ति यद् वर्षेषु वातं प्रतिजिघ्रति यद् वायवे वायुर् एवास्मै पशून् निनयति नियुत्वती याज्यानुवाक्ये भवतः पशून् अस्मिन् दाधार श्वेतो भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै
avārunddha : FN emended. Ed.: avarunddhe. cf. 3.3.1:32.16 tvopanahyāmīti : FN emended. Ed.: samṛddhyai tvopanahyāmīti. cf. 2.4.7:44.9 saumyaṃ babhruṃ lomaśaṃ piṅgalam ālabheta paśukāmaḥ saumīr vā oṣadhaya oṣadhayaḥ paśavo yat saumyaḥ pratyakṣam evāsmai paśum ālabhate lomaśo bhavaty etad vai puṣṭyā rūpaṃ puṣṭim evāvarunddhe babhruḥ piṅgalo bhavati somasya rūpaṃ samṛddhyai yas traitānām uttamo jāyeta taṃ saumāpauṣṇam ālabheta paśukāmaḥ somo vai retodhāḥ pūṣā paśūnāṃ prajanayitā soma evāsmai reto dadhāti pūṣā paśūn prajanayati stanaṃ vā eteṣām dvā abhijāyete ūrjaṃ tṛtīya ūrg vai paśava ūrjaivāsmā ūrjaṃ paśūn āptvāvarunddhe trir vā eṣā saṃvatsarasyānyān paśūn parivijāyata etad vai puṣṭyā rūpaṃ puṣṭim evāvarunddhe bhāginīr vā anyāḥ prajā abhāgā anyā yad audumbaro yūpo bhavaty ubhayīr evainā bhāginīḥ karoti māsimāsi vā eṣo 'vāntaram anyebhyo vanaspatibhyaḥ pacyata etad vai puṣṭyā rūpaṃ puṣṭim evāvarunddhe prājāpatyaṃ tūparam ālabheta paśukāmaḥ prājāpatyā vai paśavaḥ prajāpatiḥ paśūnāṃ prajanayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai paśūn prajanayati yonir vai prajāpatir yoner eva prajāyate sarveṣāṃ vā eṣa paśūnāṃ rūpāṇi prati puruṣasyeva śmaśrūṇy aśvasyeva śiro gardabhasyeva karṇau śuna iva lomāni gor iva pūrvau pādav aver ivāparav ajaḥ khalu vai sarvāṇy eva paśūnāṃ rūpāṇy āptvāvarunddhe sarvāṇy enaṃ paśūnāṃ rūpāṇy upatiṣṭhante hiraṇyagarbhavatyāghāro yāḥ prajāpateḥ sāmidhenīs tāḥ sāmidhenīr yāḥ prajāpater āpriyas tā āpriyo hiraṇyaṃ deyaṃ saśukratvāya tārpyaṃ deyaṃ sayonitvāyādhīvāso deyo yajñasya tena rūpāṇy āptvāvarunddha etena vā upakerū rarādha ṛdhnoti ya etena yajate dvādaśadhā ha tvai sa pratiśitraṃ parijahāra tatra dvādaśadvādaśa varān dadau yad dvādaśa dīyante tasyaiṣā pratimā śvetaṃ vāyavā ālabheta bhūtikāmaṃ yājayed vāyur vai devānām ojiṣṭhaḥ kṣepiṣṭhaḥ sa enaṃ bhūtyai ninayati tad āhur adhṛtā devateśvarā nirmṛja īśvarainam ārtiṃ ninetor iti tad ati saivainaṃ bhūtyai ninayati śvetaṃ vāyave niyutvatā ālabheta grāmakāmaṃ yājayed vāyur vā imāḥ prajā nasyotā itthaṃ cetthaṃ ca nenīyate yad vāyave vāyur evāsmai nasyotāṃ viśaṃ ninayati niyutvatī yājyānuvākye bhavato grāmam asmin dādhāra śveto bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai śvetaṃ vāyave niyutvatā ālabhetāmayāvinaṃ yājayet prāṇo vai vāyuḥ prāṇo hi vā etasyāpakrānto 'thaitasyāmayati yad vāyave vāyur evāsmai prāṇaṃ ninayati niyutvatī yājyānuvākye bhavataḥ prāṇam asmin dādhāra śveto bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai śvetaṃ vāyave niyutvatā ālabheta paśukāmaṃ yājayet prāṇo vai vāyuḥ prāṇaṃ vā etat paśavaḥ pratidhāvanti yad varṣeṣu vātaṃ pratijighrati yad vāyave vāyur evāsmai paśūn ninayati niyutvatī yājyānuvākye bhavataḥ paśūn asmin dādhāra śveto bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वै : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: खलु। ब्: खलु वै। म्३: खलु वा स्वर्भानुर् वा आसुरः सूर्यं तमसाविध्यत् तस्य देवास् तमो ऽपाघ्नन् यत् प्रथमं तमो ऽपाघ्नन्त् साविः कृष्णाभवद् यद् द्वितीयं सा लोहिनी यत् तृतीयं सा बलक्षी यद् अध्यस्ताद् अपाकृन्तत् साविर् वशाभवत् ते ऽब्रुवन् देवपशुम् इमं कामायालभामहा इत्य् अथ वा इयं तर्ह्य् ऋक्षासीद् अलोमिका ते ऽब्रुवंस् तस्मै कामायालभामहै यथास्याम् ओषधयश् च वनस्पतयश् च जायन्ता इति तां वै तस्मै कामायालभन्त ततो ऽस्याम् ओषधयश् च वनस्पतयश् चाजायन्त यः प्रजाकामो वा पशुकामो वा स्यात् स एताम् अविं वशाम् आलभेत प्र प्रजया च पशुभिश् च जायते ऽथो आहुर् यः प्रथमस् तमस्य् अपहते सूर्यस्य रश्मिर् यूपस्य चषाले ऽवातनोत् साविर् वशाभवद् इति तद् उभयेनैव देवपशुर् आलभ्यते यद्य् अस्यास् तज् जन्म यदि वेतरं तत् कामायकामायैवाविर् वशालभ्यते आग्नेयम् अजम् आलभेत वारुणं पेत्वं भूतिकामं याजयेद् आग्नेयानि वै पुरुषस्यास्थानि वारुणं मांसम् आग्नेयेनैवास्याग्नेयं निष्क्रीणाति वारुणेन वारुणं भवत्य् एव सारस्वतीं मेषीम् आलभेत यो वाचो गृहीत वाग् वै सरस्वती वाचैवास्य वाचं भिषज्यत्य् अपन्नदती भवति सर्वत्वायानधिस्कन्ना समृद्ध्यै श्वेता मल्हा आलभेत ब्रह्मवर्चसकाम आग्नेयीं बार्हस्पत्यां सौरीं वसन्ताग्नेयीं प्रावृषि बार्हस्पत्यां शिशिरे सौरीं यद् आग्नेयी तेजस् तयावरुन्न्धे यद् बार्हस्पत्या ब्रह्मवर्चसं तया यत् सौरी रुचं तया त्रिवृद् वावास्मा एतत् समृद्धं ब्रह्मवर्चसं दधाति संवत्सरं पर्यालभ्यन्ते संवत्सरेण वा अनाप्तम् आप्यते संवत्सरेणैवास्मा आप्त्वा तेजो ब्रह्मवर्चसं दधाति श्वेता भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै वायव्याम् अजाम् आलभेत सारस्वतीं मेषीम् अदित्या अजाम् अभिशस्यमानं याजयेद् वायुर् वा एतस्याश्लीलं गन्धं जनता अनुविहरति यम् अभिशंसन्त्य् एष हीदं सर्वम् उपगछति यद् वायवे वायुर् एवास्य तं गन्धं सुरभिम् अकः सो ऽस्य सुरभिर् गन्धो जनता अनुवितिष्ठते वाचा वा एतम् अभिशंसन्ति यम् अभिशंसन्ति वाक् सरस्वती यत् सारस्वती वाचैवैषां वाचं शमयत्य् अप्रतिष्ठितो वा एष यम् अभिशंसन्तीयं वा अदितिर् इयं प्रतिष्ठा यद् आदित्यास्याम् एव प्रतितिष्ठतीन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यम् अभिशंसन्तीन्द्रियं वीर्यं गर्भो यद् गर्भिणीर् भवन्तीन्द्रियेणैवैनं वीर्येण समर्धयन्ति
vai : FN emended. Ed.: khalu. B: khalu vai. M3: khalu vā svarbhānur vā āsuraḥ sūryaṃ tamasāvidhyat tasya devās tamo 'pāghnan yat prathamaṃ tamo 'pāghnant sāviḥ kṛṣṇābhavad yad dvitīyaṃ sā lohinī yat tṛtīyaṃ sā balakṣī yad adhyastād apākṛntat sāvir vaśābhavat te 'bruvan devapaśum imaṃ kāmāyālabhāmahā ity atha vā iyaṃ tarhy ṛkṣāsīd alomikā te 'bruvaṃs tasmai kāmāyālabhāmahai yathāsyām oṣadhayaś ca vanaspatayaś ca jāyantā iti tāṃ vai tasmai kāmāyālabhanta tato 'syām oṣadhayaś ca vanaspatayaś cājāyanta yaḥ prajākāmo vā paśukāmo vā syāt sa etām aviṃ vaśām ālabheta pra prajayā ca paśubhiś ca jāyate 'tho āhur yaḥ prathamas tamasy apahate sūryasya raśmir yūpasya caṣāle 'vātanot sāvir vaśābhavad iti tad ubhayenaiva devapaśur ālabhyate yady asyās taj janma yadi vetaraṃ tat kāmāyakāmāyaivāvir vaśālabhyate āgneyam ajam ālabheta vāruṇaṃ petvaṃ bhūtikāmaṃ yājayed āgneyāni vai puruṣasyāsthāni vāruṇaṃ māṃsam āgneyenaivāsyāgneyaṃ niṣkrīṇāti vāruṇena vāruṇaṃ bhavaty eva sārasvatīṃ meṣīm ālabheta yo vāco gṛhīta vāg vai sarasvatī vācaivāsya vācaṃ bhiṣajyaty apannadatī bhavati sarvatvāyānadhiskannā samṛddhyai śvetā malhā ālabheta brahmavarcasakāma āgneyīṃ bārhaspatyāṃ saurīṃ vasantāgneyīṃ prāvṛṣi bārhaspatyāṃ śiśire saurīṃ yad āgneyī tejas tayāvarunndhe yad bārhaspatyā brahmavarcasaṃ tayā yat saurī rucaṃ tayā trivṛd vāvāsmā etat samṛddhaṃ brahmavarcasaṃ dadhāti saṃvatsaraṃ paryālabhyante saṃvatsareṇa vā anāptam āpyate saṃvatsareṇaivāsmā āptvā tejo brahmavarcasaṃ dadhāti śvetā bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai vāyavyām ajām ālabheta sārasvatīṃ meṣīm adityā ajām abhiśasyamānaṃ yājayed vāyur vā etasyāślīlaṃ gandhaṃ janatā anuviharati yam abhiśaṃsanty eṣa hīdaṃ sarvam upagachati yad vāyave vāyur evāsya taṃ gandhaṃ surabhim akaḥ so 'sya surabhir gandho janatā anuvitiṣṭhate vācā vā etam abhiśaṃsanti yam abhiśaṃsanti vāk sarasvatī yat sārasvatī vācaivaiṣāṃ vācaṃ śamayaty apratiṣṭhito vā eṣa yam abhiśaṃsantīyaṃ vā aditir iyaṃ pratiṣṭhā yad ādityāsyām eva pratitiṣṭhatīndriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yam abhiśaṃsantīndriyaṃ vīryaṃ garbho yad garbhiṇīr bhavantīndriyeṇaivainaṃ vīryeṇa samardhayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाश् च वा असुराश् चास्पर्धन्त ते वै समावद् एव यज्ञे कुर्वाणा आयन् यद् एव देवा अकुर्वत तद् असुरा अकुर्वत ते न व्यावृतम् अगछंस् ते देवा एतं वामनं पशुम् अपश्यंस् तं वैष्णवम् आलभन्त ततो विष्णुर् इमांल् लोकान् उदजयत् ततो देवा असुरान् एभ्यो लोकेभ्यः प्राणुदन्त ततो देवा अभवन् परासुरा यः सपत्नवान् भ्रातृव्यवान् वा स्यात् स एतं वामनं वैष्णवम् आलभेतातो वै विष्णुर् इमांल् लोकान् उदजयद् विष्णोर् एवोज्जितिम् अन्व् इमांल् लोकान् उज्जयति प्रैभ्यो लोकेभ्यो भ्रातृव्यं नुदते विषम इवालभेत विषमान् इव हीमांल् लोकान् देवा उदजयन् निमान् एव लोकान् उज्जयतीन्द्रो वै वृत्रम् अहन् स प्राङ् अपद्यत स पद्यमाना इन्द्रं सप्तभिर् भोगैः पर्यगृह्णात् तस्माद् विष्वञ्चः पशवो व्युदायन् मूर्धतो वैदेहीर् उदायंस् तस्मात् तासां पुरो जन्म पुर ओकस् तासां जघनत ऋषभो वैदेहो ऽनूदैत् तम् अचायद् अयं वाव मास्माद् अंहसो मुञ्चेद् इति तम् ऐन्द्रम् आलभेताग्नेयं तु पूर्वम् अजम् आलभत स वा अग्निनैव वृत्रस्य भोगान् अपिदह्याथैन्द्रेणेन्द्रियं वीर्यम् आत्मन्न् अधत्त यः पाप्मना तमसा गृहीतो मन्येत स एतम् ऐन्द्रम् ऋषभम् आलभेताग्नेयं तु पूर्वम् अजम् आलभेताग्निनैव पाप्मनो भोगान् अपिदह्याथैन्द्रेणेन्द्रियं वीर्यम् आत्मन् धत्त इन्द्रो वै वलम् अपावृणोत् ततः सहस्रम् उदैत् तस्य सहस्रस्याग्रतः कुभ्र उदैत् तस्माद् एतं साहस्री लक्ष्मीर् इत्य् आहुर् यश् च वेद यश् च नाथो आहुर् इमं वा एष लोकं पश्यन्न् अभ्युदैत् स समैषत् स एष समीषितः कुभ्र इति तम् ऐन्द्रम् आलभेत पशुकाम ऐन्द्रा वै पशव इन्द्रः पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयति स यदा सहस्रं पशून् गछेद् अथैतं वामनं वैष्णवम् आलभेतैतस्मिन् वै तत् सहस्रं प्रत्यतिष्ठत् स तिर्यङ् व्यैषत् तस्माद् एष तिर्यङ्ङ् इव वीषित एतेन वै स तत् सहस्रं पर्यगृह्णात् तत् सहस्रस्य वा एष परिगृहीत्या अविक्षोभाय देवाश् च वै पितरश् चास्मिंल् लोक आसंस् तद् यत् किंच देवानां स्वम् आसीत् तद् यमो ऽयुवत ते देवाः प्रजापतिम् एवोपाधावन् स प्रजापतिर् एतौ मिथुनौ पशू अपश्यद् ऋषभं च वशां च ता आलभत वैष्णववारुणीं तु पूर्वां वशाम् आलभत तान् वै वरुणेनैव ग्राहयित्वा विष्णुना यज्ञेन प्राणुदताथैन्द्रं देवेष्व् आलभत तेनैष्व् इन्द्रियाणि वीर्याण्य् आप्त्वादधाद् यः सपत्नवान् भ्रातृव्यवान् वा स्यात् स एतौ मिथुनौ पशू आलभेत ऋषभं च वशां च वैष्णववारुणीं तु पूर्वां वशाम् आलभेत वरुणेनैवैनान् ग्राहयित्वा विष्णुना यज्ञेन प्रणुदते ऽथैन्द्रेणेन्द्रियं वीर्यम् आत्मन् धत्ते
devāś ca vā asurāś cāspardhanta te vai samāvad eva yajñe kurvāṇā āyan yad eva devā akurvata tad asurā akurvata te na vyāvṛtam agachaṃs te devā etaṃ vāmanaṃ paśum apaśyaṃs taṃ vaiṣṇavam ālabhanta tato viṣṇur imāṃl lokān udajayat tato devā asurān ebhyo lokebhyaḥ prāṇudanta tato devā abhavan parāsurā yaḥ sapatnavān bhrātṛvyavān vā syāt sa etaṃ vāmanaṃ vaiṣṇavam ālabhetāto vai viṣṇur imāṃl lokān udajayad viṣṇor evojjitim anv imāṃl lokān ujjayati praibhyo lokebhyo bhrātṛvyaṃ nudate viṣama ivālabheta viṣamān iva hīmāṃl lokān devā udajayan nimān eva lokān ujjayatīndro vai vṛtram ahan sa prāṅ apadyata sa padyamānā indraṃ saptabhir bhogaiḥ paryagṛhṇāt tasmād viṣvañcaḥ paśavo vyudāyan mūrdhato vaidehīr udāyaṃs tasmāt tāsāṃ puro janma pura okas tāsāṃ jaghanata ṛṣabho vaideho 'nūdait tam acāyad ayaṃ vāva māsmād aṃhaso muñced iti tam aindram ālabhetāgneyaṃ tu pūrvam ajam ālabhata sa vā agninaiva vṛtrasya bhogān apidahyāthaindreṇendriyaṃ vīryam ātmann adhatta yaḥ pāpmanā tamasā gṛhīto manyeta sa etam aindram ṛṣabham ālabhetāgneyaṃ tu pūrvam ajam ālabhetāgninaiva pāpmano bhogān apidahyāthaindreṇendriyaṃ vīryam ātman dhatta indro vai valam apāvṛṇot tataḥ sahasram udait tasya sahasrasyāgrataḥ kubhra udait tasmād etaṃ sāhasrī lakṣmīr ity āhur yaś ca veda yaś ca nātho āhur imaṃ vā eṣa lokaṃ paśyann abhyudait sa samaiṣat sa eṣa samīṣitaḥ kubhra iti tam aindram ālabheta paśukāma aindrā vai paśava indraḥ paśūnāṃ prajanayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai paśūn prajanayati sa yadā sahasraṃ paśūn gached athaitaṃ vāmanaṃ vaiṣṇavam ālabhetaitasmin vai tat sahasraṃ pratyatiṣṭhat sa tiryaṅ vyaiṣat tasmād eṣa tiryaṅṅ iva vīṣita etena vai sa tat sahasraṃ paryagṛhṇāt tat sahasrasya vā eṣa parigṛhītyā avikṣobhāya devāś ca vai pitaraś cāsmiṃl loka āsaṃs tad yat kiṃca devānāṃ svam āsīt tad yamo 'yuvata te devāḥ prajāpatim evopādhāvan sa prajāpatir etau mithunau paśū apaśyad ṛṣabhaṃ ca vaśāṃ ca tā ālabhata vaiṣṇavavāruṇīṃ tu pūrvāṃ vaśām ālabhata tān vai varuṇenaiva grāhayitvā viṣṇunā yajñena prāṇudatāthaindraṃ deveṣv ālabhata tenaiṣv indriyāṇi vīryāṇy āptvādadhād yaḥ sapatnavān bhrātṛvyavān vā syāt sa etau mithunau paśū ālabheta ṛṣabhaṃ ca vaśāṃ ca vaiṣṇavavāruṇīṃ tu pūrvāṃ vaśām ālabheta varuṇenaivainān grāhayitvā viṣṇunā yajñena praṇudate 'thaindreṇendriyaṃ vīryam ātman dhatte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावित्रं पुनरुत्सृष्टम् आलभेत यः पुरा पुण्यः सन् पश्चा पापत्वं गछेत् सविता वै श्रियः प्रसविता तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनं श्रियै प्रसुवति पापो वा एष पुरा सन् पश्चा श्रियम् अश्नुते यः पुरानड्वान्त् सन् पश्चोक्षत्वं गछति यथैष श्रियम् अश्नुत एवम् एवैनं श्रियं गमयत्य् ओषधीभ्यो वेहतम् आलभेत प्रजाकाम ओषधीनां वा एषा प्रियैता वा एतां सूतोः परिबाधन्त ओषधयः खलु वा एतस्य प्रजाम् अपगूहन्ति यो ऽलं प्रजायै सन् प्रजां न विन्दते ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै प्रजां पुनर् ददत्य् आपो वा ओषधय आपो ह त्व् एवासत् खनन्ति ता अस्मै प्रजां खनन्ति द्यावापृथिवीये धेनू संमातरा आलभेतान्नकामो यद् ध्य् असौ वर्षति तद् अस्यां प्रतितिष्ठति द्यावापृथिवी वा अन्नस्येशाते ते एव भागधेयेनोपासरत् ते अस्मा अन्नाद्यं प्रयछतः स वत्सं वायवा आलभेत वायुर् वा अनयोर् वत्सो वायुर् इमे प्रदापयति प्रत्ते ह वा इमे दुहे य एवं वेदैन्द्रीं सूतवशाम् आलभेत राजन्यं भूतिकामं याजयेद् एतस्या वा अधीन्द्रो ऽजायत स जायमान एतं योनिं निरवर्तयत् सा सूतवशाभवद् अथो आहुर् एतद् एव सकृद् इन्द्रियं वीर्यं तेजो जनयित्वा नापरं सूता आशंसत सा सूतवशाभवद् इतीन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यो ऽलं भूत्यै सन् न भवत्य् ऐन्द्री भवतीन्द्रियम् अस्मिन् दधात्य् अथ यस् तं विन्देद् यं सूत्वा सूतवशा भवति तम् ऐन्द्रम् आलभेत तेजस्कामस् तद् एवेन्द्रियं वीर्यं तेज आप्नोति सारस्वतीं धेनुष्टरीम् आलभेत यः क्षेत्रे पशुषु वा विवदेत वाग् वै सरस्वती वाचैवैषां वाचं वृङ्क्ते धेनुर् वा एषा सती न दुहे तर्यम् एवैषां वाचं करोति द्यावापृथिवीयां धेनुं पर्यारिणीम् आलभेत यो राजन्यो ऽभ्यर्धो विशश् चरेद् द्यावापृथिवीभ्यां हि वा एष निर्भक्तो ऽथैषो ऽभ्यर्धो विशश् चरति द्यावापृथिवी एवैनं विशि प्रतिष्ठापयतः पर्यारिणी भवति पर्यारीव ह्य् एतद् राष्ट्रं यद् अभ्यर्धो विशश् चरति द्यावापृथिवी एवैनं विशि प्रतिष्ठाप्य स श्वो भूते वत्सं वायवा आलभेत वायुर् वा अनयोर् वत्सो वायुर् इमौ क्षयौ विशं च प्रदापयति प्रत्तौ ह वा इमौ क्षयौ विशं च दुहे य एवं वेद
sāvitraṃ punarutsṛṣṭam ālabheta yaḥ purā puṇyaḥ san paścā pāpatvaṃ gachet savitā vai śriyaḥ prasavitā tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enaṃ śriyai prasuvati pāpo vā eṣa purā san paścā śriyam aśnute yaḥ purānaḍvānt san paścokṣatvaṃ gachati yathaiṣa śriyam aśnuta evam evainaṃ śriyaṃ gamayaty oṣadhībhyo vehatam ālabheta prajākāma oṣadhīnāṃ vā eṣā priyaitā vā etāṃ sūtoḥ paribādhanta oṣadhayaḥ khalu vā etasya prajām apagūhanti yo 'laṃ prajāyai san prajāṃ na vindate tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai prajāṃ punar dadaty āpo vā oṣadhaya āpo ha tv evāsat khananti tā asmai prajāṃ khananti dyāvāpṛthivīye dhenū saṃmātarā ālabhetānnakāmo yad dhy asau varṣati tad asyāṃ pratitiṣṭhati dyāvāpṛthivī vā annasyeśāte te eva bhāgadheyenopāsarat te asmā annādyaṃ prayachataḥ sa vatsaṃ vāyavā ālabheta vāyur vā anayor vatso vāyur ime pradāpayati pratte ha vā ime duhe ya evaṃ vedaindrīṃ sūtavaśām ālabheta rājanyaṃ bhūtikāmaṃ yājayed etasyā vā adhīndro 'jāyata sa jāyamāna etaṃ yoniṃ niravartayat sā sūtavaśābhavad atho āhur etad eva sakṛd indriyaṃ vīryaṃ tejo janayitvā nāparaṃ sūtā āśaṃsata sā sūtavaśābhavad itīndriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yo 'laṃ bhūtyai san na bhavaty aindrī bhavatīndriyam asmin dadhāty atha yas taṃ vinded yaṃ sūtvā sūtavaśā bhavati tam aindram ālabheta tejaskāmas tad evendriyaṃ vīryaṃ teja āpnoti sārasvatīṃ dhenuṣṭarīm ālabheta yaḥ kṣetre paśuṣu vā vivadeta vāg vai sarasvatī vācaivaiṣāṃ vācaṃ vṛṅkte dhenur vā eṣā satī na duhe taryam evaiṣāṃ vācaṃ karoti dyāvāpṛthivīyāṃ dhenuṃ paryāriṇīm ālabheta yo rājanyo 'bhyardho viśaś cared dyāvāpṛthivībhyāṃ hi vā eṣa nirbhakto 'thaiṣo 'bhyardho viśaś carati dyāvāpṛthivī evainaṃ viśi pratiṣṭhāpayataḥ paryāriṇī bhavati paryārīva hy etad rāṣṭraṃ yad abhyardho viśaś carati dyāvāpṛthivī evainaṃ viśi pratiṣṭhāpya sa śvo bhūte vatsaṃ vāyavā ālabheta vāyur vā anayor vatso vāyur imau kṣayau viśaṃ ca pradāpayati prattau ha vā imau kṣayau viśaṃ ca duhe ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेयम् अजम् आलभेत सौम्यं बभ्रुम् ऋषभं पिङ्गलं भूतिकामं याजयेद् ऋद्ध्या एवाग्नेय इन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यो ऽलं भूत्यै सन् न भवति यत् सौम्यः स्वयैवास्मै देवतयेन्द्रियं वीर्यम् आप्त्वावरुन्द्धे भवत्य् एव बभ्रुः पिङ्गलो भवति सोमस्य रूपं समृद्ध्यै गोमृगं वायवा आलभेताभिशस्यमानं याजयेद् अपूतो वा एष यम् अभिशंसन्ति वायुर् वै देवानां पवित्रं वायुनैवैनं पवित्रेण पुनाति नेव वा एष ग्रामे नारण्ये यम् अभिशंसन्ति नेव खलु वा एष ग्राम्यः पशुर् नेवारण्यस् तस्माद् अस्यैष देवतया पशूनां समृद्ध ऐन्द्राग्नम् अनुसृष्टम् आलभेत यस्य पिता पितामहः सोमं न पिबेद् इन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यस्य पिता पितामहः सोमं न पिबति यद् ऐन्द्र इन्द्रियेणैवैनं वीर्येण समर्धयति देवताभिर् वा एष व्यृध्यते यस्य पिता पितामहः सोमं न पिबति यद् आग्नेयो ऽग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवैनं समर्धयत्य् अनुसृष्टो भवत्य् अनुसृष्ट इव ह्य् एतस्य सोमपीथो यस्य पिता पितामहः सोमं न पिबति तस्माद् अस्यैष देवतया पशूनां समृद्धस् त्वाष्ट्रम् अवलिप्तम् आलभेत पशुकामस् त्वाष्ट्रा वै पशवस् त्वष्टा पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयति सौमापौष्णं नपुंसकम् आलभेत पण्डकं याजयेद् यत्र तू भूमेर् जायेत तत् प्रजिज्ञासेतात्र वा एतस्य जायमानस्येन्द्रियं वीर्यम् अपाक्रामत् तद् एवास्मा इन्द्रियं वीर्यम् आप्त्वा दधाति सोमश् च वा एतस्य पूषा च जायमानस्येन्द्रियं वीर्यम् अयुवेताम् इयं वै पूषौषधयः सोमो यत् सौमापौष्णः स्वयैवास्मै देवतयेन्द्रियं वीर्यम् आप्त्वावरुन्द्धे भवत्य् एव यान्य् अनवदानीयानि तैर् नैरृतैः पूर्वैः प्रचरन्ति निरृतिगृहीता वा एषा स्त्री या पुंरूपा निरृतिगृहीत एष पुमान् यः स्त्रीरूपो निरृत्या एवैनं तेन मुञ्चति न वै नैरृत्याहुतिर् अग्निम् आनशे यद् अङ्गारेषु जुहोति तत् स्विद् अग्नौ जुहोति तद् उ न यत्र वा अद इन्द्रो वृषणश्वस्य मेनासीत् तद् एनं निरृतिः पाप्मागृह्णात् स यं पाप्मानम् अपाहत स नपुंसको ऽभवद् यः पाप्मना तमसा गृहीतो मन्येत स एतम् ऐन्द्रं नपुंसकम् आलभेत येनैवेन्द्रः पाप्मानम् अपाहत तेन पाप्मानम् अपहते ऽथैन्द्रेणेन्द्रियं वीर्यम् आत्मन् धत्ते प्रजापतिः पशून् असृजत स वा एतम् एवाग्रे नपुंसकम् असृजत तं पशवो ऽन्वसृज्यन्ताथो आहुर् एतम् एवाग्रे सृष्टं त्वष्ट्रे च पत्नीभ्यश् च नपुंसकम् आलभत तेन प्रजा असृजतेति यः प्रजाकामो वा पशुकामो वा स्यात् स एतं त्वष्ट्रे च पत्नीभ्यश् च नपुंसकम् आलभेत मिथुनं वै त्वष्टा च पत्नीश् च त्वष्टारं वा एतन् मिथुने ऽप्यस्राट् प्रजननाय तन् मिथुनं तस्माद् एव मिथुनाद् यजमानः प्रजया च पशुभिश् च प्रजायते
agneyam ajam ālabheta saumyaṃ babhrum ṛṣabhaṃ piṅgalaṃ bhūtikāmaṃ yājayed ṛddhyā evāgneya indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yo 'laṃ bhūtyai san na bhavati yat saumyaḥ svayaivāsmai devatayendriyaṃ vīryam āptvāvarunddhe bhavaty eva babhruḥ piṅgalo bhavati somasya rūpaṃ samṛddhyai gomṛgaṃ vāyavā ālabhetābhiśasyamānaṃ yājayed apūto vā eṣa yam abhiśaṃsanti vāyur vai devānāṃ pavitraṃ vāyunaivainaṃ pavitreṇa punāti neva vā eṣa grāme nāraṇye yam abhiśaṃsanti neva khalu vā eṣa grāmyaḥ paśur nevāraṇyas tasmād asyaiṣa devatayā paśūnāṃ samṛddha aindrāgnam anusṛṣṭam ālabheta yasya pitā pitāmahaḥ somaṃ na pibed indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yasya pitā pitāmahaḥ somaṃ na pibati yad aindra indriyeṇaivainaṃ vīryeṇa samardhayati devatābhir vā eṣa vyṛdhyate yasya pitā pitāmahaḥ somaṃ na pibati yad āgneyo 'gnir vai sarvā devatā devatābhir evainaṃ samardhayaty anusṛṣṭo bhavaty anusṛṣṭa iva hy etasya somapītho yasya pitā pitāmahaḥ somaṃ na pibati tasmād asyaiṣa devatayā paśūnāṃ samṛddhas tvāṣṭram avaliptam ālabheta paśukāmas tvāṣṭrā vai paśavas tvaṣṭā paśūnāṃ prajanayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai paśūn prajanayati saumāpauṣṇaṃ napuṃsakam ālabheta paṇḍakaṃ yājayed yatra tū bhūmer jāyeta tat prajijñāsetātra vā etasya jāyamānasyendriyaṃ vīryam apākrāmat tad evāsmā indriyaṃ vīryam āptvā dadhāti somaś ca vā etasya pūṣā ca jāyamānasyendriyaṃ vīryam ayuvetām iyaṃ vai pūṣauṣadhayaḥ somo yat saumāpauṣṇaḥ svayaivāsmai devatayendriyaṃ vīryam āptvāvarunddhe bhavaty eva yāny anavadānīyāni tair nairṛtaiḥ pūrvaiḥ pracaranti nirṛtigṛhītā vā eṣā strī yā puṃrūpā nirṛtigṛhīta eṣa pumān yaḥ strīrūpo nirṛtyā evainaṃ tena muñcati na vai nairṛtyāhutir agnim ānaśe yad aṅgāreṣu juhoti tat svid agnau juhoti tad u na yatra vā ada indro vṛṣaṇaśvasya menāsīt tad enaṃ nirṛtiḥ pāpmāgṛhṇāt sa yaṃ pāpmānam apāhata sa napuṃsako 'bhavad yaḥ pāpmanā tamasā gṛhīto manyeta sa etam aindraṃ napuṃsakam ālabheta yenaivendraḥ pāpmānam apāhata tena pāpmānam apahate 'thaindreṇendriyaṃ vīryam ātman dhatte prajāpatiḥ paśūn asṛjata sa vā etam evāgre napuṃsakam asṛjata taṃ paśavo 'nvasṛjyantātho āhur etam evāgre sṛṣṭaṃ tvaṣṭre ca patnībhyaś ca napuṃsakam ālabhata tena prajā asṛjateti yaḥ prajākāmo vā paśukāmo vā syāt sa etaṃ tvaṣṭre ca patnībhyaś ca napuṃsakam ālabheta mithunaṃ vai tvaṣṭā ca patnīś ca tvaṣṭāraṃ vā etan mithune 'pyasrāṭ prajananāya tan mithunaṃ tasmād eva mithunād yajamānaḥ prajayā ca paśubhiś ca prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुनैवैनं : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: वायुनवैनं। त्वष्टारं : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: त्वष्ठारं। प्रजापतिः प्रजा असृजत ता एनं सृष्टा अत्यमन्यन्त ता अतिमन्यमाना वरुणेनाग्राहयत् ता वरुणगृहीताः कृष्णः पेत्वो ऽध्यस्कन्दत् तस्यानुहाय पादम् अगृह्णात् तस्य शफः प्रावृह्यत स एकशितिपाद् अभवत् तम् अचायद् अयं वावासां प्रजानाम् अवरुणगृहीतो ऽनेनेमाः प्रजा वरुणान् मुञ्चानीति तं वारुणम् आलभत तत इमाः प्रजा वरुणात् प्रामुच्यन्त तद् वरुणप्रमोचनीय एवैष यो ज्योगामयावी स्यात् तम् एतेन याजयेद् वरुणेन हि वा एष पाप्मना गृहीतो ऽथैतस्य ज्योग् आमयति यद् वारुणो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चत्य् एकशितिपाद् भवत्य् एवम् इव हि तस्य रूपम् आसीत् समृद्ध्यै द्वीपे याजयेद् एता वै प्रत्यक्षं वारुणीर् यद् आपः स्वे वा एतद् योनौ प्रत्यक्षं वरुणम् अवयजति समन्तम् आपः परिवहन्ति रक्षसाम् अनन्ववायाय वारुणं कृष्णं पेत्वम् आलभेताभिचरन् यद् वारुणो वरुणेनैवैनं ग्राहयित्वा स्तृणुते कृष्णो भवति तमो वै कृष्णं मृत्युस् तमो मृत्युनैवैनं ग्राहयत्य् एतद् वै पाप्मनो रूपं यत् कृष्णं कृष्ण इव हि पाप्मा पाप्मनैवैनम् अभिषुवति तं नियुञ्ज्यात् ॥ पशुं बध्नामि वरुणाय राज्ञा इन्द्राय भागम् ऋषभं केवलो हि । गात्राणि देवा अभिसंविशन्तु यमो गृह्णातु निरृतिः सपत्नान् ॥ इत्य् एताभ्य एवैनं देवताभ्यो निर्याच्य मृत्युर् वै यमो मृत्युनैवैनं ग्राहयत्य् अग्नये वैश्वानराय कृष्णं पेत्वम् आलभेत समान्तम् अभिध्रोक्ष्यन् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सराय समम्यते संवत्सरम् एवाप्त्वावरुणं कामम् अभिद्रुह्यत्य् आश्विनं कृष्णललामम् आलभेतानुजावरं याजयेद् अश्विनौ वै देवानाम् आनुजावरव् अश्विना एतस्य देवते य आनुजावरस् ता एव भागधेयेनोपासरत् ता एनम् अग्रं परिणयतः कृष्णो भवति पाप्मानम् एवापहते ललामो भवति मुखतो ऽस्मिंस् तेजो दधात्य् आश्विनं कृष्णललामम् आलभेतामयाविनं याजयेद् अश्विनौ वै देवानां भिषजव् अश्विना एतस्य देवते य आमयावी ता एव भागधेयेनोपासरत् ता एनं भिषज्यतः कृष्णो भवति पाप्मानम् एवापहते ललामो भवति मुखतो ऽस्मिंस् तेजो दधाति
vāyunaivainaṃ : FN emended. Ed.: vāyunavainaṃ. tvaṣṭāraṃ : FN emended. Ed.: tvaṣṭhāraṃ. prajāpatiḥ prajā asṛjata tā enaṃ sṛṣṭā atyamanyanta tā atimanyamānā varuṇenāgrāhayat tā varuṇagṛhītāḥ kṛṣṇaḥ petvo 'dhyaskandat tasyānuhāya pādam agṛhṇāt tasya śaphaḥ prāvṛhyata sa ekaśitipād abhavat tam acāyad ayaṃ vāvāsāṃ prajānām avaruṇagṛhīto 'nenemāḥ prajā varuṇān muñcānīti taṃ vāruṇam ālabhata tata imāḥ prajā varuṇāt prāmucyanta tad varuṇapramocanīya evaiṣa yo jyogāmayāvī syāt tam etena yājayed varuṇena hi vā eṣa pāpmanā gṛhīto 'thaitasya jyog āmayati yad vāruṇo varuṇād evainaṃ tena muñcaty ekaśitipād bhavaty evam iva hi tasya rūpam āsīt samṛddhyai dvīpe yājayed etā vai pratyakṣaṃ vāruṇīr yad āpaḥ sve vā etad yonau pratyakṣaṃ varuṇam avayajati samantam āpaḥ parivahanti rakṣasām ananvavāyāya vāruṇaṃ kṛṣṇaṃ petvam ālabhetābhicaran yad vāruṇo varuṇenaivainaṃ grāhayitvā stṛṇute kṛṣṇo bhavati tamo vai kṛṣṇaṃ mṛtyus tamo mṛtyunaivainaṃ grāhayaty etad vai pāpmano rūpaṃ yat kṛṣṇaṃ kṛṣṇa iva hi pāpmā pāpmanaivainam abhiṣuvati taṃ niyuñjyāt // paśuṃ badhnāmi varuṇāya rājñā indrāya bhāgam ṛṣabhaṃ kevalo hi / gātrāṇi devā abhisaṃviśantu yamo gṛhṇātu nirṛtiḥ sapatnān // ity etābhya evainaṃ devatābhyo niryācya mṛtyur vai yamo mṛtyunaivainaṃ grāhayaty agnaye vaiśvānarāya kṛṣṇaṃ petvam ālabheta samāntam abhidhrokṣyan saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarāya samamyate saṃvatsaram evāptvāvaruṇaṃ kāmam abhidruhyaty āśvinaṃ kṛṣṇalalāmam ālabhetānujāvaraṃ yājayed aśvinau vai devānām ānujāvarav aśvinā etasya devate ya ānujāvaras tā eva bhāgadheyenopāsarat tā enam agraṃ pariṇayataḥ kṛṣṇo bhavati pāpmānam evāpahate lalāmo bhavati mukhato 'smiṃs tejo dadhāty āśvinaṃ kṛṣṇalalāmam ālabhetāmayāvinaṃ yājayed aśvinau vai devānāṃ bhiṣajav aśvinā etasya devate ya āmayāvī tā eva bhāgadheyenopāsarat tā enaṃ bhiṣajyataḥ kṛṣṇo bhavati pāpmānam evāpahate lalāmo bhavati mukhato 'smiṃs tejo dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छन्दांसि वै यज्ञाय नातिष्ठन्त स वषट्कारो ऽभिहृत्य गायत्र्याः शिरो ऽछिनत् तस्माञ् शीर्ष्णश् छिन्नाद् यो रसो ऽक्षरत् ता वशा अभवंस् तद् वशानां वशात्वम् अथो आहुर् वशं वै ता अक्षरंस् ता वशा अभवन् तद् वशानां वशात्वम् इत्य् अथो आहुर् वसा वै सासीत् तद् वसा वा एता इति ततो यः प्रथमो रसः प्राक्षरत् तं बृहस्पतिर् उपागृह्णात् सा रोहिणी बार्हस्पत्या ततो यो ऽत्यक्षरत् तं मित्रावरुणौ सा द्विरूपा मैत्रावरुणी ततो यो ऽत्यक्षरत् तं विश्वे देवाः सा बहुरूपा वैश्वदेवी ततो यो ऽत्यक्षरत् तम् अग्निश् च मरुतश् च सा पृश्निर् आग्निमारुत्य् अथो आहुः कृष्णशबलीत्य् अथ या विप्रुषा आसंस् तानीमान्य् अन्यानि रूपाणि ततो यः प्रथमो द्रप्सः परापतत् तं बृहस्पतिर् अभिहायाभ्यगृह्णात् स उक्षाभवत् तद् उक्ष्ण उक्षत्वम् अथो आहुर् यद् देवता अनुव्यौक्षत स उक्षाभवत् तद् उक्ष्ण उक्षत्वम् इति तं ब्राह्मणस्पत्यम् आलभेत ब्राह्मणं भूतिकामं याजयेद् ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पतिर् ब्राह्मणस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया स्वयैवास्मै देवतयेन्द्रियं वीर्यम् आप्त्वावरुन्द्धे भवत्य् एव रोहिणीं बार्हस्पत्याम् आलभेत ब्रह्मवर्चसकामो ब्रह्म वै बृहस्पतिर् बार्हस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया स्वयैवास्मै देवतयाप्त्वा तेजो ब्रह्मवर्चसं दधाति रोहिणी भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै मैत्रावरुणीं द्विरूपाम् आलभेत पशुकामो ऽहोरात्रे वै मित्रावरुणव् अहोरात्रे अनु पशवः प्रजायन्ते ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै पशून् प्रजनयतश् छन्दसां वा एष रसश् छन्दसाम् एवास्मै रसेन पशून् धत्तो द्विरूपा भवति समृद्ध्यै वैश्वदेवीं बहुरूपाम् आलभेत यस्मै कामाय कामयेत सर्वा वा एता देवताः सर्वा वा एतद् देवताः कामाय भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै कामं समर्धयन्ति यत्कामो भवति छन्दसां वा एष रसश् छन्दसाम् एवास्मै रसेन दधति बहुरूपा भवति समृद्ध्यय् आग्निमारुतीं पृश्निम् आलभेत वृष्टिकामो ऽग्निर् वा इतो वृष्टिम् ईट्टे मरुतो ऽमुतश् च्यावयन्त्य् एते वै वृष्ट्याः प्रदातारस् तान् एव भागधेयेनोपासरत् ते ऽस्मै वृष्टिं प्रयछन्ति छन्दसां वा एष रसो रसो वृष्टिश् छन्दसाम् एवास्मै रसेन रसं वृष्टिं निनयन्ति पृश्निर् भवति पृश्निमातरो हि मरुतो भौमीं कृष्णशबलीम् आलभेतान्नकाम इयं वा अन्नस्य प्रदात्रिका ताम् एव भागधेयेनोपासरत् सास्मा अन्नाद्यं प्रयछति न चर्माप्य् आहरेयुर् अनन्नं वै चर्मानन्नं कृष्णम् अनन्नेनैवानन्नम् अपहत्यान्नाद्यम् आत्मन् धत्ते यद् वै तञ् शीर्ष्णश् छिन्नात् तेज इन्द्रियं वीर्यं परापतत् सा बभ्रुर् वशाभवत् तद् एषा वशान्नम् एवेतरास् तां ब्राह्मणस्पत्याम् आलभेताभिचरन् ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पतिर् ब्राह्मणस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया यावद् एव ब्रह्म तेनैनं सर्वेणाभिचरति तेजसैनं प्रछिनत्ति स्तृणुत एव बभ्रुर् भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै सौरीं श्वेताम् आलभेत ब्रह्मवर्चसकामो ऽसौ वा आदित्यो ब्रह्मवर्चसस्य प्रदाता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै ब्रह्मवर्चसं प्रयछति श्वेता भवति ब्रह्मणो रूपं समृद्ध्यै मैत्रावरुणीं कृष्णकर्णीम् आलभेत वृष्टिकामो ऽहोरात्रे वै मित्रावरुणव् अहोरात्रे अनुवर्षत्य् एतद् वा अह्नो रूपं यञ् शुक्लं यत् कृष्णं तद् रात्रेर् द्विरूपा भवति समृद्ध्यै
chandāṃsi vai yajñāya nātiṣṭhanta sa vaṣaṭkāro 'bhihṛtya gāyatryāḥ śiro 'chinat tasmāñ śīrṣṇaś chinnād yo raso 'kṣarat tā vaśā abhavaṃs tad vaśānāṃ vaśātvam atho āhur vaśaṃ vai tā akṣaraṃs tā vaśā abhavan tad vaśānāṃ vaśātvam ity atho āhur vasā vai sāsīt tad vasā vā etā iti tato yaḥ prathamo rasaḥ prākṣarat taṃ bṛhaspatir upāgṛhṇāt sā rohiṇī bārhaspatyā tato yo 'tyakṣarat taṃ mitrāvaruṇau sā dvirūpā maitrāvaruṇī tato yo 'tyakṣarat taṃ viśve devāḥ sā bahurūpā vaiśvadevī tato yo 'tyakṣarat tam agniś ca marutaś ca sā pṛśnir āgnimāruty atho āhuḥ kṛṣṇaśabalīty atha yā vipruṣā āsaṃs tānīmāny anyāni rūpāṇi tato yaḥ prathamo drapsaḥ parāpatat taṃ bṛhaspatir abhihāyābhyagṛhṇāt sa ukṣābhavat tad ukṣṇa ukṣatvam atho āhur yad devatā anuvyaukṣata sa ukṣābhavat tad ukṣṇa ukṣatvam iti taṃ brāhmaṇaspatyam ālabheta brāhmaṇaṃ bhūtikāmaṃ yājayed brahma vai brahmaṇaspatir brāhmaṇaspatyo brāhmaṇo devatayā svayaivāsmai devatayendriyaṃ vīryam āptvāvarunddhe bhavaty eva rohiṇīṃ bārhaspatyām ālabheta brahmavarcasakāmo brahma vai bṛhaspatir bārhaspatyo brāhmaṇo devatayā svayaivāsmai devatayāptvā tejo brahmavarcasaṃ dadhāti rohiṇī bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai maitrāvaruṇīṃ dvirūpām ālabheta paśukāmo 'horātre vai mitrāvaruṇav ahorātre anu paśavaḥ prajāyante tā eva bhāgadheyenopāsarat tā asmai paśūn prajanayataś chandasāṃ vā eṣa rasaś chandasām evāsmai rasena paśūn dhatto dvirūpā bhavati samṛddhyai vaiśvadevīṃ bahurūpām ālabheta yasmai kāmāya kāmayeta sarvā vā etā devatāḥ sarvā vā etad devatāḥ kāmāya bhāgadheyenopāsarat tā asmai kāmaṃ samardhayanti yatkāmo bhavati chandasāṃ vā eṣa rasaś chandasām evāsmai rasena dadhati bahurūpā bhavati samṛddhyay āgnimārutīṃ pṛśnim ālabheta vṛṣṭikāmo 'gnir vā ito vṛṣṭim īṭṭe maruto 'mutaś cyāvayanty ete vai vṛṣṭyāḥ pradātāras tān eva bhāgadheyenopāsarat te 'smai vṛṣṭiṃ prayachanti chandasāṃ vā eṣa raso raso vṛṣṭiś chandasām evāsmai rasena rasaṃ vṛṣṭiṃ ninayanti pṛśnir bhavati pṛśnimātaro hi maruto bhaumīṃ kṛṣṇaśabalīm ālabhetānnakāma iyaṃ vā annasya pradātrikā tām eva bhāgadheyenopāsarat sāsmā annādyaṃ prayachati na carmāpy āhareyur anannaṃ vai carmānannaṃ kṛṣṇam anannenaivānannam apahatyānnādyam ātman dhatte yad vai tañ śīrṣṇaś chinnāt teja indriyaṃ vīryaṃ parāpatat sā babhrur vaśābhavat tad eṣā vaśānnam evetarās tāṃ brāhmaṇaspatyām ālabhetābhicaran brahma vai brahmaṇaspatir brāhmaṇaspatyo brāhmaṇo devatayā yāvad eva brahma tenainaṃ sarveṇābhicarati tejasainaṃ prachinatti stṛṇuta eva babhrur bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai saurīṃ śvetām ālabheta brahmavarcasakāmo 'sau vā ādityo brahmavarcasasya pradātā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai brahmavarcasaṃ prayachati śvetā bhavati brahmaṇo rūpaṃ samṛddhyai maitrāvaruṇīṃ kṛṣṇakarṇīm ālabheta vṛṣṭikāmo 'horātre vai mitrāvaruṇav ahorātre anuvarṣaty etad vā ahno rūpaṃ yañ śuklaṃ yat kṛṣṇaṃ tad rātrer dvirūpā bhavati samṛddhyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राय मन्युमते मनस्वते ललामम् आलभेत संग्रामे मन्युना वै वीर्यं क्रियत इन्द्रियेण जयति वीर्यं चैवैष्व् इन्द्रियं च जित्यै दधाति ललामो भवति पुरस्ताद् ध्य् अयं मन्युर् अथो ब्रह्मणैवैनान् पुरस्तान् मुखतो जित्यै संश्यतीन्द्रायाभिमातिघ्न ऋषभम् आलभेत भ्रातृव्यवान् अभिमातिर् वै पाप्मा भ्रातृव्य इन्द्रियेणैवाभिमातिं पाप्मानं भ्रातृव्यम् अपहते स इन्द्राय वृत्रतुरा आलभेताभिमातिर् वै पाप्मा भ्रातृव्य इन्द्रियेणैवाभिमातिं पाप्मानं भ्रातृव्यम् अपहत्य वृत्रतूर् एवाभूत् स्वाराज्यम् एव गछति वृत्रतूर् इति ह्य् एतम् आहुर् यः स्वाराज्यं गछत्य् ऐन्द्रामारुतं पृश्निसक्थम् आलभेत राजन्यं ग्रामकामं याजयेद् ऐन्द्रो वै राजन्यो देवतया मारुती विड् इन्द्रियेणैवास्मै विशम् उपयुनक्ति पृश्निसक्थो भवति पश्चाद् एवास्मै विशम् उपदधात्य् अनुकाम् अस्मै विशम् अविवादिनीं करोतीन्द्राय वज्रिण ऋषभम् आलभेत राजन्यं भूतिकामं याजयेद् यदा वै राजन्यो वज्री भवत्य् अथ भूतिं गछति यद् वजिणे वज्रम् एवास्मा आधात् तेन विजितिं भूतिं गछति स एनं भूत्यै श्रेम्ण इन्द्धे यद् वज्रिणा इति तद् अस्याभिचरणीयं यं द्विष्यात् तं तर्हि मनसा ध्यायेद् वज्रम् एवास्मै प्रहरति स्तृणुत एव सौम्यं बभ्रुम् ऋषभं पिङ्गलम् आलभेत यो ऽलं राज्याय सन् राज्यं न प्राप्नुयात् सोमो वै राजैतस्य देवता सोमो हि राजा स्वाम् एव देवतां राज्यायोपासरत् स्वैनं देवता राज्यं गमयति बभ्रुः पिङ्गलो भवति सोमस्य रूपं समृद्ध्यै
indrāya manyumate manasvate lalāmam ālabheta saṃgrāme manyunā vai vīryaṃ kriyata indriyeṇa jayati vīryaṃ caivaiṣv indriyaṃ ca jityai dadhāti lalāmo bhavati purastād dhy ayaṃ manyur atho brahmaṇaivainān purastān mukhato jityai saṃśyatīndrāyābhimātighna ṛṣabham ālabheta bhrātṛvyavān abhimātir vai pāpmā bhrātṛvya indriyeṇaivābhimātiṃ pāpmānaṃ bhrātṛvyam apahate sa indrāya vṛtraturā ālabhetābhimātir vai pāpmā bhrātṛvya indriyeṇaivābhimātiṃ pāpmānaṃ bhrātṛvyam apahatya vṛtratūr evābhūt svārājyam eva gachati vṛtratūr iti hy etam āhur yaḥ svārājyaṃ gachaty aindrāmārutaṃ pṛśnisaktham ālabheta rājanyaṃ grāmakāmaṃ yājayed aindro vai rājanyo devatayā mārutī viḍ indriyeṇaivāsmai viśam upayunakti pṛśnisaktho bhavati paścād evāsmai viśam upadadhāty anukām asmai viśam avivādinīṃ karotīndrāya vajriṇa ṛṣabham ālabheta rājanyaṃ bhūtikāmaṃ yājayed yadā vai rājanyo vajrī bhavaty atha bhūtiṃ gachati yad vajiṇe vajram evāsmā ādhāt tena vijitiṃ bhūtiṃ gachati sa enaṃ bhūtyai śremṇa inddhe yad vajriṇā iti tad asyābhicaraṇīyaṃ yaṃ dviṣyāt taṃ tarhi manasā dhyāyed vajram evāsmai praharati stṛṇuta eva saumyaṃ babhrum ṛṣabhaṃ piṅgalam ālabheta yo 'laṃ rājyāya san rājyaṃ na prāpnuyāt somo vai rājaitasya devatā somo hi rājā svām eva devatāṃ rājyāyopāsarat svainaṃ devatā rājyaṃ gamayati babhruḥ piṅgalo bhavati somasya rūpaṃ samṛddhyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्रथम एकाष्टकायां जायेत यस् तम् आलप्स्यमानः स्यात् स आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् अग्निर् वै पशूनां योनिः स्वाद् एवैनान् योनेर् निष्क्रीणात्य् आ मेध्याद् भवितोर् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं मासिमासि निर्वपेत् संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सराद् एवैनं निष्क्रीणाति स यदा मेधं गछेद् अथेन्द्रायाभिमातिघ्न आलभेताभिमातिर् वै पाप्मा भ्रातृव्य इन्द्रियेणैवाभिमातिं पाप्मानं भ्रातृव्यम् अपहते ऽश्वो ऽव्युप्तवहो दक्षिणैष वै व्यावृत्तः पाप्मना पाप्मनैवैनं व्यावर्तयत्य् अथ यो ऽपरस्याम् एकाष्टकायां जायेत तम् एवम् एवोत्सृज्याथेन्द्राय वृत्रतुरा आलभेताभिमातिर् वै पाप्मा भ्रातृव्य इन्द्रियेणैवाभिमातिं पाप्मानं भ्रातृव्यम् अपहत्य वृत्रतूर् एवाभूत् स्वाराज्यम् एव गछति वृत्रतूर् इति ह्य् एतम् आहुर् यः स्वाराज्यं गछति शतम् अव्युप्तवहा दक्षिणैते वै व्यावृत्ताः पाप्मना पाप्मनैवैनं व्यावर्तयति शतं भवन्ति शतायुर् वै पुरुषः शतवीर्य आयुर् एव वीर्यम् आप्नोति देवाश् च वा असुराश् चास्पर्धन्त ते ऽब्रुवन् ब्रह्मणि नो ऽस्मिन् विजयेथाम् इत्य् अरुणस् तूपरश् चैत्रेयो देवानाम् आसीञ् श्येतो ऽयःशृङ्गः श्यैनेयो ऽसुराणां ते ऽसुरा उत्क्रोदिनो ऽचरन्न् अराडो ऽस्माकं तूपरो ऽमीषाम् इति तौ वै समलभेतां तस्य देवाः क्षुरपवि शिरो ऽकुर्वंस् तस्यान्तरा शृङ्गे शिरो व्यवधाय विष्वञ्चं व्यरुजद् यासुरी वाग् अवदत् सेमां प्राविशद् योदजयत् सा वनस्पतींस् तस्माद् ब्राह्मणो मृन्मयेन न पिबेद् असुर्या वाचात्मानं नेत् संसृजा इति तद् य एवं विद्वान् अमृत्पात्रपो भवत्य् उज्जितम् एव वाच उपैति तं ब्राह्मणस्पत्यम् आलभेताभिचरन् ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पतिर् ब्राह्मणस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया यावद् एव ब्रह्म तेनैनं सर्वेणाभिचरति तेजसैनं प्रछिनत्ति स्तृणुत एवारुणस् तूपरो भवत्य् एवम् इव हि तस्य रूपम् आसीत् समृद्ध्यै देवा असुरान् हत्वैभ्यो लोकेभ्यः प्राणुदन्त ते रात्रीं प्राविशंस् तान् अश्विना अनुप्राविशतां तौ तमः पर्यगृह्णात् ता एतम् आश्विनम् अञ्जिम् आलभेतां तेन तमो ऽपाघ्नाताम् असा एना आदित्यः पुरस्ताज् ज्योतिषा प्रत्यागछत् स आभ्यां तमो ऽध्यपाहन् यः पाप्मना तमसा गृहीतो मन्येत स एतम् आश्विनम् अञ्जिम् आलभेत येनैवाश्विनौ तमो ऽपाघ्नातां तेन पाप्मानम् अपहते ऽसा एनम् आदित्यः पुरस्ताज् ज्योतिषा प्रत्यागछति सो ऽस्मात् तमो ऽध्यपहन्ति
yaḥ prathama ekāṣṭakāyāṃ jāyeta yas tam ālapsyamānaḥ syāt sa āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvaped agnir vai paśūnāṃ yoniḥ svād evainān yoner niṣkrīṇāty ā medhyād bhavitor agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālaṃ māsimāsi nirvapet saṃvatsaro vā agnir vaiśvānaraḥ saṃvatsarād evainaṃ niṣkrīṇāti sa yadā medhaṃ gached athendrāyābhimātighna ālabhetābhimātir vai pāpmā bhrātṛvya indriyeṇaivābhimātiṃ pāpmānaṃ bhrātṛvyam apahate 'śvo 'vyuptavaho dakṣiṇaiṣa vai vyāvṛttaḥ pāpmanā pāpmanaivainaṃ vyāvartayaty atha yo 'parasyām ekāṣṭakāyāṃ jāyeta tam evam evotsṛjyāthendrāya vṛtraturā ālabhetābhimātir vai pāpmā bhrātṛvya indriyeṇaivābhimātiṃ pāpmānaṃ bhrātṛvyam apahatya vṛtratūr evābhūt svārājyam eva gachati vṛtratūr iti hy etam āhur yaḥ svārājyaṃ gachati śatam avyuptavahā dakṣiṇaite vai vyāvṛttāḥ pāpmanā pāpmanaivainaṃ vyāvartayati śataṃ bhavanti śatāyur vai puruṣaḥ śatavīrya āyur eva vīryam āpnoti devāś ca vā asurāś cāspardhanta te 'bruvan brahmaṇi no 'smin vijayethām ity aruṇas tūparaś caitreyo devānām āsīñ śyeto 'yaḥśṛṅgaḥ śyaineyo 'surāṇāṃ te 'surā utkrodino 'carann arāḍo 'smākaṃ tūparo 'mīṣām iti tau vai samalabhetāṃ tasya devāḥ kṣurapavi śiro 'kurvaṃs tasyāntarā śṛṅge śiro vyavadhāya viṣvañcaṃ vyarujad yāsurī vāg avadat semāṃ prāviśad yodajayat sā vanaspatīṃs tasmād brāhmaṇo mṛnmayena na pibed asuryā vācātmānaṃ net saṃsṛjā iti tad ya evaṃ vidvān amṛtpātrapo bhavaty ujjitam eva vāca upaiti taṃ brāhmaṇaspatyam ālabhetābhicaran brahma vai brahmaṇaspatir brāhmaṇaspatyo brāhmaṇo devatayā yāvad eva brahma tenainaṃ sarveṇābhicarati tejasainaṃ prachinatti stṛṇuta evāruṇas tūparo bhavaty evam iva hi tasya rūpam āsīt samṛddhyai devā asurān hatvaibhyo lokebhyaḥ prāṇudanta te rātrīṃ prāviśaṃs tān aśvinā anuprāviśatāṃ tau tamaḥ paryagṛhṇāt tā etam āśvinam añjim ālabhetāṃ tena tamo 'pāghnātām asā enā ādityaḥ purastāj jyotiṣā pratyāgachat sa ābhyāṃ tamo 'dhyapāhan yaḥ pāpmanā tamasā gṛhīto manyeta sa etam āśvinam añjim ālabheta yenaivāśvinau tamo 'pāghnātāṃ tena pāpmānam apahate 'sā enam ādityaḥ purastāj jyotiṣā pratyāgachati so 'smāt tamo 'dhyapahanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यैनेयो : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। असौ वा आदित्यस् तेजोभिर् व्यार्ध्यत तत इदं सर्वं तमो ऽभवत् स प्रजापतिर् एतान् दश ऋषभान् अपश्यद् अथो आहुर् इन्द्रो ऽपश्यद् इति तान् ऐन्द्रान् आलभत तैर् अस्मिन्न् इन्द्रियाणि वीर्याण्य् आप्त्वादधाद् यल् ललामा आलभ्यन्त मुखतो ऽस्मिंस् तैस् तेजो ऽदधाद् यञ् शितिककुद उपरिष्टात् तैर् यञ् श्वेतानूकाशाः पश्चात् तैस् ततो वा असा आदित्यः सर्वतस् तेजस्व्य् अभवद् यस् तेजस्कामः स्यात् स एतान् ऐन्द्रान् ऋषभान् आलभेत यल् ललामा आलभ्यन्ते मुखतो ऽस्मिंस् तैस् तेजो दधाति यञ् शितिककुद उपरिष्टात् तैर् यञ् श्वेतानूकाशाः पश्चात् तैः सर्वत एवैनं तेजस्विनं करोत्य् अमुष्यैनम् आदित्यस्य मात्रां गमयति परजापत्यं दशमं द्वादशे मासा आलभेत द्वादश मासाः संवत्सरः संवत्सरम् एवाप्त्वावरुन्द्धे नवालभ्यन्ते नव वै प्राणाः प्राणाः खलु वै पुरुषे वीर्यं प्राणान् अस्मिन् वीर्यं दधाति दशालभ्यन्ते दशाक्षरा विराड् विराड् एतान्य् एवेन्द्रियाणि वीर्याण्य् आत्मन् धित्वेयं विराड् अस्याम् एव प्रतितिष्ठति ॥ नमो महिम्ने चक्षुषे मरुतां पितस् तद् अहं गृणे ते । हुतो याहि पथिभिर् देवयानैर् ओषधीषु प्रतितिष्ठा शरीरैः ॥ देवानाम् एष उपनाह आसीद् अपां पतिर् वृषभ ओषधीनाम् । सोमस्य द्रप्सम् अवृणीत पूषा बृहन्न् अद्रिर् अभवद् यत् तद् आसीत् ॥ द्रप्सश् चस्कन्द पृथिवीम् अनु द्याम् इमं च योनिम् अनु यश् च पूर्वः । समानं योनिम् अनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्य् अनु सप्त होत्राः ॥ पिता वत्सानां पतिर् अघ्न्यानाम् उतायं पिता महतां गर्गराणाम् । वत्सो जरायु प्रतिधुक् पीयूष आमिक्षा मस्तु घृतम् अस्य योनिः ॥ त्वां गावो ऽवृणत राज्याय त्वां वर्धन्ति मरुतः स्वर्काः । वर्ष्मन् क्षत्रस्य ककुब्भिः शिश्रियाणस् ततो न उग्रो विभजा वसूनि
śyaineyo : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. asau vā ādityas tejobhir vyārdhyata tata idaṃ sarvaṃ tamo 'bhavat sa prajāpatir etān daśa ṛṣabhān apaśyad atho āhur indro 'paśyad iti tān aindrān ālabhata tair asminn indriyāṇi vīryāṇy āptvādadhād yal lalāmā ālabhyanta mukhato 'smiṃs tais tejo 'dadhād yañ śitikakuda upariṣṭāt tair yañ śvetānūkāśāḥ paścāt tais tato vā asā ādityaḥ sarvatas tejasvy abhavad yas tejaskāmaḥ syāt sa etān aindrān ṛṣabhān ālabheta yal lalāmā ālabhyante mukhato 'smiṃs tais tejo dadhāti yañ śitikakuda upariṣṭāt tair yañ śvetānūkāśāḥ paścāt taiḥ sarvata evainaṃ tejasvinaṃ karoty amuṣyainam ādityasya mātrāṃ gamayati parajāpatyaṃ daśamaṃ dvādaśe māsā ālabheta dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaram evāptvāvarunddhe navālabhyante nava vai prāṇāḥ prāṇāḥ khalu vai puruṣe vīryaṃ prāṇān asmin vīryaṃ dadhāti daśālabhyante daśākṣarā virāḍ virāḍ etāny evendriyāṇi vīryāṇy ātman dhitveyaṃ virāḍ asyām eva pratitiṣṭhati // namo mahimne cakṣuṣe marutāṃ pitas tad ahaṃ gṛṇe te / huto yāhi pathibhir devayānair oṣadhīṣu pratitiṣṭhā śarīraiḥ // devānām eṣa upanāha āsīd apāṃ patir vṛṣabha oṣadhīnām / somasya drapsam avṛṇīta pūṣā bṛhann adrir abhavad yat tad āsīt // drapsaś caskanda pṛthivīm anu dyām imaṃ ca yonim anu yaś ca pūrvaḥ / samānaṃ yonim anu saṃcarantaṃ drapsaṃ juhomy anu sapta hotrāḥ // pitā vatsānāṃ patir aghnyānām utāyaṃ pitā mahatāṃ gargarāṇām / vatso jarāyu pratidhuk pīyūṣa āmikṣā mastu ghṛtam asya yoniḥ // tvāṃ gāvo 'vṛṇata rājyāya tvāṃ vardhanti marutaḥ svarkāḥ / varṣman kṣatrasya kakubbhiḥ śiśriyāṇas tato na ugro vibhajā vasūni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायव्यम् अजम् आलभेतैन्द्रं वृष्णं वृषभं वा वारुणं पेत्वं भूतिकामं याजयेद् यद् वायवे वायुर् एवैनं भूत्यै निनयतीन्द्रियेण वा एष वीर्येण व्यृध्यते यो ऽलं भूत्यै सन् न भवति यद् ऐन्द्र इन्द्रियेणैवैनं वीर्येण समर्धयति वरुणगृहीतो वा एष यो ऽलं भूत्यै सन् न भवति यद् वारुणो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चत्य् एतान् एवाभिचरन्न् आलभेत यद् वायवे वायुर् एवास्मै वज्रं संश्यत्य् ऐन्द्रो वै वज्र इन्द्रियेण खलु वै वज्रः प्रह्रियते यद् ऐन्द्रो वज्रम् एवास्मै प्रहरति यद् वारुणो वरुणेनैवैनं ग्राहयित्वा स्तृणुते सौर्यं बलक्षं पेत्वम् आलभेत ब्रह्मवर्चसकामो ऽसौ वा आदित्यो ब्रह्मवर्चसस्य प्रदाता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै ब्रह्मवर्चसं प्रयछति यद् बलक्षः समृद्धस् तेन यद् अलूनः समृद्धस् तेन यत् पीवा समृद्धस् तेन त्रिवृद् वावास्मा एतत् समृद्धं ब्रह्मवर्चसं दधात्य् आदित्यं बहुरूपम् आलभेत यस्याश्विने शस्यमाने सूर्यो नोदियात् पराचीर् वा एतस्मै व्युछन्ति यस्याश्विने शस्यमाने सूर्यो नोदेति यद् आदित्यो ऽमुम् एवास्मा उन्नयति बहुरूपो भवति बहूनि वै रश्मीनां रूपाणि रश्मीनाम् एवास्मै रूपाण्य् आप्त्वोन्नयत्य् अग्निर् वै सृष्टो न व्यरोचत सो ऽग्नये तेजस्विने ऽजं कृष्णग्रीवम् आलभत तेन तेजस्व्य् अभवत् सो ऽकामयत सर्वत्र विभवेयम् इति सो ऽग्नये विभूतिमते ऽजं कृष्णग्रीवम् आलभत तेन सर्वत्र व्यभवत् सो ऽकामयत सर्वत्रापिभागः स्याम् इति सो ऽग्नये भागिने ऽजं कृष्णग्रीवम् आलभत तेन सर्वत्रापिभागो ऽभवत् सो ऽकामयत दानकामा मे प्रजाः स्युर् इति सो ऽग्नये दात्रे ऽजं कृष्णग्रीवम् आलभत तेनास्मै दानकामाः प्रजा अभवन् यः कमयेत तेजस्वी स्यां सर्वत्र विभवेयं सर्वत्रापिभागः स्यां दानकामा मे प्रजाः स्युर् इति स एतान् अजान् कृष्णग्रीवान् आलभेत तेजस्वी भवति सर्वत्र विभवति सर्वत्रापिभागो भवति दानकामा अस्मै प्रजा भवन्ति प्राजापत्यं बहुरूपम् आलभेत पशुकामः प्राजापत्या वै पशवः प्रजापतिः पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयति बहुरूपो भवति बहूनि वै पशूनां रूपाणि पशूनाम् एवासमि रूपाण्य् आप्त्वावरुन्द्धे यामं शुकहरिम् आलभेत शुण्ठं वा यः कामयेत यमलोक ऋध्नुयाम् इत्य् एतेन वै यमो ऽमुष्मिंल् लोक आर्ध्नोद् यमो ऽमुष्य लोकस्याधिपत्यम् आनशे तम् एव भागधेयेनोपासरत् स एनम् अमुष्य लोकस्याधिपत्यं गमयत्य् एकधा वा एतेन यमलोक ऋध्नोति परे वयसि यष्टव्यं ताजग् घि प्रमीयते शुण्ठो वा भवति शुकहरिर् वैष ह्य् एतस्य देवतया पशूनां समृद्धः
vāyavyam ajam ālabhetaindraṃ vṛṣṇaṃ vṛṣabhaṃ vā vāruṇaṃ petvaṃ bhūtikāmaṃ yājayed yad vāyave vāyur evainaṃ bhūtyai ninayatīndriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yo 'laṃ bhūtyai san na bhavati yad aindra indriyeṇaivainaṃ vīryeṇa samardhayati varuṇagṛhīto vā eṣa yo 'laṃ bhūtyai san na bhavati yad vāruṇo varuṇād evainaṃ tena muñcaty etān evābhicarann ālabheta yad vāyave vāyur evāsmai vajraṃ saṃśyaty aindro vai vajra indriyeṇa khalu vai vajraḥ prahriyate yad aindro vajram evāsmai praharati yad vāruṇo varuṇenaivainaṃ grāhayitvā stṛṇute sauryaṃ balakṣaṃ petvam ālabheta brahmavarcasakāmo 'sau vā ādityo brahmavarcasasya pradātā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai brahmavarcasaṃ prayachati yad balakṣaḥ samṛddhas tena yad alūnaḥ samṛddhas tena yat pīvā samṛddhas tena trivṛd vāvāsmā etat samṛddhaṃ brahmavarcasaṃ dadhāty ādityaṃ bahurūpam ālabheta yasyāśvine śasyamāne sūryo nodiyāt parācīr vā etasmai vyuchanti yasyāśvine śasyamāne sūryo nodeti yad ādityo 'mum evāsmā unnayati bahurūpo bhavati bahūni vai raśmīnāṃ rūpāṇi raśmīnām evāsmai rūpāṇy āptvonnayaty agnir vai sṛṣṭo na vyarocata so 'gnaye tejasvine 'jaṃ kṛṣṇagrīvam ālabhata tena tejasvy abhavat so 'kāmayata sarvatra vibhaveyam iti so 'gnaye vibhūtimate 'jaṃ kṛṣṇagrīvam ālabhata tena sarvatra vyabhavat so 'kāmayata sarvatrāpibhāgaḥ syām iti so 'gnaye bhāgine 'jaṃ kṛṣṇagrīvam ālabhata tena sarvatrāpibhāgo 'bhavat so 'kāmayata dānakāmā me prajāḥ syur iti so 'gnaye dātre 'jaṃ kṛṣṇagrīvam ālabhata tenāsmai dānakāmāḥ prajā abhavan yaḥ kamayeta tejasvī syāṃ sarvatra vibhaveyaṃ sarvatrāpibhāgaḥ syāṃ dānakāmā me prajāḥ syur iti sa etān ajān kṛṣṇagrīvān ālabheta tejasvī bhavati sarvatra vibhavati sarvatrāpibhāgo bhavati dānakāmā asmai prajā bhavanti prājāpatyaṃ bahurūpam ālabheta paśukāmaḥ prājāpatyā vai paśavaḥ prajāpatiḥ paśūnāṃ prajanayitā tam eva bhāgadheyenopāsarat so 'smai paśūn prajanayati bahurūpo bhavati bahūni vai paśūnāṃ rūpāṇi paśūnām evāsami rūpāṇy āptvāvarunddhe yāmaṃ śukaharim ālabheta śuṇṭhaṃ vā yaḥ kāmayeta yamaloka ṛdhnuyām ity etena vai yamo 'muṣmiṃl loka ārdhnod yamo 'muṣya lokasyādhipatyam ānaśe tam eva bhāgadheyenopāsarat sa enam amuṣya lokasyādhipatyaṃ gamayaty ekadhā vā etena yamaloka ṛdhnoti pare vayasi yaṣṭavyaṃ tājag ghi pramīyate śuṇṭho vā bhavati śukaharir vaiṣa hy etasya devatayā paśūnāṃ samṛddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमत्या अष्टाकपालं निर्वपन्ति ये प्रत्यञ्चः शम्याम् अतिशीयन्ते तन् नैरृतम् एककपालम् उभौ सह शृतौ कुर्वन्ति नैरृतेन पूर्वेण प्रचरन्ति दक्षिणा परेत्य स्वकृता इरिण एकोल्मुकं निधाय विस्रंसिकायाः काण्डाभ्यां जुहोति ॥ जुषाणा निरृतिर् वेतु स्वाहा ॥ वासः कृष्णं भिन्नान्तं दक्षिणा पुनर् एत्यानुमत्या अष्टाकपालेन प्रचरन्ति धेनुर् दक्षिणाथ य उदञ्चः शम्याम् अतिशीयन्ते तान् उदङ् परेत्य वल्मीकवपाम् उद्रुज्य जुहुयात् ॥ इदम् अहम् अमुष्यामुष्यायणस्य क्षेत्रियम् अवयजे ॥ तत् पुनर् अपिदधाति ॥ इदम् अहम् अमुष्यामुष्यायणस्य क्षेत्रियम् अपिदधामि ॥ श्वो भूत आदित्येभ्यो भुवद्वद्भ्यो घृते चरुर् वरो दक्षिणा श्वो भूत आग्नावैष्णव एकादशकपालो ऽनड्वान् वामनो दक्षिणा श्वो भूते ऽग्नीषोमीया एकादशकपालो हिरण्यं दक्षिणा श्वो भूत ऐन्द्राग्न एकादशकपालो ऽनड्वान् ऋषभो दक्षिणा श्वो भूत आग्नेयो ऽष्टाकपालो माहेन्द्रं दधि वासः क्षौमं दक्षिणा
anumatyā aṣṭākapālaṃ nirvapanti ye pratyañcaḥ śamyām atiśīyante tan nairṛtam ekakapālam ubhau saha śṛtau kurvanti nairṛtena pūrveṇa pracaranti dakṣiṇā paretya svakṛtā iriṇa ekolmukaṃ nidhāya visraṃsikāyāḥ kāṇḍābhyāṃ juhoti // juṣāṇā nirṛtir vetu svāhā // vāsaḥ kṛṣṇaṃ bhinnāntaṃ dakṣiṇā punar etyānumatyā aṣṭākapālena pracaranti dhenur dakṣiṇātha ya udañcaḥ śamyām atiśīyante tān udaṅ paretya valmīkavapām udrujya juhuyāt // idam aham amuṣyāmuṣyāyaṇasya kṣetriyam avayaje // tat punar apidadhāti // idam aham amuṣyāmuṣyāyaṇasya kṣetriyam apidadhāmi // śvo bhūta ādityebhyo bhuvadvadbhyo ghṛte carur varo dakṣiṇā śvo bhūta āgnāvaiṣṇava ekādaśakapālo 'naḍvān vāmano dakṣiṇā śvo bhūte 'gnīṣomīyā ekādaśakapālo hiraṇyaṃ dakṣiṇā śvo bhūta aindrāgna ekādaśakapālo 'naḍvān ṛṣabho dakṣiṇā śvo bhūta āgneyo 'ṣṭākapālo māhendraṃ dadhi vāsaḥ kṣaumaṃ dakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्राग्नम् एकादशकपालं निर्वपेद् आग्नेन्द्रं वा वैश्वदेवश् चरुः सौम्यः श्यामाकश् चरुर् द्यावापृथिवीया एककपालो वत्सः प्रथमजो दक्षिणा सीरं द्वादशायोगं दक्षिणोष्टारो वानड्वान्
aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvaped āgnendraṃ vā vaiśvadevaś caruḥ saumyaḥ śyāmākaś carur dyāvāpṛthivīyā ekakapālo vatsaḥ prathamajo dakṣiṇā sīraṃ dvādaśāyogaṃ dakṣiṇoṣṭāro vānaḍvān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् इन्द्रस्यौजसा रक्षोहासि स्वाहा हतं रक्षो ऽवधिष्म रक्षः ॥ वरो दक्षिणा ॥ ये देवाः पुरःसदो अग्निनेत्रा रक्षोहणस् ते नो ऽवन्तु ते नः पान्तु तेभ्यः स्वाहा ये देवा दक्षिणात्सदो यमनेत्रा रक्षोहणस् ते नो ऽवन्तु ते नः पान्तु तेभ्यः स्वाहा ये देवाः पश्चात्सदो मरुन्नेत्रा रक्षोहणस् ते नो ऽवन्तु ते नः पान्तु तेभ्यः स्वाहा ये देवा उत्तरात्सदो मित्रावरुणनेत्रा रक्षोहणस् ते नो ऽवन्तु ते नः पान्तु तेभ्यः स्वाहा ये देवा उपरिषदो ऽवस्वद्वन्तः सोमनेत्रा रक्षोहणस् ते नो ऽवन्तु ते नः पान्तु तेभ्यः स्वाहेदम् अहं रक्षो ऽभिसमूहाम्य् अग्ने संदह रक्षः संदग्धं रक्षो ऽग्नये पुरःसदे स्वाहा यमाय दक्षिणात्सदे स्वाहा मरुद्भ्यः पश्चात्सद्भ्यः स्वाहा मित्रावरुणाभ्याम् उत्तरात्सद्भ्यां स्वाहा सोमायोपरिषदे ऽवस्वद्वते रक्षोघ्ने स्वाहा रथः पञ्चवाही दक्षिणा
devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām indrasyaujasā rakṣohāsi svāhā hataṃ rakṣo 'vadhiṣma rakṣaḥ // varo dakṣiṇā // ye devāḥ puraḥsado agninetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devā dakṣiṇātsado yamanetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devāḥ paścātsado marunnetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devā uttarātsado mitrāvaruṇanetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devā upariṣado 'vasvadvantaḥ somanetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhedam ahaṃ rakṣo 'bhisamūhāmy agne saṃdaha rakṣaḥ saṃdagdhaṃ rakṣo 'gnaye puraḥsade svāhā yamāya dakṣiṇātsade svāhā marudbhyaḥ paścātsadbhyaḥ svāhā mitrāvaruṇābhyām uttarātsadbhyāṃ svāhā somāyopariṣade 'vasvadvate rakṣoghne svāhā rathaḥ pañcavāhī dakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमत्यै चरुर् राकायै चरुः सिनीवाल्यै चरुः कुह्वै चरुर् धात्रे द्वादशकपालः पष्ठौही दक्षिणाग्नावैष्णव एकादशकपाल ऐन्द्रावैष्णावश् चरुर् वैष्णवस् त्रिकपालो वामनो दक्षिणा सौमापौष्ण एकादशकपाल ऐन्द्रापौष्णश् चरुः पौष्णश् चरुः श्यामो दक्षिणाग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालो वारुणो यवमयश् चरुर् हिरण्यं चाश्वश् च दक्षिणा
anumatyai carur rākāyai caruḥ sinīvālyai caruḥ kuhvai carur dhātre dvādaśakapālaḥ paṣṭhauhī dakṣiṇāgnāvaiṣṇava ekādaśakapāla aindrāvaiṣṇāvaś carur vaiṣṇavas trikapālo vāmano dakṣiṇā saumāpauṣṇa ekādaśakapāla aindrāpauṣṇaś caruḥ pauṣṇaś caruḥ śyāmo dakṣiṇāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālo vāruṇo yavamayaś carur hiraṇyaṃ cāśvaś ca dakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बार्हस्पत्यश् चरुर् ब्रह्मणो गृहे शितिपृष्ठो दक्षिणैन्द्र एकादशकपालो राज्ञो गृह ऋषभो दक्षिणादित्यश् चरुर् महिष्या गृहे धेनुर् दक्षिणा नैरृतश् चरुर् नखावपूतानां परिवृक्त्या गृहे श्येनी वण्डापस्फुरा दक्षिणाग्नेयो ऽष्टाकपालः सेनान्यो गृहे हिरण्यं दक्षिणाश्विनो द्विकपालः संग्रहीतुर् गृहे सवत्यौ दक्षिणा सावित्रो ऽष्टाकपालः क्षत्तुर् गृहे श्येतो दक्षिणा वारुणो यवमयो दशकपालः सूतस्य गृहे बभ्रुर् महानिरष्टो दक्षिणा मारुतः सप्तकपालो वैश्यस्य ग्रामण्यो गृहे पृश्निः पष्ठौही दक्षिणा पौष्णश् चरुर् भागदुघस्य गृहे श्यामो दक्षिणा वैष्णवस् त्रिकपालस् तक्षरथकारयोर् गृहे सर्वायसानि दक्षिणा रौद्रो गावीधुकश् चरुर् अक्षावापस्य गृहे गोविकर्तस्य चासिर् वालापितस्थो दक्षिणा शबलो वा त्रिवत्सो ऽभिधानी वा केसरपाशा
bārhaspatyaś carur brahmaṇo gṛhe śitipṛṣṭho dakṣiṇaindra ekādaśakapālo rājño gṛha ṛṣabho dakṣiṇādityaś carur mahiṣyā gṛhe dhenur dakṣiṇā nairṛtaś carur nakhāvapūtānāṃ parivṛktyā gṛhe śyenī vaṇḍāpasphurā dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālaḥ senānyo gṛhe hiraṇyaṃ dakṣiṇāśvino dvikapālaḥ saṃgrahītur gṛhe savatyau dakṣiṇā sāvitro 'ṣṭākapālaḥ kṣattur gṛhe śyeto dakṣiṇā vāruṇo yavamayo daśakapālaḥ sūtasya gṛhe babhrur mahāniraṣṭo dakṣiṇā mārutaḥ saptakapālo vaiśyasya grāmaṇyo gṛhe pṛśniḥ paṣṭhauhī dakṣiṇā pauṣṇaś carur bhāgadughasya gṛhe śyāmo dakṣiṇā vaiṣṇavas trikapālas takṣarathakārayor gṛhe sarvāyasāni dakṣiṇā raudro gāvīdhukaś carur akṣāvāpasya gṛhe govikartasya cāsir vālāpitastho dakṣiṇā śabalo vā trivatso 'bhidhānī vā kesarapāśā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रायांहोमुचा एकादशकपालं निर्वपेद् इन्द्राय सुत्राम्णा एकादशकपालम् ऋषभो दक्षिणा स्वयंरुग्णाया अश्वत्थशाखायाः पात्रं भवत्य् अथ श्वेतां श्वेतवत्सां दुहन्ति तत् स्वयं मूर्छति स्वयं मथ्यते स्वयंविलीनम् आज्यं भवत्य् अथ मैत्राबार्हस्पत्यं हविर् निर्वपन्ति ये क्षोदिष्ठास् तण्डुलास् तं बार्हस्पत्यं चरुं शृतं कुर्वन्ति तत्र तत् पात्रम् अपिधायाज्यम् आसिच्य ये स्थविष्ठास् तण्डुलास् तान् आवपन्त्य् उभौ सह शृतौ कुर्वन्ति मैत्रेण पूर्वेण प्रचरन्त्य् अश्वो मैत्रस्य दक्षिणा शितिपृष्ठो बार्हस्पत्यस्याग्नये गृहपतय आपतन्तानाम् अष्टाकपालं निर्वपेत् सोमाय वनस्पतये श्यामाकं चरुं सवित्रे प्रसवित्रे सतीनानाम् अष्टाकपालं बृहस्पतये वाचस्पतये नैवारं चरुम् इन्द्राय ज्येष्ठाय हायनानाम् एकादशकपालं मित्राय सत्यस्य पतये नाम्बानां चरुं वरुणाय धर्मस्य पतये यवमयं चरुं रुद्राय पशुपतये गावीधुकं चरुम् ॥ सविता त्वा प्रसवानां सुवताम् अग्निर् गार्हपत्यानां सोमो वनस्पतीनां बृहस्पतिर् वाचाम् इन्द्रो ज्यैष्ठ्यानां मित्रः सत्यानां वरुणो धर्मणां रुद्रः पशूनां ते देवा असपत्नम् इमं सुवध्वम् अमुम् आमुष्यायणम् अमुष्याः पुत्रम् अमुष्यां विशि महते क्षत्राय महते जानराज्याय शुक्रज्योतिश् च चित्रज्योतिश् च सत्यज्योतिश् च ज्योतिष्मांश् च सत्यश् च ऋतपाश् चात्यंहा ऋतजिच् च स्त्यजिच् च सेनजिच् च सुषेणश् चान्तिमित्रश् च दूरेऽमित्रश् च गण ऋतश् च सत्यश् च ध्रुवश् च धरुणश् च धर्ता च विधर्ता च विधारयः
indrāyāṃhomucā ekādaśakapālaṃ nirvaped indrāya sutrāmṇā ekādaśakapālam ṛṣabho dakṣiṇā svayaṃrugṇāyā aśvatthaśākhāyāḥ pātraṃ bhavaty atha śvetāṃ śvetavatsāṃ duhanti tat svayaṃ mūrchati svayaṃ mathyate svayaṃvilīnam ājyaṃ bhavaty atha maitrābārhaspatyaṃ havir nirvapanti ye kṣodiṣṭhās taṇḍulās taṃ bārhaspatyaṃ caruṃ śṛtaṃ kurvanti tatra tat pātram apidhāyājyam āsicya ye sthaviṣṭhās taṇḍulās tān āvapanty ubhau saha śṛtau kurvanti maitreṇa pūrveṇa pracaranty aśvo maitrasya dakṣiṇā śitipṛṣṭho bārhaspatyasyāgnaye gṛhapataya āpatantānām aṣṭākapālaṃ nirvapet somāya vanaspataye śyāmākaṃ caruṃ savitre prasavitre satīnānām aṣṭākapālaṃ bṛhaspataye vācaspataye naivāraṃ carum indrāya jyeṣṭhāya hāyanānām ekādaśakapālaṃ mitrāya satyasya pataye nāmbānāṃ caruṃ varuṇāya dharmasya pataye yavamayaṃ caruṃ rudrāya paśupataye gāvīdhukaṃ carum // savitā tvā prasavānāṃ suvatām agnir gārhapatyānāṃ somo vanaspatīnāṃ bṛhaspatir vācām indro jyaiṣṭhyānāṃ mitraḥ satyānāṃ varuṇo dharmaṇāṃ rudraḥ paśūnāṃ te devā asapatnam imaṃ suvadhvam amum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram amuṣyāṃ viśi mahate kṣatrāya mahate jānarājyāya śukrajyotiś ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmāṃś ca satyaś ca ṛtapāś cātyaṃhā ṛtajic ca styajic ca senajic ca suṣeṇaś cāntimitraś ca dūre'mitraś ca gaṇa ṛtaś ca satyaś ca dhruvaś ca dharuṇaś ca dhartā ca vidhartā ca vidhārayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवीर् आपो अपां नपाद् राष्ट्रदाः स्थ राष्ट्रं दत्त स्वाहा देवीर् आपो अपां नपाद् राष्ट्रदाः स्थ राष्ट्रम् अमुष्मै दत्त वृषोर्मिर् असि वृषसेनो ऽस्य् अपां पतिर् अस्य् अप्रहावरीः स्थ परिवाहिणीः स्थौजस्विनीः स्थ मान्दाः स्थ व्रजक्षितः स्थ सूर्यवर्चसः स्थ सूर्यत्वचसः स्थ मरुताम् ओजः स्थ वशाः स्थ शक्वरीः स्थ विश्वभृतः स्थ जनभृतो ऽपाम् ओषधीनां रसः श्रविष्ठाः स्थ राष्ट्रदाः स्थ राष्ट्रम् अमुष्मै दत्त
devīr āpo apāṃ napād rāṣṭradāḥ stha rāṣṭraṃ datta svāhā devīr āpo apāṃ napād rāṣṭradāḥ stha rāṣṭram amuṣmai datta vṛṣormir asi vṛṣaseno 'sy apāṃ patir asy aprahāvarīḥ stha parivāhiṇīḥ sthaujasvinīḥ stha māndāḥ stha vrajakṣitaḥ stha sūryavarcasaḥ stha sūryatvacasaḥ stha marutām ojaḥ stha vaśāḥ stha śakvarīḥ stha viśvabhṛtaḥ stha janabhṛto 'pām oṣadhīnāṃ rasaḥ śraviṣṭhāḥ stha rāṣṭradāḥ stha rāṣṭram amuṣmai datta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र यत् ते गिरिपरं नाम तस्मिन् हुतम् असि यमेष्टम् असि स्वाहा सोमा इन्द्रो वरुणो मित्रो अग्निस् ते देवा धर्मधृतो धर्मं धारयन्तु
rudra yat te giriparaṃ nāma tasmin hutam asi yameṣṭam asi svāhā somā indro varuṇo mitro agnis te devā dharmadhṛto dharmaṃ dhārayantu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रस्य योनिर् असि क्षत्रस्योल्बम् असि क्षत्रस्य नाभिर् अस्य् आवित्तो अग्निर् गृहपतिर् आवित्ता इन्द्रो वृद्धश्रवा आवित्तौ मित्रावरुणौ धृतव्रतव् आवित्ते द्यावापृथिवी ऋतावृधव् आवित्तः पूषा विश्ववेदा आवित्ता देव्य् अदितिर् आवित्तो ऽयम् असा आमुष्यायणो ऽमुष्याः पुत्रो ऽमुष्यां विशि महते क्षत्राय महते जानराज्यायैष ते जनते राजा सोमो ऽस्माकं ब्राह्मणानां राजेन्द्रस्य वज्रो ऽसि वार्त्रघ्नस् त्वयायं वृत्रं वध्याच् छत्रुबाधनाः स्थ पात प्राञ्चं पात प्रत्यञ्चं पात तिर्यञ्चं पातान्वञ्चं पातोर्ध्वं दिग्भ्य एनं पात मित्रो ऽसि वरुणो ऽसि ॥ हिरण्यवर्णम् उषसो व्युष्टा अयःस्थूणम् उदितौ सूर्यस्य । आरोहथो वरुण मित्र गर्तं ततश् चक्राथे अदितिं दितिं च
kṣatrasya yonir asi kṣatrasyolbam asi kṣatrasya nābhir asy āvitto agnir gṛhapatir āvittā indro vṛddhaśravā āvittau mitrāvaruṇau dhṛtavratav āvitte dyāvāpṛthivī ṛtāvṛdhav āvittaḥ pūṣā viśvavedā āvittā devy aditir āvitto 'yam asā āmuṣyāyaṇo 'muṣyāḥ putro 'muṣyāṃ viśi mahate kṣatrāya mahate jānarājyāyaiṣa te janate rājā somo 'smākaṃ brāhmaṇānāṃ rājendrasya vajro 'si vārtraghnas tvayāyaṃ vṛtraṃ vadhyāc chatrubādhanāḥ stha pāta prāñcaṃ pāta pratyañcaṃ pāta tiryañcaṃ pātānvañcaṃ pātordhvaṃ digbhya enaṃ pāta mitro 'si varuṇo 'si // hiraṇyavarṇam uṣaso vyuṣṭā ayaḥsthūṇam uditau sūryasya / ārohatho varuṇa mitra gartaṃ tataś cakrāthe aditiṃ ditiṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समिधम् आतिष्ठ गायत्री त्वा छन्दसाम् अवतु त्रिवृत् स्तोमो रथन्तरं सामाग्निर् देवता ब्रह्म द्रविणम् उग्राम् आतिष्ठ त्रिष्टुप् त्वा छन्दसाम् अवतु पञ्चदशः स्तोमो बृहत् सामेन्द्रो देवता क्षत्रं द्रविणं प्राचीम् आतिष्ठ जगती त्वा छन्दसाम् अवतु सप्तदशः स्तोमो वैरूपं साम विश्वे देवा देवता विड् द्रविणम् उदीचीम् आतिष्ठानुष्टुप् त्वा छन्दसाम् अवत्व् एकविंशः स्तोमो वैराजं साम मित्रावरुणौ देवता पुष्टं द्रविणम् ऊर्ध्वाम् आतिष्ठ पङ्क्तिस् त्वा छन्दसाम् अवतु त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ स्तोमौ शाक्वररैवते सामनी बृहस्पतिर् देवता फलं द्रविणं सोमस्य त्विषिर् असि त्विषिमत् तवेव मे त्विषिर् भूयात् ॥ प्रत्यस्तं नमुचेः शिरो ऽवेष्टा दन्दशूकाः । मृत्योः पाहि दिदिवः पाहि
samidham ātiṣṭha gāyatrī tvā chandasām avatu trivṛt stomo rathantaraṃ sāmāgnir devatā brahma draviṇam ugrām ātiṣṭha triṣṭup tvā chandasām avatu pañcadaśaḥ stomo bṛhat sāmendro devatā kṣatraṃ draviṇaṃ prācīm ātiṣṭha jagatī tvā chandasām avatu saptadaśaḥ stomo vairūpaṃ sāma viśve devā devatā viḍ draviṇam udīcīm ātiṣṭhānuṣṭup tvā chandasām avatv ekaviṃśaḥ stomo vairājaṃ sāma mitrāvaruṇau devatā puṣṭaṃ draviṇam ūrdhvām ātiṣṭha paṅktis tvā chandasām avatu triṇavatrayastriṃśau stomau śākvararaivate sāmanī bṛhaspatir devatā phalaṃ draviṇaṃ somasya tviṣir asi tviṣimat taveva me tviṣir bhūyāt // pratyastaṃ namuceḥ śiro 'veṣṭā dandaśūkāḥ / mṛtyoḥ pāhi didivaḥ pāhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नये स्वाहा सोमाय स्वाहा सवित्रे स्वाहा सरस्वत्यै स्वाहा पूष्णे स्वाहा बृहस्पतये स्वाहेन्द्राय स्वाहा घोषाय स्वाहा श्लोकाय स्वाहांशाय स्वाहा भगाय स्वाहा क्षेत्रस्य पतये स्वाहा सोमस्य त्वा द्युम्नेनाग्नेस् तेजसेन्द्रस्येन्द्रियेण विश्वेषां त्वा देवानां क्रतुनाभिषिञ्चामीन्द्रस्य योनिर् असि जनयाति द्यून् पाहि ॥ समाववृत्रन्न् अधराग् उदक् ता अहिं बुध्न्यम् अन्वीयमानाः । ताः पर्वतस्य वृषभस्य पृष्ठान् नावो वियन्ति सुसिचो न वाणीः ॥ इन्द्रस्य वज्रो ऽसि वाजसनिस् त्वयायं वाजं सेन् मित्रावरुणयोस् त्वा प्रशास्त्रोः प्रशिषा युनज्मि विष्णोः क्रमो ऽसि सपत्नहा मरुतां प्रसवे जयाप्तं मनः सम् इन्द्रियेणैष वज्रो वाजसातमस् तेन नौ पुत्रो वाजं सेत्
agnaye svāhā somāya svāhā savitre svāhā sarasvatyai svāhā pūṣṇe svāhā bṛhaspataye svāhendrāya svāhā ghoṣāya svāhā ślokāya svāhāṃśāya svāhā bhagāya svāhā kṣetrasya pataye svāhā somasya tvā dyumnenāgnes tejasendrasyendriyeṇa viśveṣāṃ tvā devānāṃ kratunābhiṣiñcāmīndrasya yonir asi janayāti dyūn pāhi // samāvavṛtrann adharāg udak tā ahiṃ budhnyam anvīyamānāḥ / tāḥ parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhān nāvo viyanti susico na vāṇīḥ // indrasya vajro 'si vājasanis tvayāyaṃ vājaṃ sen mitrāvaruṇayos tvā praśāstroḥ praśiṣā yunajmi viṣṇoḥ kramo 'si sapatnahā marutāṃ prasave jayāptaṃ manaḥ sam indriyeṇaiṣa vajro vājasātamas tena nau putro vājaṃ set
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयद् अस्य् आयुर् अस्य् आयुर् मे धेहि युङ्ङ् असि वर्चो ऽसि वर्चो मे धेह्य् ऊर्ग् अस्य् ऊर्जं मयि धेहि मित्रो ऽसि वरुणो ऽसि सद् असि सम् अहं विश्वैर् देवैर् नमो मात्रे पृथिव्यै मा मां माता पृथिवी हिंसीत् ॥ प्रति त्यन् नाम राज्यम् अधायि स्वां तन्वं वरुणो ऽसुषोत् । शुचेर् मित्रस्य व्रत्या अभूमामन्महि महद् ऋतस्य नाम ॥ सर्वे व्राता वरुणस्याभूम नि मित्रयुर् अरतीन् अतारीत् । अशूशुभन्त यज्ञिया ऋतेन नि त्रितो जरिमाणं न आनट् ॥ स्योनासि सुषदा स्योनाम् आसीद सुषदाम् आसीद ॥ निषसाद धृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्व् आ । साम्राज्याय सुक्रतुः ॥ अग्नये स्वाहा सोमाय स्वाहेन्द्रस्यौजसे स्वाहा मरुतां बलाय स्वाहा ॥ हंसः शुचिषद् वसुर् अन्तरिक्षसद् धोता वेदिषद् अतिथिर् दुरोणसत् । नृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् ॥ ब्रह्मा३ंस् त्वं ब्रह्मासि सवितासि सत्यसवो ब्रह्मा३ंस् त्वं ब्रह्मासि मित्रो ऽसि सुशेवो ब्रह्मासीन्द्रो ऽसि सत्यौजा ब्रह्मा३ंस् त्वं ब्रह्मासि वरुणो ऽसि विश्वौजाः ॥ एष वज्रस् तेन मे रध्य दिशो अभ्यभूद् अयम् ॥ प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव । यस्मै कं जुहुमस् तन् नो अस्तु ॥ असा अमुष्य पुत्रो ऽमुष्यासौ पुत्रः ॥ वयं स्याम पतयो रयीणाम्
iyad asy āyur asy āyur me dhehi yuṅṅ asi varco 'si varco me dhehy ūrg asy ūrjaṃ mayi dhehi mitro 'si varuṇo 'si sad asi sam ahaṃ viśvair devair namo mātre pṛthivyai mā māṃ mātā pṛthivī hiṃsīt // prati tyan nāma rājyam adhāyi svāṃ tanvaṃ varuṇo 'suṣot / śucer mitrasya vratyā abhūmāmanmahi mahad ṛtasya nāma // sarve vrātā varuṇasyābhūma ni mitrayur aratīn atārīt / aśūśubhanta yajñiyā ṛtena ni trito jarimāṇaṃ na ānaṭ // syonāsi suṣadā syonām āsīda suṣadām āsīda // niṣasāda dhṛtavrato varuṇaḥ pastyāsv ā / sāmrājyāya sukratuḥ // agnaye svāhā somāya svāhendrasyaujase svāhā marutāṃ balāya svāhā // haṃsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad dhotā vediṣad atithir duroṇasat / nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam // brahmā3ṃs tvaṃ brahmāsi savitāsi satyasavo brahmā3ṃs tvaṃ brahmāsi mitro 'si suśevo brahmāsīndro 'si satyaujā brahmā3ṃs tvaṃ brahmāsi varuṇo 'si viśvaujāḥ // eṣa vajras tena me radhya diśo abhyabhūd ayam // prajāpate na tvad etāny anyo viśvā jātāni pari tā babhūva / yasmai kaṃ juhumas tan no astu // asā amuṣya putro 'muṣyāsau putraḥ // vayaṃ syāma patayo rayīṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां नप्त्रे स्वाहोर्जो नप्त्रे स्वाहाग्नये गृहपतये स्वाहा ॥ सावित्रो ऽष्टाकपालः श्येतो दक्षिणा सारस्वतश् चरुर् धेनुर् दक्षिणा पौष्णश् चरुः श्यामो दक्षिणा बार्हस्पत्यश् चरुः शितिपृष्ठो दक्षिणैन्द्र एकादशकपाल ऋषभो दक्षिणा वारुणो यवमयो दशकपालो बभ्रुर् महानिरष्टो दक्षिणा त्वाष्ट्रो ऽष्टाकपालो ऽंसेपाञ् शुण्ठो ऽधिरूढाकर्णो वा दक्षिणाग्नेयो ऽष्टाकपालो हिरण्यम् अष्टापृडं दक्षिणा सौम्यश् चरुर् बभ्रुर् दक्षिणा वैष्णवस् त्रिकपालो वामनो दक्षिणाग्नेयो ऽष्टाकपालो हिरण्यं दक्षिणा बार्हस्पत्यश् चरुः शितिपृष्ठो दक्षिणैन्द्र एकादशकपाल ऋषभो दक्षिणा वैश्वदेवश् चरुः पिशङ्गो दक्षिणा मैत्रावरुण्य् आमिक्षा वशा दक्षिणाग्नेयो ऽष्टाकपालः सौम्यश् चरुः सावित्रो द्वादशकपालो बार्हस्पत्यश् चरुर् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालस् त्वाष्ट्रो ऽष्टाकपालो दक्षिणो रथवाहनवाहो दक्षिणा सारस्वतस् चरुः पौष्णश् चरुर् मैत्रश् चरुर् वारुणश् चरुर् अदित्यै चरुः क्षेत्रस्य पतये चरुः सव्यो रथवाहनवाहो दक्षिणा मारुती पृश्निः पष्ठौही गर्भिण्य् आदित्याजा मलिहा गर्भिणी सवित्रे प्रसवित्रे सतीनानाम् अष्टाकपालो ऽश्विभ्यां पूष्ण एकादशकपालः सरस्वत्यै सत्यवाचे चरुर् दण्ड उपानहौ शुष्कदृतिः सा दक्षिणा
apāṃ naptre svāhorjo naptre svāhāgnaye gṛhapataye svāhā // sāvitro 'ṣṭākapālaḥ śyeto dakṣiṇā sārasvataś carur dhenur dakṣiṇā pauṣṇaś caruḥ śyāmo dakṣiṇā bārhaspatyaś caruḥ śitipṛṣṭho dakṣiṇaindra ekādaśakapāla ṛṣabho dakṣiṇā vāruṇo yavamayo daśakapālo babhrur mahāniraṣṭo dakṣiṇā tvāṣṭro 'ṣṭākapālo 'ṃsepāñ śuṇṭho 'dhirūḍhākarṇo vā dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālo hiraṇyam aṣṭāpṛḍaṃ dakṣiṇā saumyaś carur babhrur dakṣiṇā vaiṣṇavas trikapālo vāmano dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālo hiraṇyaṃ dakṣiṇā bārhaspatyaś caruḥ śitipṛṣṭho dakṣiṇaindra ekādaśakapāla ṛṣabho dakṣiṇā vaiśvadevaś caruḥ piśaṅgo dakṣiṇā maitrāvaruṇy āmikṣā vaśā dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālaḥ saumyaś caruḥ sāvitro dvādaśakapālo bārhaspatyaś carur agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālas tvāṣṭro 'ṣṭākapālo dakṣiṇo rathavāhanavāho dakṣiṇā sārasvatas caruḥ pauṣṇaś carur maitraś carur vāruṇaś carur adityai caruḥ kṣetrasya pataye caruḥ savyo rathavāhanavāho dakṣiṇā mārutī pṛśniḥ paṣṭhauhī garbhiṇy ādityājā malihā garbhiṇī savitre prasavitre satīnānām aṣṭākapālo 'śvibhyāṃ pūṣṇa ekādaśakapālaḥ sarasvatyai satyavāce carur daṇḍa upānahau śuṣkadṛtiḥ sā dakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युञ्जते मनः ॥ युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर् वि श्लोक एतु पथ्येव सूरिः । शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥ यस्य प्रयाणम् अन्व् अन्य इद् ययुर् देवा देवस्य महिमानम् अर्चतः । यः पार्थिवानि विममे स एतशो रजांसि देवः सविता महित्वना ॥ देव सवितः ॥ इमं मे देव सवितर् यज्ञं प्रणय देवायुवम् । वसुविदं सत्राजितं धनजितं स्वर्विदम् । ऋचा स्तोमं समर्धय गायत्रेण रथन्तरम् । बृहद् गायत्रवर्तनि ॥ देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् आददे नारिर् असि गायत्रेण छन्दसा पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आभर त्रैष्टुभेन छन्दसाभ्रिर् असि नारिर् असि त्वया वयम् अग्निं शकेम खनितुं सधस्था आ जागतेन छन्दसा ॥ आभर : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: आभरा हस्त आधाय सविता बिभ्रद् अभ्रिं हिरण्ययीम् । अग्निं ज्योतिर् निचाय्य पृथिव्या अध्य् आभरत् ॥ आनुष्टुभेन छन्दसा
yuñjate manaḥ // yuje vāṃ brahma pūrvyaṃ namobhir vi śloka etu pathyeva sūriḥ / śṛṇvantu viśve amṛtasya putrā ā ye dhāmāni divyāni tasthuḥ // yasya prayāṇam anv anya id yayur devā devasya mahimānam arcataḥ / yaḥ pārthivāni vimame sa etaśo rajāṃsi devaḥ savitā mahitvanā // deva savitaḥ // imaṃ me deva savitar yajñaṃ praṇaya devāyuvam / vasuvidaṃ satrājitaṃ dhanajitaṃ svarvidam / ṛcā stomaṃ samardhaya gāyatreṇa rathantaram / bṛhad gāyatravartani // devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām ādade nārir asi gāyatreṇa chandasā pṛthivyāḥ sadhasthād agniṃ purīṣyam aṅgirasvad ābhara traiṣṭubhena chandasābhrir asi nārir asi tvayā vayam agniṃ śakema khanituṃ sadhasthā ā jāgatena chandasā // ābhara : FN emended. Ed.: ābharā hasta ādhāya savitā bibhrad abhriṃ hiraṇyayīm / agniṃ jyotir nicāyya pṛthivyā adhy ābharat // ānuṣṭubhena chandasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतूर्तं वाजिन्न् आद्रव वरिष्ठाम् अनु संवतम् । दिवि ते जन्म परमम् अन्तरिक्षे तव नाभिः पृथिव्याम् अधि योनिर् इत् ॥ युञ्जाथां रासभं युवम् अस्मिन् यामे वृषण्वसू । अग्निं भरन्ता अस्मयुम् ॥ योगेयोगे तवस्तरं वाजेवाजे हवामहे । सखाया इन्द्रम् ऊतये ॥ प्रतूर्वन्न् एह्य् अवक्रामन्न् अशस्तीर् रुद्रस्य गाणपत्यान् मयोभूर् एहि ॥ उर्व् अन्तरिक्षं वीहि ॥ स्वस्तिगव्यूतिर् अभयानि कृण्वन् पूष्णा सयुजा सह ॥ अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आभराग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् अच्छेमो ऽग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरिष्यामः ॥ अन्व् अग्निः ॥ आगत्य वाज्य् अध्वानं सर्वा मृधो विधूनुते । अग्निं सधस्थे महति चक्षुषा निचिकीषति ॥ आक्रम्य वाजिन् पृथिवीम् अग्निम् इछ रुचा त्वम् । भूम्या वृत्वाय नो ब्रूहि यतः खनेम तं वयम् ॥ द्यौस् ते पृष्ठं पृथिवी सधस्थम् आत्मानतरिक्षं समुद्रो योनिः । विक्शाय चक्षुषा त्वम् अभितिष्ठ पृतन्यतः ॥ उत्क्राम महते सौभगायास्माद् आस्थानाद् द्रविणोदा वाजिन् । वयं स्याम सुमतौ पृथिव्या अग्निं खनन्त उपस्थे अस्याः ॥ उदक्रमीद् द्रविणोदा वाज्य् अर्वाकः सु लोकं सुकृतं पृथिव्याः । ततः खनेम सुप्रतीकम् अग्निं स्वो रुहाणा अधि नाक उत्तमे ॥ आ त्वा जिघर्मि मनसा घृतेन प्रतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा । पृथुं तिरश्चा वयसा बृहन्तं व्यचिष्ठम् अन्नं रभसं दृशानम् ॥ आ विश्वतः प्रत्यञ्चं जिघर्म्य् अरक्षसा मनसा तज् जुषस्व । मर्यश्रीः स्पृहयद्वर्णो अग्निर् नाभिधृषे तन्वा जर्हृषाणः ॥ परि वाजपतिः ॥ परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावताम् ॥ त्वम् अग्ने द्युभिस् त्वम् आशुशुक्षणिस् त्वम् अद्भ्यस् त्वम् अश्मनस् परि । त्वं वनेभ्यस् त्वम् ओषधीभ्यस् त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥ देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां पृथिव्याः सधस्थे अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामि ज्योतिष्मन्तं त्वाग्ने सुप्रतीकम् अजस्रेण भानुना दीद्यतं शिवं प्रजाभ्यो ऽहिंसन्तं पृथिव्याः सधस्थे अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामः
pratūrtaṃ vājinn ādrava variṣṭhām anu saṃvatam / divi te janma paramam antarikṣe tava nābhiḥ pṛthivyām adhi yonir it // yuñjāthāṃ rāsabhaṃ yuvam asmin yāme vṛṣaṇvasū / agniṃ bharantā asmayum // yogeyoge tavastaraṃ vājevāje havāmahe / sakhāyā indram ūtaye // pratūrvann ehy avakrāmann aśastīr rudrasya gāṇapatyān mayobhūr ehi // urv antarikṣaṃ vīhi // svastigavyūtir abhayāni kṛṇvan pūṣṇā sayujā saha // agniṃ purīṣyam aṅgirasvad ābharāgniṃ purīṣyam aṅgirasvad acchemo 'gniṃ purīṣyam aṅgirasvad bhariṣyāmaḥ // anv agniḥ // āgatya vājy adhvānaṃ sarvā mṛdho vidhūnute / agniṃ sadhasthe mahati cakṣuṣā nicikīṣati // ākramya vājin pṛthivīm agnim icha rucā tvam / bhūmyā vṛtvāya no brūhi yataḥ khanema taṃ vayam // dyaus te pṛṣṭhaṃ pṛthivī sadhastham ātmānatarikṣaṃ samudro yoniḥ / vikśāya cakṣuṣā tvam abhitiṣṭha pṛtanyataḥ // utkrāma mahate saubhagāyāsmād āsthānād draviṇodā vājin / vayaṃ syāma sumatau pṛthivyā agniṃ khananta upasthe asyāḥ // udakramīd draviṇodā vājy arvākaḥ su lokaṃ sukṛtaṃ pṛthivyāḥ / tataḥ khanema supratīkam agniṃ svo ruhāṇā adhi nāka uttame // ā tvā jigharmi manasā ghṛtena pratikṣiyantaṃ bhuvanāni viśvā / pṛthuṃ tiraścā vayasā bṛhantaṃ vyaciṣṭham annaṃ rabhasaṃ dṛśānam // ā viśvataḥ pratyañcaṃ jigharmy arakṣasā manasā taj juṣasva / maryaśrīḥ spṛhayadvarṇo agnir nābhidhṛṣe tanvā jarhṛṣāṇaḥ // pari vājapatiḥ // pari tvāgne puraṃ vayaṃ vipraṃ sahasya dhīmahi / dhṛṣadvarṇaṃ divedive hantāraṃ bhaṅgurāvatām // tvam agne dyubhis tvam āśuśukṣaṇis tvam adbhyas tvam aśmanas pari / tvaṃ vanebhyas tvam oṣadhībhyas tvaṃ nṛṇāṃ nṛpate jāyase śuciḥ // devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ pṛthivyāḥ sadhasthe agniṃ purīṣyam aṅgirasvat khanāmi jyotiṣmantaṃ tvāgne supratīkam ajasreṇa bhānunā dīdyataṃ śivaṃ prajābhyo 'hiṃsantaṃ pṛthivyāḥ sadhasthe agniṃ purīṣyam aṅgirasvat khanāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं स्तोमम् अर्हते जातवेदसे रथम् इव संमहेमा मनीषया । भद्रा हि नः प्रमतिर् अस्य संसद्य् अग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥ अयं ते
imaṃ stomam arhate jātavedase ratham iva saṃmahemā manīṣayā / bhadrā hi naḥ pramatir asya saṃsady agne sakhye mā riṣāmā vayaṃ tava // ayaṃ te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरो भव वीड्वङ्ग आशुर् भव वाज्य् अर्वन् । पृथुर् भव सुषदस् त्वम् अग्नेः पुरीष्यवाहनः ॥ शिवो भव प्रजाभ्यो मानुषीभ्यस् त्वम् अङ्गिरः । मा द्यावापृथिवीं हिंसीर् मान्तरिक्षं मा वनस्पतीन् ॥ प्रैतु वाजी कनिक्रदन् नानदद् रासभः पत्वा । भरन्न् अग्निं पुरीष्यं मा पाद्य् आयुषः पुरा ॥ वृषाग्निं वृषणं भरन्न् अपां गर्भं समुद्रियम् । अग्ना आयाहि वीतये ॥ ऋतं सत्यम् ऋतं सत्यम् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरामः
sthiro bhava vīḍvaṅga āśur bhava vājy arvan / pṛthur bhava suṣadas tvam agneḥ purīṣyavāhanaḥ // śivo bhava prajābhyo mānuṣībhyas tvam aṅgiraḥ / mā dyāvāpṛthivīṃ hiṃsīr māntarikṣaṃ mā vanaspatīn // praitu vājī kanikradan nānadad rāsabhaḥ patvā / bharann agniṃ purīṣyaṃ mā pādy āyuṣaḥ purā // vṛṣāgniṃ vṛṣaṇaṃ bharann apāṃ garbhaṃ samudriyam / agnā āyāhi vītaye // ṛtaṃ satyam ṛtaṃ satyam agniṃ purīṣyam aṅgirasvad bharāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ । आपो जनयथा च नः ॥ मित्रः संसृज्या पृथिवीं भूमिं च ज्योतिषा स्वः । सुजातं जातवेदसम् अयक्ष्माय त्वा संसृजामि प्रजाभ्यः ॥ रुद्राः संसृज्या पृथिवीं बृहज् ज्योतिः समीधिरे । तेषां भानुर् अजस्रा इञ् शुक्रो देवेषु रोचते ॥ संसृष्टां वसुभी रुद्रैर् धीरैः कर्मण्यां मृदम् । हस्ताभ्यां मृद्वीं कृत्वा सिनीवाली कृणोतु ताम् ॥ सिनीवाली सुकपर्दा सुकरीरा स्वोपशा । सा तुभ्यम् अदिते मह्य् ओखां ददातु हस्तयोः ॥ उखां कृणोतु शक्त्या बाहुभ्याम् अदितिर् धिया । माता पुत्रं यथोपस्थे साग्निं बिभर्तु गर्भा आ
tasmā araṃ gamāma vo yasya kṣayāya jinvatha / āpo janayathā ca naḥ // mitraḥ saṃsṛjyā pṛthivīṃ bhūmiṃ ca jyotiṣā svaḥ / sujātaṃ jātavedasam ayakṣmāya tvā saṃsṛjāmi prajābhyaḥ // rudrāḥ saṃsṛjyā pṛthivīṃ bṛhaj jyotiḥ samīdhire / teṣāṃ bhānur ajasrā iñ śukro deveṣu rocate // saṃsṛṣṭāṃ vasubhī rudrair dhīraiḥ karmaṇyāṃ mṛdam / hastābhyāṃ mṛdvīṃ kṛtvā sinīvālī kṛṇotu tām // sinīvālī sukapardā sukarīrā svopaśā / sā tubhyam adite mahy okhāṃ dadātu hastayoḥ // ukhāṃ kṛṇotu śaktyā bāhubhyām aditir dhiyā / mātā putraṃ yathopasthe sāgniṃ bibhartu garbhā ā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मखस्य शिरो ऽसि वसवस् त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण् छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवासि पृथिव्य् असि धारया मयि प्रजां रायश्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानाय रुद्रास् त्वा कृण्वन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवास्य् अन्तरिक्षम् असि धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानायादित्यास् त्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाग्ङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवासि द्यौर् असि धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानाय विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवासि दिशो ऽसि धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानायादित्या रास्नास्य् अदितिष् टे बिलं गृभ्णातु ॥ कृत्वाय सा महीम् उखां मृन्मयीं योनिम् अग्नये । तां पुत्रेभ्यः प्रायछद् अदितिः श्रपयान् इति ॥ वसवस् त्वा धूपयन्त्व् अङ्गिरस्वद् रुद्रास् त्वा धूपयन्त्व् अङ्गिरस्वद् आदित्यास् त्वा धूपयन्त्व् अङ्गिरस्वद् इन्द्रस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् वरुणस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् विष्णुस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् बृहस्पतिष् ट्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् अदितिष् ट्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत् खनत्व् अवट देवानां त्वा पत्नीर् देवीर् विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वद् दधतूखे धिषणा त्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वद् अभीन्द्धाम् उखे ग्नास् त्वा देवीर् विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वञ् श्रपयन्तूखे वरुत्री त्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत् पचताम् उखे जनयस् त्वाछिन्नपत्रा देवीर् विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत् पचन्तूखे ॥ मित्रस्य चर्षणीधृतः श्रवो देवस्य सानसि । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥ देवस् त्वा सवितोद्वपतु सुपाणिः स्वङ्गुरिः । सुबाहुर् उत शक्त्या ॥ उत्तिष्ठ बृहती भवोर्ध्वा तिष्ठ ध्रुवा त्वम् । अव्यथमाना पृथिव्य् आशा दिशा आपृण ॥ मित्रैतां त उखां परिददाम्य् अभित्त्यय् एषा मा भेदि ॥ वसवस् त्वाछृन्दन्तु गायत्रेण छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे रुद्रास् त्वाछृन्दन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उख आदित्यास् त्वाछृन्दन्तु जागतेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा आछृन्दन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे
makhasya śiro 'si vasavas tvā kṛṇvantu gāyatreṇ chandasāṅgirasvad ukhe dhruvāsi pṛthivy asi dhārayā mayi prajāṃ rāyaśpoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāya rudrās tvā kṛṇvantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukhe dhruvāsy antarikṣam asi dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāyādityās tvā kṛṇvantu jāgatena chandasāgṅgirasvad ukhe dhruvāsi dyaur asi dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāya viśve tvā devā vaiśvānarāḥ kṛṇvantv ānuṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukhe dhruvāsi diśo 'si dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāyādityā rāsnāsy aditiṣ ṭe bilaṃ gṛbhṇātu // kṛtvāya sā mahīm ukhāṃ mṛnmayīṃ yonim agnaye / tāṃ putrebhyaḥ prāyachad aditiḥ śrapayān iti // vasavas tvā dhūpayantv aṅgirasvad rudrās tvā dhūpayantv aṅgirasvad ādityās tvā dhūpayantv aṅgirasvad indras tvā dhūpayatv aṅgirasvad varuṇas tvā dhūpayatv aṅgirasvad viṣṇus tvā dhūpayatv aṅgirasvad bṛhaspatiṣ ṭvā dhūpayatv aṅgirasvad aditiṣ ṭvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat khanatv avaṭa devānāṃ tvā patnīr devīr viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvad dadhatūkhe dhiṣaṇā tvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvad abhīnddhām ukhe gnās tvā devīr viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvañ śrapayantūkhe varutrī tvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat pacatām ukhe janayas tvāchinnapatrā devīr viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat pacantūkhe // mitrasya carṣaṇīdhṛtaḥ śravo devasya sānasi / dyumnaṃ citraśravastamam // devas tvā savitodvapatu supāṇiḥ svaṅguriḥ / subāhur uta śaktyā // uttiṣṭha bṛhatī bhavordhvā tiṣṭha dhruvā tvam / avyathamānā pṛthivy āśā diśā āpṛṇa // mitraitāṃ ta ukhāṃ paridadāmy abhittyay eṣā mā bhedi // vasavas tvāchṛndantu gāyatreṇa chandasāṅgirasvad ukhe rudrās tvāchṛndantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukha ādityās tvāchṛndantu jāgatena chandasāṅgirasvad ukhe viśve tvā devā vaiśvānarā āchṛndantv ānuṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्र्वन्नः सर्पिरासुतिः प्रत्नो होता वरेण्यः । सहसस् पुत्रो अद्भुतः ॥ परस्या अधि संवतो ऽवरं अभ्यातर । यत्राहम् अस्मि तं अव ॥ परमस्याः परावतो रोहिदश्व इहागहि । पुरीष्यः पुरुप्रियो अग्ने त्वं तरा मृधः ॥ यद् अग्ने यानि कानि चा ते दारूणि दध्मसि । सर्वं तद् अस्तु ते घृतं तज् जुषस्व यविष्ठ्य ॥ यद् अत्त्य् उपजिह्विका यद् वम्रो अतिसर्पति । सर्वं तद् अस्तु ते घृतं तज् जुषस्व यविष्ठ्य ॥ रात्रींरात्रीम् अप्रयावं भरन्तो ऽश्वायेव तिष्ठते घासम् अस्मै । रायस्पोषेण सम् इषा मदन्तो ऽग्ने मा ते प्रतिवेशा रिषाम ॥ नाभा पृथिव्याः समिधानो अग्निं रायस्पोषाय बृहते हवामहे । इरंमदं बृहदुक्थं यजत्रं जेतारम् अग्निं पृतनासु सासहिम् ॥ याः सेना अभीत्वरीर् आव्याधिनीर् उगणा उत । ये स्तेना ये च तस्करास् तांस् ते अग्ने अपिदधाम्य् आस्ये ॥ ये जनेषु मलिम्लवः स्तेनासस् तस्करा वने । ये कक्षेष्व् अघायवस् तांस् ते दधामि जम्भयोः ॥ दंष्ट्राभ्यां मलिम्लून् अग्ने जम्भाभ्यां तस्करं उत । हनुभ्यां स्तेनान् भगवस् तांस् त्वं खाद मुखादितम् ॥ यो अस्मभ्यम् अरातीयाद् यश् च नो द्वेषते जनः । निन्दाद् यो अस्मान् दिप्साच् च सर्वांस् तान् मृस्मृसा कुरु ॥ उद् एषां बाहून् अतिरम् उद् वर्चो अथो बलम् । क्षिणोमि ब्रह्मणामित्रान् उन्नयामि स्वं अहम् ॥ संशितं मे ब्रह्म संशितं वीर्यं बलम् । संशितं क्षत्रं मे जिष्णु यस्याहम् अस्मि पुरोहितः ॥ ब्रह्म क्षत्रं सयुजा न व्यथेते ब्रह्माह क्षत्रं जिन्वति क्षत्रियस्य । क्षत्रं ब्रह्म जिन्वति ब्राह्मणस्य यत् समीची कृणुतो वीर्याणि
drvannaḥ sarpirāsutiḥ pratno hotā vareṇyaḥ / sahasas putro adbhutaḥ // parasyā adhi saṃvato 'varaṃ abhyātara / yatrāham asmi taṃ ava // paramasyāḥ parāvato rohidaśva ihāgahi / purīṣyaḥ purupriyo agne tvaṃ tarā mṛdhaḥ // yad agne yāni kāni cā te dārūṇi dadhmasi / sarvaṃ tad astu te ghṛtaṃ taj juṣasva yaviṣṭhya // yad atty upajihvikā yad vamro atisarpati / sarvaṃ tad astu te ghṛtaṃ taj juṣasva yaviṣṭhya // rātrīṃrātrīm aprayāvaṃ bharanto 'śvāyeva tiṣṭhate ghāsam asmai / rāyaspoṣeṇa sam iṣā madanto 'gne mā te prativeśā riṣāma // nābhā pṛthivyāḥ samidhāno agniṃ rāyaspoṣāya bṛhate havāmahe / iraṃmadaṃ bṛhadukthaṃ yajatraṃ jetāram agniṃ pṛtanāsu sāsahim // yāḥ senā abhītvarīr āvyādhinīr ugaṇā uta / ye stenā ye ca taskarās tāṃs te agne apidadhāmy āsye // ye janeṣu malimlavaḥ stenāsas taskarā vane / ye kakṣeṣv aghāyavas tāṃs te dadhāmi jambhayoḥ // daṃṣṭrābhyāṃ malimlūn agne jambhābhyāṃ taskaraṃ uta / hanubhyāṃ stenān bhagavas tāṃs tvaṃ khāda mukhāditam // yo asmabhyam arātīyād yaś ca no dveṣate janaḥ / nindād yo asmān dipsāc ca sarvāṃs tān mṛsmṛsā kuru // ud eṣāṃ bāhūn atiram ud varco atho balam / kṣiṇomi brahmaṇāmitrān unnayāmi svaṃ aham // saṃśitaṃ me brahma saṃśitaṃ vīryaṃ balam / saṃśitaṃ kṣatraṃ me jiṣṇu yasyāham asmi purohitaḥ // brahma kṣatraṃ sayujā na vyathete brahmāha kṣatraṃ jinvati kṣatriyasya / kṣatraṃ brahma jinvati brāhmaṇasya yat samīcī kṛṇuto vīryāṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर् अग्ने रुचा त्वम् उखायां सदने स्वे । तस्यै त्वं हरसा तपन् जातवेदः शिवो भव ॥ शिवो भूत्वा मह्यम् अग्ने अथा सीद शिवस् त्वम् । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिम् इहासदः
antar agne rucā tvam ukhāyāṃ sadane sve / tasyai tvaṃ harasā tapan jātavedaḥ śivo bhava // śivo bhūtvā mahyam agne athā sīda śivas tvam / śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svaṃ yonim ihāsadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् ते अद्य कृणवद् भद्रशोचे ऽपूपं देव घृतवन्तम् अग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अछाभि द्युम्नं देवहितं यविष्ठ्य ॥ आ तं भज सौश्रवसेष्व् अग्न उक्थौक्था आभज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्य् उज् जातेन भिनदद् उज् जनित्वैः ॥ त्वाम् अग्ने यजमाना अनु द्यून् दूतं कृण्वाना अयजन्त हव्यैः । त्वया सह द्रविणम् इछमाना व्रजं गोमन्तम् उशिजो विवव्रुः ॥ अस्ताव्य् अग्निर् नृणां सुशेवो वैश्वानर ऋषिभिः सोमगोपाः । अद्वेष्ये द्यावापृथिवी हुवे देवा धत्त रयिम् अस्मे सुवीरम्
yas te adya kṛṇavad bhadraśoce 'pūpaṃ deva ghṛtavantam agne / pra taṃ naya prataraṃ vasyo achābhi dyumnaṃ devahitaṃ yaviṣṭhya // ā taṃ bhaja sauśravaseṣv agna ukthaukthā ābhaja śasyamāne / priyaḥ sūrye priyo agnā bhavāty uj jātena bhinadad uj janitvaiḥ // tvām agne yajamānā anu dyūn dūtaṃ kṛṇvānā ayajanta havyaiḥ / tvayā saha draviṇam ichamānā vrajaṃ gomantam uśijo vivavruḥ // astāvy agnir nṛṇāṃ suśevo vaiśvānara ṛṣibhiḥ somagopāḥ / adveṣye dyāvāpṛthivī huve devā dhatta rayim asme suvīram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद् उ त्वा विश्वे देवा अग्ने भरन्तु चित्तिभिः । स नो भव शिवस् त्वं सुप्रतीको विभावसुः ॥ प्रेद् अग्ने ज्योतिष्मान् याहि शिवेभिर् अर्चिभिष् ट्वम् । बृहद्भिर् भानुभिर् भासन् मा हिंसीस् तन्वा प्रजाः ॥ अक्रन्दद् अग्निः ॥ समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर् बोधयतातिथिम् । आस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ प्रप्रायम् अग्निर् भरतस्य शृण्वे वि यत् सूर्यो न रोचते बृहद् भाः । अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो नः ॥ आपो देवीः प्रतिगृभ्णीत भस्मैतत् स्योने कृणुध्वं सुरभा उलोके । तस्मै नमन्तां जनयः सनीडा मातेव पुत्रं बिभृता स्व् एनत् ॥ अप्स्व् अग्ने सधिष् टव सौषधीर् अनुरुध्यसे । गर्भः संजायसे पुनः ॥ गर्भो ऽस्य् ओषधीनां गर्भो वनस्पतीनाम् । गर्भो विश्वस्य भूतस्याग्ने गर्भो अपाम् असि ॥ प्रसद्य भस्मना योनिम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने । संगत्य मातृभिष् ट्वं ज्योतिष्मान् पुनर् आसदः ॥ पुनर् आसद्य सदनम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने । शेषे मातुर् यथोपस्थे अन्तर् अस्यां शिवतमः ॥ पुनर् ऊर्जा सह रय्या ॥ बोधा मे अस्य वचसो यविष्ठ मंहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । निन्दति त्वो अनु त्वो ववन्द वन्दारुं ते तन्वं वन्दे अग्ने ॥ स बोधि सूरिर् मघवा वसुदावा वसुपतिः । युयोध्य् अस्मद् द्वेषांसि यानि कानि च चकृम
ud u tvā viśve devā agne bharantu cittibhiḥ / sa no bhava śivas tvaṃ supratīko vibhāvasuḥ // pred agne jyotiṣmān yāhi śivebhir arcibhiṣ ṭvam / bṛhadbhir bhānubhir bhāsan mā hiṃsīs tanvā prajāḥ // akrandad agniḥ // samidhāgniṃ duvasyata ghṛtair bodhayatātithim / āsmin havyā juhotana // praprāyam agnir bharatasya śṛṇve vi yat sūryo na rocate bṛhad bhāḥ / abhi yaḥ pūruṃ pṛtanāsu tasthau dīdāya daivyo atithiḥ śivo naḥ // āpo devīḥ pratigṛbhṇīta bhasmaitat syone kṛṇudhvaṃ surabhā uloke / tasmai namantāṃ janayaḥ sanīḍā māteva putraṃ bibhṛtā sv enat // apsv agne sadhiṣ ṭava sauṣadhīr anurudhyase / garbhaḥ saṃjāyase punaḥ // garbho 'sy oṣadhīnāṃ garbho vanaspatīnām / garbho viśvasya bhūtasyāgne garbho apām asi // prasadya bhasmanā yonim apaś ca pṛthivīm agne / saṃgatya mātṛbhiṣ ṭvaṃ jyotiṣmān punar āsadaḥ // punar āsadya sadanam apaś ca pṛthivīm agne / śeṣe mātur yathopasthe antar asyāṃ śivatamaḥ // punar ūrjā saha rayyā // bodhā me asya vacaso yaviṣṭha maṃhiṣṭhasya prabhṛtasya svadhāvaḥ / nindati tvo anu tvo vavanda vandāruṃ te tanvaṃ vande agne // sa bodhi sūrir maghavā vasudāvā vasupatiḥ / yuyodhy asmad dveṣāṃsi yāni kāni ca cakṛma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इडाम् अग्ने पुरुडंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान् नः सूनुस् तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर् भूत्व् अस्मे ॥ अयं ते ॥ चिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद परिचिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद चितः स्थ परिचितः स्थोर्ध्वश्रितः श्रयध्वम् ॥ समितं संकल्पेथां संप्रियौ रोचिष्णू सुमनस्यमानौ । इषम् ऊर्जम् अभि संवसानौ ॥ सं वां मनांसि सं व्रता सम् उ चित्तान्य् आकरम् । अग्ने पुरीष्याधिपा भव त्वं ना इषम् ऊर्जं यजमानाय धेहि ॥ त्वम् अग्ने पुरीष्यो रयिमान् पुष्टिमं असि । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिम् इहासदः ॥ भवतं नः ॥ मातेव पुत्रं पृथिवी पुरीष्यम् अग्निं स्वे योना अभार् उखा । तां विश्वैर् देवैर् ऋतुभिः संविदानः प्रजापतिर् विश्वकर्मा विमुञ्चतु
iḍām agne puruḍaṃsaṃ saniṃ goḥ śaśvattamaṃ havamānāya sādha / syān naḥ sūnus tanayo vijāvāgne sā te sumatir bhūtv asme // ayaṃ te // cid asi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda paricid asi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda citaḥ stha paricitaḥ sthordhvaśritaḥ śrayadhvam // samitaṃ saṃkalpethāṃ saṃpriyau rociṣṇū sumanasyamānau / iṣam ūrjam abhi saṃvasānau // saṃ vāṃ manāṃsi saṃ vratā sam u cittāny ākaram / agne purīṣyādhipā bhava tvaṃ nā iṣam ūrjaṃ yajamānāya dhehi // tvam agne purīṣyo rayimān puṣṭimaṃ asi / śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svaṃ yonim ihāsadaḥ // bhavataṃ naḥ // māteva putraṃ pṛthivī purīṣyam agniṃ sve yonā abhār ukhā / tāṃ viśvair devair ṛtubhiḥ saṃvidānaḥ prajāpatir viśvakarmā vimuñcatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुनं सुफाला वितुदन्तु भूमिं शुनं कीनाशो अभ्येतु वाहैः । शुनासीरा हविषा तोशमाना सुपिप्पला ओषधीः कर्तनास्मे ॥ शुनासीरा : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: शनासीरा शुनं नरो लाङ्गलेनानडुद्भिर् भगः फालैः सीरपतिर् मरुद्भिः । पर्जन्यो बिजम् ईरयानो धिनोतु शुनासीरा कृणुतं धान्यं नः ॥ शुनासीरा प्रकृषतं कृणुतं धान्यं बहु । भूमिर् इयम् ऋत्वियवती तां फाला उपजिघ्नतु ॥ घृतेन सीता मधुना समज्यतां विश्वैर् देवैर् अनुमता मरुद्भिः । ऊर्जो भागं मधुमत् पिन्वमानास्मान्त् सीते पयसाभ्याववृत्स्व ॥ उद् योजनम् अन्तर्यामम् ईषां खृगल्यं शवम् । अष्ट्रां ताडं प्रतीनाहा उभे मण्डूक्यौ युजे ॥ उदस्थाद् गोजिद् अश्वजिद् धिरण्यजित् सूनृतया परीवृतः । एकचक्रेण सविता रथेनोर्जो भागं पृथिव्या यात्य् आपृणन् ॥ इमाम् इन्द्र हस्तच्युतिं सच्युतिं जघनच्युतिम् । ससूतिम् इन्द्र सग्धितिम् ऊर्जं सपीतिम् उत्कृषे ॥ उष्टारयोः पील्वयोर् अथो आबन्धनीययोः । सर्वेषां विद्म वो नाम वाहाः कीलालपेशसः ॥ विमुच्यध्वम् अघ्न्या देवयाना अतारिष्ट तमसस् पारम् अस्य । ज्योतिर् आपाम
śunaṃ suphālā vitudantu bhūmiṃ śunaṃ kīnāśo abhyetu vāhaiḥ / śunāsīrā haviṣā tośamānā supippalā oṣadhīḥ kartanāsme // śunāsīrā : FN emended. Ed.: śanāsīrā śunaṃ naro lāṅgalenānaḍudbhir bhagaḥ phālaiḥ sīrapatir marudbhiḥ / parjanyo bijam īrayāno dhinotu śunāsīrā kṛṇutaṃ dhānyaṃ naḥ // śunāsīrā prakṛṣataṃ kṛṇutaṃ dhānyaṃ bahu / bhūmir iyam ṛtviyavatī tāṃ phālā upajighnatu // ghṛtena sītā madhunā samajyatāṃ viśvair devair anumatā marudbhiḥ / ūrjo bhāgaṃ madhumat pinvamānāsmānt sīte payasābhyāvavṛtsva // ud yojanam antaryāmam īṣāṃ khṛgalyaṃ śavam / aṣṭrāṃ tāḍaṃ pratīnāhā ubhe maṇḍūkyau yuje // udasthād gojid aśvajid dhiraṇyajit sūnṛtayā parīvṛtaḥ / ekacakreṇa savitā rathenorjo bhāgaṃ pṛthivyā yāty āpṛṇan // imām indra hastacyutiṃ sacyutiṃ jaghanacyutim / sasūtim indra sagdhitim ūrjaṃ sapītim utkṛṣe // uṣṭārayoḥ pīlvayor atho ābandhanīyayoḥ / sarveṣāṃ vidma vo nāma vāhāḥ kīlālapeśasaḥ // vimucyadhvam aghnyā devayānā atāriṣṭa tamasas pāram asya / jyotir āpāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उञ् शुष्मा ओषधीनां गावो गोष्ठाद् इवेरते । धनं सनिष्यन्तीनाम् आत्मानं तव पूरुष ॥ अति विश्वाः परिष्ठाः स्तेन इव व्रजम् अक्रमुः ॥ ओषधयः प्राचुच्यवुर् यत् किंच तन्वो रपः ॥ यास् त आविविशुर् आत्मानं या आतस्थुः परुःपरुः । तास् ते यक्ष्मं विबाधन्ताम् उग्रो मध्यमशीर् इव ॥ साकं यक्ष्म प्रपत चाषेण किकिदीव्या । साकं वातस्य ध्राज्या साकं नश्य निहाकया ॥ अन्या वो अन्याम् अवत्व् अन्यान्यस्या उपावत । ताः सर्वाः संविदाना ओषधयः प्रावत वाचं मे ॥ याः फलिनीर् या अफला अकोशा याश् च कोशिनीः । बृहस्पतिप्रसूतास् ता नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ॥ अवपतन्तीर् अवदन् दिव ओषधयस् परि । यं जीवम् अश्नवामहे न स रिष्याति पूरुषः ॥ दिवं ब्रूमो नक्षत्राणि भूमिं यक्षाणि पर्वतान् । समुद्रान् नद्यो वेशन्तांस् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ॥ ब्रूमो राजानं वरुणं धातारम् उत पूषणम् । त्वष्टारम् अग्रीयं ब्रूमस् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः
uñ śuṣmā oṣadhīnāṃ gāvo goṣṭhād iverate / dhanaṃ saniṣyantīnām ātmānaṃ tava pūruṣa // ati viśvāḥ pariṣṭhāḥ stena iva vrajam akramuḥ // oṣadhayaḥ prācucyavur yat kiṃca tanvo rapaḥ // yās ta āviviśur ātmānaṃ yā ātasthuḥ paruḥparuḥ / tās te yakṣmaṃ vibādhantām ugro madhyamaśīr iva // sākaṃ yakṣma prapata cāṣeṇa kikidīvyā / sākaṃ vātasya dhrājyā sākaṃ naśya nihākayā // anyā vo anyām avatv anyānyasyā upāvata / tāḥ sarvāḥ saṃvidānā oṣadhayaḥ prāvata vācaṃ me // yāḥ phalinīr yā aphalā akośā yāś ca kośinīḥ / bṛhaspatiprasūtās tā no muñcantv aṃhasaḥ // avapatantīr avadan diva oṣadhayas pari / yaṃ jīvam aśnavāmahe na sa riṣyāti pūruṣaḥ // divaṃ brūmo nakṣatrāṇi bhūmiṃ yakṣāṇi parvatān / samudrān nadyo veśantāṃs te no muñcantv aṃhasaḥ // brūmo rājānaṃ varuṇaṃ dhātāram uta pūṣaṇam / tvaṣṭāram agrīyaṃ brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतम् अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः । श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैवं मानुषा युजा ॥ इष्कर्तारम् अध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तं राधसो महः । रातिं वामस्य सुभगां महीम् इषं दधासि सानसिं क्रतुम् ॥ आप्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम वृष्ण्यम् । भवा वाजस्य संगथे ॥ सं ते पयांसि सम् उ यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्य् अभिमातिषाहः । आप्यायमानो आमृताय सोम दिवि श्रवांस्य् उत्तमानि धिष्व
ṛtāvānaṃ mahiṣaṃ viśvadarśatam agniṃ sumnāya dadhire puro janāḥ / śrutkarṇaṃ saprathastamaṃ tvā girā daivaṃ mānuṣā yujā // iṣkartāram adhvarasya pracetasaṃ kṣayantaṃ rādhaso mahaḥ / rātiṃ vāmasya subhagāṃ mahīm iṣaṃ dadhāsi sānasiṃ kratum // āpyāyasva sametu te viśvataḥ soma vṛṣṇyam / bhavā vājasya saṃgathe // saṃ te payāṃsi sam u yantu vājāḥ saṃ vṛṣṇyāny abhimātiṣāhaḥ / āpyāyamāno āmṛtāya soma divi śravāṃsy uttamāni dhiṣva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेष् ट्वा तेजसा सादयामि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ भुवो यज्ञस्य रजसश् च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वाम् अग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥ इन्द्रस्य त्वौजसा सादयामि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ध्रुवासि धरुणास्तृता विश्वकर्मणा सुधृता मा त्वा समुद्र उद् वधीन् मा सुपर्णो ऽव्यथमाना पृथिवीं दृंह तेजो ऽसि तेजो मे यछ पृथिवीं यछ पृथिवीं दृंह पृथिवीं मा हिंसीः पृथिव्या मा पाहि ज्योतिर् असि ज्योतिर् मे यछान्तरिक्षं यछान्तरिक्षं दृंहान्तरिक्षं मा हिंसीर् अन्तरिक्षान् मा पाहि स्वर् असि स्वर् मे यछ दिवं यछ दिवं दृंह दिवं मा हिंसीर् दिवो मा पाहि ॥ यास् ते अग्न आर्द्रा योनयो याः कुलायिनीर् ये ते अग्ना इन्दवो या उ नाभयः । ताभिष् ट्वम् उभयीभिः संविदानः प्रजानंस् तन्वेह निषीद ॥ काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ती परुषःपरुषस् परि । एवा नो दूर्वे प्रतनु सहस्रेण शतेन च ॥ या शतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि । तस्यै ते देवीष्टके विधेम हविषा वयम्
agneṣ ṭvā tejasā sādayāmi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda // bhuvo yajñasya rajasaś ca netā yatrā niyudbhiḥ sacase śivābhiḥ / divi mūrdhānaṃ dadhiṣe svarṣāṃ jihvām agne cakṛṣe havyavāham // indrasya tvaujasā sādayāmi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda dhruvāsi dharuṇāstṛtā viśvakarmaṇā sudhṛtā mā tvā samudra ud vadhīn mā suparṇo 'vyathamānā pṛthivīṃ dṛṃha tejo 'si tejo me yacha pṛthivīṃ yacha pṛthivīṃ dṛṃha pṛthivīṃ mā hiṃsīḥ pṛthivyā mā pāhi jyotir asi jyotir me yachāntarikṣaṃ yachāntarikṣaṃ dṛṃhāntarikṣaṃ mā hiṃsīr antarikṣān mā pāhi svar asi svar me yacha divaṃ yacha divaṃ dṛṃha divaṃ mā hiṃsīr divo mā pāhi // yās te agna ārdrā yonayo yāḥ kulāyinīr ye te agnā indavo yā u nābhayaḥ / tābhiṣ ṭvam ubhayībhiḥ saṃvidānaḥ prajānaṃs tanveha niṣīda // kāṇḍātkāṇḍāt prarohantī paruṣaḥparuṣas pari / evā no dūrve pratanu sahasreṇa śatena ca // yā śatena pratanoṣi sahasreṇa virohasi / tasyai te devīṣṭake vidhema haviṣā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुं देवानां महिमानम् ईमहे अग्निं सधस्थे सदनेष्व् अद्भुतम् । वैश्वानरं ब्रह्मणा विश्वव्यचसं स्तोमस्य धामन् निदधे पुरीष्यम् ॥ न्यधुर् मात्रायां कवयो वयोधसो अग्निं सधस्थे सदनेष्व् अच्युतम् । वैश्वानरं ब्रह्मणा विश्वव्यचसं स्तोमस्य धामन् निहितं पुरीष्यम् ॥ समिध्यमानं समिधा समिन्धते अग्निं सधस्थे सदनेषु सुक्रतुम् । वैश्वानरं ब्रह्मणा विश्वव्यचसं स्तोमस्य धामन् पवमानम् आभृतम्
kratuṃ devānāṃ mahimānam īmahe agniṃ sadhasthe sadaneṣv adbhutam / vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman nidadhe purīṣyam // nyadhur mātrāyāṃ kavayo vayodhaso agniṃ sadhasthe sadaneṣv acyutam / vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman nihitaṃ purīṣyam // samidhyamānaṃ samidhā samindhate agniṃ sadhasthe sadaneṣu sukratum / vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman pavamānam ābhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्त्य् आशवः ॥ युक्ष्वा हि देवहूतमं अश्वं अग्ने रथीर् इव । नि होता पूर्व्यः सदः ॥ सम् इत् स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः । घृतस्य धारा अभिचाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्ये अग्नेः ॥ ऋचे त्वा रुचे त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वाभूद् इदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनम् अग्नेर् वैश्वानरस्य चाग्निस् तेजसा तेजस्वान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् सहस्रदा असि सहस्राय त्वा ॥ आदित्यं गर्भं पयसा समङ्ग्धि सहस्रस्य प्रतिमां विश्वरूपम् । परिवृङ्ग्धि हरसा माभिशोचीः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥ वातस्य जूतिं वरुणस्य नाभिम् अश्वं जज्ञानं सलिलस्य मध्ये । शिशुं नदीनां हरिम् अद्रिबुध्नम् अग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ अजस्रम् इन्दुम् अरुषं भुरण्युम् अग्निम् ईडे पूर्वचित्तिं नमोभिः । स पर्वभिर् ऋतुशः कल्पमानो गां मा हिंसीर् अदितिं विराजम् ॥ त्वष्टुर् वरुत्रीं वरुणस्य नाभिम् अविं जज्ञानां रजसः परस्मात् । महीं साहस्रीम् असुरस्य मायाम् अग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ यो अग्निर् अग्नेस् तपसो ऽधि जातः शोकात् पृथिव्या उत वा दिवस् परि । य इमाः प्रजा विश्वकर्मा जजान तम् अग्ने हेडः परि ते वृणक्तु ॥ इमं मा हिंसीर् द्विपादं पशुं सहस्राक्षो मेधाय चीयमानो मयुम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद मयुं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् इमं मा हिंसीर् एकशफं पशुं कनिक्रदं वाजिनं वाजिनेषु गौरम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद गौरं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् इमं साहस्रं शतधारम् उत्सं व्यच्यमानं सलिलस्य मधे घृतं दुहानाम् अदितिं जनायाग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ गवयम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद गवयं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् इमम् ऊर्णायुं वरुणस्य नाभिं त्वचं पशूनां द्विपदां चतुष्पदां त्वष्टुर् देवानां प्रथमं जनित्रम् अग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ मेषम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद मेषं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् अजो ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट शोकात् सो अपश्यज् जनितारम् अग्रे तेन देवा देवताम् अग्रम् आयंस् तेन रोहम् आयन्न् उप मेध्यासः शरभम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद शरभं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछतु
agne yukṣvā hi ye tavāśvāso deva sādhavaḥ / araṃ vahanty āśavaḥ // yukṣvā hi devahūtamaṃ aśvaṃ agne rathīr iva / ni hotā pūrvyaḥ sadaḥ // sam it sravanti sarito na dhenā antar hṛdā manasā pūyamānāḥ / ghṛtasya dhārā abhicākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhye agneḥ // ṛce tvā ruce tvā bhāse tvā jyotiṣe tvābhūd idaṃ viśvasya bhuvanasya vājinam agner vaiśvānarasya cāgnis tejasā tejasvān rukmo varcasā varcasvān sahasradā asi sahasrāya tvā // ādityaṃ garbhaṃ payasā samaṅgdhi sahasrasya pratimāṃ viśvarūpam / parivṛṅgdhi harasā mābhiśocīḥ śatāyuṣaṃ kṛṇuhi cīyamānaḥ // vātasya jūtiṃ varuṇasya nābhim aśvaṃ jajñānaṃ salilasya madhye / śiśuṃ nadīnāṃ harim adribudhnam agne mā hiṃsīḥ parame vyoman // ajasram indum aruṣaṃ bhuraṇyum agnim īḍe pūrvacittiṃ namobhiḥ / sa parvabhir ṛtuśaḥ kalpamāno gāṃ mā hiṃsīr aditiṃ virājam // tvaṣṭur varutrīṃ varuṇasya nābhim aviṃ jajñānāṃ rajasaḥ parasmāt / mahīṃ sāhasrīm asurasya māyām agne mā hiṃsīḥ parame vyoman // yo agnir agnes tapaso 'dhi jātaḥ śokāt pṛthivyā uta vā divas pari / ya imāḥ prajā viśvakarmā jajāna tam agne heḍaḥ pari te vṛṇaktu // imaṃ mā hiṃsīr dvipādaṃ paśuṃ sahasrākṣo medhāya cīyamāno mayum āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda mayuṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv imaṃ mā hiṃsīr ekaśaphaṃ paśuṃ kanikradaṃ vājinaṃ vājineṣu gauram āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda gauraṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv imaṃ sāhasraṃ śatadhāram utsaṃ vyacyamānaṃ salilasya madhe ghṛtaṃ duhānām aditiṃ janāyāgne mā hiṃsīḥ parame vyoman // gavayam āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda gavayaṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv imam ūrṇāyuṃ varuṇasya nābhiṃ tvacaṃ paśūnāṃ dvipadāṃ catuṣpadāṃ tvaṣṭur devānāṃ prathamaṃ janitram agne mā hiṃsīḥ parame vyoman // meṣam āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda meṣaṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv ajo hy agner ajaniṣṭa śokāt so apaśyaj janitāram agre tena devā devatām agram āyaṃs tena roham āyann upa medhyāsaḥ śarabham āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda śarabhaṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां त्वेमन्त् सादयाम्य् अपां त्वोद्मन्त् सादयाम्य् अपां त्वायने सादयाम्य् अपां त्वा ज्योतिषि सादयाम्य् अपां त्वा भस्मनि सादयामि समुद्रे त्वा सदने सादयाम्य् अर्णवे त्वा सदने सादयामि सलिले त्वा सदने सादयाम्य् अपां त्वा क्षये सादयाम्य् अपां त्वा सध्रिषु सादयाम्य् अपां त्वा सदने सादयाम्य् अपां त्वा सधस्थे सादयाम्य् अपां त्वा योनौ सादयाम्य् अपां त्वा पुरीषे सादयाम्य् अपां त्वा पाथसि सादयामि गायत्रेण त्वा छन्दसा सादयामि त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि जागतेन त्वा छन्दसा सादयाम्य् आनुष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि पाङ्क्तेन त्वा छन्दसा सादयामि
apāṃ tvemant sādayāmy apāṃ tvodmant sādayāmy apāṃ tvāyane sādayāmy apāṃ tvā jyotiṣi sādayāmy apāṃ tvā bhasmani sādayāmi samudre tvā sadane sādayāmy arṇave tvā sadane sādayāmi salile tvā sadane sādayāmy apāṃ tvā kṣaye sādayāmy apāṃ tvā sadhriṣu sādayāmy apāṃ tvā sadane sādayāmy apāṃ tvā sadhasthe sādayāmy apāṃ tvā yonau sādayāmy apāṃ tvā purīṣe sādayāmy apāṃ tvā pāthasi sādayāmi gāyatreṇa tvā chandasā sādayāmi traiṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi jāgatena tvā chandasā sādayāmy ānuṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi pāṅktena tvā chandasā sādayāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं पुरो भूस् तस्य प्राणो भौवायनो वसन्तः प्राणायनो गायत्री वासन्ती गायत्र्या गायत्रं गायत्राद् उपांशुर् उपांशोस् त्रिवृत् त्रिवृतो रथन्तरं वसिष्ठा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाभ्यो ऽयं दक्षिणा विश्वकर्मा तस्य मनो वैश्वकर्मणं ग्रीष्मो मानसस् त्रिष्टुब् ग्रैष्मी त्रिष्टुभः स्वारं स्वाराद् अन्तर्यामो ऽन्तर्यामात् पञ्चदशः पञ्चदशाद् बृहद् भरद्वाजा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया मनो गृह्णामि प्रजाभ्यो ऽयं पश्चा विश्वव्यचास् तस्य चक्षुर् वैश्वव्यचसं वर्षाणि चाक्षुषाणि जगती वार्षी जगत्या ऋक्समम् ऋक्समाञ् शुक्रः शुक्रात् सप्तदशः सप्तदशाद् वैरूपं जमदग्निर् ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया चक्षुर् गृह्णामि प्रजाभ्य इदम् उत्तरात् स्वस् तस्य श्रोत्रं सौवं शरञ् श्रौत्र्य् अनुष्टुप् शारद्य् अनुष्टुभ ऐडम् ऐडान् मन्थी मन्थिन एकविंश एकविंशाद् वैराजं विश्वामित्रा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्य इयम् उपरि मतिस् तस्या वाङ् मात्या हेमन्तो वाच्यः पङ्क्तिर् हैमन्ती पङ्क्त्या निधनवन् निधनवत आग्रायण आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ त्रिणवत्रयस्त्रिंशाभ्यां शाक्वररैवते विश्वकर्मा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः
ayaṃ puro bhūs tasya prāṇo bhauvāyano vasantaḥ prāṇāyano gāyatrī vāsantī gāyatryā gāyatraṃ gāyatrād upāṃśur upāṃśos trivṛt trivṛto rathantaraṃ vasiṣṭhā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā prāṇaṃ gṛhṇāmi prajābhyo 'yaṃ dakṣiṇā viśvakarmā tasya mano vaiśvakarmaṇaṃ grīṣmo mānasas triṣṭub graiṣmī triṣṭubhaḥ svāraṃ svārād antaryāmo 'ntaryāmāt pañcadaśaḥ pañcadaśād bṛhad bharadvājā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā mano gṛhṇāmi prajābhyo 'yaṃ paścā viśvavyacās tasya cakṣur vaiśvavyacasaṃ varṣāṇi cākṣuṣāṇi jagatī vārṣī jagatyā ṛksamam ṛksamāñ śukraḥ śukrāt saptadaśaḥ saptadaśād vairūpaṃ jamadagnir ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā cakṣur gṛhṇāmi prajābhya idam uttarāt svas tasya śrotraṃ sauvaṃ śarañ śrautry anuṣṭup śārady anuṣṭubha aiḍam aiḍān manthī manthina ekaviṃśa ekaviṃśād vairājaṃ viśvāmitrā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā śrotraṃ gṛhṇāmi prajābhya iyam upari matis tasyā vāṅ mātyā hemanto vācyaḥ paṅktir haimantī paṅktyā nidhanavan nidhanavata āgrāyaṇa āgrayaṇāt triṇavatrayastriṃśau triṇavatrayastriṃśābhyāṃ śākvararaivate viśvakarmā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā vācaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राची दिग् वसन्त ऋतुर् अग्निर् देवता ब्रह्म द्रविणं गायत्री छन्दो रथन्तरं साम त्रिवृत् स्तोमः स उ पञ्चदशवर्तनिः सानगा ऋषिस् त्र्यविर् वयः कृतम् अयानां पुरोवातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ दक्षिणा दिग् ग्रीष्म ऋतुर् इन्द्रो देवता क्षत्रं द्रविणं त्रिष्टुप् छन्दो बृहत् साम पञ्चदशः स्तोमः स उ सप्तदशवर्तनिः सनातना ऋषिर् दित्यवाड् वयस् त्रेतायानां दक्षिणाद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ प्रतीची दिग् वर्षा ऋतुर् विश्वे देवा देवता विड् द्रविणं जगती छन्दो वैरूपं साम सप्तदशः स्तोमः स उ एकविंशवर्तनिर् अहभूना ऋषिस् त्रिवत्सो वयो द्वापरो ऽयानां पश्चाद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ उदीची दिक् शरद् ऋतुर् मित्रावरुणौ देवता पुष्टं द्रविणम् अनुष्टुप् छन्दो वैराजं सामैकविंशः स्तोमः स उ त्रिणववर्तनिः पुराणा ऋषिस् तुर्यवाड् वयो ऽभिभवो ऽयानाम् उत्तराद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ ऊर्ध्वा दिग् घेमन्तशिशिरा ऋतू बृहस्पतिर् देवता फलं द्रविणं पङ्क्तिश् छन्दः शाक्वररैवते सामनी त्रिणवः स्तोमः स उ त्रयस्त्रिंशवर्तनिः सुपर्णा ऋषिः पष्ठवाड् वय आस्कन्दो ऽयानाम् उपरिष्टाद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ
prācī dig vasanta ṛtur agnir devatā brahma draviṇaṃ gāyatrī chando rathantaraṃ sāma trivṛt stomaḥ sa u pañcadaśavartaniḥ sānagā ṛṣis tryavir vayaḥ kṛtam ayānāṃ purovāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // dakṣiṇā dig grīṣma ṛtur indro devatā kṣatraṃ draviṇaṃ triṣṭup chando bṛhat sāma pañcadaśaḥ stomaḥ sa u saptadaśavartaniḥ sanātanā ṛṣir dityavāḍ vayas tretāyānāṃ dakṣiṇādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // pratīcī dig varṣā ṛtur viśve devā devatā viḍ draviṇaṃ jagatī chando vairūpaṃ sāma saptadaśaḥ stomaḥ sa u ekaviṃśavartanir ahabhūnā ṛṣis trivatso vayo dvāparo 'yānāṃ paścādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // udīcī dik śarad ṛtur mitrāvaruṇau devatā puṣṭaṃ draviṇam anuṣṭup chando vairājaṃ sāmaikaviṃśaḥ stomaḥ sa u triṇavavartaniḥ purāṇā ṛṣis turyavāḍ vayo 'bhibhavo 'yānām uttarādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // ūrdhvā dig ghemantaśiśirā ṛtū bṛhaspatir devatā phalaṃ draviṇaṃ paṅktiś chandaḥ śākvararaivate sāmanī triṇavaḥ stomaḥ sa u trayastriṃśavartaniḥ suparṇā ṛṣiḥ paṣṭhavāḍ vaya āskando 'yānām upariṣṭādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्याः पुरीषम् अस्य् अप्सो नाम तां त्वा विश्वे अभिगृणन्तु देवाः । स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणायजस्व । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ अदित्यास् त्वा पृष्ठे सादयाम्य् अन्तरिक्षस्य धर्त्रीं विष्टम्भनीं दिशाम् । भुवनस्याधिपत्नीम् ऊर्मिर् द्रप्सो अपाम् असि । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् देवैः सजूर् देवैर् वयुनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् वसुभिः सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजू रुद्रैः सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् आदित्यैः सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् विश्वैर् देवैर् वैश्वानरैः सजूर् देवैर् वयुनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
pṛthivyāḥ purīṣam asy apso nāma tāṃ tvā viśve abhigṛṇantu devāḥ / stomapṛṣṭhā ghṛtavatīha sīda prajāvad asme draviṇāyajasva / aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā // adityās tvā pṛṣṭhe sādayāmy antarikṣasya dhartrīṃ viṣṭambhanīṃ diśām / bhuvanasyādhipatnīm ūrmir drapso apām asi / aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā // sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr devaiḥ sajūr devair vayunādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr vasubhiḥ sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajū rudraiḥ sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr ādityaiḥ sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr viśvair devair vaiśvānaraiḥ sajūr devair vayunādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणं मे पाह्य् अपानं मे पाहि व्यानं मे पाहि चक्षुर् म उरुया विभाहि श्रोत्रं मे श्लोकयापः पिन्वौषधीर् जिन्व द्विपाद् अव चतुष्पात् पाहि दिवो वा वृष्टिम् एरय क्षत्रं वयो मयन्तं छन्दो विष्टम्भो वयो ऽधिपतिश् छन्दो मूर्धा वयः प्रजापतिश् छन्दो विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दस् त्र्यविर् वयस् त्रिष्टुप् छन्दो दित्यवाड् वयो विराट् छन्दः पञ्चाविर् वयो गायत्री छन्दस् त्रिवत्सो वय उष्णिहा छन्दस् तुर्यवाड् वयो ऽनुष्टुप् छन्दः पष्ठवाड् वयो बृहती छन्द उक्षा वयः ककुप् छन्द ऋषभो वयः सतोबृहती छन्दो ऽनड्वान् वयः पङ्क्तिश् छन्दो धेनुर् वयो जगती छन्दो बस्तो वयो युवलं छन्दो वृष्णिर् वयो विशालं छन्दः पुरुषो वयस् तन्द्रं छन्दः सिंहो वयश् छदिश् छन्दो व्याघ्रो वयो ऽनाधृष्यं छन्दः
prāṇaṃ me pāhy apānaṃ me pāhi vyānaṃ me pāhi cakṣur ma uruyā vibhāhi śrotraṃ me ślokayāpaḥ pinvauṣadhīr jinva dvipād ava catuṣpāt pāhi divo vā vṛṣṭim eraya kṣatraṃ vayo mayantaṃ chando viṣṭambho vayo 'dhipatiś chando mūrdhā vayaḥ prajāpatiś chando viśvakarmā vayaḥ parameṣṭhī chandas tryavir vayas triṣṭup chando dityavāḍ vayo virāṭ chandaḥ pañcāvir vayo gāyatrī chandas trivatso vaya uṣṇihā chandas turyavāḍ vayo 'nuṣṭup chandaḥ paṣṭhavāḍ vayo bṛhatī chanda ukṣā vayaḥ kakup chanda ṛṣabho vayaḥ satobṛhatī chando 'naḍvān vayaḥ paṅktiś chando dhenur vayo jagatī chando basto vayo yuvalaṃ chando vṛṣṇir vayo viśālaṃ chandaḥ puruṣo vayas tandraṃ chandaḥ siṃho vayaś chadiś chando vyāghro vayo 'nādhṛṣyaṃ chandaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राग्नी अव्यथमानाम् इष्टकां दृंहतं युवम् । पृष्ठेन द्यावापृथिवी आपृणान्तरिक्षं च विबाधस्व ॥ राज्ञ्य् असि प्राची दिग् विराड् असि दक्षिणा दिक् सम्राड् असि प्रतीची दिक् स्वराड् अस्य् उदीची दिग् अधिपत्न्य् अस्य् ऊर्ध्वा दिग् आयुर् मे पाहि प्राणं मे पाह्य् अपानं मे पाहि व्यानं मे पाहि चक्षुर् मे पाहि श्रोत्रं मे पाहि मनो मे पिन्व वाचं मे जिन्वात्मानं मे पाहि ज्योतिर् मे यछ मा छन्दः प्रमा छन्दः प्रतिमा छन्दो ऽस्रीवीश् छन्दः पङ्क्तिश् छन्द उष्णिहा छन्दो गायत्री छन्दस् त्रिष्टुप् छन्दो जगती छन्दो ऽनुष्टुप् छन्दो विराट् छन्दो बृहती छन्दः पृथिवी छन्दो ऽन्तरिक्षं छन्दो द्यौश् छन्दो नक्षत्राणि छन्दः समा छन्दः कृषिश् छन्दो वाक् छन्दो मनश् छन्दो गौश् छन्दो ऽश्वश् छन्दो ऽजा छन्दो हिरण्यं छन्दो ऽग्निर् देवता वातो देवता सूर्यो देवता चन्द्रमा देवता वसवो देवता रुद्रा देवतादित्या देवता मरुतो देवतेन्द्रो देवता वरुणो देवता बृहस्पतिर् देवता विश्वे देवा देवता मूर्धासि राड् ध्रुवासि धरुणा धर्त्र्य् असि धरण्य् आयुषे त्वा वर्चसे त्वा कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा यन्त्री राड् यन्त्र्य् असि यमनी धर्त्र्य् असि धरित्रीषे त्वोर्जे त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा
indrāgnī avyathamānām iṣṭakāṃ dṛṃhataṃ yuvam / pṛṣṭhena dyāvāpṛthivī āpṛṇāntarikṣaṃ ca vibādhasva // rājñy asi prācī dig virāḍ asi dakṣiṇā dik samrāḍ asi pratīcī dik svarāḍ asy udīcī dig adhipatny asy ūrdhvā dig āyur me pāhi prāṇaṃ me pāhy apānaṃ me pāhi vyānaṃ me pāhi cakṣur me pāhi śrotraṃ me pāhi mano me pinva vācaṃ me jinvātmānaṃ me pāhi jyotir me yacha mā chandaḥ pramā chandaḥ pratimā chando 'srīvīś chandaḥ paṅktiś chanda uṣṇihā chando gāyatrī chandas triṣṭup chando jagatī chando 'nuṣṭup chando virāṭ chando bṛhatī chandaḥ pṛthivī chando 'ntarikṣaṃ chando dyauś chando nakṣatrāṇi chandaḥ samā chandaḥ kṛṣiś chando vāk chando manaś chando gauś chando 'śvaś chando 'jā chando hiraṇyaṃ chando 'gnir devatā vāto devatā sūryo devatā candramā devatā vasavo devatā rudrā devatādityā devatā maruto devatendro devatā varuṇo devatā bṛhaspatir devatā viśve devā devatā mūrdhāsi rāḍ dhruvāsi dharuṇā dhartry asi dharaṇy āyuṣe tvā varcase tvā kṛṣyai tvā kṣemāya tvā yantrī rāḍ yantry asi yamanī dhartry asi dharitrīṣe tvorje tvā rayyai tvā poṣāya tvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रो : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: इन्दो ध्रुवासि : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: ध्रवासि। आशुस् त्रिवृद् भान्तः पञ्चदशो व्योमा सप्तदशः प्रतूर्तिर् अष्टादशस् तपो नवदशो ऽभीवर्तः सविंशो धरुण एकविंशो वर्चो द्वाविंशः संभरणस् त्रयोविंशो योनिश् चतुर्विंशो गर्भाः पञ्चविंश ओजस् त्रिणवो विराट् त्रिंशः क्रतुर् एकत्रिंशो विधृतिर् द्वात्रिंशः प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिंशो ब्रध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिंशो नाकः षट्त्रिंशो वीवर्तो ऽष्टाचत्वारिंशो धर्त्रं चतुष्टोमः
indro : FN emended. Ed.: indo dhruvāsi : FN emended. Ed.: dhravāsi. āśus trivṛd bhāntaḥ pañcadaśo vyomā saptadaśaḥ pratūrtir aṣṭādaśas tapo navadaśo 'bhīvartaḥ saviṃśo dharuṇa ekaviṃśo varco dvāviṃśaḥ saṃbharaṇas trayoviṃśo yoniś caturviṃśo garbhāḥ pañcaviṃśa ojas triṇavo virāṭ triṃśaḥ kratur ekatriṃśo vidhṛtir dvātriṃśaḥ pratiṣṭhā trayastriṃśo bradhnasya viṣṭapaṃ catustriṃśo nākaḥ ṣaṭtriṃśo vīvarto 'ṣṭācatvāriṃśo dhartraṃ catuṣṭomaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेर् भागो ऽसि दीक्षाया आधिपत्यं ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत् स्तोम इन्द्रस्य भागो ऽसि विष्णोर् आधिपत्यं क्षत्रं स्पृतं पञ्चदशः स्तोमो नृचक्षसां भागो ऽसि धातुर् आधिपत्यं जनित्रं स्पृतं सप्तदशः स्तोमो मित्रस्य भागो ऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर् वातः स्पृत एकविंशः स्तोमो ऽदित्या भागो ऽसि पूष्ण आधिपत्यम् ओजः स्पृतं त्रिणवः स्तोमो वसूनां भागो ऽसि रुद्राणाम् आधिपत्यं चतुष्पात् स्पृतं चतुर्विंशः स्तोम आदित्यानां भागो ऽसि मरुताम् आधिपत्यं गर्भाः स्पृताः पञ्चविंशः स्तोमः सवितुर् भागो सि बृहस्पतेर् आधिपत्यं समीचीर् दिशः स्पृताश् चतुष्टोमः स्तोमो यवानां भागो ऽस्य् अयवानाम् आधिपत्यं प्रजाः स्पृताश् चतुश्चत्वारिंशः स्तोम ऋभूणां भागो ऽसि विश्वेषां देवानाम् आधिपत्यं भूतं निशान्तं स्पृतं त्रयस्त्रिंशः स्तोमः
agner bhāgo 'si dīkṣāyā ādhipatyaṃ brahma spṛtaṃ trivṛt stoma indrasya bhāgo 'si viṣṇor ādhipatyaṃ kṣatraṃ spṛtaṃ pañcadaśaḥ stomo nṛcakṣasāṃ bhāgo 'si dhātur ādhipatyaṃ janitraṃ spṛtaṃ saptadaśaḥ stomo mitrasya bhāgo 'si varuṇasyādhipatyaṃ divo vṛṣṭir vātaḥ spṛta ekaviṃśaḥ stomo 'dityā bhāgo 'si pūṣṇa ādhipatyam ojaḥ spṛtaṃ triṇavaḥ stomo vasūnāṃ bhāgo 'si rudrāṇām ādhipatyaṃ catuṣpāt spṛtaṃ caturviṃśaḥ stoma ādityānāṃ bhāgo 'si marutām ādhipatyaṃ garbhāḥ spṛtāḥ pañcaviṃśaḥ stomaḥ savitur bhāgo si bṛhaspater ādhipatyaṃ samīcīr diśaḥ spṛtāś catuṣṭomaḥ stomo yavānāṃ bhāgo 'sy ayavānām ādhipatyaṃ prajāḥ spṛtāś catuścatvāriṃśaḥ stoma ṛbhūṇāṃ bhāgo 'si viśveṣāṃ devānām ādhipatyaṃ bhūtaṃ niśāntaṃ spṛtaṃ trayastriṃśaḥ stomaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकयास्तुवत प्रजा अधीयन्त प्रजानां पतिर् अधिपतिर् आसीत् तिसृभिर् अस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् पञ्चभिर् अस्तुवत भूतान्य् असृज्यन्त भूतानां पतिर् अधिपतिर् आसीत् सप्तभिर् अस्तुवत सप्तऋषयो ऽसृज्यन्त धाताधिपतिर् आसीन् नवभिर् अस्तुवत पितरो ऽसृज्यन्तादितिर् अधिपतिर् आसीद् एकादशभिर् अस्तुवतार्तवा असृज्यन्त ऋतवो ऽधिपतय आसंस् त्रयोदशभिर् अस्तुवत मासा असृज्यन्त संवत्सरो ऽधिपतिर् आसीत् पञदशभिर् अस्तुवत क्षत्रम् असृज्यतेन्द्रो ऽधिपतिर् आसीत् सप्तदशभिर् अस्तुवत ग्राम्याः पशवो ऽसृज्यन्त बृहस्पतिर् अधिपतिर् आसीन् नवदशभिर् अस्तुवत शूद्रार्या असृज्येताम् अहोरात्रे अधिपत्नी आस्ताम् एकविंशत्यास्तुवतैकशफम् असृज्यत वरुणो ऽधिपतिर् आसीत् त्रयोविंशत्यास्तुवत क्षुद्राः पशवो ऽसृज्यन्त पूषाधिपतिर् आसीत् पञ्चविंशत्यास्तुवतारण्याः पशवो ऽसृज्यन्त वायुर् अधिपतिर् आसीत् सप्तविंशत्यास्तुवत वनस्पतयो ऽसृज्यन्त सोमो ऽधिपतिर् आसीन् नवविंशत्यास्तुवत द्यावापृथिवी व्यैतां वसवो रुद्रा अनुव्यायंस् त उ एवाधिपतय आसन्न् एकत्रिंशतास्तुवत प्रजा असृज्यन्त यवाश् चायवाश् चाधिपतय आसंस् त्रयस्त्रिंशतास्तुवत भूतान्य् अशाम्यन् प्रजापतिः परमेष्ठ्य् अधिपतिर् आसीत्
ekayāstuvata prajā adhīyanta prajānāṃ patir adhipatir āsīt tisṛbhir astuvata brahmāsṛjyata brahmaṇaspatir adhipatir āsīt pañcabhir astuvata bhūtāny asṛjyanta bhūtānāṃ patir adhipatir āsīt saptabhir astuvata saptaṛṣayo 'sṛjyanta dhātādhipatir āsīn navabhir astuvata pitaro 'sṛjyantāditir adhipatir āsīd ekādaśabhir astuvatārtavā asṛjyanta ṛtavo 'dhipataya āsaṃs trayodaśabhir astuvata māsā asṛjyanta saṃvatsaro 'dhipatir āsīt pañadaśabhir astuvata kṣatram asṛjyatendro 'dhipatir āsīt saptadaśabhir astuvata grāmyāḥ paśavo 'sṛjyanta bṛhaspatir adhipatir āsīn navadaśabhir astuvata śūdrāryā asṛjyetām ahorātre adhipatnī āstām ekaviṃśatyāstuvataikaśapham asṛjyata varuṇo 'dhipatir āsīt trayoviṃśatyāstuvata kṣudrāḥ paśavo 'sṛjyanta pūṣādhipatir āsīt pañcaviṃśatyāstuvatāraṇyāḥ paśavo 'sṛjyanta vāyur adhipatir āsīt saptaviṃśatyāstuvata vanaspatayo 'sṛjyanta somo 'dhipatir āsīn navaviṃśatyāstuvata dyāvāpṛthivī vyaitāṃ vasavo rudrā anuvyāyaṃs ta u evādhipataya āsann ekatriṃśatāstuvata prajā asṛjyanta yavāś cāyavāś cādhipataya āsaṃs trayastriṃśatāstuvata bhūtāny aśāmyan prajāpatiḥ parameṣṭhy adhipatir āsīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने जातान् प्रणुदा नः सपत्नान् प्रत्य् अजातान् जातवेदो नुदस्व । अधि नो ब्रूहि सुमना अहेडञ् शर्मंस् ते स्याम त्रिवरूथा उद्भौ ॥ सहसा जातान् प्रणुदा नः सपत्नान् प्रत्य् अजातान् जातवेदो नुदस्व । अधि नो ब्रूहि सुमनस्यमानो वयं स्याम प्रणुदा नः सपत्नान् ॥ चतुश्चत्वारिंशी स्तोमो वर्चो द्रविणं षोडशी स्तोम ओजो द्रविणम् ॥ अग्नेः पुरीषम् अस्य् अप्सो नाम तां त्वा विश्वे अभिगृणन्तु देवाः । स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणायजस्व ॥ तया देवतयाङ्गिरस्वद् द्रुवा सीदैवश् छन्दो वरिवश् छन्द आछच् छन्दो मनश् छन्दः शंभूश् छन्दः परिभूश् छन्दः सिन्धुश् छन्दो व्यचश् छन्दः समुद्रं छन्दः सलिलं छन्दः ककुप् छन्दस् त्रिककुप् छन्दः काव्यं छन्दो ऽङ्कुपं छन्दो ऽक्षरपङ्क्तिश् छन्दः पदपङ्क्तिश् छन्दो विष्टारपङ्क्तिश् छन्दः क्षुरो भृजश् छन्दः पक्षश् छन्दः प्रछच् छन्दः संयच् छन्दो वियच् छन्दो बृहच् छन्दो रथन्तरं छन्दो निकायं छन्दो वीवधं छन्दो गिरश् छन्दो भृजश् छन्दः संस्तुप् छन्दो ऽनुष्टुप् छन्द एवश् छन्दो वरिवश् छन्दो वयश् छन्दो वयस्कृच् छन्दो विशालं छन्दो विष्पर्धाश् छन्दश् छदिश् छन्दो दूरोहणं छन्दस् तन्द्रं छन्दो ऽङ्कावङ्कं छन्दः
agne jātān praṇudā naḥ sapatnān praty ajātān jātavedo nudasva / adhi no brūhi sumanā aheḍañ śarmaṃs te syāma trivarūthā udbhau // sahasā jātān praṇudā naḥ sapatnān praty ajātān jātavedo nudasva / adhi no brūhi sumanasyamāno vayaṃ syāma praṇudā naḥ sapatnān // catuścatvāriṃśī stomo varco draviṇaṃ ṣoḍaśī stoma ojo draviṇam // agneḥ purīṣam asy apso nāma tāṃ tvā viśve abhigṛṇantu devāḥ / stomapṛṣṭhā ghṛtavatīha sīda prajāvad asme draviṇāyajasva // tayā devatayāṅgirasvad druvā sīdaivaś chando varivaś chanda āchac chando manaś chandaḥ śaṃbhūś chandaḥ paribhūś chandaḥ sindhuś chando vyacaś chandaḥ samudraṃ chandaḥ salilaṃ chandaḥ kakup chandas trikakup chandaḥ kāvyaṃ chando 'ṅkupaṃ chando 'kṣarapaṅktiś chandaḥ padapaṅktiś chando viṣṭārapaṅktiś chandaḥ kṣuro bhṛjaś chandaḥ pakṣaś chandaḥ prachac chandaḥ saṃyac chando viyac chando bṛhac chando rathantaraṃ chando nikāyaṃ chando vīvadhaṃ chando giraś chando bhṛjaś chandaḥ saṃstup chando 'nuṣṭup chanda evaś chando varivaś chando vayaś chando vayaskṛc chando viśālaṃ chando viṣpardhāś chandaś chadiś chando dūrohaṇaṃ chandas tandraṃ chando 'ṅkāvaṅkaṃ chandaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रश्मिना क्षयाय क्षयं जिन्व प्रेत्या धर्मणे धर्म जिन्वान्वित्या दिवे दिवं जिन्व संधिनान्तरिक्षायान्तरिक्षं जिन्व प्रतिधिना पृथियै पृथिवीं जिन्व विष्टम्भेन वृष्ट्यै वृष्टिं जिन्व प्रवायाह्ने ऽहर् जिन्वानुवाय रात्र्यै रात्रीं जिन्वोशिजा वसुभ्यो वसून् जिन्व प्रकेतेन रुद्रेभ्यो रुद्रान् जिन्व सुदितिनादित्येभ्य आदित्यान् जिन्व तन्तुना प्रजाभ्यः प्रजा जिन्वौजसा पितृभ्यः पितॄन् जिन्व पृतनाषाहा पशुभ्यः पशून् जिन्व रेवतौषधीभ्या ओषधीर् जिन्वाभिजिता युक्तग्राव्णेन्द्रायेन्द्रं जिन्वाधिपतिना प्राणाय प्राणं जिन्व धरुणेनापानायापानं जिन्व संसर्पेण चक्षुषे चक्षुर् जिन्व वयोधसाधीतायाधीतं जिन्व त्रिवृता त्रिवृते त्रिवृज् जिन्व प्रवृता प्रवृते प्रवृज् जिन्व सवृता सवृते सवृज् जिन्वानूवृतानुवृते ऽनूवृज् जिन्व विरोहेण विरोहाय विरोहं जिन्व प्ररोहेण प्ररोहाय प्ररोहं जिन्व संरोहेण संरोहाय संरोहं जिन्वानूरोहेणानूरोहायानूरोहं जिन्व वसुकेन वसुकाय वसुकं जिन्व वेषश्रिया वेषश्रियै वेषश्रीं जिन्व वस्यष्ट्या वस्यष्ट्यै वस्यष्टिं जिन्वाक्रान्त्याक्रान्त्या उत्क्रान्तिं जिन्वोक्त्रान्त्योत्क्रान्त्या आक्रान्तिं जिन्व
raśminā kṣayāya kṣayaṃ jinva pretyā dharmaṇe dharma jinvānvityā dive divaṃ jinva saṃdhināntarikṣāyāntarikṣaṃ jinva pratidhinā pṛthiyai pṛthivīṃ jinva viṣṭambhena vṛṣṭyai vṛṣṭiṃ jinva pravāyāhne 'har jinvānuvāya rātryai rātrīṃ jinvośijā vasubhyo vasūn jinva praketena rudrebhyo rudrān jinva suditinādityebhya ādityān jinva tantunā prajābhyaḥ prajā jinvaujasā pitṛbhyaḥ pitṝn jinva pṛtanāṣāhā paśubhyaḥ paśūn jinva revatauṣadhībhyā oṣadhīr jinvābhijitā yuktagrāvṇendrāyendraṃ jinvādhipatinā prāṇāya prāṇaṃ jinva dharuṇenāpānāyāpānaṃ jinva saṃsarpeṇa cakṣuṣe cakṣur jinva vayodhasādhītāyādhītaṃ jinva trivṛtā trivṛte trivṛj jinva pravṛtā pravṛte pravṛj jinva savṛtā savṛte savṛj jinvānūvṛtānuvṛte 'nūvṛj jinva viroheṇa virohāya virohaṃ jinva praroheṇa prarohāya prarohaṃ jinva saṃroheṇa saṃrohāya saṃrohaṃ jinvānūroheṇānūrohāyānūrohaṃ jinva vasukena vasukāya vasukaṃ jinva veṣaśriyā veṣaśriyai veṣaśrīṃ jinva vasyaṣṭyā vasyaṣṭyai vasyaṣṭiṃ jinvākrāntyākrāntyā utkrāntiṃ jinvoktrāntyotkrāntyā ākrāntiṃ jinva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञ्य् असि प्राची दिग् वसवस् ते देवा अधिपतयो ऽग्निर् हेतीनां प्रतिधर्ता त्रिवृत् त्वा स्तोमः पृथिव्यां श्रयत्व् आज्यम् उक्थम् अव्यथायै स्तभ्नोतु रथन्तरं साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्ष ऋषयस् त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिणा प्रथन्तु विधर्ता चायम् अधिपतिश् च ते त्वा सर्वे संविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानं चा सादयन्तु विराड् असि दक्षिणा दिग् रुद्रास् ते देवा अधिपतय इन्द्रो हेतीनां प्रतिधर्ता पञ्चदशस् त्वा स्तोमः पृथिव्यां श्रयतु प्रौगम् उक्थम् अव्यथायै स्तभ्नोतु बृहत् साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्ष ऋषयस् त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिणा प्रथन्तु विधर्ता चायम् अधिपतिश् च ते त्वा सर्वे संविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानं च सादयन्तु सम्राड् असि प्रतीची दिग् आदित्यास् ते देवा अधिपतयः सोमो हेतीनां प्रतिधर्ता सप्तदशस् त्वा स्तोमः पृथिव्यां श्रयतु मरुत्वतीयम् उक्थम् अव्यथायै स्तभ्नोतु वैरूपं साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्ष ऋषयस् त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिणा प्रथन्तु विधर्ता चायम् अधिपतिश् च ते त्वा सर्वे संविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानं च सादयन्तु स्वराड् अस्य् उदीची दिङ् मरुतस् ते देवा अधिपतयो वरुणो हेतीनां प्रतिधर्तैकविंशस् त्वा स्तोमः पृथिव्यां श्रयतु निष्केवल्यम् उक्थम् अव्यथायै स्तभ्नोतु वैराजं साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्ष ऋषयस् त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिणा प्रथन्तु विधर्ता चायम् अधिपतिश् च ते त्वा सर्वे संविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानं च सादयन्त्व् अधिपत्न्य् अस्य् ऊर्ध्वा दिग् विश्वे ते देवा अधिपतयो बृहस्पतिर् हेतीनां प्रतिधर्ता त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ त्वा स्तोमौ पृथिव्यां श्रयतां वैश्वदेवाग्निमारुते उक्थे अव्यथायै स्तभ्नुतां शाक्वररैवते सामनी प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्ष ऋषयस् त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिणा प्रथन्तु विधर्ता चायम् अधिपतिश् च ते त्वा सर्वे संविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानं च सादयन्तु
rājñy asi prācī dig vasavas te devā adhipatayo 'gnir hetīnāṃ pratidhartā trivṛt tvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatv ājyam uktham avyathāyai stabhnotu rathantaraṃ sāma pratiṣṭhityā antarikṣa ṛṣayas tvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyam adhipatiś ca te tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ cā sādayantu virāḍ asi dakṣiṇā dig rudrās te devā adhipataya indro hetīnāṃ pratidhartā pañcadaśas tvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatu praugam uktham avyathāyai stabhnotu bṛhat sāma pratiṣṭhityā antarikṣa ṛṣayas tvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyam adhipatiś ca te tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantu samrāḍ asi pratīcī dig ādityās te devā adhipatayaḥ somo hetīnāṃ pratidhartā saptadaśas tvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatu marutvatīyam uktham avyathāyai stabhnotu vairūpaṃ sāma pratiṣṭhityā antarikṣa ṛṣayas tvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyam adhipatiś ca te tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantu svarāḍ asy udīcī diṅ marutas te devā adhipatayo varuṇo hetīnāṃ pratidhartaikaviṃśas tvā stomaḥ pṛthivyāṃ śrayatu niṣkevalyam uktham avyathāyai stabhnotu vairājaṃ sāma pratiṣṭhityā antarikṣa ṛṣayas tvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyam adhipatiś ca te tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantv adhipatny asy ūrdhvā dig viśve te devā adhipatayo bṛhaspatir hetīnāṃ pratidhartā triṇavatrayastriṃśau tvā stomau pṛthivyāṃ śrayatāṃ vaiśvadevāgnimārute ukthe avyathāyai stabhnutāṃ śākvararaivate sāmanī pratiṣṭhityā antarikṣa ṛṣayas tvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyam adhipatiś ca te tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिङ् : फ़्न् ⟨ दिश् अयं पुरो हरिकेशः सूर्यरश्मिस् तस्य रथकृत्स्नश् च रथौजाश्च सेनानीग्रामण्यौ पुञ्जिकस्थला च कृतस्थला चाप्सरसौ यातुधाना हेती रक्षांसि प्रहेतिस् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मो ऽयं दक्षिणा विश्वकर्मा तस्य रथस्वनश् च रथेचित्रश् च सेनानीग्रामण्यौ मेनका च सहजन्या चाप्सरसौ दङ्क्ष्णवः पशवो हेतिः पौरुषेयो वधः प्रहेतिस् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मो ऽयं पश्चा विदद्वसुस् तस्य रथप्रोतश् चासमरथश् च सेनानीग्रामण्यव् आम्लोचन्ती च प्रम्लोचन्ती चाप्सरसौ व्याघ्रा हेतिः सर्पाः प्रहेतिस् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मो ऽयम् उत्तरात् संयद्वसुस् तस्य सेनजिच् च सुषेणश् च सेनानीग्रामण्यौ विश्वाची च घृताची चाप्सरसव् आपो हेतिर् वातः प्रहेतिस् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मो ऽयम् उपर्य् अर्वाग्वसुस् तस्य तार्क्ष्यश् चारिष्टनेमिश् च सेनानीग्रामण्यऊर्वशी च पूर्वचित्तिश् चाप्सरसव् अवस्फूर्जद् धेतिर् विद्युत् प्रहेतिस् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मः
diṅ : FN ⟨ diś ayaṃ puro harikeśaḥ sūryaraśmis tasya rathakṛtsnaś ca rathaujāśca senānīgrāmaṇyau puñjikasthalā ca kṛtasthalā cāpsarasau yātudhānā hetī rakṣāṃsi prahetis tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmo 'yaṃ dakṣiṇā viśvakarmā tasya rathasvanaś ca rathecitraś ca senānīgrāmaṇyau menakā ca sahajanyā cāpsarasau daṅkṣṇavaḥ paśavo hetiḥ pauruṣeyo vadhaḥ prahetis tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmo 'yaṃ paścā vidadvasus tasya rathaprotaś cāsamarathaś ca senānīgrāmaṇyav āmlocantī ca pramlocantī cāpsarasau vyāghrā hetiḥ sarpāḥ prahetis tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmo 'yam uttarāt saṃyadvasus tasya senajic ca suṣeṇaś ca senānīgrāmaṇyau viśvācī ca ghṛtācī cāpsarasav āpo hetir vātaḥ prahetis tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmo 'yam upary arvāgvasus tasya tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca senānīgrāmaṇyaūrvaśī ca pūrvacittiś cāpsarasav avasphūrjad dhetir vidyut prahetis tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राच्या त्वा दिशा सादयाम्य् अग्निना देवेन देवतया गायत्रेण छन्दसाग्नेः शिरा उपदधामि गायत्रस्य छन्दसो ऽग्नेः शीर्ष्णाग्नेः शिरा उपदधामि दक्षिणया त्वा दिशा सादयामीन्द्रेण देवेन देवतया त्रैष्टुभेन छन्दसाग्नेः पक्षम् उपदधामि त्रैष्टुभस्य छन्दसो ऽग्नेः पक्षेणाग्नेः पक्षम् उपदधामि प्रतीच्या त्वा दिशा सादयामि विश्वेभिर् देवेभिर् देवतया जागतेन छन्दसाग्नेः पुछम् उपदधामि जागतस्य छन्दसो ऽग्नेः पुछेनाग्नेः पुछम् उपदधाम्य् उदीच्या त्वा दिशा सादयामि मित्रावरुणाभ्यां देवाभ्यां देवतयानुष्टुभेन छन्दसाग्नेः पक्षम् उपदधाम्य् आनुष्टुभस्य छन्दसो ऽग्नेः पक्षेणागेः पक्षम् उपदधाम्य् ऊर्ध्वया त्वा दिशा सादयामि बृहस्पतिना देवेन देवतया पाङ्क्तेन छन्दसाग्नेः पृष्ठम् उपदधामि पाङ्क्तस्य छन्दसो ऽग्नेः पृष्ठेनाग्नेः पृष्ठम् उपदधामि
prācyā tvā diśā sādayāmy agninā devena devatayā gāyatreṇa chandasāgneḥ śirā upadadhāmi gāyatrasya chandaso 'gneḥ śīrṣṇāgneḥ śirā upadadhāmi dakṣiṇayā tvā diśā sādayāmīndreṇa devena devatayā traiṣṭubhena chandasāgneḥ pakṣam upadadhāmi traiṣṭubhasya chandaso 'gneḥ pakṣeṇāgneḥ pakṣam upadadhāmi pratīcyā tvā diśā sādayāmi viśvebhir devebhir devatayā jāgatena chandasāgneḥ pucham upadadhāmi jāgatasya chandaso 'gneḥ puchenāgneḥ pucham upadadhāmy udīcyā tvā diśā sādayāmi mitrāvaruṇābhyāṃ devābhyāṃ devatayānuṣṭubhena chandasāgneḥ pakṣam upadadhāmy ānuṣṭubhasya chandaso 'gneḥ pakṣeṇāgeḥ pakṣam upadadhāmy ūrdhvayā tvā diśā sādayāmi bṛhaspatinā devena devatayā pāṅktena chandasāgneḥ pṛṣṭham upadadhāmi pāṅktasya chandaso 'gneḥ pṛṣṭhenāgneḥ pṛṣṭham upadadhāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुश् च माधवश् च वासन्तिका ऋतू अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि ॥ कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आपा ओषधयः । कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् मम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ॥ ये अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी । वासन्तिका ऋतू अभिकल्पमाना इन्द्रम् इव देवा अभिसंविशन्तु ॥ शुक्रश् च शुचिश् च ग्रैष्मा ऋतू नभश् च नभस्यश् च वार्षिका ऋतू इषश् चोर्जश् च शारदा ऋतू सहश् च सहस्यश् च हैमन्तिका ऋतू तपश् च तपस्यश् च शैशिरा ऋतू अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि ॥ कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आपा ओषधयः । कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् मम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ॥ ये अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी । शैशिरा ऋतू अभिकलमाना इन्द्रम् इव देवा अभिसंविशन्तु
madhuś ca mādhavaś ca vāsantikā ṛtū agner antaḥśleṣo 'si // kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpā oṣadhayaḥ / kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ mama jyaiṣṭhyāya savratāḥ // ye agnayaḥ samanaso 'ntarā dyāvāpṛthivī / vāsantikā ṛtū abhikalpamānā indram iva devā abhisaṃviśantu // śukraś ca śuciś ca graiṣmā ṛtū nabhaś ca nabhasyaś ca vārṣikā ṛtū iṣaś corjaś ca śāradā ṛtū sahaś ca sahasyaś ca haimantikā ṛtū tapaś ca tapasyaś ca śaiśirā ṛtū agner antaḥśleṣo 'si // kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpā oṣadhayaḥ / kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ mama jyaiṣṭhyāya savratāḥ // ye agnayaḥ samanaso 'ntarā dyāvāpṛthivī / śaiśirā ṛtū abhikalamānā indram iva devā abhisaṃviśantu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोवातसनिर् अस्य् अभ्रसनिर् असि विद्युत्सनिर् असि स्तनयित्नुसनिर् असि वृष्टिसनिर् अस्य् अग्नेर् यान्य् अस्य् अग्नेर् अग्नेयान्य् असि वायोर् यान्य् असि वायोर् वायोयान्य् असि देवानां यान्य् असि देवानां देवयान्य् असि विश्वेषां देवानां यान्य् असि विश्वेषां देवानां देवयान्य् असि संयान्य् अस्य् अन्तरिक्षसद् अस्य् अन्तरिक्षे सीदाम्बा च बुला च नितत्नी च स्तनयन्ती चाभ्रयन्ती च मेघयन्ती च चुपुणीका सलिलाय त्वा मृदीकाय त्वा सतीकाय त्वा केताय त्वा सुकेताय त्वा सकेताय त्वा विवस्वते त्वा दिवे त्वा ज्योतिष आदित्येभ्यस् त्वा
purovātasanir asy abhrasanir asi vidyutsanir asi stanayitnusanir asi vṛṣṭisanir asy agner yāny asy agner agneyāny asi vāyor yāny asi vāyor vāyoyāny asi devānāṃ yāny asi devānāṃ devayāny asi viśveṣāṃ devānāṃ yāny asi viśveṣāṃ devānāṃ devayāny asi saṃyāny asy antarikṣasad asy antarikṣe sīdāmbā ca bulā ca nitatnī ca stanayantī cābhrayantī ca meghayantī ca cupuṇīkā salilāya tvā mṛdīkāya tvā satīkāya tvā ketāya tvā suketāya tvā saketāya tvā vivasvate tvā dive tvā jyotiṣa ādityebhyas tvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपुरा नामास्य् अन्नेन विष्ठा तां त्वा प्रैम्य् आत्मना पुरुषैर् गोभिर् अश्वैर् आयुषा वर्चसा प्रजया धनेन सन्या मेधया रय्या पोषेण मनुष्यास् ते गोप्तारो ऽग्निर् अधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीदापराजिता नामासि ब्रह्मणा विष्टा तां त्वा प्रैम्य् आत्मना पुरुषैर् गोभिर् अश्वैर् आयुषा वर्चसा प्रजया धनेन सन्या मेधया रय्या पोषेण मरुतस् ते गोप्तारो वायुर् अधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीदाधिद्यौर् नामास्य् अमृतेन विष्टा तां त्वा प्रैम्य् आत्मना पुरुषैर् गोभिर् अश्वैर् आयुषा वर्चसा प्रजया धनेन सन्या मेधया रय्या पोषेण विश्वे ते देवा गोप्तारः सूर्यो ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद प्रजापतिष् ट्वा सादयतु पृथिव्याः पृष्ठे भूर् असि भूमिर् असि प्रथो ऽसि पृथिव्य् अस्य् अदितिर् असि विश्वधाया विश्वस्य भुवनस्य धर्त्री पृथिवीं यछ पृथिवीं दृंह पृथिवीं मा हिंसीः पृथिव्या मा पाहि विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्रायाग्निष् ट्वाभिपातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन विश्वकर्मा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे ऽन्तरिक्षं यछान्तरिक्षं दृंहान्तरिक्षं मा हिंसीर् अन्तरिक्षान् मा पाहि विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय वायुष् ट्वाभिपातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन परमेष्ठी त्वा सादयतु दिवः पृष्ठे व्यचस्वतीं प्रथस्वतीं भास्वतीं रश्मीवतीम् आ या दिवं भास्या पृथिवीम् ओर्व् अन्तरिक्सं दिवं यछ दिवं दृंह दिवं मा हिंसीर् दिवो मा पाहि विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय सूर्यस् त्वाभिपातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन ॥ प्रोथद् अश्वो न यवसे ऽविष्यन् यदा महः संवरणाद् व्यस्थात् । आद् अस्य वातो अनुवाति शोचिर् अध स्मा ते व्रजनं कृष्णम् अस्तु ॥ आयोष् ट्वा सदने सादयामि समुद्रस्योद्मन्न् अवतश् छायायां नमः समुद्राय नमः समुद्रस्य चक्षसे सहस्रस्य मासि सहस्रस्य प्रमासि सहस्रस्य प्रतिमासि सहस्रस्य संमासि सहस्रस्योन्मासि साहस्रो ऽसि सहस्राय त्वेमा मे अग्ना इष्टका धेनवः सन्त्व् एका च शतं च शतं च सहस्रं च सहस्रं चायुतं चायुतं च प्रयुतं च प्रयुतं चायुतं च ओ अर्बुदं च न्यर्बुदं च समुद्रश् च मध्यं चान्तश् च परार्धश् चेमा मे अग्ना इष्टका धेनवः सन्तु षष्टिः सहस्रम् अयुतम् अक्षीयमाणा ऋतुष्ठाः स्थ ऋतावृधो घृतश्चुतो मधुश्चुता ऊर्जस्वतीः पयस्वतीः स्वधायिनीः कुलायिनीस् ता मे अग्ना इष्टका धेनवः सन्तु विराजो नाम कामदुघा अमुत्रामुष्मिंल् लोके
udapurā nāmāsy annena viṣṭhā tāṃ tvā praimy ātmanā puruṣair gobhir aśvair āyuṣā varcasā prajayā dhanena sanyā medhayā rayyā poṣeṇa manuṣyās te goptāro 'gnir adhipatis tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīdāparājitā nāmāsi brahmaṇā viṣṭā tāṃ tvā praimy ātmanā puruṣair gobhir aśvair āyuṣā varcasā prajayā dhanena sanyā medhayā rayyā poṣeṇa marutas te goptāro vāyur adhipatis tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīdādhidyaur nāmāsy amṛtena viṣṭā tāṃ tvā praimy ātmanā puruṣair gobhir aśvair āyuṣā varcasā prajayā dhanena sanyā medhayā rayyā poṣeṇa viśve te devā goptāraḥ sūryo 'dhipatis tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda prajāpatiṣ ṭvā sādayatu pṛthivyāḥ pṛṣṭhe bhūr asi bhūmir asi pratho 'si pṛthivy asy aditir asi viśvadhāyā viśvasya bhuvanasya dhartrī pṛthivīṃ yacha pṛthivīṃ dṛṃha pṛthivīṃ mā hiṃsīḥ pṛthivyā mā pāhi viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāyāgniṣ ṭvābhipātu mahyā svastyā chardiṣā śaṃtamena viśvakarmā sādayatv antarikṣasya pṛṣṭhe 'ntarikṣaṃ yachāntarikṣaṃ dṛṃhāntarikṣaṃ mā hiṃsīr antarikṣān mā pāhi viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya vāyuṣ ṭvābhipātu mahyā svastyā chardiṣā śaṃtamena parameṣṭhī tvā sādayatu divaḥ pṛṣṭhe vyacasvatīṃ prathasvatīṃ bhāsvatīṃ raśmīvatīm ā yā divaṃ bhāsyā pṛthivīm orv antariksaṃ divaṃ yacha divaṃ dṛṃha divaṃ mā hiṃsīr divo mā pāhi viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya sūryas tvābhipātu mahyā svastyā chardiṣā śaṃtamena // prothad aśvo na yavase 'viṣyan yadā mahaḥ saṃvaraṇād vyasthāt / ād asya vāto anuvāti śocir adha smā te vrajanaṃ kṛṣṇam astu // āyoṣ ṭvā sadane sādayāmi samudrasyodmann avataś chāyāyāṃ namaḥ samudrāya namaḥ samudrasya cakṣase sahasrasya māsi sahasrasya pramāsi sahasrasya pratimāsi sahasrasya saṃmāsi sahasrasyonmāsi sāhasro 'si sahasrāya tvemā me agnā iṣṭakā dhenavaḥ santv ekā ca śataṃ ca śataṃ ca sahasraṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ cāyutaṃ ca prayutaṃ ca prayutaṃ cāyutaṃ ca o arbudaṃ ca nyarbudaṃ ca samudraś ca madhyaṃ cāntaś ca parārdhaś cemā me agnā iṣṭakā dhenavaḥ santu ṣaṣṭiḥ sahasram ayutam akṣīyamāṇā ṛtuṣṭhāḥ stha ṛtāvṛdho ghṛtaścuto madhuścutā ūrjasvatīḥ payasvatīḥ svadhāyinīḥ kulāyinīs tā me agnā iṣṭakā dhenavaḥ santu virājo nāma kāmadughā amutrāmuṣmiṃl loke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ त्वा वहन्तु हरयः सुचेतसः श्वेतैर् अश्वैर् इह केतुमद्भिः । वातजवैर् बलवद्भिर् मनोजवैर् अस्मिन् यज्ञे मम हव्याय शर्व ॥ देवानां च ऋषीणां चासुराणां च पूर्वजम् । महादेवं सहस्राक्षं शिवम् आवाहयाम्य् अहम् ॥ तत् पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि । तन् नो रुद्रः प्रचोदयात् ॥ तद् गाङ्गौच्याय विद्महे गिरिसुताय धीमहि । तन् नो गौरी प्रचोदयात् ॥ तत् कुमाराय विद्महे कार्त्तिकेयाय धीमहि । तन् नः स्कन्दः प्रचोदयात् ॥ तत् कराटाय विद्महे हस्तिमुखाय धीमहि । तन् नो दन्ती प्रचोदयात् ॥ तच् चतुर्मुखाय विद्महे पद्मासनाय धीमहि । तन् नो ब्रह्मा प्रचोदयात् ॥ तत् केशवाय विद्महे नारायणाय धीमहि । तन् नो विष्णुः प्रचोदयत् ॥ तद् भास्कराय विद्महे प्रभाकराय धीमहि । तन् नो भानुः प्रचोदयात् ॥ तत् सोमराजाय विद्महे महाराजाय धीमहि । तन् नश् चन्द्रः प्रचोदयात् ॥ तज् ज्वलनाय विद्महे वैश्वानराय धीमहि । तन् नो वह्निः प्रचोदयात् ॥ तत् त्यजपाय विद्महे महाजपाय धीमहि । तन् नो ध्यानः प्रचोदयात् ॥ तत् परमात्माय विद्महे वैनतेयाय धीमहि । तन् नः सृष्टिः प्रचोदयात्
ā tvā vahantu harayaḥ sucetasaḥ śvetair aśvair iha ketumadbhiḥ / vātajavair balavadbhir manojavair asmin yajñe mama havyāya śarva // devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ cāsurāṇāṃ ca pūrvajam / mahādevaṃ sahasrākṣaṃ śivam āvāhayāmy aham // tat puruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi / tan no rudraḥ pracodayāt // tad gāṅgaucyāya vidmahe girisutāya dhīmahi / tan no gaurī pracodayāt // tat kumārāya vidmahe kārttikeyāya dhīmahi / tan naḥ skandaḥ pracodayāt // tat karāṭāya vidmahe hastimukhāya dhīmahi / tan no dantī pracodayāt // tac caturmukhāya vidmahe padmāsanāya dhīmahi / tan no brahmā pracodayāt // tat keśavāya vidmahe nārāyaṇāya dhīmahi / tan no viṣṇuḥ pracodayat // tad bhāskarāya vidmahe prabhākarāya dhīmahi / tan no bhānuḥ pracodayāt // tat somarājāya vidmahe mahārājāya dhīmahi / tan naś candraḥ pracodayāt // taj jvalanāya vidmahe vaiśvānarāya dhīmahi / tan no vahniḥ pracodayāt // tat tyajapāya vidmahe mahājapāya dhīmahi / tan no dhyānaḥ pracodayāt // tat paramātmāya vidmahe vainateyāya dhīmahi / tan naḥ sṛṣṭiḥ pracodayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवतत्य धनुष् ट्वं सहस्राक्ष शतेषुधे । प्रशीर्य शल्यानां मुखं शिवो नः सुमना भव ॥ विज्यं धनुः कपर्दिनो विशल्यो बाणवं उत । अनेशन्न् अस्य या इषव आभूर् अस्य निषङ्गथिः ॥ परि ते धन्वनो हेतिर् अस्मान् वृणक्तु विश्वतः । अथो य इषुधिस् तवारे अस्मिन् निधेहि तम् ॥ या ते हेतिर् मीढुष्टम शिवं बभूव ते धनुः । तयास्मान् विश्वतस् त्वम् अयक्ष्मया परिभुज
avatatya dhanuṣ ṭvaṃ sahasrākṣa śateṣudhe / praśīrya śalyānāṃ mukhaṃ śivo naḥ sumanā bhava // vijyaṃ dhanuḥ kapardino viśalyo bāṇavaṃ uta / aneśann asya yā iṣava ābhūr asya niṣaṅgathiḥ // pari te dhanvano hetir asmān vṛṇaktu viśvataḥ / atho ya iṣudhis tavāre asmin nidhehi tam // yā te hetir mīḍhuṣṭama śivaṃ babhūva te dhanuḥ / tayāsmān viśvatas tvam ayakṣmayā paribhuja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो हिरण्यबाहवे सेनान्ये दिशां च पतये नमो नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः पशूनां पतये नमो नमो हरिकेशायोपवीतिने पुष्टानां पतये नमो नमः शष्पिञ्जराय त्विषीमते पथीनां पतये नमो नमो बभ्लुशाय व्याधिने ऽन्नस्य पतये नमो नमो रुद्रायाततायिने क्षेत्रस्य पतये नमो नमो भवस्य हेत्यै जगतस् पतये नमो नमः सूतायाहन्त्वाय वनानां पतये नमो नमो रोहिताय स्थपतये वृक्षाणां पतये नमो नमो मन्त्रिणे वाणिजाय कक्षाणां पतये नमो नमो भुवन्तये वारिवस्कृतायौषधीनां पतये नमो नमः सहमानाय निव्याधिन आव्याधिनीनां पतये नमो नम आक्रन्दयत उच्चैर्घोषाय सत्वानां पतये नमो नमः कृत्स्नवीताय धावते पत्तीनां पतये नमो नमो निषङ्गिणे ककुभाय स्तेनानां पतये नमो नमो वञ्चते परिवञ्चते स्तायूनां पतये नमो नमो निचेरवे परिचरायारण्यानां पतये नमो नमो निषङ्गिण इषुधिमते तस्कराणां पतये नमो नमः सृगायिभ्यो जिघांसद्भ्यो मुष्णतां पतये नमो नमो ऽसिमद्भ्यो नक्तं चरद्भ्यः प्रकृन्तानां पतये नमो नम उष्णीषिणे गिरिचराय कुलुञ्चानां पतये नमो नमः
namo hiraṇyabāhave senānye diśāṃ ca pataye namo namo vṛkṣebhyo harikeśebhyaḥ paśūnāṃ pataye namo namo harikeśāyopavītine puṣṭānāṃ pataye namo namaḥ śaṣpiñjarāya tviṣīmate pathīnāṃ pataye namo namo babhluśāya vyādhine 'nnasya pataye namo namo rudrāyātatāyine kṣetrasya pataye namo namo bhavasya hetyai jagatas pataye namo namaḥ sūtāyāhantvāya vanānāṃ pataye namo namo rohitāya sthapataye vṛkṣāṇāṃ pataye namo namo mantriṇe vāṇijāya kakṣāṇāṃ pataye namo namo bhuvantaye vārivaskṛtāyauṣadhīnāṃ pataye namo namaḥ sahamānāya nivyādhina āvyādhinīnāṃ pataye namo nama ākrandayata uccairghoṣāya satvānāṃ pataye namo namaḥ kṛtsnavītāya dhāvate pattīnāṃ pataye namo namo niṣaṅgiṇe kakubhāya stenānāṃ pataye namo namo vañcate parivañcate stāyūnāṃ pataye namo namo nicerave paricarāyāraṇyānāṃ pataye namo namo niṣaṅgiṇa iṣudhimate taskarāṇāṃ pataye namo namaḥ sṛgāyibhyo jighāṃsadbhyo muṣṇatāṃ pataye namo namo 'simadbhyo naktaṃ caradbhyaḥ prakṛntānāṃ pataye namo nama uṣṇīṣiṇe giricarāya kuluñcānāṃ pataye namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नम इषुकृद्भ्यो धनुष्कृद्भ्यश् च वो नमो नमा इषुमद्भ्यो धन्वायिभ्यश् च वो नमो नम आतन्वानेभ्यः प्रतिदधानेभ्यश् च वो नमो नम आयछद्भ्यो विसृजद्भ्यश् च वो नमो नमो ऽस्यद्भ्यो विध्यद्भ्यश् च वो नमो नमः स्वपद्भ्यो जाग्रद्भ्यश् च वो नमो नमः शयानेभ्या आसीनेभ्यश् च वो नमो नमस् तिष्ठद्भ्यो धावद्भ्यश् च वो नमो नमः सभाभ्यः सभापतिभ्यश् च वो नमो नमो ऽश्वेभ्यो ऽश्वपतिभ्यश् च वो नमो नम आव्याधिनीभ्यो विविध्यन्तीभ्यश् च वो नमो नमा उगणाभ्यस् तृंहतीभ्यश् च वो नमो नमो गणेभ्यो गणपतिभ्यश् च वो नमो नमो व्रातेभ्यो व्रातपतिभ्यश् च वो नमो नमः कृछ्रेभ्यः कृछ्रपतिभ्यश् च वो नमो नमो विरूपेभ्यो विश्वरूपेभ्यश् च वो नमो नमः सेनाभ्यः सेनानीभ्यश् च वो नमो नमो रथिभ्यो वरूथिभ्यश् च वो नमो नमः क्षत्तृभ्यः संग्रहीतृभ्यश् च वो नमो नमो बृहद्भ्यो ऽर्भकेभ्यश् च वो नमो नमो युवभ्य आशीनेभ्यश् च वो नमो नमः
nama iṣukṛdbhyo dhanuṣkṛdbhyaś ca vo namo namā iṣumadbhyo dhanvāyibhyaś ca vo namo nama ātanvānebhyaḥ pratidadhānebhyaś ca vo namo nama āyachadbhyo visṛjadbhyaś ca vo namo namo 'syadbhyo vidhyadbhyaś ca vo namo namaḥ svapadbhyo jāgradbhyaś ca vo namo namaḥ śayānebhyā āsīnebhyaś ca vo namo namas tiṣṭhadbhyo dhāvadbhyaś ca vo namo namaḥ sabhābhyaḥ sabhāpatibhyaś ca vo namo namo 'śvebhyo 'śvapatibhyaś ca vo namo nama āvyādhinībhyo vividhyantībhyaś ca vo namo namā ugaṇābhyas tṛṃhatībhyaś ca vo namo namo gaṇebhyo gaṇapatibhyaś ca vo namo namo vrātebhyo vrātapatibhyaś ca vo namo namaḥ kṛchrebhyaḥ kṛchrapatibhyaś ca vo namo namo virūpebhyo viśvarūpebhyaś ca vo namo namaḥ senābhyaḥ senānībhyaś ca vo namo namo rathibhyo varūthibhyaś ca vo namo namaḥ kṣattṛbhyaḥ saṃgrahītṛbhyaś ca vo namo namo bṛhadbhyo 'rbhakebhyaś ca vo namo namo yuvabhya āśīnebhyaś ca vo namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ब्राह्मणेभ्यो राजन्येभ्यश् च वो नमो नमः सूतेभ्यो विश्येभ्यश् च वो नमो नमस् तक्षभ्यो रथकारेभ्यश् च वो नमो नमः कुलालेभ्यः कर्मारेभ्यश् च वो नमो नमो निषादेभ्यः पुञ्जिष्टेभ्यश् च वो नमो नमः श्वनीभ्यो मृगयुभ्यश् च वो नमो नमः श्वभ्यः श्वपतिभ्यश् च वो नमो नमो भवाय च शर्वाय च नमो रुद्राय च पशुपतये च नमो व्युप्तकेशाय च कपर्दिने च नमो नीलग्रीवाय च शितिकण्ठाय च नमः सहस्राक्षाय च शतधन्वने च नमो गिरिशाय च शिपिविष्टाय च नमो मीढुष्टराय चेषुमते च नमो ह्रस्वाय च वामनाय च नमो बृहते च वर्षीयसे च नमो वृद्धाय च सुवृध्वने च नमो ऽग्रीयाय च प्रथमाय च नम आशवे चाजिराय च नमः शीभाय च शीघ्राय च नमा ऊर्म्याय चावस्वन्याय च नमो द्वीप्याय च स्रोत्रस्याय च
namo brāhmaṇebhyo rājanyebhyaś ca vo namo namaḥ sūtebhyo viśyebhyaś ca vo namo namas takṣabhyo rathakārebhyaś ca vo namo namaḥ kulālebhyaḥ karmārebhyaś ca vo namo namo niṣādebhyaḥ puñjiṣṭebhyaś ca vo namo namaḥ śvanībhyo mṛgayubhyaś ca vo namo namaḥ śvabhyaḥ śvapatibhyaś ca vo namo namo bhavāya ca śarvāya ca namo rudrāya ca paśupataye ca namo vyuptakeśāya ca kapardine ca namo nīlagrīvāya ca śitikaṇṭhāya ca namaḥ sahasrākṣāya ca śatadhanvane ca namo giriśāya ca śipiviṣṭāya ca namo mīḍhuṣṭarāya ceṣumate ca namo hrasvāya ca vāmanāya ca namo bṛhate ca varṣīyase ca namo vṛddhāya ca suvṛdhvane ca namo 'grīyāya ca prathamāya ca nama āśave cājirāya ca namaḥ śībhāya ca śīghrāya ca namā ūrmyāya cāvasvanyāya ca namo dvīpyāya ca srotrasyāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नम आशुषेणाय चाशुरथाय च नमो बिल्मिने च कवचिने च नमो वर्मिणे च वरूथिने च नमः शूराय चावभिन्दते च नमः श्रुताय च श्रुतसेनाय च नमो ज्यायसे च कनीयसे च नमः पूर्वजाय चापरजाय च नमो मध्यमाय चापगल्भाय च नमो जघन्याय च बुध्न्याय च नमः सोभ्याय च प्रतिसराय च नमो याम्याय च क्षेम्याय च नमो ऽवसान्याय च श्लोक्याय च नम उर्वर्याय च खल्याय च नमो वन्याय च कक्ष्याय च नमः श्रवाय च प्रतिश्रवाय च नमः पथ्याय च स्रुत्याय च नमो नाद्याय च वैशन्ताय च नमो नीप्याय च भिद्याय च नमो ऽवट्याय च कूप्याय च नमः सूद्याय च सरस्याय च
nama āśuṣeṇāya cāśurathāya ca namo bilmine ca kavacine ca namo varmiṇe ca varūthine ca namaḥ śūrāya cāvabhindate ca namaḥ śrutāya ca śrutasenāya ca namo jyāyase ca kanīyase ca namaḥ pūrvajāya cāparajāya ca namo madhyamāya cāpagalbhāya ca namo jaghanyāya ca budhnyāya ca namaḥ sobhyāya ca pratisarāya ca namo yāmyāya ca kṣemyāya ca namo 'vasānyāya ca ślokyāya ca nama urvaryāya ca khalyāya ca namo vanyāya ca kakṣyāya ca namaḥ śravāya ca pratiśravāya ca namaḥ pathyāya ca srutyāya ca namo nādyāya ca vaiśantāya ca namo nīpyāya ca bhidyāya ca namo 'vaṭyāya ca kūpyāya ca namaḥ sūdyāya ca sarasyāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो दुन्दुभये चाहननीयाय च नमो धृष्णवे च प्रमृशाय च नमो निषङ्गिणे चेषुधिमते च नमस् तिग्मेषवे चायुधिने च नमः स्वायुधाय च सुधन्वने च नमो मेघ्याय च विद्युत्याय च नमो वर्ष्याय चावर्ष्याय च नमो वीध्रियाय चातप्याय च नमो वात्याय च रेष्मण्याय च नमो वास्तव्याय च वास्तुपाय च नमः सोमाय च रुद्राय च नमस् ताम्राय चारुणाय च नमः शंगवे च पशुपतये च नम उग्राय च भीमाय च नमो ऽग्रेवधाय च दूरेवधाय च नमो हन्त्रे च हनीयसे च नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यो नमस् ताराय नमः शंभवे च मयोभवे च नमः शंकराय च मयस्कराय च नमः शिवाय च शिवतराय च
namo dundubhaye cāhananīyāya ca namo dhṛṣṇave ca pramṛśāya ca namo niṣaṅgiṇe ceṣudhimate ca namas tigmeṣave cāyudhine ca namaḥ svāyudhāya ca sudhanvane ca namo meghyāya ca vidyutyāya ca namo varṣyāya cāvarṣyāya ca namo vīdhriyāya cātapyāya ca namo vātyāya ca reṣmaṇyāya ca namo vāstavyāya ca vāstupāya ca namaḥ somāya ca rudrāya ca namas tāmrāya cāruṇāya ca namaḥ śaṃgave ca paśupataye ca nama ugrāya ca bhīmāya ca namo 'grevadhāya ca dūrevadhāya ca namo hantre ca hanīyase ca namo vṛkṣebhyo harikeśebhyo namas tārāya namaḥ śaṃbhave ca mayobhave ca namaḥ śaṃkarāya ca mayaskarāya ca namaḥ śivāya ca śivatarāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः शिखण्डिने च पुलस्तिने च नमः किंशिलाय च क्षेणाय च नम इरिण्याय च प्रपथ्याय च नमो गृह्याय च गोष्ठ्याय च नमो गेह्याय च तल्प्याय च नमः कूल्याय च तीर्थ्याय च नमः पार्याय चावार्याय च नमः प्रतरणाय चोत्तरणाय च नमः प्रवाह्याय च सिकत्याय च नमः फेन्याय च शष्प्याय च नमो नीवेष्याय च हृद्याय च नमः काट्याय च गह्वरेष्ठ्याय च नमः शुष्याय च हरित्याय च नमः पांसव्याय च रजस्याय च नमो लोप्याय चोलपाय च नमा ऊर्म्याय च सूर्म्याय च नमः पर्णाय च पर्णशादाय च नमो ऽपगुरसाणाय चाभिघ्नते च नम आखिदते च प्रखिदते च नम आखिदाय च प्रखिदाय च
namaḥ śikhaṇḍine ca pulastine ca namaḥ kiṃśilāya ca kṣeṇāya ca nama iriṇyāya ca prapathyāya ca namo gṛhyāya ca goṣṭhyāya ca namo gehyāya ca talpyāya ca namaḥ kūlyāya ca tīrthyāya ca namaḥ pāryāya cāvāryāya ca namaḥ prataraṇāya cottaraṇāya ca namaḥ pravāhyāya ca sikatyāya ca namaḥ phenyāya ca śaṣpyāya ca namo nīveṣyāya ca hṛdyāya ca namaḥ kāṭyāya ca gahvareṣṭhyāya ca namaḥ śuṣyāya ca harityāya ca namaḥ pāṃsavyāya ca rajasyāya ca namo lopyāya colapāya ca namā ūrmyāya ca sūrmyāya ca namaḥ parṇāya ca parṇaśādāya ca namo 'pagurasāṇāya cābhighnate ca nama ākhidate ca prakhidate ca nama ākhidāya ca prakhidāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये पथां पथिरक्षय ऐलमृडा वो युधः । तेषां सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ ये तीर्थानि प्रचरन्ति सृगवन्तो निषङ्गिणः ॥ तेषां सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ ये अन्नेषु विविध्यन्ति पात्रेषु पिबतो जनान् । तेषां सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ य एतावन्तो वा भूयांसो वा दिशो रुद्रा वितस्थिरे । तेषां सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ नमो अस्तु रुद्रेभ्यो ये दिवि येषां वर्षम् इषवस् तेभ्यो दश प्राचीर् दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वास् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मो नमो अस्तु रुद्रेभ्यो ये अन्तरिक्षे येषां वाता इषवस् तेभ्यो दश प्राचीर्दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वास् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मो नमो अस्तु रुद्रेभ्यो ये पृथिव्यां येषाम् अन्नम् इषवस् तेभ्यो दश प्राचीर् दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वास् तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मः
ye pathāṃ pathirakṣaya ailamṛḍā vo yudhaḥ / teṣāṃ sahasrayojane 'va dhanvāni tanmasi // ye tīrthāni pracaranti sṛgavanto niṣaṅgiṇaḥ // teṣāṃ sahasrayojane 'va dhanvāni tanmasi // ye anneṣu vividhyanti pātreṣu pibato janān / teṣāṃ sahasrayojane 'va dhanvāni tanmasi // ya etāvanto vā bhūyāṃso vā diśo rudrā vitasthire / teṣāṃ sahasrayojane 'va dhanvāni tanmasi // namo astu rudrebhyo ye divi yeṣāṃ varṣam iṣavas tebhyo daśa prācīr daśa dakṣiṇā daśa pratīcīr daśodīcīr daśordhvās tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmo namo astu rudrebhyo ye antarikṣe yeṣāṃ vātā iṣavas tebhyo daśa prācīrdaśa dakṣiṇā daśa pratīcīr daśodīcīr daśordhvās tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmo namo astu rudrebhyo ye pṛthivyāṃ yeṣām annam iṣavas tebhyo daśa prācīr daśa dakṣiṇā daśa pratīcīr daśodīcīr daśordhvās tebhyo namo astu te no mṛḍantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tam eṣāṃ jambhe dadhmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अघोरेभ्यो अथ घोरेभ्यो अघोरघोरतरेभ्यश् च । सर्वतः शर्वशर्वेभ्यो नमस् ते रुद्र रूपेभ्यो नमः ॥ यः पथः समनुयाति स्वर्गं लोकं गाम् इव सुप्रणीतौ । तेन त्वं भगवान् याहि पथा ॥ इमे हिरण्यवर्णाः स्वं योनिम् आविशन्तौ ॥ गछ त्वं भगवान् पुनरागमनाय पुनर्दर्शनाय सहदेव्याय सहवृषाय सहगणाय सहपार्षदाय यथाहुताय नमोनमाय नमःशिवाय नमस् ते अस्तु मा मा हिंसीः ॥ आवाहितम् आवाहित नमस्कृतं नमस्कृत विसर्जितं विसर्जित पथं गछ पथं गछ दिवं गछ दिवं गछ स्वर् गछ स्वर् गछ ज्योतिर् गछ ज्योतिर् गछ नमस् ते अस्तु मा मा हिंसीः
aghorebhyo atha ghorebhyo aghoraghoratarebhyaś ca / sarvataḥ śarvaśarvebhyo namas te rudra rūpebhyo namaḥ // yaḥ pathaḥ samanuyāti svargaṃ lokaṃ gām iva supraṇītau / tena tvaṃ bhagavān yāhi pathā // ime hiraṇyavarṇāḥ svaṃ yonim āviśantau // gacha tvaṃ bhagavān punarāgamanāya punardarśanāya sahadevyāya sahavṛṣāya sahagaṇāya sahapārṣadāya yathāhutāya namonamāya namaḥśivāya namas te astu mā mā hiṃsīḥ // āvāhitam āvāhita namaskṛtaṃ namaskṛta visarjitaṃ visarjita pathaṃ gacha pathaṃ gacha divaṃ gacha divaṃ gacha svar gacha svar gacha jyotir gacha jyotir gacha namas te astu mā mā hiṃsīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस् ते हरसे शोचिषे चाथो ते अर्चिषे नमः । अन्यांस् ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भव ॥ द्रुषदे वण् नृषदे वड् अप्सुषदे वड् बर्हिषदे वड् वनर्षदे वट् स्वर्विदे वट् ॥ अन्नपते अन्नस्य नो देह्य् अनमीवस्य शुष्मिणः । प्रप्र दातारं तारिषा ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ ये देवा देवानां यज्ञिया यज्ञियानां संवत्सरीयम् उप भागम् आसते । अहुतादो हविषो यज्ञे अस्मिन्त् स्वयं पिबन्तु मधुनो घृतस्य ॥ ये देवा देवेभ्यो अधि देवत्वम् आयन् ये ब्रह्मणः पुरएतारो अस्य । येभ्यो न ऋते पवते धाम किं चन न ते दिवो न पृथिव्या अधि स्नुषु ॥ प्राणदा अपानदा व्यानदा वर्चोधा वरिवोधाः । अन्यांस् ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भव
namas te harase śociṣe cātho te arciṣe namaḥ / anyāṃs te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyaṃ śivo bhava // druṣade vaṇ nṛṣade vaḍ apsuṣade vaḍ barhiṣade vaḍ vanarṣade vaṭ svarvide vaṭ // annapate annasya no dehy anamīvasya śuṣmiṇaḥ / prapra dātāraṃ tāriṣā ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpade // ye devā devānāṃ yajñiyā yajñiyānāṃ saṃvatsarīyam upa bhāgam āsate / ahutādo haviṣo yajñe asmint svayaṃ pibantu madhuno ghṛtasya // ye devā devebhyo adhi devatvam āyan ye brahmaṇaḥ puraetāro asya / yebhyo na ṛte pavate dhāma kiṃ cana na te divo na pṛthivyā adhi snuṣu // prāṇadā apānadā vyānadā varcodhā varivodhāḥ / anyāṃs te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyaṃ śivo bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद् ऋषिर् होता न्यसीदत् पिता नः । स आशिषा द्रविणम् इछमानः प्रथमछद् अवरं आविवेश ॥ किं स्विद् वनं क उ स वृक्ष आसीद् यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृछतेद् उ तद् यद् अध्यतिष्ठद् भुवनानि धारयन् ॥ किं स्विद् आसीद् अधिष्ठानम् आरम्भणं कतमत् स्वित् कथासीत् । यतो भूमिं जनयन् विश्वकर्मा वि द्याम् और्णोन् महिना विश्वचक्षाः । यो विश्वचक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोहस्त उत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्याम् अधमत् सं पतत्रैर् द्यावाभूमी जनयन् देव एकः ॥ या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्न् उतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषा स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं जुषाणः ॥ विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन त्रातारम् इन्द्रम् अकृणोर् अवध्यम् । तस्मै विशः समनमन्त दैवीर् अयम् उग्रो विहव्यो यथासत् ॥ विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व पृथिवीम् उत द्याम् । मुह्यन्त्व् अन्ये अभितो जनास इहास्माकं मघवा सूरिर् अस्तु ॥ वाचस्पतिं विश्वकर्माणम् ऊतये मनोयुजं वाजे अद्याहुवेम । स नो नेदिष्ठा हवना जुजोष विश्वशंभूर् अवसे साधुकर्मा
ya imā viśvā bhuvanāni juhvad ṛṣir hotā nyasīdat pitā naḥ / sa āśiṣā draviṇam ichamānaḥ prathamachad avaraṃ āviveśa // kiṃ svid vanaṃ ka u sa vṛkṣa āsīd yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ / manīṣiṇo manasā pṛchated u tad yad adhyatiṣṭhad bhuvanāni dhārayan // kiṃ svid āsīd adhiṣṭhānam ārambhaṇaṃ katamat svit kathāsīt / yato bhūmiṃ janayan viśvakarmā vi dyām aurṇon mahinā viśvacakṣāḥ / yo viśvacakṣur uta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt / saṃ bāhubhyām adhamat saṃ patatrair dyāvābhūmī janayan deva ekaḥ // yā te dhāmāni paramāṇi yāvamā yā madhyamā viśvakarmann utemā / śikṣā sakhibhyo haviṣā svadhāvaḥ svayaṃ yajasva tanvaṃ juṣāṇaḥ // viśvakarman haviṣā vardhanena trātāram indram akṛṇor avadhyam / tasmai viśaḥ samanamanta daivīr ayam ugro vihavyo yathāsat // viśvakarman haviṣā vāvṛdhānaḥ svayaṃ yajasva pṛthivīm uta dyām / muhyantv anye abhito janāsa ihāsmākaṃ maghavā sūrir astu // vācaspatiṃ viśvakarmāṇam ūtaye manoyujaṃ vāje adyāhuvema / sa no nediṣṭhā havanā jujoṣa viśvaśaṃbhūr avase sādhukarmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तं विदाथ य इमा जजानान्यद् युष्माकम् अन्तरं बभूव । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश् चरन्ति
na taṃ vidātha ya imā jajānānyad yuṣmākam antaraṃ babhūva / nīhāreṇa prāvṛtā jalpyā cāsutṛpa ukthaśāsaś caranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद् एनम् उत्तरं नयाग्ने घृतेनाहुत । सम् एनं वर्चसा सृज प्रजया च बहुं कृधि ॥ इन्द्रेमं प्रतरं नय सजातानाम् असद् वशी ॥ रायस्पोषेण संसृज देवेभ्यो भागदा असत् ॥ यस्य कुर्मो गृहे हविस् तम् अग्ने वर्धया त्वम् । तस्मै देवा अधिब्रुवन्न् अयं च ब्रह्मणस्पतिः ॥ आशुः शिशानो वृषभो न युध्मो घनाघनः क्षोभनश् चर्षणीनाम् । संक्रन्दनो ऽनिमिष एकवीरः शतं सेना अजयत् साकम् इन्द्रः ॥ संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना । तद् इन्द्रेण जयत तत् सहध्वं युधो नरा इषुहस्तेन वृष्णा ॥ स इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर् वशी संसृष्टासु युत्स्व् इन्द्रो गणेषु । संसृष्ठजित् सोमपा बाहुशर्ध्य् ·र्ध्वधन्वा प्रतिहिताभिर् अस्ता ॥ बृहस्पते परिदीया रथेन रक्षोहामित्रं अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त् सेनाः प्रमृणो युधा जयन्न् अस्माकम् एध्य् अविता रथानाम् ॥ अभि गोत्राणि सहसा गाहमान आदायो वीरः शतमन्युर् इन्द्रः । दुश्च्यवनः पृतनाषाड् अयोध्यो ऽस्माकं सेना अवतु प्र युत्सु ॥ बलविज्ञायः स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् वाजी सहमान उग्रः । अभिवीरो अभिसत्वा सहोजिज् जैत्रम् इन्द्र रथम् आतिष्ठ गोवित् ॥ गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तम् अज्म प्रमृणन्तम् ओजसा । इमं सजाता अनुवीरयध्वम् इन्द्रं सखायो अनु संरभध्वम् ॥ इन्द्र एषां नेता बृहस्पतिर् दक्षिणा यज्ञः पुर एतु सोमः । देवसेनानाम् अभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्तु मध्ये ॥ इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानां मरुतां शर्ध उग्रम् । महामनसां भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयताम् उदस्थात् ॥ अस्माकम् इन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्व् अस्माकं या इषवस् ता जयन्तु । अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्त्व् अस्मान् उ देवा अवता भरेष्व् आ
ud enam uttaraṃ nayāgne ghṛtenāhuta / sam enaṃ varcasā sṛja prajayā ca bahuṃ kṛdhi // indremaṃ prataraṃ naya sajātānām asad vaśī // rāyaspoṣeṇa saṃsṛja devebhyo bhāgadā asat // yasya kurmo gṛhe havis tam agne vardhayā tvam / tasmai devā adhibruvann ayaṃ ca brahmaṇaspatiḥ // āśuḥ śiśāno vṛṣabho na yudhmo ghanāghanaḥ kṣobhanaś carṣaṇīnām / saṃkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śataṃ senā ajayat sākam indraḥ // saṃkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā / tad indreṇa jayata tat sahadhvaṃ yudho narā iṣuhastena vṛṣṇā // sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī saṃsṛṣṭāsu yutsv indro gaṇeṣu / saṃsṛṣṭhajit somapā bāhuśardhy ·rdhvadhanvā pratihitābhir astā // bṛhaspate paridīyā rathena rakṣohāmitraṃ apabādhamānaḥ / prabhañjant senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām // abhi gotrāṇi sahasā gāhamāna ādāyo vīraḥ śatamanyur indraḥ / duścyavanaḥ pṛtanāṣāḍ ayodhyo 'smākaṃ senā avatu pra yutsu // balavijñāyaḥ sthaviraḥ pravīraḥ sahasvān vājī sahamāna ugraḥ / abhivīro abhisatvā sahojij jaitram indra ratham ātiṣṭha govit // gotrabhidaṃ govidaṃ vajrabāhuṃ jayantam ajma pramṛṇantam ojasā / imaṃ sajātā anuvīrayadhvam indraṃ sakhāyo anu saṃrabhadhvam // indra eṣāṃ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ / devasenānām abhibhañjatīnāṃ jayantīnāṃ maruto yantu madhye // indrasya vṛṣṇo varuṇasya rājña ādityānāṃ marutāṃ śardha ugram / mahāmanasāṃ bhuvanacyavānāṃ ghoṣo devānāṃ jayatām udasthāt // asmākam indraḥ samṛteṣu dhvajeṣv asmākaṃ yā iṣavas tā jayantu / asmākaṃ vīrā uttare bhavantv asmān u devā avatā bhareṣv ā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैव्याय धात्रे देष्ट्रे देवश्रीः श्रीमनाः शतपात् । परिगृह्य यज्ञम् आयन् ॥ हरिकेशः सूर्यरश्मिः पुरस्तात् सविता ज्योतिर् उदयं अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त् संपश्यन् विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ देवा देवेष्व् अध्वर्यन्तो अस्थुर् वीतं शमित्रा शमितं यजध्यै । तुरीयो यज्ञो यत्र हव्यम् एति ततो वाका आशिषो नो जुषन्ताम् ॥ इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिं पतिम् ॥ विमान एष दिवो मध्य आस्त आपपृवान् रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीर् अभिचष्टे घृताचीर् अन्तरा पूर्वम् अपरं च केतुम् ॥ उक्षा समुद्रे अरुणः सुपर्णः पूर्वस्य योनिं पितुर् आविवेश । मध्ये दिवो निहितः पृश्निर् अश्मा विचक्रमे रजसस् पात्य् अन्तौ ॥ सुम्नहूर् यज्ञ आ च वक्षद् यक्षद् अग्निर् देवो देवं आ च वक्षत् । देवहूर् यज्ञ आ च वक्षद् यक्षद् अग्निर् देवो देवं आ च वक्षत् ॥ वाजस्य मा प्रसवेनेति द्वे
daivyāya dhātre deṣṭre devaśrīḥ śrīmanāḥ śatapāt / parigṛhya yajñam āyan // harikeśaḥ sūryaraśmiḥ purastāt savitā jyotir udayaṃ ajasram / tasya pūṣā prasave yāti vidvānt saṃpaśyan viśvā bhuvanāni gopāḥ // devā deveṣv adhvaryanto asthur vītaṃ śamitrā śamitaṃ yajadhyai / turīyo yajño yatra havyam eti tato vākā āśiṣo no juṣantām // indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ / rathītamaṃ rathīnāṃ vājānāṃ satpatiṃ patim // vimāna eṣa divo madhya āsta āpapṛvān rodasī antarikṣam / sa viśvācīr abhicaṣṭe ghṛtācīr antarā pūrvam aparaṃ ca ketum // ukṣā samudre aruṇaḥ suparṇaḥ pūrvasya yoniṃ pitur āviveśa / madhye divo nihitaḥ pṛśnir aśmā vicakrame rajasas pāty antau // sumnahūr yajña ā ca vakṣad yakṣad agnir devo devaṃ ā ca vakṣat / devahūr yajña ā ca vakṣad yakṣad agnir devo devaṃ ā ca vakṣat // vājasya mā prasaveneti dve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमध्वम् अग्निना नाकम् उख्यं हस्तेषु बिभ्रतः । दिवः पृष्ठं स्वर् गत्वा मिश्रा देवेभिर् आध्वम् ॥ प्राचीम् अनु ॥ अग्ने प्रेहि प्रथमो देवायतां चक्षुर् देवानाम् उत मर्त्यानाम् । इयक्षमाणा भृगुभिः सह स्वर् यन्तु यजमानाः स्वस्ति ॥ स्वर् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: स्वर्। पृथिव्या अहम् उद् अन्तरिक्षम् आरुहम् अन्तरिक्षाद् दिवम् आरुहम् । दिवो नाकस्य पृष्ठात् स्वर् ज्योतिर् अगाम् अहम् ॥ उद् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: उद्। स्वर् यन्तो नापेक्षन्ता आ द्यां रोहन्ति रोदसी । यज्ञं ये विश्वतोधारं सुविद्वांसो वितेनिरे ॥ स्वर् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: स्वर्। नक्तोषासाग्ने सहस्राक्ष ॥ सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् पृष्ठे पृथिव्याः सीद । भासान्तरिक्षम् आपृण ज्योतिषा दिवम् उत्तभान तेजसा दिशा उद्दृंह ॥ आजुह्वानः सुप्रतीकः पुरस्ताद् अग्ने स्वं योनिम् आसीद साध्या । अस्मिन्त् सधस्थे अध्य् उत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश् च सीदत ॥ तां सवितुर् वरेण्यस्य चित्राम् आहं वृणे सुमतिं विश्वजन्याम् । याम् अस्य कण्वो अदुहत् प्रपीनां सहस्रधारां पयसा महीं गाम् ॥ विधेम ते परमे जन्मन्न् अग्ने विधेम स्तोमैर् अवरे सधस्थे । यस्माद् योनेर् उदारिथा यजा तं प्र त्वे समिद्धे जुहुरे हवींषि ॥ प्रेद्धो अग्ने दीदिहि पुरो नो ऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ । तां शश्वन्ता उपयन्ति वाजाः ॥ अग्ने तम् अद्य सप्त ते अग्ने ॥ चितिं जुहोमि मनसा यथा देवा इहागमन् । वीतिहोत्रा ऋतावृधः ॥ समुद्रस्य वो वयुनस्य पत्मन् जुहोमि विश्वकर्मणे । विश्वाहादाभ्यं हविः
kramadhvam agninā nākam ukhyaṃ hasteṣu bibhrataḥ / divaḥ pṛṣṭhaṃ svar gatvā miśrā devebhir ādhvam // prācīm anu // agne prehi prathamo devāyatāṃ cakṣur devānām uta martyānām / iyakṣamāṇā bhṛgubhiḥ saha svar yantu yajamānāḥ svasti // svar : FN emended. Ed.: svar. pṛthivyā aham ud antarikṣam āruham antarikṣād divam āruham / divo nākasya pṛṣṭhāt svar jyotir agām aham // ud : FN emended. Ed.: ud. svar yanto nāpekṣantā ā dyāṃ rohanti rodasī / yajñaṃ ye viśvatodhāraṃ suvidvāṃso vitenire // svar : FN emended. Ed.: svar. naktoṣāsāgne sahasrākṣa // suparṇo 'si garutmān pṛṣṭhe pṛthivyāḥ sīda / bhāsāntarikṣam āpṛṇa jyotiṣā divam uttabhāna tejasā diśā uddṛṃha // ājuhvānaḥ supratīkaḥ purastād agne svaṃ yonim āsīda sādhyā / asmint sadhasthe adhy uttarasmin viśve devā yajamānaś ca sīdata // tāṃ savitur vareṇyasya citrām āhaṃ vṛṇe sumatiṃ viśvajanyām / yām asya kaṇvo aduhat prapīnāṃ sahasradhārāṃ payasā mahīṃ gām // vidhema te parame janmann agne vidhema stomair avare sadhasthe / yasmād yoner udārithā yajā taṃ pra tve samiddhe juhure havīṃṣi // preddho agne dīdihi puro no 'jasrayā sūrmyā yaviṣṭha / tāṃ śaśvantā upayanti vājāḥ // agne tam adya sapta te agne // citiṃ juhomi manasā yathā devā ihāgaman / vītihotrā ṛtāvṛdhaḥ // samudrasya vo vayunasya patman juhomi viśvakarmaṇe / viśvāhādābhyaṃ haviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्रज्योतिश् च चित्रज्योतिश् च सत्यज्योतिश् च ज्योतिष्मांश् च सत्यश् च ऋतपाश् चात्यंहा ऋतजिच् च सत्यजिच् च सेनजिच् च सुषेणश् चान्तिमित्रश् च दूरेऽमित्रश् च गण ऋतश् च सत्यश् च ध्रुवश् च धरुणश् च धर्ता च विधर्ता च विधारय ईडृङ् चैतादृङ् च सदृङ् च प्रतिसदृङ् च मितश् च संमितश् च सभरा ईदृक्षास एतादृक्षास ऊ षु णः सदृक्षासः प्रतिसदृक्षासा एतन मितासश् च संमितासो न ऊतये सभरसो मरुतो यज्ञे अस्मिन्न् इन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो यथेन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो ऽभवन्न् एवम् इमं यजमानं दैवीश् च विशो मानुषीश् चानुवर्त्मानो भवन्तु
śukrajyotiś ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmāṃś ca satyaś ca ṛtapāś cātyaṃhā ṛtajic ca satyajic ca senajic ca suṣeṇaś cāntimitraś ca dūre'mitraś ca gaṇa ṛtaś ca satyaś ca dhruvaś ca dharuṇaś ca dhartā ca vidhartā ca vidhāraya īḍṛṅ caitādṛṅ ca sadṛṅ ca pratisadṛṅ ca mitaś ca saṃmitaś ca sabharā īdṛkṣāsa etādṛkṣāsa ū ṣu ṇaḥ sadṛkṣāsaḥ pratisadṛkṣāsā etana mitāsaś ca saṃmitāso na ūtaye sabharaso maruto yajñe asminn indraṃ daivīr viśo maruto 'nuvartmāno yathendraṃ daivīr viśo maruto 'nuvartmāno 'bhavann evam imaṃ yajamānaṃ daivīś ca viśo mānuṣīś cānuvartmāno bhavantu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजश् च मे प्रसवश् च मे प्रयतिश् च मे प्रसृतिश् च मे धीतिश् च मे क्रतुश् च मे स्वरश् च मे श्लोकश् च मे श्रावश् च मे श्रुतिश् च मे ज्योतिश् च मे स्वश् च मे प्राणश् च मे ऽपानश् च मे व्यानश् च मे ऽसुश् च मे चित्तं च मा आधीतं च मे वाक् च मे मनश् च मे चक्षुश् च मे श्रोत्रं च मे दक्षश् च मे बलं च म ओजश् च मे सहश् च म आयुश् च मे जरा च म आत्मा च मे तनूश् च मे शर्म च मे वर्म च मे ऽङ्गानि च मे ऽस्थानि च मे परूंषि च मे शरीराणि च मे ज्यैष्ठ्यं च मा आधिपत्यं च मे मन्युश् च मे भामश् च मे ऽमश् च मे ऽम्भश् च मे जेमा च मे महिमा च मे वरिमा च मे प्रथिमा च मे वर्ष्मा च मे द्राघ्मा च मे वृद्धं च मे वृद्धिश् च मे
vājaś ca me prasavaś ca me prayatiś ca me prasṛtiś ca me dhītiś ca me kratuś ca me svaraś ca me ślokaś ca me śrāvaś ca me śrutiś ca me jyotiś ca me svaś ca me prāṇaś ca me 'pānaś ca me vyānaś ca me 'suś ca me cittaṃ ca mā ādhītaṃ ca me vāk ca me manaś ca me cakṣuś ca me śrotraṃ ca me dakṣaś ca me balaṃ ca ma ojaś ca me sahaś ca ma āyuś ca me jarā ca ma ātmā ca me tanūś ca me śarma ca me varma ca me 'ṅgāni ca me 'sthāni ca me parūṃṣi ca me śarīrāṇi ca me jyaiṣṭhyaṃ ca mā ādhipatyaṃ ca me manyuś ca me bhāmaś ca me 'maś ca me 'mbhaś ca me jemā ca me mahimā ca me varimā ca me prathimā ca me varṣmā ca me drāghmā ca me vṛddhaṃ ca me vṛddhiś ca me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं च मे श्रद्धा च मे जगच् च मे धनं च मे वशश् च मे त्विषिश् च मे क्रीडा च मे मोदश् च मे सूक्तं च मे सुकृतं च मे जातं च मे जनिष्यमाणं च मे वित्तं च मे वेद्यं च मे भूतं च मे भव्यं च म ऋद्धं च मा ऋद्धिश् च मे सुगं च मे सुपथं च मे क्ळ्प्तं च मे क्र्ळ्प्तिश् च मे मतिश् च मे सुमतिश् च मे शं च मे मयश् च मे प्रियं च मे ऽनुकामश् च मे कामश् च मे सौमनसश् च मे भगश् च मे द्रविणं च मे भद्रं च मे श्रेयश् च मे वसीयश् च मे यशश् च म ऋतं च मे ऽमृतं च मे ऽयक्ष्मं च मे ऽनामयच् च मे जीवातुश् च मे दीर्घायुत्वं च मे ऽनमित्रं च मे ऽभयं च मे सुखं च मे शयनं च मे सूषाश् च मे सुदिनं च मे
satyaṃ ca me śraddhā ca me jagac ca me dhanaṃ ca me vaśaś ca me tviṣiś ca me krīḍā ca me modaś ca me sūktaṃ ca me sukṛtaṃ ca me jātaṃ ca me janiṣyamāṇaṃ ca me vittaṃ ca me vedyaṃ ca me bhūtaṃ ca me bhavyaṃ ca ma ṛddhaṃ ca mā ṛddhiś ca me sugaṃ ca me supathaṃ ca me kḷptaṃ ca me krḷptiś ca me matiś ca me sumatiś ca me śaṃ ca me mayaś ca me priyaṃ ca me 'nukāmaś ca me kāmaś ca me saumanasaś ca me bhagaś ca me draviṇaṃ ca me bhadraṃ ca me śreyaś ca me vasīyaś ca me yaśaś ca ma ṛtaṃ ca me 'mṛtaṃ ca me 'yakṣmaṃ ca me 'nāmayac ca me jīvātuś ca me dīrghāyutvaṃ ca me 'namitraṃ ca me 'bhayaṃ ca me sukhaṃ ca me śayanaṃ ca me sūṣāś ca me sudinaṃ ca me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्ता च मे धर्ता च मे क्षेमश्च मे धृतिश् च मे विश्वं च मे महश् च मे संविच् च मे ज्ञात्रं च मे सूश् च मे प्रसूश् च मे सीरं च मे लयुश् च म ऊर्क् च मे सूनृता च मे पयश् च मे रसश् च मे घृतं च मे मधु च मे सग्धिश् च मे सपीतिश् च मे कृषिश् च मे वृष्टिश् च मे जैत्रं च मा औद्भेत्रं च मे रयिश् च मे रायश् च मे पुष्टं च मे पुष्टिश् च मे विभु च मे प्रभु च मे पूर्णं च मे पूर्णतरं च मे कुयवं च मे ऽक्षितिश् च मे ऽक्षुच् च मे ऽन्नं च मे व्रीहयश् च मे यवाश् च मे माषाश् च मे तिलाश् च मे ऽणवश् च मे प्रियङ्गवश् च मे श्यामाकाश् च मे नीवाराश् च मे गोधूमाश् च मे मसूराश् च मे मुद्गाश् च मे खर्वाश् च मे
yantā ca me dhartā ca me kṣemaśca me dhṛtiś ca me viśvaṃ ca me mahaś ca me saṃvic ca me jñātraṃ ca me sūś ca me prasūś ca me sīraṃ ca me layuś ca ma ūrk ca me sūnṛtā ca me payaś ca me rasaś ca me ghṛtaṃ ca me madhu ca me sagdhiś ca me sapītiś ca me kṛṣiś ca me vṛṣṭiś ca me jaitraṃ ca mā audbhetraṃ ca me rayiś ca me rāyaś ca me puṣṭaṃ ca me puṣṭiś ca me vibhu ca me prabhu ca me pūrṇaṃ ca me pūrṇataraṃ ca me kuyavaṃ ca me 'kṣitiś ca me 'kṣuc ca me 'nnaṃ ca me vrīhayaś ca me yavāś ca me māṣāś ca me tilāś ca me 'ṇavaś ca me priyaṅgavaś ca me śyāmākāś ca me nīvārāś ca me godhūmāś ca me masūrāś ca me mudgāś ca me kharvāś ca me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वताश् च मे गिरयश् च मे सिकताश् च मे वनस्पतयश् च मे ऽश्मा च मे अमृत्तिका च मे हिरण्यं च मे ऽयश् च मे सीसं च मे त्रपु च मे श्यामं च मे लोहितायसं च मे ऽग्निश् च मा आपश् च म ओषधयश् च मे वीरुधश् च मे कृष्टपच्याश् च मे ऽकृष्टपच्याश् च मे ग्राम्याश् च मे पशव आरण्याश् च यज्ञेन कल्पन्तां वित्तं च मे वित्तिश् च मे भूतं च मे भूतिश् च मे ऽर्थश् च मा एम च म इत्या च मे गतिश् च मे कर्म च मे शक्तिश् च मे वसु च मे वसतिश् च मे ऽग्निश् च मा इन्द्रश् च मे सोमश् च मा इन्द्रश् च मे सविता च मा इन्द्रश् च मे सरस्वती च मा इन्द्रश् च मे पूषा च मा इन्द्रश् च मे ऽदितिश् च मा इन्द्रश् च मे धाता च मा इन्द्रश् च मे त्वष्टा च मा इन्द्रश् च मे मित्रश् च मा इन्द्रश् च मे वरुणश् च मा इन्द्रश् च मे विष्णुश् च मा इन्द्रश् च मे बृहस्पतिश् च मा इन्द्रश् च मे वसवश् च मा इन्द्रश् च मे रुद्राश् च मा इन्द्रश् च म आदित्याश् च मा इन्द्रश् च मे मरुतश् च मा इन्द्रश् च मे पृथिवी च मा इन्द्रश् च मे ऽन्तरिक्षं च मा इन्द्रश् च मे द्यौश् च मा इन्द्रश् च मे नक्षत्राणि च मा इन्द्रश् च मे समा च मा इन्द्रश् च मे कृषिश् च मा इन्द्रश् च मे वृष्टिश् च मा इन्द्रश् च मे दिशश् च मा इन्द्रश् च मे विश्वे च मे देवा इन्द्रश् च मे ऽंशुश् च मे रश्मिश् च मे ऽधिपतिश् च मे ऽदाभ्यश् च म उपांशुश् च मे ऽन्तर्यामश् च म ऐन्द्रवायवश् च मे मैत्रावरुणश् च म आश्विनश् च मे प्रतिप्रस्थानश् च मे शुक्रश् च मे मन्थी च म आग्रायणश् च मे वैश्वदेवश् च म ऐन्द्राग्नश् च मे क्षुल्लकवैश्वदेवश् च मे ध्रुवश् च मे वैश्वानरश् च मे मरुत्वतीयाश् च मे निष्केवल्यश् च मे सावित्रश् च मे सारस्वतश् च मे पात्नीवतश् च मे हारियोजनश् च मे स्रुचश् च मे चमसाश् च मे वायव्यानि च मे द्रोणकलशश् च मे ऽधिषवणे च मे ग्रावाणश् च मे पूतभृच् च मे ऽपूतभृच् च मे बर्हिश् च मे वेदिश् च मे ऽवभृथश् च मे स्वगाकारश् च मे
parvatāś ca me girayaś ca me sikatāś ca me vanaspatayaś ca me 'śmā ca me amṛttikā ca me hiraṇyaṃ ca me 'yaś ca me sīsaṃ ca me trapu ca me śyāmaṃ ca me lohitāyasaṃ ca me 'gniś ca mā āpaś ca ma oṣadhayaś ca me vīrudhaś ca me kṛṣṭapacyāś ca me 'kṛṣṭapacyāś ca me grāmyāś ca me paśava āraṇyāś ca yajñena kalpantāṃ vittaṃ ca me vittiś ca me bhūtaṃ ca me bhūtiś ca me 'rthaś ca mā ema ca ma ityā ca me gatiś ca me karma ca me śaktiś ca me vasu ca me vasatiś ca me 'gniś ca mā indraś ca me somaś ca mā indraś ca me savitā ca mā indraś ca me sarasvatī ca mā indraś ca me pūṣā ca mā indraś ca me 'ditiś ca mā indraś ca me dhātā ca mā indraś ca me tvaṣṭā ca mā indraś ca me mitraś ca mā indraś ca me varuṇaś ca mā indraś ca me viṣṇuś ca mā indraś ca me bṛhaspatiś ca mā indraś ca me vasavaś ca mā indraś ca me rudrāś ca mā indraś ca ma ādityāś ca mā indraś ca me marutaś ca mā indraś ca me pṛthivī ca mā indraś ca me 'ntarikṣaṃ ca mā indraś ca me dyauś ca mā indraś ca me nakṣatrāṇi ca mā indraś ca me samā ca mā indraś ca me kṛṣiś ca mā indraś ca me vṛṣṭiś ca mā indraś ca me diśaś ca mā indraś ca me viśve ca me devā indraś ca me 'ṃśuś ca me raśmiś ca me 'dhipatiś ca me 'dābhyaś ca ma upāṃśuś ca me 'ntaryāmaś ca ma aindravāyavaś ca me maitrāvaruṇaś ca ma āśvinaś ca me pratiprasthānaś ca me śukraś ca me manthī ca ma āgrāyaṇaś ca me vaiśvadevaś ca ma aindrāgnaś ca me kṣullakavaiśvadevaś ca me dhruvaś ca me vaiśvānaraś ca me marutvatīyāś ca me niṣkevalyaś ca me sāvitraś ca me sārasvataś ca me pātnīvataś ca me hāriyojanaś ca me srucaś ca me camasāś ca me vāyavyāni ca me droṇakalaśaś ca me 'dhiṣavaṇe ca me grāvāṇaś ca me pūtabhṛc ca me 'pūtabhṛc ca me barhiś ca me vediś ca me 'vabhṛthaś ca me svagākāraś ca me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.