सोमविक्रयिन्त् : फ़्न् चोर्रिगेन्द। एद्।: सोमविक्रयित्। विक्रीणीत : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: विक्रीणीते क्रीणाति : फ़्न् च्फ़्। ओएर्तेल्, ज़ुर् कपिष्ठल-कठ-संहिता, प्। २५फ़्। सोमो वा अमुत्रासीत् ते देवा गायत्रीं प्राहिण्वन्न् अमुं सोमम् आहरेति सा विततं यज्ञम् अवापश्यत् सैक्षत यद् यज्ञस्यान्तरेष्याम्य् आत्मानम् अन्तरेष्यामीति तस्यै वा एतं सोमो जीवग्रहं प्राब्रवीत् स्वजा असि स्वभूर् असीति सोमस्य वा एष जीवग्रहः सोमस्य वा एतज् जीवग्रहं गृह्णीते नाध्वर्युः सन् नार्तिम् आर्छति य एवं वेद वरुणो वा एष एतर्हि वरुणदेवत्यो यर्ह्य् उपनद्धो वरुण एनं भूत्वा प्रविशेद् यद् आह मित्रो ना एहि सुमित्रधा इति मित्रम् एवैनम् अकः शमयत्य् एवेन्द्रस्योरुम् आविश दक्षिणम् इत्य् ऐन्द्रो वै यज्ञ इन्द्रः सोमस्य योनिः स्व एवैनं योनौ दधातीन्द्रो वा एतम् अग्रा आगतम् ऊरू न्यगृह्णीत तां वा एतद् अनुकृतिम् ऊरा आसादयते ऽपोर्णुते यथा श्रेयस्य् आयत्य् अपोर्णुत एवं तद् उर्व् अन्तरिक्षं वीहीत्य् अन्तरिक्षदेवत्यो वा एष एतर्हि प्रच्युत इतो ऽप्राप्तो ऽमुत्रादित्याः सदा आसीदेत्य् आदित्यो वै यज्ञो ऽदितिः सोमस्य योनिः स्व एवैनं योनौ दधाति वरुणं वा एनम् एतत् सन्तं मित्रम् अकस् तद् एनं स्वया देवतया व्यर्धयति यद् आह ॥ अस्तभ्नाद् द्याम् ऋषभो अन्तरिक्षम् अमिमीत वरिमाणं पृथिव्याः । आसीदद् विश्वा भुवनानि सम्राड् विश्वेत् तानि वरुणस्य व्रतानि ॥ इति वरुणम् एवैनम् अकः स्वयैवैनं देवतया समर्धयति वनेषु व्य् अन्तरिक्षं ततानेति वाससा पर्याणह्यति सर्वदेवत्यं वै वासः सर्वाभिर् वा एतद् देवताभिर् यज्ञं क्रीतं परिश्रयति धूर् असि ध्वर ध्वरन्तम् इत्य् आह रक्षसां ध्वरायै रक्षसामन्तरित्यै वारुणम् असि वरुणस् त्वोत्तभ्नात्व् इति वारुणं ह्य् एष एतर्हि वरुणदेवत्यं मनसाछ यन्ति महिमानम् एवास्याछ यन्त्य् अनसा वहन्ति तस्माद् अनोवाह्यम् ओषधयः फलं पच्यन्ते शीर्षाहार्यम् ओषधयः फलं पच्येरन् यत् सोमं क्रीतं शीर्ष्णा हरेयुस् तस्माद् गिरा ओषधयः शीर्षाहार्यं फलं पच्यन्ते शीर्ष्णा हि सोमं क्रीतं हरन्ति प्रच्यवस्व भुवनस्पता इति भूतानां ह्य् एष पतिर् विश्वान्य् अभि धामानीति विश्वानि ह्य् एष धामान्य् अभि प्रच्यवते मा त्वा परिपरिणो मा परिपन्थिनो मा त्वा वृका अघायवो विदन्न् इति यत्र वा एनम् अद आह्रियमाणं सामिगन्धर्वो विश्वावसुर् अमुष्णात् तादृशेभ्यो वावास्मा एतद् रक्षोभ्यो भीषा स्वस्तिम् अकर् वरुणो वा एष क्रीतो यजमानस्य गृहम् ओह्यते स ईश्वरो ऽशान्तो यजमानं हिंसितोर् यद् आह नमो मित्रस्य वरुणस्य चक्षसा इति शमयत्य् एव शान्त एवोह्यते यजमानस्याहिंसायै सर्वाभ्यो वा एष देवताभ्या उह्यते यद् एकोल्मुकेन प्रतितिष्ठेत् पितृदेवत्यो ऽस्य यज्ञः स्याद् अग्निर् महत् समाधेयो ऽग्निर् वै सर्वा देवताः सर्वाभिर् वा एतद् देवताभिर् यज्ञम् आयन्तं प्रतितिष्ठत्य् अग्नीषोमौ वा एतौ संभवतो यजमानं वा एता अभिसंभवेतां यजमानस्य वा पशूंस् तद् य एष पशुर् धार्यते तम् एव भागधेयम् अभिसंभवतो देवता वा एतं पशुं धार्यमाणं नाभिप्राच्यवन्तास्मिन् यज्ञ आशंसमानाद् यो ऽयम् इतरस् तम् अग्नीषोमा उपप्राच्यवेतां तस्माद् एषो ऽग्नीषोमीयो ऽग्नीषोमाभ्यां वा एष मेधायात्मानम् आलभते यो दीक्षते स वा एतेनैव पशून् आत्मानं निष्क्रीणीते स्थूलः पीवा स्याद् आत्मनो निष्क्रीत्यै तस्माद् अग्नीषोमीयस्य पशोर् नाशितव्यं पुरुषो ह्य् एतेनात्मानं निष्क्रीणीते तस्माद् अग्नीषोमीये संस्थिते यजमानस्य गृहे ऽशितव्यं तर्हि निष्क्रीतो ऽनृणो वार्त्रघ्नं वा एतत् सोमो वै वृत्रः पूर्वेद्युर् वा इन्द्रो वृत्रम् अहन् पूर्वेद्युर् वावैनम् एतत् सृत्वाथापरेद्युर् अभिषुणोति वरुणपाशाभ्यां वा एषो ऽभिधीयते यो दीक्षते ऽहोरात्रे वरुणपाशौ यद् दिवा संस्थापयेद् अनुन्मुक्तो वरुणपाशाभ्यां स्यान् नक्तं संस्थाप्यो वरुणपाशाभ्याम् एवोन्मुच्यत आत्मनो ऽहिंसायै
somavikrayint : FN Corrigenda. Ed.: somavikrayit. vikrīṇīta : FN emended. Ed.: vikrīṇīte krīṇāti : FN cf. Oertel, Zur Kapiṣṭhala-Kaṭha-Saṃhitā, p. 25f. somo vā amutrāsīt te devā gāyatrīṃ prāhiṇvann amuṃ somam āhareti sā vitataṃ yajñam avāpaśyat saikṣata yad yajñasyāntareṣyāmy ātmānam antareṣyāmīti tasyai vā etaṃ somo jīvagrahaṃ prābravīt svajā asi svabhūr asīti somasya vā eṣa jīvagrahaḥ somasya vā etaj jīvagrahaṃ gṛhṇīte nādhvaryuḥ san nārtim ārchati ya evaṃ veda varuṇo vā eṣa etarhi varuṇadevatyo yarhy upanaddho varuṇa enaṃ bhūtvā praviśed yad āha mitro nā ehi sumitradhā iti mitram evainam akaḥ śamayaty evendrasyorum āviśa dakṣiṇam ity aindro vai yajña indraḥ somasya yoniḥ sva evainaṃ yonau dadhātīndro vā etam agrā āgatam ūrū nyagṛhṇīta tāṃ vā etad anukṛtim ūrā āsādayate 'porṇute yathā śreyasy āyaty aporṇuta evaṃ tad urv antarikṣaṃ vīhīty antarikṣadevatyo vā eṣa etarhi pracyuta ito 'prāpto 'mutrādityāḥ sadā āsīdety ādityo vai yajño 'ditiḥ somasya yoniḥ sva evainaṃ yonau dadhāti varuṇaṃ vā enam etat santaṃ mitram akas tad enaṃ svayā devatayā vyardhayati yad āha // astabhnād dyām ṛṣabho antarikṣam amimīta varimāṇaṃ pṛthivyāḥ / āsīdad viśvā bhuvanāni samrāḍ viśvet tāni varuṇasya vratāni // iti varuṇam evainam akaḥ svayaivainaṃ devatayā samardhayati vaneṣu vy antarikṣaṃ tatāneti vāsasā paryāṇahyati sarvadevatyaṃ vai vāsaḥ sarvābhir vā etad devatābhir yajñaṃ krītaṃ pariśrayati dhūr asi dhvara dhvarantam ity āha rakṣasāṃ dhvarāyai rakṣasāmantarityai vāruṇam asi varuṇas tvottabhnātv iti vāruṇaṃ hy eṣa etarhi varuṇadevatyaṃ manasācha yanti mahimānam evāsyācha yanty anasā vahanti tasmād anovāhyam oṣadhayaḥ phalaṃ pacyante śīrṣāhāryam oṣadhayaḥ phalaṃ pacyeran yat somaṃ krītaṃ śīrṣṇā hareyus tasmād girā oṣadhayaḥ śīrṣāhāryaṃ phalaṃ pacyante śīrṣṇā hi somaṃ krītaṃ haranti pracyavasva bhuvanaspatā iti bhūtānāṃ hy eṣa patir viśvāny abhi dhāmānīti viśvāni hy eṣa dhāmāny abhi pracyavate mā tvā paripariṇo mā paripanthino mā tvā vṛkā aghāyavo vidann iti yatra vā enam ada āhriyamāṇaṃ sāmigandharvo viśvāvasur amuṣṇāt tādṛśebhyo vāvāsmā etad rakṣobhyo bhīṣā svastim akar varuṇo vā eṣa krīto yajamānasya gṛham ohyate sa īśvaro 'śānto yajamānaṃ hiṃsitor yad āha namo mitrasya varuṇasya cakṣasā iti śamayaty eva śānta evohyate yajamānasyāhiṃsāyai sarvābhyo vā eṣa devatābhyā uhyate yad ekolmukena pratitiṣṭhet pitṛdevatyo 'sya yajñaḥ syād agnir mahat samādheyo 'gnir vai sarvā devatāḥ sarvābhir vā etad devatābhir yajñam āyantaṃ pratitiṣṭhaty agnīṣomau vā etau saṃbhavato yajamānaṃ vā etā abhisaṃbhavetāṃ yajamānasya vā paśūṃs tad ya eṣa paśur dhāryate tam eva bhāgadheyam abhisaṃbhavato devatā vā etaṃ paśuṃ dhāryamāṇaṃ nābhiprācyavantāsmin yajña āśaṃsamānād yo 'yam itaras tam agnīṣomā upaprācyavetāṃ tasmād eṣo 'gnīṣomīyo 'gnīṣomābhyāṃ vā eṣa medhāyātmānam ālabhate yo dīkṣate sa vā etenaiva paśūn ātmānaṃ niṣkrīṇīte sthūlaḥ pīvā syād ātmano niṣkrītyai tasmād agnīṣomīyasya paśor nāśitavyaṃ puruṣo hy etenātmānaṃ niṣkrīṇīte tasmād agnīṣomīye saṃsthite yajamānasya gṛhe 'śitavyaṃ tarhi niṣkrīto 'nṛṇo vārtraghnaṃ vā etat somo vai vṛtraḥ pūrvedyur vā indro vṛtram ahan pūrvedyur vāvainam etat sṛtvāthāparedyur abhiṣuṇoti varuṇapāśābhyāṃ vā eṣo 'bhidhīyate yo dīkṣate 'horātre varuṇapāśau yad divā saṃsthāpayed anunmukto varuṇapāśābhyāṃ syān naktaṃ saṃsthāpyo varuṇapāśābhyām evonmucyata ātmano 'hiṃsāyai
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.