साध्या वै देवा आसन्न् अथ वै तर्हि नान्याहुतिर् आसीत् ते देवा अग्निं मथित्वाग्ना अजुहवुस् ते वै तयैवाहुत्या पशून्त् सृष्ट्वाथ पशुम् आलभन्त यद् अग्निं मथित्वाग्नौ जुहोति तया वा एतद् आहुत्या पशून्त् सृष्ट्वाथ पशुम् आलभन्ते ऽथो पशवो वा एतद् आलब्धा यद् देवतां जनयन्त्य् अथो तेज एवास्मै जनयन्त्य् अग्नेर् जनित्रम् असीत्य् आयतनम् इव वा एतत् क्रियते वृषणौ स्था इति रेत एवैतद् दधाति न हि तस्य रेतो धीयते यस्यैतौ न भवत उर्वश्य् असीति वाग् वा उर्वशी पुरूरवा असीति प्राण एव तन् मिथुनम् आयुर् असीति समनक्ति तस्मिन्न् एव मिथुने रेतो दधाति गायत्रम् असि त्रिष्टुब् असि जगद् असीति छन्दोभिर् एवैनं प्रजनयति सावित्रीं प्रथमाम् अन्वाह प्रसूत्यै सवितृप्रसूता हि प्रजाः प्रजायन्ते ऽथ द्यावापृथिवीयाम् अपि हि द्यावापृथिव्योः पशुषु द्यावापृथिवी हि पशवो ऽनुप्रजायन्ते गायत्रीर् अन्वाह गायत्रो ह्य् अग्निर् गायत्रं छन्दो ऽपरिमिता अन्वाहापरिमिता ह्य् अग्नेस् तन्वो ऽग्निना वा अनीकेनेन्द्रो वृत्रम् अहंस् तस्य समासृप्तस्य भीतस्य यत्र व्यार्ध्यत ततो धूम्नो ऽसृज्यत तस्माद् धूमवती नानूच्या व्यृद्धा हि सा रक्षसाम् अनन्ववजयाय परिधयः परिधीयन्ते यत् समया परिधीन् प्रहरेत् तद् अनु रक्षांसि यज्ञम् अवजयेयुर् अग्रेण परिधयः प्रहृत्या रक्षसाम् अनन्ववजयाय क्रूरम् इव वा एतद् यज्ञे क्रियते यद् अग्ना अग्निं जुह्वति यद् आह भवतं नः समनसौ समोकसौ सचेतसा अरेपसा इति शमयत्य् एव शान्त एव प्रह्रियते यजमानस्याहिंसायै स्रुवेणाभिजुहोति संजग्मानाभ्याम् एवाभ्यां भागधेयम् अपिदधाति यः कूटो वाकर्णो वा काणो वा शुष्को वावर्तत तस्य यातयामा स यो ऽपन्नदन् मलं तत् पशूनाम् आग्नेयः पशुर् अग्निष्टोम आलभ्य आग्नेयो ह्य् अग्निष्टोम ऐन्द्राग्नः पशुर् उक्थ्य आलभ्य ऐन्द्राग्नानि ह्य् उक्थ्यान्य् ऐन्द्रो वृष्णिः षोडशिन्य् आलभ्य ऐन्द्रो वै वृष्णिर् ऐन्द्रः षोडशी सारस्वती मेष्य् अतिरात्र आलभ्या वाग् वै सरस्वती वाग् अनुष्टुब् आनुष्टुभी रात्रिर् यज्ञक्रतूनाम् एवैषा व्यावृत्तिर् यथा वै मत्स्यो ऽविचितो जनम् अवधूनुत एवं वा एते प्रजायमाना जनम् अवधून्वते यस् त्वा एतान् एवं वेद तम् एतेनावभून्वते कथं सवनानि पशुमन्ति वेछेति पृछेद् यद् वपया प्रातःसवने चरन्ति तेन प्रातःसवनं पशुमद् यत् पुरोडाशैर् माध्यंदिने सवने तेन माध्यंदिनं सवनं पशुमद् यद् अङ्गैस् तृतीयसवने तेन तृतीयसवनं पशुमत् कियता तत् पशोश् चरन्ति यद् वपया चरन्ति कियता तद् यत् पुरोडाशैः कियता तद् यद् अवदानैर् रूपेण तत् पशोश् चरन्ति यद् वपया चरन्त्य् आत्मना तद् यत् पुरोडाशैः शरीरेण तद् यद् अवदानैः कस्मै पशुः प्रत्यङ् नियुज्यत उदङ् प्रणीयते दक्षिणत उपसाद्यते प्राङ् हूयत इति पृछेद् यत् प्रत्यङ् नियुज्यत इमां तेन दिशम् अभिजयति यद् दक्षिणत उपसाद्यत इमां तेन यत् प्राङ् हूयत इमां तेन यद् उदङ् प्रणीयते मनुष्यलोकं तेनाभिजयति यद् दक्षिणत उपसाद्यते पितृलोकं तेन यत् प्राङ् हूयते देवलोकं तेन यद् आहुत्या ऊर्ध्वो धूम उदयते स्वर्गं तेन लोकं यद् इडोपहूतं प्रत्यङ् हरन्तीमं तेन लोकं सर्वा वा इमा दिशः पशुयाज्य् अभिजयति सर्वांल् लोकान् सर्वा एवास्येमा दिशो ऽभिजिता भवन्ति सर्वे लोकाः
sādhyā vai devā āsann atha vai tarhi nānyāhutir āsīt te devā agniṃ mathitvāgnā ajuhavus te vai tayaivāhutyā paśūnt sṛṣṭvātha paśum ālabhanta yad agniṃ mathitvāgnau juhoti tayā vā etad āhutyā paśūnt sṛṣṭvātha paśum ālabhante 'tho paśavo vā etad ālabdhā yad devatāṃ janayanty atho teja evāsmai janayanty agner janitram asīty āyatanam iva vā etat kriyate vṛṣaṇau sthā iti reta evaitad dadhāti na hi tasya reto dhīyate yasyaitau na bhavata urvaśy asīti vāg vā urvaśī purūravā asīti prāṇa eva tan mithunam āyur asīti samanakti tasminn eva mithune reto dadhāti gāyatram asi triṣṭub asi jagad asīti chandobhir evainaṃ prajanayati sāvitrīṃ prathamām anvāha prasūtyai savitṛprasūtā hi prajāḥ prajāyante 'tha dyāvāpṛthivīyām api hi dyāvāpṛthivyoḥ paśuṣu dyāvāpṛthivī hi paśavo 'nuprajāyante gāyatrīr anvāha gāyatro hy agnir gāyatraṃ chando 'parimitā anvāhāparimitā hy agnes tanvo 'gninā vā anīkenendro vṛtram ahaṃs tasya samāsṛptasya bhītasya yatra vyārdhyata tato dhūmno 'sṛjyata tasmād dhūmavatī nānūcyā vyṛddhā hi sā rakṣasām ananvavajayāya paridhayaḥ paridhīyante yat samayā paridhīn praharet tad anu rakṣāṃsi yajñam avajayeyur agreṇa paridhayaḥ prahṛtyā rakṣasām ananvavajayāya krūram iva vā etad yajñe kriyate yad agnā agniṃ juhvati yad āha bhavataṃ naḥ samanasau samokasau sacetasā arepasā iti śamayaty eva śānta eva prahriyate yajamānasyāhiṃsāyai sruveṇābhijuhoti saṃjagmānābhyām evābhyāṃ bhāgadheyam apidadhāti yaḥ kūṭo vākarṇo vā kāṇo vā śuṣko vāvartata tasya yātayāmā sa yo 'pannadan malaṃ tat paśūnām āgneyaḥ paśur agniṣṭoma ālabhya āgneyo hy agniṣṭoma aindrāgnaḥ paśur ukthya ālabhya aindrāgnāni hy ukthyāny aindro vṛṣṇiḥ ṣoḍaśiny ālabhya aindro vai vṛṣṇir aindraḥ ṣoḍaśī sārasvatī meṣy atirātra ālabhyā vāg vai sarasvatī vāg anuṣṭub ānuṣṭubhī rātrir yajñakratūnām evaiṣā vyāvṛttir yathā vai matsyo 'vicito janam avadhūnuta evaṃ vā ete prajāyamānā janam avadhūnvate yas tvā etān evaṃ veda tam etenāvabhūnvate kathaṃ savanāni paśumanti vecheti pṛched yad vapayā prātaḥsavane caranti tena prātaḥsavanaṃ paśumad yat puroḍāśair mādhyaṃdine savane tena mādhyaṃdinaṃ savanaṃ paśumad yad aṅgais tṛtīyasavane tena tṛtīyasavanaṃ paśumat kiyatā tat paśoś caranti yad vapayā caranti kiyatā tad yat puroḍāśaiḥ kiyatā tad yad avadānair rūpeṇa tat paśoś caranti yad vapayā caranty ātmanā tad yat puroḍāśaiḥ śarīreṇa tad yad avadānaiḥ kasmai paśuḥ pratyaṅ niyujyata udaṅ praṇīyate dakṣiṇata upasādyate prāṅ hūyata iti pṛched yat pratyaṅ niyujyata imāṃ tena diśam abhijayati yad dakṣiṇata upasādyata imāṃ tena yat prāṅ hūyata imāṃ tena yad udaṅ praṇīyate manuṣyalokaṃ tenābhijayati yad dakṣiṇata upasādyate pitṛlokaṃ tena yat prāṅ hūyate devalokaṃ tena yad āhutyā ūrdhvo dhūma udayate svargaṃ tena lokaṃ yad iḍopahūtaṃ pratyaṅ harantīmaṃ tena lokaṃ sarvā vā imā diśaḥ paśuyājy abhijayati sarvāṃl lokān sarvā evāsyemā diśo 'bhijitā bhavanti sarve lokāḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.