रोहीतकेरोहीतके : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। यवमतीभिः : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। अग्निष्ठास् : फ़्न् अग्निष्ठा। ओएर्तेल्, ज़ुर् कपिष्ठल-कठ-संहिता। प्।२६। वज्रो वै यूपो यद् अन्तर्वेदि मिनुयान् निर्दहेद् यद् बहिर्वेद्य् अनवरुद्धः स्याद् अर्धम् अन्तर्वेदि मिनोत्य् अर्धं बहिर्वेद्य् अवरुद्धो ह भवति न निर्दहति नोपरस्याविः कर्तवै यद् उपरस्याविः कुर्याद् गर्तेष्ठाः स्यात् प्रमायुको यजमानो नातिस्थूलः कार्यः क्षुधं प्रजा नीयुर् नो अत्यणुर् उभयम् एवान्तरा यज्ञेन वै देवाः स्वर्गं लोकम् आयंस् ते ऽमन्यन्तानेन वै नो ऽन्ये लोकम् अन्वारोक्ष्यन्तीति तं यूपेनायोपयंस् तद् यूपस्य यूपत्वं यद् यूपः पुरस्तान् मीयते स्वर्गस्य लोकस्यानुक्शात्यै तद् विष्णोः परमं पदम् इति समुन्मार्ष्टि स्वर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै नाभिदघ्ने परिव्ययत्य् ऊर्ग् वा ओषधय ऊर्जं वा एतन् मध्यत आत्मनो धत्ते प्रजानां च यदि कामयेत क्षुधं प्रजा नीयुर् इत्य् अरशनान् यूपान् मिनुयात् क्षुधं प्रजा नियन्ति यदि कामयेत वर्षेत् पर्जन्य ऊर्जा यजमानं समर्धयेयम् इति परिवीयोर्ध्वाम् उदूहेद् वृष्ट्या एवेमां न्यूहत्य् ऊर्जा यजमानं समर्धयति यदि कामयेत न वषेत् पर्जन्य ऊर्जा यजमानं व्यर्धयेयम् इति परिवीयावाचीम् अवोहेद् वृष्ट्यैवेमां न्यूहत्य् ऊर्जा यजमानं व्यर्धयति सर्वदेवत्यो वै यूपो यन् निखातं तत् पितृणां यद् ऊर्ध्वं तन् मनुष्याणां यत्र रशना तद् ओषधीनां यद् ऊर्ध्वं रशनायास् तद् विश्वेषां देवानाम् इन्द्रस्य चषालं ये वै देवाः साध्या यज्ञम् अत्यमन्यन्त तेषां वा एतद् यद् उपरिष्टाच् चषालस्याङ्गुलिमात्रं कार्यम् अङ्गुलिमात्रं हि तद् अग्रा आसीद् यत् ततो वर्षीयः कुर्याद् वज्रो भूत्वा यजमानस्य पशून् अवतिष्ठेद् इन्द्रो वै वृत्राय वज्रम् उदयछत् सो ऽव्लीयत तस्य वा एतद् अनुनद्ध्यै यच् चषालं पृथुमात्रं कार्यं पृथुमात्रं हि तद् अग्रा आसीद् यद् अणिमतो ऽगृह्णात् तस्माद् अणिमतो यद् इन्द्र उदयछत् तस्माद् ऐन्द्रं यदि कामयेतान्ये ऽस्य लोकम् अन्वारोहयेयुर् इत्य् अन्यस्य वृक्षस्य स्वरुं कुर्याद् अन्ये ऽस्य लोकम् अन्वारोहन्ति यदि कामयेत प्रजाम् अनुसंतनुयाद् इति यूपस्य स्वरुं कुर्यात् प्रजाम् एवानुसंतनोति यजमानो वा अग्निष्ठास् तेजो ऽग्निर् यद् इत्थं वेत्थं वा मिनुयाद् यजमानं तेजसा व्यर्धयेद् अग्निना सदृशं मेतव्या यजमानस्य सतेजस्त्वायावृह्य ह स्म वै पुरा संस्थिते यज्ञे ऽग्नौ यूपं प्रास्यति संभज्य स्रुचस् ते देवा अमन्यन्त यज्ञवेशसम् इदं कुर्या इति ते ऽब्रुवन् परिधिभिर् एव नः स्रुचः स्वगाकृताः सन्तु स्वरुणा यूपः प्रस्तरेण सदा इति तेषां वा एष स्वगाकारो न ह स्म वै पुरा पुरुषं महादेवो हन्ति तत इदं रुद्रो ऽन्ववातिष्ठत् ते देवा एतां रुद्रस्यावेष्टिम् अपश्यंस् त्रिः परस्ताद् अनक्ति त्रिर् अवस्तात् तत् षट् षड् वा ऋतव ऋतुभ्यो वा एतद् रुद्रम् अवयजत्य् आहुतिभाजो वा ऋतवो ऽस्तोमभाजस् त एवास्यैतेनाभीष्टाः प्रीता भवन्ति यद् यूपाज् जुहोति वनस्पतिभ्यस् तेनावयजति यद् रशनाया ओषधीभ्यस् तेन यद् आत्मनो मनुष्येभ्यस् तेन यद् आह दिवं ते धूमो गछत्व् इति हविर्धानात् तेनान्तरिक्षं ज्योतिर् इत्य् आग्नीध्रात् तेन पृथिवीं भस्म स्वाहेति सदसस् तेन सर्वतो वा एतद् रुद्रम् अवयजत्य् आ वा एतं वनस्पतिभ्यः प्रच्यावयन्त्य् उपयज्य मनुष्याः प्रयन्ति तत् स्वाया देवताया अन्तर्धीयते यूपो वै यज्ञस्य दुरिष्टम् आमुञ्चते यद् यूपम् उपस्पृशेद् यज्ञस्य दुरिष्टम् आमुञ्चेत तस्माद् यूपो नोपस्पृश्यः शुग् वा एष मीयते स ईश्वरो ऽशान्त इमांल् लोकाञ् शुचार्पयितोर् यद्य् एकः स्यात् ॥ एष ते वायो ॥ इति ब्रूयाद् यदि बहवः ॥ एते ते वायो ॥ इति ब्रूयाद् वायूगोपा वै वनस्पतयः स्वाम् एवैभ्यो देवताम् अपिसृजत्य् एषां लोकानाम् अहिंसायै यथा वै प्रौगं रज्जुभिर् व्युतम् एवम् इमे लोका यूपैर् व्युतास् त एनम् आर्तिं निनयन्ति यद् आह ॥ नमः स्वरुभ्यः ॥ इति तेभ्य एव नमो ऽकस् ते ऽस्मै विजिहते ते ऽस्मै लोकं विन्दन्त्य् एते वै देवा नामृडयन् त अस्मिंस् लोके सन्नाः स्वरवो ऽभिरोद्धारो यान् न पश्यति ते सन्ना अथ यान् पश्यति ते बृहन्त ऊर्जा यद् आह ॥ नमः स्वरुभ्यो बृहद्भ्यो मारुतेभ्यः सन्नान् मावगाम् ॥ इति तान् एव परिवृणक्त्य् एते वा अमुष्मिंल् लोके ऽन्नस्य प्रदातारस् ते ऽस्मा अन्नं प्रयछन्ति ॥ गर्तेष्ठाः : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। मीयते : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: मीयेत अग्निष्ठास् : फ़्न् अग्निष्ठा। ओएर्तेल्, ज़ुर् कपिष्ठल-कठ-संहिता। प्।२६। व्युतम् : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। व्युतास् : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। त : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। अपश्चाद्दघ्वान्नं भूयासम् ॥ इत्य् अपश्चाद्दघ्वान्नं भवति
rohītakerohītake : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. yavamatībhiḥ : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. agniṣṭhās : FN agniṣṭhā. Oertel, Zur Kapiṣṭhala-Kaṭha-Saṃhitā. p.26. vajro vai yūpo yad antarvedi minuyān nirdahed yad bahirvedy anavaruddhaḥ syād ardham antarvedi minoty ardhaṃ bahirvedy avaruddho ha bhavati na nirdahati noparasyāviḥ kartavai yad uparasyāviḥ kuryād garteṣṭhāḥ syāt pramāyuko yajamāno nātisthūlaḥ kāryaḥ kṣudhaṃ prajā nīyur no atyaṇur ubhayam evāntarā yajñena vai devāḥ svargaṃ lokam āyaṃs te 'manyantānena vai no 'nye lokam anvārokṣyantīti taṃ yūpenāyopayaṃs tad yūpasya yūpatvaṃ yad yūpaḥ purastān mīyate svargasya lokasyānukśātyai tad viṣṇoḥ paramaṃ padam iti samunmārṣṭi svargasya lokasya samaṣṭyai nābhidaghne parivyayaty ūrg vā oṣadhaya ūrjaṃ vā etan madhyata ātmano dhatte prajānāṃ ca yadi kāmayeta kṣudhaṃ prajā nīyur ity araśanān yūpān minuyāt kṣudhaṃ prajā niyanti yadi kāmayeta varṣet parjanya ūrjā yajamānaṃ samardhayeyam iti parivīyordhvām udūhed vṛṣṭyā evemāṃ nyūhaty ūrjā yajamānaṃ samardhayati yadi kāmayeta na vaṣet parjanya ūrjā yajamānaṃ vyardhayeyam iti parivīyāvācīm avohed vṛṣṭyaivemāṃ nyūhaty ūrjā yajamānaṃ vyardhayati sarvadevatyo vai yūpo yan nikhātaṃ tat pitṛṇāṃ yad ūrdhvaṃ tan manuṣyāṇāṃ yatra raśanā tad oṣadhīnāṃ yad ūrdhvaṃ raśanāyās tad viśveṣāṃ devānām indrasya caṣālaṃ ye vai devāḥ sādhyā yajñam atyamanyanta teṣāṃ vā etad yad upariṣṭāc caṣālasyāṅgulimātraṃ kāryam aṅgulimātraṃ hi tad agrā āsīd yat tato varṣīyaḥ kuryād vajro bhūtvā yajamānasya paśūn avatiṣṭhed indro vai vṛtrāya vajram udayachat so 'vlīyata tasya vā etad anunaddhyai yac caṣālaṃ pṛthumātraṃ kāryaṃ pṛthumātraṃ hi tad agrā āsīd yad aṇimato 'gṛhṇāt tasmād aṇimato yad indra udayachat tasmād aindraṃ yadi kāmayetānye 'sya lokam anvārohayeyur ity anyasya vṛkṣasya svaruṃ kuryād anye 'sya lokam anvārohanti yadi kāmayeta prajām anusaṃtanuyād iti yūpasya svaruṃ kuryāt prajām evānusaṃtanoti yajamāno vā agniṣṭhās tejo 'gnir yad itthaṃ vetthaṃ vā minuyād yajamānaṃ tejasā vyardhayed agninā sadṛśaṃ metavyā yajamānasya satejastvāyāvṛhya ha sma vai purā saṃsthite yajñe 'gnau yūpaṃ prāsyati saṃbhajya srucas te devā amanyanta yajñaveśasam idaṃ kuryā iti te 'bruvan paridhibhir eva naḥ srucaḥ svagākṛtāḥ santu svaruṇā yūpaḥ prastareṇa sadā iti teṣāṃ vā eṣa svagākāro na ha sma vai purā puruṣaṃ mahādevo hanti tata idaṃ rudro 'nvavātiṣṭhat te devā etāṃ rudrasyāveṣṭim apaśyaṃs triḥ parastād anakti trir avastāt tat ṣaṭ ṣaḍ vā ṛtava ṛtubhyo vā etad rudram avayajaty āhutibhājo vā ṛtavo 'stomabhājas ta evāsyaitenābhīṣṭāḥ prītā bhavanti yad yūpāj juhoti vanaspatibhyas tenāvayajati yad raśanāyā oṣadhībhyas tena yad ātmano manuṣyebhyas tena yad āha divaṃ te dhūmo gachatv iti havirdhānāt tenāntarikṣaṃ jyotir ity āgnīdhrāt tena pṛthivīṃ bhasma svāheti sadasas tena sarvato vā etad rudram avayajaty ā vā etaṃ vanaspatibhyaḥ pracyāvayanty upayajya manuṣyāḥ prayanti tat svāyā devatāyā antardhīyate yūpo vai yajñasya duriṣṭam āmuñcate yad yūpam upaspṛśed yajñasya duriṣṭam āmuñceta tasmād yūpo nopaspṛśyaḥ śug vā eṣa mīyate sa īśvaro 'śānta imāṃl lokāñ śucārpayitor yady ekaḥ syāt // eṣa te vāyo // iti brūyād yadi bahavaḥ // ete te vāyo // iti brūyād vāyūgopā vai vanaspatayaḥ svām evaibhyo devatām apisṛjaty eṣāṃ lokānām ahiṃsāyai yathā vai praugaṃ rajjubhir vyutam evam ime lokā yūpair vyutās ta enam ārtiṃ ninayanti yad āha // namaḥ svarubhyaḥ // iti tebhya eva namo 'kas te 'smai vijihate te 'smai lokaṃ vindanty ete vai devā nāmṛḍayan ta asmiṃs loke sannāḥ svaravo 'bhiroddhāro yān na paśyati te sannā atha yān paśyati te bṛhanta ūrjā yad āha // namaḥ svarubhyo bṛhadbhyo mārutebhyaḥ sannān māvagām // iti tān eva parivṛṇakty ete vā amuṣmiṃl loke 'nnasya pradātāras te 'smā annaṃ prayachanti // garteṣṭhāḥ : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. mīyate : FN emended. Ed.: mīyeta agniṣṭhās : FN agniṣṭhā. Oertel, Zur Kapiṣṭhala-Kaṭha-Saṃhitā. p.26. vyutam : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. vyutās : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. ta : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. apaścāddaghvānnaṃ bhūyāsam // ity apaścāddaghvānnaṃ bhavati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.