भुवनम् असि ॥ इति भूतिम् आशास्ते ॥ विप्रथस्व ॥ इति प्रथयत्य् एवैनद् इत इन्द्रस् तिष्ठन् वीर्यम् अकृणोद् देवताभिः समारभ्येत्य् अतो हीन्द्रस् तिष्ठन् वीर्यम् अकृणोद् देवताभिः समारभ्य ॥ जुह्व् एह्य् अग्निष् ट्वा ह्वयति देवान् यक्ष्यावो देवयज्यायय् उपभृद् एहि देवस् त्वा सविता ह्वयति देवान् यक्ष्यावो देवयज्यायै ॥ इति न वा एते अविदुषा स्वादाने इव वरुणपाशान् ह्य् आक्रामत्य् एताभिर् एने देवताभिर् आदत्ते वरुणपाशानाम् अनाक्रमाय विष्णोः क्रमो ऽसीत्य् अतिक्रामति यज्ञस्यानवक्रामायोर्ध्वो अध्वरो दिविस्पृग् अह्रुतो यज्ञो यज्ञपतेर् इत्य् ऋजुम् ऊर्ध्वम् आघारम् आघारयति यज्ञस्याहूर्छायेन्द्रवान्त् स्ववान् इति सेन्द्रं यज्ञम् अकृताथो इन्द्रियं तेनावरुन्द्धे ॥ वसुमतस् ते छायाम् उपस्थेषम् ॥ इत्य् अग्निर् वै वसुमान् अग्नेर् एव छायाम् उपतिष्ठत ऋजुम् ऊर्ध्वम् आघारम् आघारयेत् प्राणो वा आघारः सर्वम् आयुर् यजमान एति यं द्विष्यात् तस्याघार्य कृधु छिन्द्यात् प्राणम् अस्य छिनत्ति ताजक् प्रमीयते शिरो वा एतद् यज्ञस्य यद् आघार आत्माज्यं यद् आघारम् आघार्योपभृता समञ्ज्याञ् शिरो यज्ञस्य प्रछिन्द्याद् आज्यधान्या समनक्ति ॥ समक्तम् अग्निना हविः समक्तं हविषा घृतम् ॥ इत्य् आत्मन् यज्ञस्य शिरः प्रत्यधाद् अथो मन एव यज्ञे प्रतिदधाति स्तनं स्तनिनीः प्रजा उपजीवन्ति किम् अस्तना इति ब्रह्मवादिनो वदन्त्य् अप्तुभी रिहाणा व्यन्तु वया इत्य् एतद् वाव ता उपजीवन्ति वशा पृश्निर् भूत्वा मरुतो गछेति मरुतो वै वृष्ट्या ईशते ते ऽस्मै वृष्टिं निनयन्ति ततो नो वृष्ट्यावतेति मरुद्भ्य एव वृष्टिं वनुते चक्षुष्पा अग्ने ऽसि चक्षुर् मे पाहीति चक्षुर् एवास्य पाति श्रोत्रपा अग्ने ऽसि श्रोत्रं मे पाहीति श्रोत्रम् एवास्य पाति तनूपा अग्ने ऽसि तन्वं मे पाहीति तन्वम् एवास्य पाति यन् मे अग्न ऊनं तन्वस् तन् मा आपृणेत्य् आशिषम् एवाशास्ते ॥ यं परिधिं पर्यधत्था अग्ने देव पणिभिर् वीयमानः । तं त एतम् अनु जोषं भरामि नेद् एष युष्मद् अपचेतयातै ॥ इति यजुषैव युज्यन्ते यजुषा विमुच्यन्ते संस्रावभागाः स्थेषा बृहन्ता इति परिधीन् प्रहृत्याभिजुहोत्य् अग्नयो वा एते तान् प्रीणाति ताञ् शमयति भागधेयेन ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वा अध्वर्युः स्याद् यो यतो यज्ञं प्रयुङ्क्ते तत् प्रतिष्ठापयतीति देवा गातुविदो गातुं वित्त्वा गतुम् इत मनसस्पते सुधात्व् इमं यज्ञं दिवि देवेषु वाते धाः स्वाहेत्य् अतो वा अध्वर्युर् यज्ञं प्रयुङ्क्ते तद् एवैनं प्रतिष्ठापयति
bhuvanam asi // iti bhūtim āśāste // viprathasva // iti prathayaty evainad ita indras tiṣṭhan vīryam akṛṇod devatābhiḥ samārabhyety ato hīndras tiṣṭhan vīryam akṛṇod devatābhiḥ samārabhya // juhv ehy agniṣ ṭvā hvayati devān yakṣyāvo devayajyāyay upabhṛd ehi devas tvā savitā hvayati devān yakṣyāvo devayajyāyai // iti na vā ete aviduṣā svādāne iva varuṇapāśān hy ākrāmaty etābhir ene devatābhir ādatte varuṇapāśānām anākramāya viṣṇoḥ kramo 'sīty atikrāmati yajñasyānavakrāmāyordhvo adhvaro divispṛg ahruto yajño yajñapater ity ṛjum ūrdhvam āghāram āghārayati yajñasyāhūrchāyendravānt svavān iti sendraṃ yajñam akṛtātho indriyaṃ tenāvarunddhe // vasumatas te chāyām upastheṣam // ity agnir vai vasumān agner eva chāyām upatiṣṭhata ṛjum ūrdhvam āghāram āghārayet prāṇo vā āghāraḥ sarvam āyur yajamāna eti yaṃ dviṣyāt tasyāghārya kṛdhu chindyāt prāṇam asya chinatti tājak pramīyate śiro vā etad yajñasya yad āghāra ātmājyaṃ yad āghāram āghāryopabhṛtā samañjyāñ śiro yajñasya prachindyād ājyadhānyā samanakti // samaktam agninā haviḥ samaktaṃ haviṣā ghṛtam // ity ātman yajñasya śiraḥ pratyadhād atho mana eva yajñe pratidadhāti stanaṃ staninīḥ prajā upajīvanti kim astanā iti brahmavādino vadanty aptubhī rihāṇā vyantu vayā ity etad vāva tā upajīvanti vaśā pṛśnir bhūtvā maruto gacheti maruto vai vṛṣṭyā īśate te 'smai vṛṣṭiṃ ninayanti tato no vṛṣṭyāvateti marudbhya eva vṛṣṭiṃ vanute cakṣuṣpā agne 'si cakṣur me pāhīti cakṣur evāsya pāti śrotrapā agne 'si śrotraṃ me pāhīti śrotram evāsya pāti tanūpā agne 'si tanvaṃ me pāhīti tanvam evāsya pāti yan me agna ūnaṃ tanvas tan mā āpṛṇety āśiṣam evāśāste // yaṃ paridhiṃ paryadhatthā agne deva paṇibhir vīyamānaḥ / taṃ ta etam anu joṣaṃ bharāmi ned eṣa yuṣmad apacetayātai // iti yajuṣaiva yujyante yajuṣā vimucyante saṃsrāvabhāgāḥ stheṣā bṛhantā iti paridhīn prahṛtyābhijuhoty agnayo vā ete tān prīṇāti tāñ śamayati bhāgadheyena brahmavādino vadanti sa tvā adhvaryuḥ syād yo yato yajñaṃ prayuṅkte tat pratiṣṭhāpayatīti devā gātuvido gātuṃ vittvā gatum ita manasaspate sudhātv imaṃ yajñaṃ divi deveṣu vāte dhāḥ svāhety ato vā adhvaryur yajñaṃ prayuṅkte tad evainaṃ pratiṣṭhāpayati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.