देवस्य वः सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां संवपामीति सवितृप्रसूत एवैनां देवताभिः संवपति पवित्रवत् संवपति हविः करोति देवो वः सवितोत्पुनात्व् इति सवितृप्रसूत एवैना उत्पुनात्य् अप उपसृजत्य् अमृतं वा आपो ऽमृतम् एव हविः करोति सम् आपा ओषधीभिर् गछन्तां सम् ओषधयो रसेन सं रेवतीर् जगतीर् इत्य् अन्या वा एतासाम् अन्या जिन्वन्त्य् आपा ओषधीर् जिन्वन्त्य् ओषधीर् अपः शिवाः शिवाभिः समसृक्षतापा इत्य् आपो वै रेवतीर् ओषधयो मधुमतीः पशवो जगतीर् अप ओषधीः पशूंस् तान् अस्मै संसृज्यैकधा मधुमतः करोति ॥ मखस्य शिरो ऽसि ॥ इत्य् आह यज्ञो वै मखस् तस्य वा एतञ् शिरः क्रीयते सीदन्तु विशो जनयत्यै त्वेति मिथुनम् एव करोति घर्मो ऽसि विश्वायुर् घर्म घर्मे श्रयस्वोरु प्रथस्वोरु ते यज्ञपतिः प्रथताम् इति प्रथयत्य् एवैनं ॥ प्रति प्रथस्व पृथिवीम् उत द्याम् ॥ इतीमे एव प्रथयति घर्मो वा एषो ऽर्धमासेऽर्धमासे प्रवृज्यते स ईश्वरो ऽशान्तस् तेजसा यजमानस्य पशून् निर्दहो यत् पर्यग्निं करोति पशुम् एव करोति शान्त्या अनिर्दाहाय त्रिः पर्यग्निं करोति त्रयो वा इमे लोका एभ्य एवैनं लोकेभ्यः शमयति पुरोडाशं वा अधिश्रितं रक्षांस्य् अजिघांसन् स नाको नाम दिवि रक्षोहाग्निः सो ऽस्माद् रक्षांस्य् अपाहन् यद् आह देवस् त्वा सविता श्रपयतु वर्षिष्ठे अधि नाके पृथिव्या इति रक्षसाम् अपहत्यै शिरो वा एतद् यज्ञस्य यत् पुरोडाशः केशा वेदो यथा शीर्ष्णः कपालान्य् एवं कपालानि यथा मस्तिष्क एवं पुरोडाशः सुशृतः कार्यो मेध्यत्वाय यत् पुरोडाशं नाभिवासयेद् आविर् मस्तिष्कः स्याद् यद् अभिवासयति तस्माद् गुहा मस्तिष्कस् त्वचं ग्राहयति तस्मान् मस्तिष्कः परिततो भस्मनाभ्य्·हति तस्मान् मांसेनास्थि छिन्नं ज्वालैर् अभिवासयति तस्मात् केशैः शिरश् छिन्नं यत् त्वचम् अग्राहयित्वा भस्मनाभिवासयेत् पलितंभावुको ऽध्वर्युः स्याद् ज्वालैर् अभिवासयत्य् अपलितंभावुको ऽध्वर्युर् भवति ते वै देवास् तं नाविन्दन् यस्मिन् यज्ञस्य क्रूरम् आर्क्ष्यामहा इति सो ऽग्निर् अब्रवीद् अहं वस्तं जनयिष्यामि यस्मिन् यज्ञस्य क्रूरम् आर्क्षध्वा इति सो ऽपो ऽङ्गारेणाभ्यपातयत् तत एकतो ऽजायत द्वितीयं ततो द्वितस् तृतीयं ततस् त्रितो यद् अद्भ्यो ऽधिनिरमिमीत तद् आपेयानाम् आपेयत्वं यद् आत्मनो ऽधिनिरमिमीत तद् आत्मेयानाम् आत्मेयत्वम् अन्तर्वेदि जुहोति तद् एवावरुन्द्ध उपरिष्टाद् अभिघारयति शृतत्वाय शृतकामा हि देवास् ते देवा अतिमृजाना आयन् सूर्याभ्युदिते ते ऽमृजत यं सुप्तं सूर्यो ऽभ्युदेति सूर्याभ्युदितः सूर्याभिनिम्रुक्ते सूर्याभिनिम्रुक्तः श्यावदति श्यावदन् कुनखिनि कुनख्य् अग्रेदधुष्य् अग्रेदधुः परिवित्ते परिवित्तः परिविविदाने परिविविदानो वीरहणि वीरहा भ्रूणहनम् एनो नात्येति
devasya vaḥ savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ saṃvapāmīti savitṛprasūta evaināṃ devatābhiḥ saṃvapati pavitravat saṃvapati haviḥ karoti devo vaḥ savitotpunātv iti savitṛprasūta evainā utpunāty apa upasṛjaty amṛtaṃ vā āpo 'mṛtam eva haviḥ karoti sam āpā oṣadhībhir gachantāṃ sam oṣadhayo rasena saṃ revatīr jagatīr ity anyā vā etāsām anyā jinvanty āpā oṣadhīr jinvanty oṣadhīr apaḥ śivāḥ śivābhiḥ samasṛkṣatāpā ity āpo vai revatīr oṣadhayo madhumatīḥ paśavo jagatīr apa oṣadhīḥ paśūṃs tān asmai saṃsṛjyaikadhā madhumataḥ karoti // makhasya śiro 'si // ity āha yajño vai makhas tasya vā etañ śiraḥ krīyate sīdantu viśo janayatyai tveti mithunam eva karoti gharmo 'si viśvāyur gharma gharme śrayasvoru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatām iti prathayaty evainaṃ // prati prathasva pṛthivīm uta dyām // itīme eva prathayati gharmo vā eṣo 'rdhamāse'rdhamāse pravṛjyate sa īśvaro 'śāntas tejasā yajamānasya paśūn nirdaho yat paryagniṃ karoti paśum eva karoti śāntyā anirdāhāya triḥ paryagniṃ karoti trayo vā ime lokā ebhya evainaṃ lokebhyaḥ śamayati puroḍāśaṃ vā adhiśritaṃ rakṣāṃsy ajighāṃsan sa nāko nāma divi rakṣohāgniḥ so 'smād rakṣāṃsy apāhan yad āha devas tvā savitā śrapayatu varṣiṣṭhe adhi nāke pṛthivyā iti rakṣasām apahatyai śiro vā etad yajñasya yat puroḍāśaḥ keśā vedo yathā śīrṣṇaḥ kapālāny evaṃ kapālāni yathā mastiṣka evaṃ puroḍāśaḥ suśṛtaḥ kāryo medhyatvāya yat puroḍāśaṃ nābhivāsayed āvir mastiṣkaḥ syād yad abhivāsayati tasmād guhā mastiṣkas tvacaṃ grāhayati tasmān mastiṣkaḥ paritato bhasmanābhy·hati tasmān māṃsenāsthi chinnaṃ jvālair abhivāsayati tasmāt keśaiḥ śiraś chinnaṃ yat tvacam agrāhayitvā bhasmanābhivāsayet palitaṃbhāvuko 'dhvaryuḥ syād jvālair abhivāsayaty apalitaṃbhāvuko 'dhvaryur bhavati te vai devās taṃ nāvindan yasmin yajñasya krūram ārkṣyāmahā iti so 'gnir abravīd ahaṃ vastaṃ janayiṣyāmi yasmin yajñasya krūram ārkṣadhvā iti so 'po 'ṅgāreṇābhyapātayat tata ekato 'jāyata dvitīyaṃ tato dvitas tṛtīyaṃ tatas trito yad adbhyo 'dhiniramimīta tad āpeyānām āpeyatvaṃ yad ātmano 'dhiniramimīta tad ātmeyānām ātmeyatvam antarvedi juhoti tad evāvarunddha upariṣṭād abhighārayati śṛtatvāya śṛtakāmā hi devās te devā atimṛjānā āyan sūryābhyudite te 'mṛjata yaṃ suptaṃ sūryo 'bhyudeti sūryābhyuditaḥ sūryābhinimrukte sūryābhinimruktaḥ śyāvadati śyāvadan kunakhini kunakhy agredadhuṣy agredadhuḥ parivitte parivittaḥ parivividāne parivividāno vīrahaṇi vīrahā bhrūṇahanam eno nātyeti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.