Library·Maitrāyaṇī Saṃhitā·4·4.2·4.2.9

Maitrāyaṇī Saṃhitā 4.2.9

MS 4.2.9

ऐडी : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: दैडी यो वै शक्तिं वेद स तञ् शक्नोति यञ् शिक्षतीयं वै शक्तिर् यो वा अस्या भूयिष्ठभाग् भवति स तञ् शक्नोति यञ् शिक्षति भूयिष्ठभाग् घ वा अस्या भवति य एवं वेद पशवो वै शक्तिर् यो वै पशूनां भूयिष्ठभाग् भवति स तञ् शक्नोति यञ् शिक्षति भूयिष्ठभाग् घ वै पशुमान् भवति य एवं वेद तस्या व्रतं न हतेति ब्रूयात् ॥ कुरुत इति ब्रूयान् नान्तर्वत्नीति ब्रूयाद् विजन्या इति ब्रूयाद् भुवनम् असि सहस्रम् इन्द्राय त्वा सृमो ऽददात् ॥ इति सृमो वै नामासुर आसीत् तस्येयं पृथिवी पशुभिः पूर्णासीत् तान् इन्द्रो ऽवृङ्क्त तस्माद् आहुर् ऐन्द्राः पशवा इति यावतीनाम् इदं करोमि भूयसीनाम् उत्तरां समां क्रियासम् ॥ इति गवां लक्ष्म कुर्याद् भूयसीनाम् एवोत्तरां समां करोति पशवो वै सृष्टा एकैकं नक्षत्रम् उपातिष्ठन्त तेन प्राजायन्त न भूमानम् अगछंस् तस्माद् यत् किंच पशूनां कुर्वीत तद् रेवत्यां कुर्वीतोप ह्य् एनं पशवस् तिष्ठन्ति प्रास्य पशवो भवन्ति य एवं वेद यस्य दक्षिणतः प्रतिभिन्नं दक्षिणत उपाश्चरत् तत् त्वष्टुर् लक्ष्म देवलक्ष्मं यज्ञियं यज्ञकामः कुर्वीतोप ह्य् एनं यज्ञो नमति यस्योभयतः प्रतिभिन्नम् उभयत उपाश्चरत् तद् गायत्रं लक्ष्म पशव्यं पशुकामः कुर्वीत पशुमान् भवति यस्योभयतः प्रतिभिन्नम् उभयत उपाश्चरत् तत् त्रैष्टुभं लक्ष्म पूतस्य रूपं प्रतिष्ठाकामः कुर्वीत गछति प्रतिष्ठां वसिष्ठस्य स्थूणाकर्ण्यो वसिष्ठो वै रयिम् अपश्यत् ताम् आत्मन्न् अधत्त यत् स्थूणाकर्णीः कुरुते पशुष्व् एव रयिं धत्ते जमदग्नेः कर्करिकर्ण्यो जमदग्निर् वै पुष्टिम् अपश्यत् ताम् आत्मन्न् अधत्त यत् कर्करिकर्णीः कुरुते पशुष्व् एव पुष्टिं धत्ते ऽसुराणां सास्नाकृत्यः क्षिप्रं बह्वीर् भवन्ति क्षिप्रं पराभवन्त्य् अमेध्याः कर्णाः क्षिप्रं बह्वीर् भवन्ति यज्ञस् त्व् एनान् अनूपनमतीव निरृत्याः छिद्रकर्ण्यो यच् छिद्रकर्णीः कुर्वीत निरृतिर् अस्य पशोर् निगृह्णीयान् न प्रछिन्द्या कर्ण्यः कार्या न दात्राकर्ण्यः पराचीनम् इव हि तन् निवृत्तम् अगस्त्यस्य विष्ट्यकर्ण्यः कश्यपस्य कम्बुन्युद्धता इन्द्रस्याक्लस्ता अथो आहुः प्रजापतेर् इत्य् उभयं ज्येष्ठलक्ष्मं ज्यैष्ठ्यकामः कुर्वीत प्र समानानां ज्यैष्ठ्यम् आप्नोति प्रजापतिः पशून् असृजत स वा असृग् एव नासृजतासृष्टं वा एतत् तद् अस्नो ऽसृक्त्वं क्रूरं पशूनां कार्ष्या इति वै सो ऽसृग् नासृजत क्रूरं वा एष पशूनां कुरुते यो ऽक्ष्णुते यद् अक्षितास् तेनाक्षिता अथ यद् अनक्षिता इति श्रूयन्ते तेनाक्षितास् तद् आहुर् न वा एतम् एता अमुत्रागछन्ति या अनक्षिता इति तस्माद् अक्षितव्या न तेजनेनाक्ष्णुयाद् वज्रो वै तेजनं यत् तेजनेनाक्ष्णुयाद् वज्रेण पशून् अर्पयेन् न श्यामेनायसा क्रूरं तद् अशान्तम् इक्षुकाण्डम् अप्सु वासयित्वा तेनाक्षितव्यास् तद् धि शिवं तञ् शान्तम् अथो आहुर् लोहितेनायसेति तद् धि शिवं तञ् शान्तम्

aiḍī : FN emended. Ed.: daiḍī yo vai śaktiṃ veda sa tañ śaknoti yañ śikṣatīyaṃ vai śaktir yo vā asyā bhūyiṣṭhabhāg bhavati sa tañ śaknoti yañ śikṣati bhūyiṣṭhabhāg gha vā asyā bhavati ya evaṃ veda paśavo vai śaktir yo vai paśūnāṃ bhūyiṣṭhabhāg bhavati sa tañ śaknoti yañ śikṣati bhūyiṣṭhabhāg gha vai paśumān bhavati ya evaṃ veda tasyā vrataṃ na hateti brūyāt // kuruta iti brūyān nāntarvatnīti brūyād vijanyā iti brūyād bhuvanam asi sahasram indrāya tvā sṛmo 'dadāt // iti sṛmo vai nāmāsura āsīt tasyeyaṃ pṛthivī paśubhiḥ pūrṇāsīt tān indro 'vṛṅkta tasmād āhur aindrāḥ paśavā iti yāvatīnām idaṃ karomi bhūyasīnām uttarāṃ samāṃ kriyāsam // iti gavāṃ lakṣma kuryād bhūyasīnām evottarāṃ samāṃ karoti paśavo vai sṛṣṭā ekaikaṃ nakṣatram upātiṣṭhanta tena prājāyanta na bhūmānam agachaṃs tasmād yat kiṃca paśūnāṃ kurvīta tad revatyāṃ kurvītopa hy enaṃ paśavas tiṣṭhanti prāsya paśavo bhavanti ya evaṃ veda yasya dakṣiṇataḥ pratibhinnaṃ dakṣiṇata upāścarat tat tvaṣṭur lakṣma devalakṣmaṃ yajñiyaṃ yajñakāmaḥ kurvītopa hy enaṃ yajño namati yasyobhayataḥ pratibhinnam ubhayata upāścarat tad gāyatraṃ lakṣma paśavyaṃ paśukāmaḥ kurvīta paśumān bhavati yasyobhayataḥ pratibhinnam ubhayata upāścarat tat traiṣṭubhaṃ lakṣma pūtasya rūpaṃ pratiṣṭhākāmaḥ kurvīta gachati pratiṣṭhāṃ vasiṣṭhasya sthūṇākarṇyo vasiṣṭho vai rayim apaśyat tām ātmann adhatta yat sthūṇākarṇīḥ kurute paśuṣv eva rayiṃ dhatte jamadagneḥ karkarikarṇyo jamadagnir vai puṣṭim apaśyat tām ātmann adhatta yat karkarikarṇīḥ kurute paśuṣv eva puṣṭiṃ dhatte 'surāṇāṃ sāsnākṛtyaḥ kṣipraṃ bahvīr bhavanti kṣipraṃ parābhavanty amedhyāḥ karṇāḥ kṣipraṃ bahvīr bhavanti yajñas tv enān anūpanamatīva nirṛtyāḥ chidrakarṇyo yac chidrakarṇīḥ kurvīta nirṛtir asya paśor nigṛhṇīyān na prachindyā karṇyaḥ kāryā na dātrākarṇyaḥ parācīnam iva hi tan nivṛttam agastyasya viṣṭyakarṇyaḥ kaśyapasya kambunyuddhatā indrasyāklastā atho āhuḥ prajāpater ity ubhayaṃ jyeṣṭhalakṣmaṃ jyaiṣṭhyakāmaḥ kurvīta pra samānānāṃ jyaiṣṭhyam āpnoti prajāpatiḥ paśūn asṛjata sa vā asṛg eva nāsṛjatāsṛṣṭaṃ vā etat tad asno 'sṛktvaṃ krūraṃ paśūnāṃ kārṣyā iti vai so 'sṛg nāsṛjata krūraṃ vā eṣa paśūnāṃ kurute yo 'kṣṇute yad akṣitās tenākṣitā atha yad anakṣitā iti śrūyante tenākṣitās tad āhur na vā etam etā amutrāgachanti yā anakṣitā iti tasmād akṣitavyā na tejanenākṣṇuyād vajro vai tejanaṃ yat tejanenākṣṇuyād vajreṇa paśūn arpayen na śyāmenāyasā krūraṃ tad aśāntam ikṣukāṇḍam apsu vāsayitvā tenākṣitavyās tad dhi śivaṃ tañ śāntam atho āhur lohitenāyaseti tad dhi śivaṃ tañ śāntam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MS/4.2.9

Cite as: Maitrāyaṇī Saṃhitā 4.2.9, in HREEM (hreem.cc/library/MS/4.2.9), after GRETIL, Maitrayani-Samhita Based on Schroeder, Leopold von: Maitrāyaṇī Saṃhitā.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/1_sam/maitrs_pu.htm — Maitrayani-Samhita Based on Schroeder, Leopold von: Maitrāyaṇī Saṃhitā. Die Saṃhitā der Maitrāyaṇīya-Śākhā. Leipzig : 1881-1886 Repr. Wiesbaden : 1970-1972 Input by Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien (TITUS) [GRETIL-Version vom 01.12.2016]

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text