Library·Maitrāyaṇī Saṃhitā·4·4.3·4.3.8

Maitrāyaṇī Saṃhitā 4.3.8

MS 4.3.8

अथैते रत्निनः क्षत्रस्य वा एतान्य् अङ्गानि यस्य वा एतान्य् ओजस्वीनि भवन्ति तद् राष्ट्रम् ओजस्वी भवति तान्य् एवास्यौजस्वीनि करोति क्षत्रस्य वा एतान्य् अङ्गानि यस्य वा एतानि तेजस्वीनि भवन्ति तद् राष्ट्रं तेजस्वी भवति तान्य् एवास्य ब्रह्मणा तेजस्वीनि करोति बार्हस्पत्यश् चरुर् ब्रह्मणो गृह इति ब्रह्म वै बृहस्पतिर् बृहस्पतिपुरोहित खलु वै राष्ट्रम् ऋध्नोति ब्रह्म वा एतत् पुरस्ताद् राष्ट्रस्यात्यौहीद् अथो ब्रह्मण एव राष्ट्रम् अनुकं करोत्य् ऐन्द्र एकादशकपालो राज्ञो गृह इतीन्द्रियं वा इन्द्र इन्द्रिय एव प्रतितिष्ठत्य् आदित्यश् चरुर् महिष्या गृह इतीयं वा अदितिर् अस्या एवैनं मात्रां गमयतीमाम् एवैनं प्रजाभ्य उपजीवनीयं करोति धेनुर् दक्षिणैतद् ध्य् अदित्या रूपं नैरृतश् चरुर् नखावपूतानां परिवृक्त्या गृह इति निरृतिगृहीता हि वा एषाथैतां परिवृञ्जन्ति निरृतिम् एव निरवदायेयं वा अनुमतिर् अस्या एवैनं मात्रां गमयतीमाम् एवैनं प्रजाभ्य उपजीवनीयं करोति श्येनी वण्डापस्फुरा दक्षिणैतद् धि निरृत्या रूपम् आग्नेयो ऽष्टाकपालः सेनान्यो गृह इत्य् अग्निर् वै सर्वा देवता देवताभिर् एवास्य सेनामुखं जित्यै संश्यति हिरण्यं दक्षिणा सत्यं वै हिरण्यं सत्येनैव जयत्य् आश्विनो द्विकपालः संग्रहीतुर् गृह इति रथरेषम् एवास्मात् तेन निरवदयते सवत्यौ दक्षिणेति सवत्या इव हि सव्यस्थसारथी रथम् अभि सावित्रो ऽष्टाकपालः क्षत्तुर् गृहे प्रसूत्यय् अथो सवितेव ह्य् एष प्रजाभ्यः प्रसुवति वारुणो यवमयो दशकपालः सूतस्य गृहे मारुतः सप्तकपालो वैश्यस्य ग्रामण्यो गृह इति सूतमुखा वै विट् क्षत्रम् उपतिष्ठते सूतमुखां वावास्मा एतद् विशं मुखतो ऽन्नाद्यायोपदधाति पौष्णश् चरुर् भागदुघस्य गृह इति पुष्टिर् वै पूषा पुष्टिम् एवास्य भागे दधाति वैष्णवस् त्रिकपालस् तक्षरथकारयोर् गृह इति विष्णुर् वै यज्ञो यज्ञ एव प्रतितिष्ठति रौद्रो गावीधुकश् चरुर् अक्षावापस्य गृहे गोविकर्तस्य चेत्य् अन्तत एवास्मात् तेन रुद्रं निरवदयते ऽथो रुद्र इव ह्य् एतौ पशू अभिमन्यते एकादश वा एतानि हवींष्य् एकादशाक्षरा त्रिष्टुब् वीर्यं त्रिष्टुब् वीर्य एव प्रतितिष्ठति नाना वा एत एतेषाम् आशिषो ऽवरुन्धते यत् सह निर्वपेयुर् अरत्निनः स्युर् ऐन्द्र एकादशकपालो राज्ञो गृह इतीन्द्रियं वा इन्द्र एकधा वा एतद् यजमाने यज्ञस्याशीः प्रतितिष्ठत्य् ऐन्द्रो हि यजमानः

athaite ratninaḥ kṣatrasya vā etāny aṅgāni yasya vā etāny ojasvīni bhavanti tad rāṣṭram ojasvī bhavati tāny evāsyaujasvīni karoti kṣatrasya vā etāny aṅgāni yasya vā etāni tejasvīni bhavanti tad rāṣṭraṃ tejasvī bhavati tāny evāsya brahmaṇā tejasvīni karoti bārhaspatyaś carur brahmaṇo gṛha iti brahma vai bṛhaspatir bṛhaspatipurohita khalu vai rāṣṭram ṛdhnoti brahma vā etat purastād rāṣṭrasyātyauhīd atho brahmaṇa eva rāṣṭram anukaṃ karoty aindra ekādaśakapālo rājño gṛha itīndriyaṃ vā indra indriya eva pratitiṣṭhaty ādityaś carur mahiṣyā gṛha itīyaṃ vā aditir asyā evainaṃ mātrāṃ gamayatīmām evainaṃ prajābhya upajīvanīyaṃ karoti dhenur dakṣiṇaitad dhy adityā rūpaṃ nairṛtaś carur nakhāvapūtānāṃ parivṛktyā gṛha iti nirṛtigṛhītā hi vā eṣāthaitāṃ parivṛñjanti nirṛtim eva niravadāyeyaṃ vā anumatir asyā evainaṃ mātrāṃ gamayatīmām evainaṃ prajābhya upajīvanīyaṃ karoti śyenī vaṇḍāpasphurā dakṣiṇaitad dhi nirṛtyā rūpam āgneyo 'ṣṭākapālaḥ senānyo gṛha ity agnir vai sarvā devatā devatābhir evāsya senāmukhaṃ jityai saṃśyati hiraṇyaṃ dakṣiṇā satyaṃ vai hiraṇyaṃ satyenaiva jayaty āśvino dvikapālaḥ saṃgrahītur gṛha iti rathareṣam evāsmāt tena niravadayate savatyau dakṣiṇeti savatyā iva hi savyasthasārathī ratham abhi sāvitro 'ṣṭākapālaḥ kṣattur gṛhe prasūtyay atho saviteva hy eṣa prajābhyaḥ prasuvati vāruṇo yavamayo daśakapālaḥ sūtasya gṛhe mārutaḥ saptakapālo vaiśyasya grāmaṇyo gṛha iti sūtamukhā vai viṭ kṣatram upatiṣṭhate sūtamukhāṃ vāvāsmā etad viśaṃ mukhato 'nnādyāyopadadhāti pauṣṇaś carur bhāgadughasya gṛha iti puṣṭir vai pūṣā puṣṭim evāsya bhāge dadhāti vaiṣṇavas trikapālas takṣarathakārayor gṛha iti viṣṇur vai yajño yajña eva pratitiṣṭhati raudro gāvīdhukaś carur akṣāvāpasya gṛhe govikartasya cety antata evāsmāt tena rudraṃ niravadayate 'tho rudra iva hy etau paśū abhimanyate ekādaśa vā etāni havīṃṣy ekādaśākṣarā triṣṭub vīryaṃ triṣṭub vīrya eva pratitiṣṭhati nānā vā eta eteṣām āśiṣo 'varundhate yat saha nirvapeyur aratninaḥ syur aindra ekādaśakapālo rājño gṛha itīndriyaṃ vā indra ekadhā vā etad yajamāne yajñasyāśīḥ pratitiṣṭhaty aindro hi yajamānaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MS/4.3.8

Cite as: Maitrāyaṇī Saṃhitā 4.3.8, in HREEM (hreem.cc/library/MS/4.3.8), after GRETIL, Maitrayani-Samhita Based on Schroeder, Leopold von: Maitrāyaṇī Saṃhitā.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/1_sam/maitrs_pu.htm — Maitrayani-Samhita Based on Schroeder, Leopold von: Maitrāyaṇī Saṃhitā. Die Saṃhitā der Maitrāyaṇīya-Śākhā. Leipzig : 1881-1886 Repr. Wiesbaden : 1970-1972 Input by Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien (TITUS) [GRETIL-Version vom 01.12.2016]

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text