प्रचरण्याम् अग्रे गृह्णात्य् एषा ह्य् अग्रे प्रचरत्य् अपो वै सोमस्य रसः प्रविष्टो ऽग्निः सर्वा देवता वैश्वदेवीर् आपो यज्ञमुखं ग्रावाणः सवितृप्रसूतो वा एतत् सर्वाभिर् देवताभिर् अपां सोमस्य रसम् अछैति शृणोत्व् अग्निः समिधा हवं मा इति यस्मिन्न् एवाग्नौ जुहोति तम् एतद् आह शृण्वन्त्व् आपा इति या एवापो ऽछैति ता एतद् आह धिषणा च देवीति वाग् वै धिषणा देवी वाचं वा एतद् आह शृणोत ग्रावाणो विदुषो नु यज्ञम् इति यज्ञमुखं हि ग्रावाणः शृणोतु देवः सविता हवं मा इत्य् आह प्रसूत्या एव ॥ अप इष्य होतः ॥ इति यज्ञं प्रेष्येति वा एतद् आह ॥ प्र ब्रह्मणा इति ब्रह्मणैव यज्ञम् अछैति मैत्रावरुणस्य चमसेनाछैत्य् एष ह्य् अग्रे प्रचरत्य् अथो मित्रावरुणौ ह्य् अपाम् ईशाते यज्ञमुखं वै मित्रावरुणौ यज्ञमुखम् आपो यज्ञमुखेनैव यज्ञमुखम् अछैति यत्र होतुः प्रातरनुवाकम् अनुब्रुवत उपशृणुयात् तद् अपो ऽध्वर्युर् गृह्णीयाद् यन् नोपशृणुयाद् बधिरः स्याद् वाचो हि छिद्यते ऽथ यज् जुहोति हविर् भूता एवैना गृह्णात्य् अथो अभिघृता एव तृणं प्रास्य जुहोत्य् अग्निमत्य् एव जुहोत्य् आयतनवत्य् अन्धो ऽध्वर्युः स्याद् यद् अनायतने जुहुयाद् घृतं वै देवा वज्रं कृत्वा सोमम् अघ्नन्न् अभि खलु वा एता घारयन्ति तस्माद् आहुतिम् अपप्लावयत्य् अथो आहुतिं नेद् धराणीति कार्ष्य् असीत्य् आहुतिम् अपप्लावयति समुद्रस्य वो ऽक्षित्या उन्नया इत्य् उपसारयत्य् अपाम् एवाक्षित्यय् अपो वै सोमस्य रसः प्रविष्टः सोमम् अपां रसो ऽपाच् च खलु वै नपाच् चापां सोमस्य रसस्येशाते तौ वा एतद् आहुत्या भागधेयेनापां सोमस्य रसं निरयाचिष्टोभे अहोरात्रे वसतीवरीषु ग्रहीतव्ये इत्य् आहुः पूर्वेद्युर् अन्या गृह्णाति पुरान्याः सूर्यस्योदेतोस् तथास्योभे अहोरात्रे वसतीवरीषु गृहीते भवतः पूर्वेद्युर् अन्या गृह्णाति पुरान्याः सूर्यस्योदेतोर् उभयीर् एवैनाः सद्योगृहीता अकर् भ्रातृव्या वा एता गृह्यन्ते या मैत्रावरुणस्य चमसे याश् च निग्राभ्यास् ता उभयीर् उपरिष्टाच् चात्वालस्य समनक्ति संज्ञानम् आभ्यः करोति मित्रम् आभ्यो ददाति चात्वालान् निर्गृह्यन्त एष वा अपां योनिः स्वाद् एव योनेर् निर्गृह्यन्ते ऽस्कन्नत्वाय ॥ प्र : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: प्र। अवेर् अपो ऽध्वर्या३ओम् ॥ इत्य् अविदो यज्ञा३म् इति वा एतद् आह ॥ उतेम् अनम्नमुर् उतेमं पश्य ॥ अयं मे रद्ध इति वा एतद् आह यद्य् अग्निष्टोमो जुहोति न वा अग्निम् अग्निष्टोमस्य स्तोत्रेण न शस्त्रेणातियन्त्य् अग्निष्टोमम् एव यज्ञक्रतुम् अनुसंतनोति यद्य् उक्थ्यः परिधिम् अनकति परे वा अग्नेः परिधयः पराणि परिधिभ्य उक्थान्य् उक्थान्य् एव यज्ञक्रतुम् अनुसंतनोति यद्य् अतिरात्र एतद् एव यजुर् वदन् हविर्धानं प्रपद्येत परं वै परिधिभ्यो हविर्धानं परोक्थेभ्यो रात्री रात्रीम् एव यज्ञक्रतुम् अनुसंतनोति स्तेनं मनो ऽनृतवादिनी वाग् अथ केन सोमा गृह्यन्ते केन हूयन्ता इति पृछेद् ऋतं वै सत्यं हिरण्यम् ऋतेनैव सत्येन गृह्यन्त ऋतेन हूयन्ते
pracaraṇyām agre gṛhṇāty eṣā hy agre pracaraty apo vai somasya rasaḥ praviṣṭo 'gniḥ sarvā devatā vaiśvadevīr āpo yajñamukhaṃ grāvāṇaḥ savitṛprasūto vā etat sarvābhir devatābhir apāṃ somasya rasam achaiti śṛṇotv agniḥ samidhā havaṃ mā iti yasminn evāgnau juhoti tam etad āha śṛṇvantv āpā iti yā evāpo 'chaiti tā etad āha dhiṣaṇā ca devīti vāg vai dhiṣaṇā devī vācaṃ vā etad āha śṛṇota grāvāṇo viduṣo nu yajñam iti yajñamukhaṃ hi grāvāṇaḥ śṛṇotu devaḥ savitā havaṃ mā ity āha prasūtyā eva // apa iṣya hotaḥ // iti yajñaṃ preṣyeti vā etad āha // pra brahmaṇā iti brahmaṇaiva yajñam achaiti maitrāvaruṇasya camasenāchaity eṣa hy agre pracaraty atho mitrāvaruṇau hy apām īśāte yajñamukhaṃ vai mitrāvaruṇau yajñamukham āpo yajñamukhenaiva yajñamukham achaiti yatra hotuḥ prātaranuvākam anubruvata upaśṛṇuyāt tad apo 'dhvaryur gṛhṇīyād yan nopaśṛṇuyād badhiraḥ syād vāco hi chidyate 'tha yaj juhoti havir bhūtā evainā gṛhṇāty atho abhighṛtā eva tṛṇaṃ prāsya juhoty agnimaty eva juhoty āyatanavaty andho 'dhvaryuḥ syād yad anāyatane juhuyād ghṛtaṃ vai devā vajraṃ kṛtvā somam aghnann abhi khalu vā etā ghārayanti tasmād āhutim apaplāvayaty atho āhutiṃ ned dharāṇīti kārṣy asīty āhutim apaplāvayati samudrasya vo 'kṣityā unnayā ity upasārayaty apām evākṣityay apo vai somasya rasaḥ praviṣṭaḥ somam apāṃ raso 'pāc ca khalu vai napāc cāpāṃ somasya rasasyeśāte tau vā etad āhutyā bhāgadheyenāpāṃ somasya rasaṃ nirayāciṣṭobhe ahorātre vasatīvarīṣu grahītavye ity āhuḥ pūrvedyur anyā gṛhṇāti purānyāḥ sūryasyodetos tathāsyobhe ahorātre vasatīvarīṣu gṛhīte bhavataḥ pūrvedyur anyā gṛhṇāti purānyāḥ sūryasyodetor ubhayīr evaināḥ sadyogṛhītā akar bhrātṛvyā vā etā gṛhyante yā maitrāvaruṇasya camase yāś ca nigrābhyās tā ubhayīr upariṣṭāc cātvālasya samanakti saṃjñānam ābhyaḥ karoti mitram ābhyo dadāti cātvālān nirgṛhyanta eṣa vā apāṃ yoniḥ svād eva yoner nirgṛhyante 'skannatvāya // pra : FN emended. Ed.: pra. aver apo 'dhvaryā3om // ity avido yajñā3m iti vā etad āha // utem anamnamur utemaṃ paśya // ayaṃ me raddha iti vā etad āha yady agniṣṭomo juhoti na vā agnim agniṣṭomasya stotreṇa na śastreṇātiyanty agniṣṭomam eva yajñakratum anusaṃtanoti yady ukthyaḥ paridhim anakati pare vā agneḥ paridhayaḥ parāṇi paridhibhya ukthāny ukthāny eva yajñakratum anusaṃtanoti yady atirātra etad eva yajur vadan havirdhānaṃ prapadyeta paraṃ vai paridhibhyo havirdhānaṃ parokthebhyo rātrī rātrīm eva yajñakratum anusaṃtanoti stenaṃ mano 'nṛtavādinī vāg atha kena somā gṛhyante kena hūyantā iti pṛched ṛtaṃ vai satyaṃ hiraṇyam ṛtenaiva satyena gṛhyanta ṛtena hūyante
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.