Library·Mahayanasutralamkara·18
महायानसूत्रालंकारे पूजासेवाऽप्रमाणाधिकारः [ सप्तदशः] समाप्तः अष्टादशो ऽधिकारः लज्जाविभागे षोडश श्लोकाः । लज्जा विपक्षहीना ज्ञानेन गता च निर्विकल्पेन । हीनानवद्यविषया सत्वानां पाचिका धीरे
mahāyānasūtrālaṃkāre pūjāsevā'pramāṇādhikāraḥ [ saptadaśaḥ] samāptaḥ aṣṭādaśo 'dhikāraḥ lajjāvibhāge ṣoḍaśa ślokāḥ / lajjā vipakṣahīnā jñānena gatā ca nirvikalpena / hīnānavadyaviṣayā satvānāṃ pācikā dhīre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षणां पारमितानां निषेवणालस्यतो भवति लज्जा । क्वेशानुकूलधर्मप्रयोगतश्चैव धीराणां
ṣaṇāṃ pāramitānāṃ niṣevaṇālasyato bhavati lajjā / kveśānukūladharmaprayogataścaiva dhīrāṇāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असमाहितस्वभावा मृदुमध्या हीनभूमिका लज्जा । हीनाशया समाना हीना हि तदन्यथा त्वधिका
asamāhitasvabhāvā mṛdumadhyā hīnabhūmikā lajjā / hīnāśayā samānā hīnā hi tadanyathā tvadhikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लज्जारहितो धीमान् क्लेशानधिवासयत्ययोनिशतः । प्रतिघोपेक्षामानः सत्वानुपहन्ति शीलं च
lajjārahito dhīmān kleśānadhivāsayatyayoniśataḥ / pratighopekṣāmānaḥ satvānupahanti śīlaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौकृत्यात्सविलेखो भवति स संमानहानिमाप्नोति । श्राद्धात्मा[मा]नुषसंघाच्छास्त्रा चोपेक्ष्यते तस्मात्
kaukṛtyātsavilekho bhavati sa saṃmānahānimāpnoti / śrāddhātmā[mā]nuṣasaṃghācchāstrā copekṣyate tasmāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहधार्मि कैर्जिनसुतैर्विनिन्द्यते लोकतो ऽयशो लभते । दृष्टे धर्मे ऽन्यत्र क्षणरहितो जायते भूयः
sahadhārmi kairjinasutairvinindyate lokato 'yaśo labhate / dṛṣṭe dharme 'nyatra kṣaṇarahito jāyate bhūyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ताप्राप्तविहानिं शुक्लैर्धर्मैः समाप्नुते तेन । दुःखं विहरति तस्मान्मनसो ऽप्यस्वस्थतामेति
prāptāprāptavihāniṃ śuklairdharmaiḥ samāpnute tena / duḥkhaṃ viharati tasmānmanaso 'pyasvasthatāmeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते सर्वे दोषा हिमत्सु भवन्ति नो जिनसुतेषु । देवेषु च मनुजेषु च नित्यं संजायते च बुधः
ete sarve doṣā himatsu bhavanti no jinasuteṣu / deveṣu ca manujeṣu ca nityaṃ saṃjāyate ca budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभारांश्च स बोधेः क्षिप्रं पूरयति लज्जया धीमान् । सत्वानां पाचनया न खिद्यते चैव जिनपुत्रः
saṃbhārāṃśca sa bodheḥ kṣipraṃ pūrayati lajjayā dhīmān / satvānāṃ pācanayā na khidyate caiva jinaputraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विपक्षप्रतिपक्षै रहितो ऽरहितश्च जायते सततं । इत्येतमानुशंसं ह्रीमानाप्नोति जिनपुत्रः
sa vipakṣapratipakṣai rahito 'rahitaśca jāyate satataṃ / ityetamānuśaṃsaṃ hrīmānāpnoti jinaputraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषमलिनो हि बालो ह्रीविरहात्सुवसनैः सुगुप्तो ऽपि । निर्वसनो ऽपि जिनसुतो ह्रीवसनो मुक्तदोषमलः
doṣamalino hi bālo hrīvirahātsuvasanaiḥ sugupto 'pi / nirvasano 'pi jinasuto hrīvasano muktadoṣamalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशमिव न लिप्तो ह्रीयुक्तः जिनसुतो भवति धर्मैः । ह्रीभूषितश्च शोभति संपर्कगतो जिनसुतानाम्
ākāśamiva na lipto hrīyuktaḥ jinasuto bhavati dharmaiḥ / hrībhūṣitaśca śobhati saṃparkagato jinasutānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुरिव वत्सलत्वं ह्रियो विनेयेषु बोधिसत्वानां । आरक्षा चापि ह्रीः संसरतां सर्वदोषेभ्यः
māturiva vatsalatvaṃ hriyo vineyeṣu bodhisatvānāṃ / ārakṣā cāpi hrīḥ saṃsaratāṃ sarvadoṣebhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषु नाधिवासा सर्वेष्वधिवासनाप्रवृत्तिश्च । सर्वेषु च प्रवृत्तिर्ह्रीविहितं ह्रीमतो लिङ्गम्
sarveṣu nādhivāsā sarveṣvadhivāsanāpravṛttiśca / sarveṣu ca pravṛttirhrīvihitaṃ hrīmato liṅgam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रीभावना प्रधाना स्वचित्ततो धर्मतो ऽधिमोक्षाच्च । आशयतो ऽपि विभुत्वादकल्पनादैक्यतश्चापि
hrībhāvanā pradhānā svacittato dharmato 'dhimokṣācca / āśayato 'pi vibhutvādakalpanādaikyataścāpi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतिश्च बोधिसत्वानां लक्षणेन प्रभेदतः । दृढत्वेन च सर्वेभ्यस्तदन्येभ्यो विशिष्यते
dhṛtiśca bodhisatvānāṃ lakṣaṇena prabhedataḥ / dṛḍhatvena ca sarvebhyastadanyebhyo viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्यं समाधिः प्रज्ञा च सत्वं धैर्यं धृतिर्मता । निर्भीतो बोधिसत्वो हि त्रयाद्यस्मात्प्रवर्तते
vīryaṃ samādhiḥ prajñā ca satvaṃ dhairyaṃ dhṛtirmatā / nirbhīto bodhisatvo hi trayādyasmātpravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लीनत्वाच्च चलत्वाच्च मोहाच्चोत्पद्यते भयं । कृत्येषु तस्माद्विज्ञेया धृतिसंज्ञा निजे त्रये
līnatvācca calatvācca mohāccotpadyate bhayaṃ / kṛtyeṣu tasmādvijñeyā dhṛtisaṃjñā nije traye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृत्या प्रणिधाने च निरपेक्षत्व एव च । सत्वविप्रतिपत्तौ च गम्भीर्यौदार्यसंश्रवे
prakṛtyā praṇidhāne ca nirapekṣatva eva ca / satvavipratipattau ca gambhīryaudāryasaṃśrave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनेयदुर्विनयत्वे कायाचिन्त्ये जिनस्य च । दुष्करेषु विचित्रेषु संसारात्याग एव च
vineyadurvinayatve kāyācintye jinasya ca / duṣkareṣu vicitreṣu saṃsārātyāga eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःसंक्लेशे च तत्रैव धृतिर्धीरस्य जायते । असमा च तदन्येभ्यः सो ऽग्रे धृतिमतां यतः[मतः]
niḥsaṃkleśe ca tatraiva dhṛtirdhīrasya jāyate / asamā ca tadanyebhyaḥ so 'gre dhṛtimatāṃ yataḥ[mataḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमित्रदुःखगम्भीरश्रवाद्वीरो न कम्पते । शलभैः पक्षवातैश्च समुदैश्च सुमेरुवत्
kumitraduḥkhagambhīraśravādvīro na kampate / śalabhaiḥ pakṣavātaiśca samudaiśca sumeruvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अखेदो बोधिसत्त्वानामसमस्त्रिषु वस्तुषु । श्रुतातृप्तिमहावीर्यदुःखे ह्रीघृतिनिश्रितः
akhedo bodhisattvānāmasamastriṣu vastuṣu / śrutātṛptimahāvīryaduḥkhe hrīghṛtiniśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रच्छन्दो महाबोधावखेदो धीमतां मतः । अनिष्पन्नश्च निष्पन्नः सुनिष्पन्नश्च भूमिषु
tīvracchando mahābodhāvakhedo dhīmatāṃ mataḥ / aniṣpannaśca niṣpannaḥ suniṣpannaśca bhūmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तुना चाधिकारेण कर्मणा च विशिष्यते । लक्षणेनाक्षयत्वेन फलस्योदागमेन च
vastunā cādhikāreṇa karmaṇā ca viśiṣyate / lakṣaṇenākṣayatvena phalasyodāgamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रज्ञता हि धीराणां समाधिमुखधारणी । गृहीता सत्वपाकाय सद्धर्मस्य च धारणे
śāstrajñatā hi dhīrāṇāṃ samādhimukhadhāraṇī / gṛhītā satvapākāya saddharmasya ca dhāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायेन वचसा चैव सत्यज्ञानेन चासमा । लोकज्ञता हि धीराणां तदन्येभ्यो विशिष्यते
kāyena vacasā caiva satyajñānena cāsamā / lokajñatā hi dhīrāṇāṃ tadanyebhyo viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा पुनः किमर्थमित्याह सत्वानां भाजनत्वाय । कस्मिन्नर्थे भाजनत्वाय सद्धर्मप्रतिपत्तये
sā punaḥ kimarthamityāha satvānāṃ bhājanatvāya / kasminnarthe bhājanatvāya saddharmapratipattaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यद्वयाद्यतश्चेष्टो लोकानामुदयो ऽसकृत् । द्वयादस्तंगमस्तस्मात् तज्ज्ञो लोकज्ञ उच्यते
satyadvayādyataśceṣṭo lokānāmudayo 'sakṛt / dvayādastaṃgamastasmāt tajjño lokajña ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमाय प्राप्तये तेषां धीमान् सत्येषु युज्यते । सत्यज्ञानद्यतो धीमान् लोकज्ञो हि निरुच्यते
śamāya prāptaye teṣāṃ dhīmān satyeṣu yujyate / satyajñānadyato dhīmān lokajño hi nirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्षश्च देशनाधर्मो अर्थो ऽभिप्रायिको ऽस्य च । प्रामाणिकश्च नीतार्थो निर्जल्पा प्राप्तिरस्य च
ārṣaśca deśanādharmo artho 'bhiprāyiko 'sya ca / prāmāṇikaśca nītārtho nirjalpā prāptirasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिक्षेप्तुर्यथोक्तस्य मिथ्यासंतीरितस्य च । साभिलाष[प]स्य च प्राप्तेः प्रतिषेधो ऽत्र देशितः
pratikṣepturyathoktasya mithyāsaṃtīritasya ca / sābhilāṣa[pa]sya ca prāpteḥ pratiṣedho 'tra deśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमुक्तेर्विचाराच्च यथावत्परतः श्रवात् । निर्जल्पादपि च ज्ञानादप्रणाशो हि धीमतां
adhimuktervicārācca yathāvatparataḥ śravāt / nirjalpādapi ca jñānādapraṇāśo hi dhīmatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असमा बोधिसत्त्वानां चतस्रः प्रतिसंविदः । पर्याये लक्षणे वाक्ये ज्ञाने ज्ञानाच्च ता मताः
asamā bodhisattvānāṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ / paryāye lakṣaṇe vākye jñāne jñānācca tā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशनायां प्रयुक्तस्य यस्य येन च देशना । धर्मार्थयोर्द्वयोर्वाचा ज्ञानेनैव च देशना
deśanāyāṃ prayuktasya yasya yena ca deśanā / dharmārthayordvayorvācā jñānenaiva ca deśanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्योद्देशनिर्देशात्सर्वथा प्रापणाद् द्वयोः । परिज्ञाना[हाना]च्च चोद्यानां प्रतिसंविच्चतुष्टयम्
dharmasyoddeśanirdeśātsarvathā prāpaṇād dvayoḥ / parijñānā[hānā]cca codyānāṃ pratisaṃviccatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यात्मं समतामेत्य योत्तरत्र प्रवेदना । सर्वसंशयनाशाय प्रतिसंविन्निरुच्यते
pratyātmaṃ samatāmetya yottaratra pravedanā / sarvasaṃśayanāśāya pratisaṃvinnirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभारो बोधिसत्वानां पुण्यज्ञानमयो ऽसमः । संसारे ऽभ्युदयायैकः अन्यो ऽसंक्लिष्टसंसृतौ
saṃbhāro bodhisatvānāṃ puṇyajñānamayo 'samaḥ / saṃsāre 'bhyudayāyaikaḥ anyo 'saṃkliṣṭasaṃsṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं शीलं च पुण्यस्य प्रज्ञा ज्ञानस्य संभृतिः । त्रयं चान्यद्द्व्यस्यापि पञ्चापि ज्ञानसंभृतिः
dānaṃ śīlaṃ ca puṇyasya prajñā jñānasya saṃbhṛtiḥ / trayaṃ cānyaddvyasyāpi pañcāpi jñānasaṃbhṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतत्या भावनामेत्य भूयो भूयः शुभस्य हि । आहारो यः स संभारो वी[धी]रे सर्वार्थसाधकः
saṃtatyā bhāvanāmetya bhūyo bhūyaḥ śubhasya hi / āhāro yaḥ sa saṃbhāro vī[dhī]re sarvārthasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेशायानिमित्ताय अनाभोगाय संभृतिः । अभिषेकाय निष्ठायै धीराणामुपचीयते
praveśāyānimittāya anābhogāya saṃbhṛtiḥ / abhiṣekāya niṣṭhāyai dhīrāṇāmupacīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशभिराकारैः स्मृत्युपस्थानभावना । धीमतामसमत्वात्सा तदन्येभ्यो विशिष्यते
caturdaśabhirākāraiḥ smṛtyupasthānabhāvanā / dhīmatāmasamatvātsā tadanyebhyo viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्रयात्प्रतिपक्षाच्च अवतारात्तथैव च । आलम्बनमनस्कारप्राप्तितश्च विशिष्यते
niśrayātpratipakṣācca avatārāttathaiva ca / ālambanamanaskāraprāptitaśca viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनुकूल्यानुवृत्तिभ्यां परिज्ञोत्पत्तितो ऽपरा । मात्रया परमत्वेन भावनासमुदागमात्
ānukūlyānuvṛttibhyāṃ parijñotpattito 'parā / mātrayā paramatvena bhāvanāsamudāgamāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक्प्रहाणं धीराणामसमं सर्वदेहिभिः । समृत्युपस्थानदोषाणां प्रतिपक्षेण भाव्यते
samyakprahāṇaṃ dhīrāṇāmasamaṃ sarvadehibhiḥ / samṛtyupasthānadoṣāṇāṃ pratipakṣeṇa bhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारस्योपभोगे च त्यागे निवरणस्य च । मनस्कारस्य च त्यागे प्रवेशे चैव भूमिषु
saṃsārasyopabhoge ca tyāge nivaraṇasya ca / manaskārasya ca tyāge praveśe caiva bhūmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिमित्तविहारे च लब्धौ व्याकरणस्य च । सत्वानां परिपाके च अभिषेके च धीमतां
animittavihāre ca labdhau vyākaraṇasya ca / satvānāṃ paripāke ca abhiṣeke ca dhīmatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रस्य च विशुद्ध्यर्थं निष्ठागमन एव च । भाव्यते बोधिसत्वानां विपक्षप्रतिपक्षतः
kṣetrasya ca viśuddhyarthaṃ niṣṭhāgamana eva ca / bhāvyate bodhisatvānāṃ vipakṣapratipakṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छन्दं निश्रित्य योगस्य भावना सनिमित्तिका । सर्वसम्यक्प्रहाणेषु प्रतिपक्षो निरुच्यते
chandaṃ niśritya yogasya bhāvanā sanimittikā / sarvasamyakprahāṇeṣu pratipakṣo nirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋद्धिपादाश्च चत्वारो धीराणामग्रलक्षणाः । सर्वार्थसिद्धौ जायन्ते आत्मनश्च परस्य च
ṛddhipādāśca catvāro dhīrāṇāmagralakṣaṇāḥ / sarvārthasiddhau jāyante ātmanaśca parasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्रयाच्च प्रभेदाच्च उपायदभिनिर्हृतेः । व्यवस्था ऋद्धिपादानां धीमतां सर्वथेष्यते
niśrayācca prabhedācca upāyadabhinirhṛteḥ / vyavasthā ṛddhipādānāṃ dhīmatāṃ sarvatheṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानपारमिमाश्रित्य प्रभेदो हि चतुर्विधः । उपायश्चाभिनिर्हारः षड्विधश्च विधीयते
dhyānapāramimāśritya prabhedo hi caturvidhaḥ / upāyaścābhinirhāraḥ ṣaḍvidhaśca vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यावसायिक एकश्च द्वितीयो ऽनुग्रहात्मकः । नैबन्धिकस्तृतीयश्च चतुर्थः प्रातिपक्षिकः
vyāvasāyika ekaśca dvitīyo 'nugrahātmakaḥ / naibandhikastṛtīyaśca caturthaḥ prātipakṣikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनस्याववादस्य स्थितिविक्रीडितस्य च । प्रणिधेर्वशितायश्च धर्मप्राप्तेश्च निर्हृतिः
darśanasyāvavādasya sthitivikrīḍitasya ca / praṇidhervaśitāyaśca dharmaprāpteśca nirhṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिश्चर्या श्रुत चात्र[ग्रं]शमथो ऽथ विपश्यना । श्रद्धादीनां पदं ज्ञेयमर्थसिद्ध्यधिकारतः
bodhiścaryā śruta cātra[graṃ]śamatho 'tha vipaśyanā / śraddhādīnāṃ padaṃ jñeyamarthasiddhyadhikārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिप्रवेशसंक्लिष्टाश्चेष्टाः श्रद्धादयः पुनः । विपक्षदुर्बलत्वेन त एव बलसंज्ञिताः
bhūmipraveśasaṃkliṣṭāśceṣṭāḥ śraddhādayaḥ punaḥ / vipakṣadurbalatvena ta eva balasaṃjñitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिविष्टस्य बोध्यङ्गव्यवस्थानं विधीयते । धर्माणां सर्वसत्वानां समतावगमात्पुनः
bhūmiviṣṭasya bodhyaṅgavyavasthānaṃ vidhīyate / dharmāṇāṃ sarvasatvānāṃ samatāvagamātpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतिश्चरति सर्वत्र ज्ञेयाजितविनिर्जये । सर्वकल्पनिमित्तानां भङ्गाय विचयो ऽस्य च
smṛtiścarati sarvatra jñeyājitavinirjaye / sarvakalpanimittānāṃ bhaṅgāya vicayo 'sya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हस्तिरत्नं प्रत्यर्थिकभङ्गाय । आशु चाशेषबोधाय वीर्यस्य प्रवर्तते । धर्मालोकविवृद्ध्या च प्रीत्या आपूर्यते ध्रुवम्
yathā hastiratnaṃ pratyarthikabhaṅgāya / āśu cāśeṣabodhāya vīryasya pravartate / dharmālokavivṛddhyā ca prītyā āpūryate dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वावरणनिर्मोक्षात् प्रश्रब्ध्या सुखमेति च । चिन्तितार्थसमृद्धिश्च समाधेरूपजायते
sarvāvaraṇanirmokṣāt praśrabdhyā sukhameti ca / cintitārthasamṛddhiśca samādherūpajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपेक्षया यथाकामं सर्वत्र विहरत्यसौ । प[पृ]ष्ठलब्धाविकल्पेन विकल्पेन [विहारेण] सदोत्तमः
upekṣayā yathākāmaṃ sarvatra viharatyasau / pa[pṛ]ṣṭhalabdhāvikalpena vikalpena [vihāreṇa] sadottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंगुणो बोधिसत्त्वश्चक्रवर्तीव वर्तते । सप्तरत्नोपमैर्नित्यं बोध्यङ्गैः परिवारितः
evaṃguṇo bodhisattvaścakravartīva vartate / saptaratnopamairnityaṃ bodhyaṅgaiḥ parivāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्रयाङ्गं स्वभावाङ्गं निर्याणाङ्गं तृतीयकं । चतुर्थमनुशंसाङ्गमक्लेशाङ्गं त्रयात्मकम्
niśrayāṅgaṃ svabhāvāṅgaṃ niryāṇāṅgaṃ tṛtīyakaṃ / caturthamanuśaṃsāṅgamakleśāṅgaṃ trayātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाबोधानुवृत्तिश्च तदूर्ध्वमुपजायते । यथाबोधव्यवस्थानं प्रवेशश्च व्यवस्थितौ
yathābodhānuvṛttiśca tadūrdhvamupajāyate / yathābodhavyavasthānaṃ praveśaśca vyavasthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मत्रयविशुद्धिश्च प्रतिपक्षस्य भावना । ज्ञेयावृत्तेश्च मार्गस्य वैशेषिकगुणस्य च
karmatrayaviśuddhiśca pratipakṣasya bhāvanā / jñeyāvṛtteśca mārgasya vaiśeṣikaguṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तस्य चित्ते स्थानाच्च धर्मप्रविचयादपि । सम्यक् स्थितिमुपाश्रित्य शमथो ऽथ विपश्यना
cittasya citte sthānācca dharmapravicayādapi / samyak sthitimupāśritya śamatho 'tha vipaśyanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्रगा च सैकाशां नैकांशोपनिषन्मता । प्रतिवेधे च निर्याणे अनिमित्ते ह्यसंस्कृते
sarvatragā ca saikāśāṃ naikāṃśopaniṣanmatā / prativedhe ca niryāṇe animitte hyasaṃskṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिशुद्धौ विशुद्धौ च शमथो ऽथ विपश्यना । सर्वभूमिगता धीरे स योगः सर्वसाधकः
pariśuddhau viśuddhau ca śamatho 'tha vipaśyanā / sarvabhūmigatā dhīre sa yogaḥ sarvasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरये बुद्धधर्माणां सत्वानां परिपाचने । क्षिप्रप्राप्तौ क्रियाशुद्धौ वर्त्माच्छेदे च कौशलं
pūraye buddhadharmāṇāṃ satvānāṃ paripācane / kṣipraprāptau kriyāśuddhau vartmācchede ca kauśalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाये बोधिसत्त्वानामसमं सर्वभूमिषु । यत्कौशल्यं समाश्रित्य सर्वार्थान्साधयन्ति ते
upāye bodhisattvānāmasamaṃ sarvabhūmiṣu / yatkauśalyaṃ samāśritya sarvārthānsādhayanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपाकेन श्रुताभ्यासात् धारण्यपि समाधिना । परीत्ता महती सा च महती त्रिविधा पुनः
vipākena śrutābhyāsāt dhāraṇyapi samādhinā / parīttā mahatī sā ca mahatī trividhā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रविष्टप्रविष्टानां धीमतां मृदुमध्यमा । अशुद्धभूमिकानां हि महती शुद्धभूमिका
apraviṣṭapraviṣṭānāṃ dhīmatāṃ mṛdumadhyamā / aśuddhabhūmikānāṃ hi mahatī śuddhabhūmikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणी[णीं]तां समाश्रित्य बोधिसत्वा पुनः पुनः । प्रकाशयन्ति सद्धर्मं नित्यं संधारयन्ति च
dhāraṇī[ṇīṃ]tāṃ samāśritya bodhisatvā punaḥ punaḥ / prakāśayanti saddharmaṃ nityaṃ saṃdhārayanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतना छन्दसहिता ज्ञानेन प्रेरिता च तत् । प्रणिधानं हि धीराणामसमं सर्वभूमिषु
cetanā chandasahitā jñānena preritā ca tat / praṇidhānaṃ hi dhīrāṇāmasamaṃ sarvabhūmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुभूतं च विज्ञेयं चित्तात्सद्यः फलं च तत् । आयत्यामर्थसिद्ध्यर्थं चित्तमात्रात्समृद्धितः
hetubhūtaṃ ca vijñeyaṃ cittātsadyaḥ phalaṃ ca tat / āyatyāmarthasiddhyarthaṃ cittamātrātsamṛddhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रं महद्विशुद्धं च उत्तरोत्तरभूमिषु । आबोधेर्बोधिसत्त्वानां स्वपरार्थप्रसाधकं
citraṃ mahadviśuddhaṃ ca uttarottarabhūmiṣu / ābodherbodhisattvānāṃ svaparārthaprasādhakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैरात्म्यं द्विविधं ज्ञेयो ह्यात्मग्राहस्य चाश्रयः । तस्य चोपशमो नित्यं समाधित्रयगोचरः
nairātmyaṃ dvividhaṃ jñeyo hyātmagrāhasya cāśrayaḥ / tasya copaśamo nityaṃ samādhitrayagocaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधिस्त्रिविधो ज्ञेयो ग्राह्यग्राहकभावतः । निर्विकल्पो ऽपि विमुखो रतियुक्तश्च सर्वदा
samādhistrividho jñeyo grāhyagrāhakabhāvataḥ / nirvikalpo 'pi vimukho ratiyuktaśca sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिज्ञायै प्रहाणाय पुनः साक्षात्क्रियाय च । शून्यतादिसमाधीनां त्रिधार्थः परिकीर्तितः
parijñāyai prahāṇāya punaḥ sākṣātkriyāya ca / śūnyatādisamādhīnāṃ tridhārthaḥ parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाध्युपनिषत्त्वेन धर्मोद्दानचतुष्टयं । देशितं बोधिसत्त्वेभ्यः सत्वानां हितकाम्यया
samādhyupaniṣattvena dharmoddānacatuṣṭayaṃ / deśitaṃ bodhisattvebhyaḥ satvānāṃ hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असदर्थो ऽविकल्पार्थः परिकल्पार्थ एव च । विकल्पोपशमार्थश्च धीमतां तच्चतुष्टयम्
asadartho 'vikalpārthaḥ parikalpārtha eva ca / vikalpopaśamārthaśca dhīmatāṃ taccatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोगाद्धेतुतोत्पत्तेर्विरोधात्स्वयमस्थितेः । अभावाल्लक्षणैकान्त्यादनुवृत्तेर्निरोधतः
ayogāddhetutotpattervirodhātsvayamasthiteḥ / abhāvāllakṣaṇaikāntyādanuvṛtternirodhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिणामोपलब्धेश्च तद्धेतुत्वफलत्वतः । उपात्तत्वाधिपत्वा[त्या]च्च शुद्धसत्वानुवृत्तितः
pariṇāmopalabdheśca taddhetutvaphalatvataḥ / upāttatvādhipatvā[tyā]cca śuddhasatvānuvṛttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यस्तरतमेनापि चयेनाश्रयभावतः । विकारपरिपाकाभ्यां तथा हीनविशिष्टतः
ādyastaratamenāpi cayenāśrayabhāvataḥ / vikāraparipākābhyāṃ tathā hīnaviśiṣṭataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भास्वराभास्वरत्वेन देशान्तरगमेन च । सबीजाबीजभावेन प्रतिबिम्बेन चोदयः
bhāsvarābhāsvaratvena deśāntaragamena ca / sabījābījabhāvena pratibimbena codayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशविधोत्पत्तौ हेतुमानविशेषतः । चयाया[पा]र्थादयोगाच्च आश्रयत्व असंभवात्
caturdaśavidhotpattau hetumānaviśeṣataḥ / cayāyā[pā]rthādayogācca āśrayatva asaṃbhavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितस्यासंभवादन्ते आद्यनाशाविकारतः । तथा हीनविशिष्टत्वे भास्वराभास्वरे ऽपि च
sthitasyāsaṃbhavādante ādyanāśāvikārataḥ / tathā hīnaviśiṣṭatve bhāsvarābhāsvare 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्यभावात्स्थितायोगाच्चरमत्व असंभवात् । अनुवृत्तेश्च चित्तस्य क्षणिकं सर्वसंस्कृतम्
gatyabhāvātsthitāyogāccaramatva asaṃbhavāt / anuvṛtteśca cittasya kṣaṇikaṃ sarvasaṃskṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानां षड्विधार्थस्य क्षणिकत्वं विधीयते । शोषवृद्धेः प्रकृत्या च चलत्वाद् वृद्धिहानितः
bhūtānāṃ ṣaḍvidhārthasya kṣaṇikatvaṃ vidhīyate / śoṣavṛddheḥ prakṛtyā ca calatvād vṛddhihānitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्संभवात्पृथिव्याश्च परिणामचतुष्टयात् । वर्णगन्धरसस्पर्शतुल्यत्वाच्च तथैव तत्
tatsaṃbhavātpṛthivyāśca pariṇāmacatuṣṭayāt / varṇagandharasasparśatulyatvācca tathaiva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्धनाधीनवृत्तित्वात्तारतम्योपलब्धितः । चित्तानुवृत्तेः पृच्छातः क्षणिकं बाह्यमप्यतः
indhanādhīnavṛttitvāttāratamyopalabdhitaḥ / cittānuvṛtteḥ pṛcchātaḥ kṣaṇikaṃ bāhyamapyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्ञप्त्यस्तितया वाच्यः पुद्गलो द्रव्यतो न तु । नोपलम्भाद्विपर्यासात् संक्लेशात् क्लिष्टहेतुतः
prajñaptyastitayā vācyaḥ pudgalo dravyato na tu / nopalambhādviparyāsāt saṃkleśāt kliṣṭahetutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकत्वान्यत्वतोवाच्यस्तस्माद्दोषद्वयादसौ । स्कन्धात्मत्वप्रसङ्गाच्च तद्द्रव्यत्वप्रसङ्गतः
ekatvānyatvatovācyastasmāddoṣadvayādasau / skandhātmatvaprasaṅgācca taddravyatvaprasaṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यसन् यद्यवाच्यश्च वचनीयं प्रयोजनं । एकत्वान्यत्वतो ऽवाच्यो न युक्तो निष्प्रयोजनः
dravyasan yadyavācyaśca vacanīyaṃ prayojanaṃ / ekatvānyatvato 'vācyo na yukto niṣprayojanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षणाल्लोकदृष्टाच्च शास्त्रतो ऽपि न युज्यते । इन्धनाग्न्योरवाच्यत्वमुपलब्धेर्द्वयेन हि
lakṣaṇāllokadṛṣṭācca śāstrato 'pi na yujyate / indhanāgnyoravācyatvamupalabdherdvayena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वये सति च विज्ञानसंभवात्प्रत्ययो न सः । नैरर्थक्यादतो द्रष्टा यावन्मोक्ता न युज्यते
dvaye sati ca vijñānasaṃbhavātpratyayo na saḥ / nairarthakyādato draṣṭā yāvanmoktā na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामित्वे सति चानित्यमनिष्टं न प्रवर्तयेत् । तत्कर्मलक्षणं साध्यं संबोधो बाध्यते त्रिधा
svāmitve sati cānityamaniṣṭaṃ na pravartayet / tatkarmalakṣaṇaṃ sādhyaṃ saṃbodho bādhyate tridhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनादौ च तद्यत्नः स्वयंभूर्न त्रयादपि । तद्यत्नप्रत्ययत्वं च निर्यत्नं दर्शनादिकं
darśanādau ca tadyatnaḥ svayaṃbhūrna trayādapi / tadyatnapratyayatvaṃ ca niryatnaṃ darśanādikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकर्तृत्वादनित्यत्वात्सकृत्रित्यप्रवृत्तितः । दर्शनादिषु यत्नस्य स्वयंभूत्वं न युज्यते
akartṛtvādanityatvātsakṛtrityapravṛttitaḥ / darśanādiṣu yatnasya svayaṃbhūtvaṃ na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स्थितस्य नष्टस्य प्रागभावादनित्यतः । तृतीयपक्षाभावाच्च प्रत्ययत्वं न युज्यते
tathā sthitasya naṣṭasya prāgabhāvādanityataḥ / tṛtīyapakṣābhāvācca pratyayatvaṃ na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वधर्मा अनात्मानः परमार्थेन शून्यता । आत्मोपलम्भे दोषश्च देशितो यत एव च
sarvadharmā anātmānaḥ paramārthena śūnyatā / ātmopalambhe doṣaśca deśito yata eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्लेशव्यवदाने च अवस्थाच्छेदभिन्नके । वृत्तिसंतानभेदो हि पुद्गलेनोपदर्शितः
saṃkleśavyavadāne ca avasthācchedabhinnake / vṛttisaṃtānabhedo hi pudgalenopadarśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मदृष्टिरनुत्पाद्या अभ्यासो ऽनादिकालिकः । अयत्नमोक्षः सर्वेषां न मोक्षः पुद्गलो ऽस्ति वा
ātmadṛṣṭiranutpādyā abhyāso 'nādikālikaḥ / ayatnamokṣaḥ sarveṣāṃ na mokṣaḥ pudgalo 'sti vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्ञप्त्यस्तितया वाच्यः पुद्गलो द्रव्यतो न तु । एकत्वान्यत्वतोवाच्यस्तस्मादसौ । स्कन्धात्मत्वप्रसङ्गाच्च तद्द्रव्यत्वप्रसङ्गतः । द्रव्यसन्यद्यवाच्यश्च वचनीयं प्रयोजनं । एकत्वान्यत्वतो ऽवाच्यो न युक्तो निष्प्रयोजनः । लक्षणाल्लोकदृष्टाच्च शास्त्रतो ऽपि न युज्यते । इन्धनाग्न्योरवाच्यत्वमुपलब्धेर्द्वयेन हि । द्वयं प्रतीत्य विज्ञानसंभवात्प्रत्ययो न सः । स्वामित्वे सति वानित्यमनिष्टं न प्रवर्तयेत् ॥ तद्यत्नप्रत्ययत्वं च निर्यत्नं दर्शनादिकम् । अकर्तृत्वादनित्यत्वात्सकृन्नित्यप्रवृत्तितः । दर्शनादिषु यत्नस्य स्वयंभूत्वं न युज्यते ॥ तथा स्थितस्य नष्टस्य प्रागभावादनित्यतः । तृतीयपक्षाभावाच्च प्रत्ययत्वं न युज्यते ॥ सर्वे धर्मा अनात्मानः परमार्थेन शून्यता । आत्मोपलम्भे दोषश्च देशितो यत एव च ॥ संक्लेशे व्यवदाने च अवस्थाच्छेदभिन्नके । वृत्तिसंतानभेदो हि पुद्गलेनोपदर्शितः ॥ आत्मदृष्टिरनूत्पाद्या पूर्वमेवोत्पन्नत्वात् । नापि तदभ्यासार्थं यस्मादात्मदृष्टेर् अभ्यासो ऽनादिकालिकः । यदि चात्मदर्शनेन मोक्ष इत्यसौ देश्येत । एवं सति स्यात् अयत्नमोक्षः सर्वेषां एवमेभिर्गुणैर्नित्यं बोधिसत्वाः समन्विताः । आत्मार्थं च न रिञ्चन्ति परार्थं साधयन्ति च
prajñaptyastitayā vācyaḥ pudgalo dravyato na tu / ekatvānyatvatovācyastasmādasau / skandhātmatvaprasaṅgācca taddravyatvaprasaṅgataḥ / dravyasanyadyavācyaśca vacanīyaṃ prayojanaṃ / ekatvānyatvato 'vācyo na yukto niṣprayojanaḥ / lakṣaṇāllokadṛṣṭācca śāstrato 'pi na yujyate / indhanāgnyoravācyatvamupalabdherdvayena hi / dvayaṃ pratītya vijñānasaṃbhavātpratyayo na saḥ / svāmitve sati vānityamaniṣṭaṃ na pravartayet // tadyatnapratyayatvaṃ ca niryatnaṃ darśanādikam / akartṛtvādanityatvātsakṛnnityapravṛttitaḥ / darśanādiṣu yatnasya svayaṃbhūtvaṃ na yujyate // tathā sthitasya naṣṭasya prāgabhāvādanityataḥ / tṛtīyapakṣābhāvācca pratyayatvaṃ na yujyate // sarve dharmā anātmānaḥ paramārthena śūnyatā / ātmopalambhe doṣaśca deśito yata eva ca // saṃkleśe vyavadāne ca avasthācchedabhinnake / vṛttisaṃtānabhedo hi pudgalenopadarśitaḥ // ātmadṛṣṭiranūtpādyā pūrvamevotpannatvāt / nāpi tadabhyāsārthaṃ yasmādātmadṛṣṭer abhyāso 'nādikālikaḥ / yadi cātmadarśanena mokṣa ityasau deśyeta / evaṃ sati syāt ayatnamokṣaḥ sarveṣāṃ evamebhirguṇairnityaṃ bodhisatvāḥ samanvitāḥ / ātmārthaṃ ca na riñcanti parārthaṃ sādhayanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.