Library·Jaimini: Mimamsasutra, with Sabara's Bhasya·6·6.5
* ६।१५७: ए२: ५,३००; ए६: २,१७१ * * ६।१५८: ए२ ओम्। च * * ६।१५९: ए२: ५,३००; ए६: २,१७१ * अभ्युदये कालापराधाद् इज्याचोदना स्यात् यथा पञ्चशरावे
* 6/157: E2: 5,300; E6: 2,171 * * 6/158: E2 om. ca * * 6/159: E2: 5,300; E6: 2,171 * abhyudaye kālāparādhād ijyācodanā syāt yathā pañcaśarāve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१६०: ए१,६; ए२: अभ्युदियात् * * ६।१६१: ए१,६; ए२: स त्रेधा * * ६।१६२: तैत्स्। २।५।५।२ * * ६।१६३: ए१,६; ए२: कुर्यात् * * ६।१६४: ए१,६; ए२: शिपिविष्टाय शृते चरुम् इति। यजतिस् * * ६।१६५: ए१,६; ए२: द्रव्यफलभोक्तृसंयोगाद् * * ६।१६६: ए१,६; ए२: यागविधानं * * ६।१६७: ए२: ५,३०१; ए६: २,१७१ * अपनयो वा विद्यमानत्वात्
* 6/160: E1,6; E2: abhyudiyāt * * 6/161: E1,6; E2: sa tredhā * * 6/162: Tait.S. 2.5.5.2 * * 6/163: E1,6; E2: kuryāt * * 6/164: E1,6; E2: śipiviṣṭāya śṛte carum iti. yajatis * * 6/165: E1,6; E2: dravyaphalabhoktṛsaṃyogād * * 6/166: E1,6; E2: yāgavidhānaṃ * * 6/167: E2: 5,301; E6: 2,171 * apanayo vā vidyamānatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतापनयो वा। कुतः। विद्यमानत्वात्, विद्यन्ते हि कर्माणि प्रकृतानि, तेषु विद्यमानेषु पुनर् देवतासंबन्धो हविषो नोपपद्यते। यस्यानुपपत्त्या यागः कल्प्येत। तस्मान् न यागान्तरम्, तेष्व् एव हविःषु देवतान्तराणि विधीयन्ते। तद्रूपत्वाच् च शब्दानाम्
devatāpanayo vā. kutaḥ. vidyamānatvāt, vidyante hi karmāṇi prakṛtāni, teṣu vidyamāneṣu punar devatāsaṃbandho haviṣo nopapadyate. yasyānupapattyā yāgaḥ kalpyeta. tasmān na yāgāntaram, teṣv eva haviḥṣu devatāntarāṇi vidhīyante. tadrūpatvāc ca śabdānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१६८: ए१,६; ए२: त्रेधा तण्डुलान् * * ६।१६९: ए१,६; ए२: तत्रार्धप्राप्ता * आतञ्चनाभ्यासस्य दर्शनात्
* 6/168: E1,6; E2: tredhā taṇḍulān * * 6/169: E1,6; E2: tatrārdhaprāptā * ātañcanābhyāsasya darśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१७०: ए२: ५,३०३; ए६: २,१७२ * * ६।१७१: ए१,६; ए२: अभ्युदि। यात् तेनातञ्च्य * * ६।१७२: ए२: यदि न * * ६।१७३: ए१,६; ए२: प्रातरेतेन ब्राह्मणं * अपूर्वत्वाद् विधानं स्यात्
* 6/170: E2: 5,303; E6: 2,172 * * 6/171: E1,6; E2: abhyudi. yāt tenātañcya * * 6/172: E2: yadi na * * 6/173: E1,6; E2: prātaretena brāhmaṇaṃ * apūrvatvād vidhānaṃ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१७४: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: घटत * पयोदोषात् पञ्चशरावे ऽदुष्टं हीतरत्
* 6/174: E1,6,E2 (v.l.); E2: ghaṭata * payodoṣāt pañcaśarāve 'duṣṭaṃ hītarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१७५: ए२: ५,३०४; ए६: २,१७३ * सांन्याय्ये ऽपि तथेति चेत्
* 6/175: E2: 5,304; E6: 2,173 * sāṃnyāyye 'pi tatheti cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चेत् पश्यसि, सांन्याय्ये ऽपि दोषः। तद् अपि ह्य् अभ्युदये तत्कालापभ्रंशाद् दुष्टम् इति। न तस्यादुष्टत्वाद् अविशिष्टं हि कारणम्
evaṃ cet paśyasi, sāṃnyāyye 'pi doṣaḥ. tad api hy abhyudaye tatkālāpabhraṃśād duṣṭam iti. na tasyāduṣṭatvād aviśiṣṭaṃ hi kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१७६: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: कालापराधेनादुष्टे * लक्षणार्था शृतश्रुतिः
* 6/176: E1,6,E2 (v.l.); E2: kālāparādhenāduṣṭe * lakṣaṇārthā śṛtaśrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१७७: ए१ हत् धर्मलक्षणार्था इन् क्लम्मेर्न् * * ६।१७८: ए२: ५,३०५; ए६: २,१७४ * उपांशुयाजे ऽवचनाद् यथाप्रकृति
* 6/177: E1 hat dharmalakṣaṇārthā in Klammern * * 6/178: E2: 5,305; E6: 2,174 * upāṃśuyāje 'vacanād yathāprakṛti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१७९: ए१,६; ए२: पुरोडाशः * अपनयो वा प्रवृत्त्या यथेतरेषाम्
* 6/179: E1,6; E2: puroḍāśaḥ * apanayo vā pravṛttyā yathetareṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१८०: ए१; ए२: अभ्युदयेनापराद्धस्येति; ए६: अभ्युदयेनापराह्णस्येति * * ६।१८१: ए१,६; ए२: उपांशुयाजस्यापि * * ६।१८२: ए१ हत् विभागं कुर्याद् इत्य् अर्थः इन् क्लम्मेर्न् * * ६।१८३: ए२: ५,३०६; ए६: २,१७४ * * ६।१८४: ए१,६; ए२: देवतान्तरेण * निरुप्ते स्यात् तत्संयोगात्
* 6/180: E1; E2: abhyudayenāparāddhasyeti; E6: abhyudayenāparāhṇasyeti * * 6/181: E1,6; E2: upāṃśuyājasyāpi * * 6/182: E1 hat vibhāgaṃ kuryād ity arthaḥ in Klammern * * 6/183: E2: 5,306; E6: 2,174 * * 6/184: E1,6; E2: devatāntareṇa * nirupte syāt tatsaṃyogāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्न् एवोदाहरणे संशयः। किं यदि निरुप्ते ऽभ्युदयो ऽवगम्यते, तदाभ्युदितेष्टिः, उतानिरुप्ते ऽपीति। किं प्राप्तम्। निरुप्ते ऽवगते ऽभ्युदितेष्टिः स्यात्। कुतः। तत्संयोगात्, निर्वापसंयोगो हि भवति, यस्य हविर् निरुप्तम् इति। तस्माद् अनिरुप्ते नैतद् विधानम् इति। प्रवृत्ते वा प्रापणान् निमित्तस्य
asminn evodāharaṇe saṃśayaḥ. kiṃ yadi nirupte 'bhyudayo 'vagamyate, tadābhyuditeṣṭiḥ, utānirupte 'pīti. kiṃ prāptam. nirupte 'vagate 'bhyuditeṣṭiḥ syāt. kutaḥ. tatsaṃyogāt, nirvāpasaṃyogo hi bhavati, yasya havir niruptam iti. tasmād anirupte naitad vidhānam iti. pravṛtte vā prāpaṇān nimittasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१८६: ए२: ५,३०७; ए६: २,१७५ * लक्षणमात्रम् इतरम्
* 6/186: E2: 5,307; E6: 2,175 * lakṣaṇamātram itaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यद् उक्तम्, निरुप्तसंयोगो भवति, यस्य हविर् निरुप्तम् इति, लक्षणमात्रम् एतन् निरुप्तम् इति। कस्मिंश्चित् पदार्थे तस्य प्रवृत्त इत्य् अर्थः। तथा चान्यार्थदर्शनम्
atha yad uktam, niruptasaṃyogo bhavati, yasya havir niruptam iti, lakṣaṇamātram etan niruptam iti. kasmiṃścit padārthe tasya pravṛtta ity arthaḥ. tathā cānyārthadarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१८७: ए१,६; ए२: सुफलीकृतान् * अनिरुप्ते ऽभ्युदिते प्राकृतीभ्यो निर्वपेद् इत्य् आश्मरथ्यस् तण्डुलभूतेष्व् अपनयात्
* 6/187: E1,6; E2: suphalīkṛtān * anirupte 'bhyudite prākṛtībhyo nirvaped ity āśmarathyas taṇḍulabhūteṣv apanayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१८८: ए२: ५,३०८; ए६: २,१७५ * व्यूर्ध्वभाग्भ्यस् त्व् आलेखनस् तत्कारित्वाद् देवतापनयस्य
* 6/188: E2: 5,308; E6: 2,175 * vyūrdhvabhāgbhyas tv ālekhanas tatkāritvād devatāpanayasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुशब्दः पक्षं व्यावर्तयति। व्यूर्ध्वं या भजन्ते कर्म, ताभ्यो निर्वपेद् इत्य् आलेखन आचार्यो मन्यते स्म। कुतः। तत्कारित्वाद् देवतापनयस्य, यस्माद् अकाले तन्त्रप्रवृत्तिकारितो देवतापनयः, तस्माद् अपनीता देवतेति व्यूर्ध्वभाग्भ्यो निर्वप्तव्याः। विनिरुप्ते न मुष्टीनाम् अपनयस् तद्गुणत्वात्
tuśabdaḥ pakṣaṃ vyāvartayati. vyūrdhvaṃ yā bhajante karma, tābhyo nirvaped ity ālekhana ācāryo manyate sma. kutaḥ. tatkāritvād devatāpanayasya, yasmād akāle tantrapravṛttikārito devatāpanayaḥ, tasmād apanītā devateti vyūrdhvabhāgbhyo nirvaptavyāḥ. vinirupte na muṣṭīnām apanayas tadguṇatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१८९: ए१ हत् सामिनिरुप्त इत्य् अर्थः इन् क्लम्मेर्न् * * ६।१९०: ए२: ५,३०९; ए६: २,१७६ * अप्राकृतेन हि संयोगस् तत्स्थानीयत्वात्
* 6/189: E1 hat sāminirupta ity arthaḥ in Klammern * * 6/190: E2: 5,309; E6: 2,176 * aprākṛtena hi saṃyogas tatsthānīyatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्राकृतीभ्यो निर्वप्तव्यम्। काभ्यस् तर्हि। वैकृतीभ्यः। कुतः। अप्राकृतेन देवताविशेषेण संयोगः श्रूयते, नाधिकृतेन, त्रेधा तण्डुलान् विभजेद् इति प्राकृतीभ्य आच्छिद्य वैकृतीभ्यो निर्वप्तव्यो विधीयते, ता इदानीं तत्स्थानीयाः। तस्माद् विनिरुप्ते निवृत्ता देवता अन्याः, अन्याश् चोपजाताः। तस्माद् वैकृतीनां संयोगेन निर्वापशेषः कर्तव्य इति। अभावाच् चेतरस्य स्यात्
na prākṛtībhyo nirvaptavyam. kābhyas tarhi. vaikṛtībhyaḥ. kutaḥ. aprākṛtena devatāviśeṣeṇa saṃyogaḥ śrūyate, nādhikṛtena, tredhā taṇḍulān vibhajed iti prākṛtībhya ācchidya vaikṛtībhyo nirvaptavyo vidhīyate, tā idānīṃ tatsthānīyāḥ. tasmād vinirupte nivṛttā devatā anyāḥ, anyāś copajātāḥ. tasmād vaikṛtīnāṃ saṃyogena nirvāpaśeṣaḥ kartavya iti. abhāvāc cetarasya syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१९१: ए२: निर्वापे ऽर्धो * * ६।१९२: ए१,६; ए२: इतरदेवताकः प्राकृत इतरदेवताको वा * * ६।१९३: ए२: ५,३१०; ए६: २,१७७ * सांनाय्यसंयोगान् नासंनयतः स्यात्
* 6/191: E2: nirvāpe 'rdho * * 6/192: E1,6; E2: itaradevatākaḥ prākṛta itaradevatāko vā * * 6/193: E2: 5,310; E6: 2,177 * sāṃnāyyasaṃyogān nāsaṃnayataḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१९४: ए१; ए२,६: अभ्युदितेष्टिर् * औषधसंयोगाद् वोभयोः
* 6/194: E1; E2,6: abhyuditeṣṭir * auṣadhasaṃyogād vobhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१९५: ए१,६; ए२: संनयतः। कुतः। औषधसंयोगात् * * ६।१९६: ए१,६; ए२: अत उभयोर् * वैगुण्यान् नेति चेत्
* 6/195: E1,6; E2: saṃnayataḥ. kutaḥ. auṣadhasaṃyogāt * * 6/196: E1,6; E2: ata ubhayor * vaiguṇyān neti cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१९७: ए२: ५,३११; ए६: २,१७७ * साम्युत्थाने विश्वजित्क्रीते विभागसंयोगात्
* 6/197: E2: 5,311; E6: 2,177 * sāmyutthāne viśvajitkrīte vibhāgasaṃyogāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१९८: ए२: दीक्षितानां; ए२ (व्ल्।), ए१,६: दीक्षिता अथ * प्रवृत्ते वा प्रापणान् निमित्तस्य
* 6/198: E2: dīkṣitānāṃ; E2 (v.l.), E1,6: dīkṣitā atha * pravṛtte vā prāpaṇān nimittasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।१९९: ए२: ५,३१२; ए६: २,३१२ * * ६।२००: ए१,६; ए२: क्रीते यदि * आदेशार्थेतरा श्रुतिः
* 6/199: E2: 5,312; E6: 2,312 * * 6/200: E1,6; E2: krīte yadi * ādeśārthetarā śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२०१: ए१,६; ए२: विभागं * दीक्षापरिमाणे यथाकाम्यविशेषात्
* 6/201: E1,6; E2: vibhāgaṃ * dīkṣāparimāṇe yathākāmyaviśeṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२०२: ए१,६; ए२: पञ्चमी प्रसृत * * ६।२०३: ए२: ५,३१४; ए६: २,१७९ * द्वादशाहस् तु लिङ्गात् स्यात्
* 6/202: E1,6; E2: pañcamī prasṛta * * 6/203: E2: 5,314; E6: 2,179 * dvādaśāhas tu liṅgāt syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२०४: ए१ हत् सामर्थ्याद् इत्य् अर्थः इन् क्लम्मेर्न् * * ६।२०५: ए१,६; ए२: न्वतीवेति(?) * पौर्णमास्याम् अनियमो ऽविशेषात्
* 6/204: E1 hat sāmarthyād ity arthaḥ in Klammern * * 6/205: E1,6; E2: nvatīveti(?) * paurṇamāsyām aniyamo 'viśeṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवामयने श्रूयते, पुरस्तात् पौर्णमास्याश् चतुरहे दीक्षेरन्न् इति। तत्र संदेहः। कस्याः पौर्णमास्या इति। किं प्राप्तम्। पौर्णमास्याम् अनियम इति। कुतः। अविशेषात्, नात्र कश्चिद् विशेषवचनः शब्द उपादीयते। आनन्तर्यात् तु चैत्री स्यात्
gavāmayane śrūyate, purastāt paurṇamāsyāś caturahe dīkṣerann iti. tatra saṃdehaḥ. kasyāḥ paurṇamāsyā iti. kiṃ prāptam. paurṇamāsyām aniyama iti. kutaḥ. aviśeṣāt, nātra kaścid viśeṣavacanaḥ śabda upādīyate. ānantaryāt tu caitrī syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२०६: ए२: ५,३१५; ए६: २,१७९ * * ६।२०७: म्स् १।४।२९ * माघी वैकाष्टकाश्रुतेः
* 6/206: E2: 5,315; E6: 2,179 * * 6/207: MS 1.4.29 * māghī vaikāṣṭakāśruteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाशब्दः पक्षं व्यावर्तयति। न चैतद् अस्ति चैत्रीति। किं तर्हि। माघीति। कुतः। एकाष्टकाश्रुतेः, क्रये ह्य् एकाष्टकाश्रुतिर् भवति। तेषाम् एकाष्टकायां क्रयः संपद्यत इति। तस्मान् माघ्याः पुरस्ताच् चतुरहे दीक्षितस्यैकाष्टकायां क्रयः शक्यते कर्तुम्, न चैत्याः। तद् एतत् सामर्थ्यं नाम लिङ्गम्, तत् वाक्यस्य बाधकं भवति। तस्मान् माघी पौर्णमासीति। अन्या अपीति चेत्
vāśabdaḥ pakṣaṃ vyāvartayati. na caitad asti caitrīti. kiṃ tarhi. māghīti. kutaḥ. ekāṣṭakāśruteḥ, kraye hy ekāṣṭakāśrutir bhavati. teṣām ekāṣṭakāyāṃ krayaḥ saṃpadyata iti. tasmān māghyāḥ purastāc caturahe dīkṣitasyaikāṣṭakāyāṃ krayaḥ śakyate kartum, na caityāḥ. tad etat sāmarthyaṃ nāma liṅgam, tat vākyasya bādhakaṃ bhavati. tasmān māghī paurṇamāsīti. anyā apīti cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२०८: ए१,६; ए२: सर्वा अप्य् अष्टम्य * न भक्तित्वाद् एषा हि लोके
* 6/208: E1,6; E2: sarvā apy aṣṭamya * na bhaktitvād eṣā hi loke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२०९: ए१,६; ए२: वृत्ता * दीक्षापराधे चानुग्रहात्
* 6/209: E1,6; E2: vṛttā * dīkṣāparādhe cānugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२१०: तैत्स्। ७।४।८।२ * * ६।२११: ए२: ५,३१६; ए६: २,१८० * * ६।२१२: ए२ ओम्। इति * उत्थाने चानुप्ररोहात्
* 6/210: Tait.S. 7.4.8.2 * * 6/211: E2: 5,316; E6: 2,180 * * 6/212: E2 om. iti * utthāne cānuprarohāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२१३: तैत्स्। ७।४।८।३ * अस्यां च सर्वलिङ्गानि
* 6/213: Tait.S. 7.4.8.3 * asyāṃ ca sarvaliṅgāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२१४: तैत्स्। ७।४।८।१ * * ६।२१५: ए२: ५,३१६; ए२: २,१८० * दीक्षाकालस्य शिष्टत्वाद् अतिक्रमे नियतानाम् अनुत्कर्षः प्राप्तकालत्वात्
* 6/214: Tait.S. 7.4.8.1 * * 6/215: E2: 5,316; E2: 2,180 * dīkṣākālasya śiṣṭatvād atikrame niyatānām anutkarṣaḥ prāptakālatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२१६: ए१,६; ए२: समामनन्ति, तिष्टो दीक्षा इत्येवमादि। यदि * उत्कर्षो वा दीक्षितत्वाद् अविशिष्टं हि कारणम्
* 6/216: E1,6; E2: samāmananti, tiṣṭo dīkṣā ityevamādi. yadi * utkarṣo vā dīkṣitatvād aviśiṣṭaṃ hi kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२१७: ए२: उत्क्रष्टव्याः * * ६।२१८: ए२: ५,३१७; ए६: २,१८१ * तत्र प्रतिहोमो न विद्यते, यथा पूर्वेषाम्
* 6/217: E2: utkraṣṭavyāḥ * * 6/218: E2: 5,317; E6: 2,181 * tatra pratihomo na vidyate, yathā pūrveṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२१९: ए१ (व्ल्।) ज्योतिष्टोमकाले * कालप्राधान्याच् च
* 6/219: E1 (v.l.) jyotiṣṭomakāle * kālaprādhānyāc ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२२०: ए२: ५,३१८; ए६: २,१८२ * प्रतिषेधाच् चोर्ध्वम् अवभृथाद् एष्टेः *६।२२१*
* 6/220: E2: 5,318; E6: 2,182 * pratiṣedhāc cordhvam avabhṛthād eṣṭeḥ *6/221*
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२२१: ए६ (?); ए२,६: इष्टेः * * ६।२२२: ए१,६; ए२: आधेयसंमितयेष्ट्वाग्निहोत्रं * प्रतिहोमश् चेत् सायम् अग्निहोत्रप्रभृतीनि हूयेरन्
* 6/221: E6 (?); E2,6: iṣṭeḥ * * 6/222: E1,6; E2: ādheyasaṃmitayeṣṭvāgnihotraṃ * pratihomaś cet sāyam agnihotraprabhṛtīni hūyeran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२२३: ए१ (व्ल्।) हूयेरन् * * ६।२२४: ए२: ५,३१९; ए२: २,१८२ * * ६।२२५: ए२ ओम्। सायम् अग्निहोत्रप्रभृतीनि हूयेरन्। कुतः * प्रातस् तु षोडशिनि
* 6/223: E1 (v.l.) hūyeran * * 6/224: E2: 5,319; E2: 2,182 * * 6/225: E2 om. sāyam agnihotraprabhṛtīni hūyeran. kutaḥ * prātas tu ṣoḍaśini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२२६: ए१,६; ए२: ज्योतिष्टोमे ऽतिपन्नेषु * * ६।२२७: ए२: अग्निहोत्रेण प्रतिहोतव्यम् उत प्रातर् अग्निहोत्रेणेति * प्रायश्चित्तम् अधिकारे सर्वत्र दोषसामान्यात्
* 6/226: E1,6; E2: jyotiṣṭome 'tipanneṣu * * 6/227: E2: agnihotreṇa pratihotavyam uta prātar agnihotreṇeti * prāyaścittam adhikāre sarvatra doṣasāmānyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२२८: ए२: ५,३१९; ए६: २,१८३ * प्रकरणे वा शब्दहेतुत्वात्
* 6/228: E2: 5,319; E6: 2,183 * prakaraṇe vā śabdahetutvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकरण एव भिन्ने स्कन्ने वा प्रायश्चित्तम्। कुतः। शब्दहेतुत्वात्, तेन प्राकृतेनार्थेन सहैकवाक्यता, एषां होमानाम्। ततो होमवतो यागस्य प्रत्यायने प्रकृतो यजेतेति शब्दो हेतुः। एवं चेत् तदुपकारेणार्थवान् भविष्यतीति, इतरथा विना वाक्येन, फलं कल्पयितव्यं स्यात्। तस्मात् वाक्यं फलाभावेनैव बाधितम् इति कृत्वा प्रकरणम् अनुगृहीतव्यम् इति। अतद्विकारश् च
prakaraṇa eva bhinne skanne vā prāyaścittam. kutaḥ. śabdahetutvāt, tena prākṛtenārthena sahaikavākyatā, eṣāṃ homānām. tato homavato yāgasya pratyāyane prakṛto yajeteti śabdo hetuḥ. evaṃ cet tadupakāreṇārthavān bhaviṣyatīti, itarathā vinā vākyena, phalaṃ kalpayitavyaṃ syāt. tasmāt vākyaṃ phalābhāvenaiva bādhitam iti kṛtvā prakaraṇam anugṛhītavyam iti. atadvikāraś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च, अतद्विकारो ऽग्निहोत्रं ज्योतिष्टोमो वा। न दर्शपूर्णमासविकारः। यदि तद्विकारो भवेत्, तत्रापि स्कन्ने भिन्ने वा प्रायश्चित्तं स्याद् इति। व्यापन्नस्याप्सु गतौ यद् अभोज्यम् आर्याणां तत् प्रतीयेत
na ca, atadvikāro 'gnihotraṃ jyotiṣṭomo vā. na darśapūrṇamāsavikāraḥ. yadi tadvikāro bhavet, tatrāpi skanne bhinne vā prāyaścittaṃ syād iti. vyāpannasyāpsu gatau yad abhojyam āryāṇāṃ tat pratīyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२२९: ए२: ५,३२०; ए६: २,१८३ * * ६।२३०: ए१,६; ए२: अभिधीयते, केशकीटाव् अपन्नम्, अन्येन वोपघातेनोपहतम्, तद्व्यापभोज्यम् आर्याणाम्, शेशकीटाव् अपन्नम् * विभागश्रुतेः प्रायश्चित्तं यौगपद्ये न विद्यते
* 6/229: E2: 5,320; E6: 2,183 * * 6/230: E1,6; E2: abhidhīyate, keśakīṭāv apannam, anyena vopaghātenopahatam, tadvyāpabhojyam āryāṇām, śeśakīṭāv apannam * vibhāgaśruteḥ prāyaścittaṃ yaugapadye na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२३१: ए१,६; ए२: ज्योतिष्टोमे प्रस्तोत्रुद्गात्रोर् * * ६।२३२: ए१,६; ए२: यत्र युगपद् अपच्छेदः * * ६।२३३: ए१,६; ए२: कृते * स्याद् वा प्राप्तनिमित्तत्वात् कालमात्रम् एकम्
* 6/231: E1,6; E2: jyotiṣṭome prastotrudgātror * * 6/232: E1,6; E2: yatra yugapad apacchedaḥ * * 6/233: E1,6; E2: kṛte * syād vā prāptanimittatvāt kālamātram ekam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२३४: ए१; ए२,६: प्रतिहर्तुश् * * ६।२३५: ए२: ५,३२१; ए६: २,१८४ * तत्र विप्रतिषेधाद् विकल्पः स्यात्
* 6/234: E1; E2,6: pratihartuś * * 6/235: E2: 5,321; E6: 2,184 * tatra vipratiṣedhād vikalpaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२३६: ए१,६; ए२: वेति भवति विकल्पः * प्रयोगान्तरे वोभयानुग्रहः स्यात्
* 6/236: E1,6; E2: veti bhavati vikalpaḥ * prayogāntare vobhayānugrahaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाशब्दः पक्षं व्यावर्तयति। न चैतद् अस्ति, विकल्प इति, उभयोर् विधानात्। सर्वाङ्गोपसंहारी प्रयोगवचन एवम् उपपद्यते। विकल्पे हि पक्षे बाधः, तस्मात् समुच्चयः। अथ यद् उक्तम्, विरोधाद् विकल्प इति। उच्यते, प्रयोगान्तरे वोभयानुग्रहः स्यात्, तेन पुनर् यजेतेत्य् उच्यते। द्विस् तस्य प्रयोगः। तत्रैकस्मिन् प्रयोगे, एकः कल्पः। अन्यस्मिन्न् अपरो भविष्यति। एवम् अविरोधः, तस्माद् उभयं प्रायश्चित्तम् इति। न चैकसंयोगात्
vāśabdaḥ pakṣaṃ vyāvartayati. na caitad asti, vikalpa iti, ubhayor vidhānāt. sarvāṅgopasaṃhārī prayogavacana evam upapadyate. vikalpe hi pakṣe bādhaḥ, tasmāt samuccayaḥ. atha yad uktam, virodhād vikalpa iti. ucyate, prayogāntare vobhayānugrahaḥ syāt, tena punar yajetety ucyate. dvis tasya prayogaḥ. tatraikasmin prayoge, ekaḥ kalpaḥ. anyasminn aparo bhaviṣyati. evam avirodhaḥ, tasmād ubhayaṃ prāyaścittam iti. na caikasaṃyogāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२३७: ए२: ५,३२१; ए६: २,१८५ * पौर्वापर्ये पूर्वदौर्बल्यं प्रकृतिवत्
* 6/237: E2: 5,321; E6: 2,185 * paurvāparye pūrvadaurbalyaṃ prakṛtivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२३८: ए२ (व्ल्।): पूर्वविज्ञानं बाधित्वा * * ६।२३९: ए१,६; ए२: तत्र * * ६।२४०: ए१,६; ए२: भविष्यति * * ६।२४१: ए२: ५,३२३; ए६: २,१८४ * * ६।२४२: ए१,६; ए२: ऽशक्यत्वात् प्रत्यक्षं प्राकृतं * यद्य् उद्गाता जघन्यः स्यात् पुनर्यज्ञे सर्ववेदसं दद्याद् यथेतरस्मिन्
* 6/238: E2 (v.l.): pūrvavijñānaṃ bādhitvā * * 6/239: E1,6; E2: tatra * * 6/240: E1,6; E2: bhaviṣyati * * 6/241: E2: 5,323; E6: 2,184 * * 6/242: E1,6; E2: 'śakyatvāt pratyakṣaṃ prākṛtaṃ * yady udgātā jaghanyaḥ syāt punaryajñe sarvavedasaṃ dadyād yathetarasmin
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* ६।२४३: ए१,६; ए२: तत्रादाक्षिण्येनेष्ट्वा * * ६।२४४: ए१,६; ए२: दास्यं * * ६।२४५: ए१,६; ए२: स्याद् इति * * ६।२४६: ए१,६; ए२: सर्वस्वं * * ६।२४७: ए१ हत् पूर्वस्मिन्न् अहनि सर्वस्वम् इन् क्लम्मेर्न् * * ६।२४८: ए१,६; ए२: चेन् न * * ६।२४९: ए१,६; ए२: दास्यं * * ६।२५०: ए१,६; ए२: तूभयं * * ६।२५१: ए१,६; ए२: अङ्गीकृते * * ६।२५२: ए१,६; ए२: दास्यं * * ६।२५३: ए२ ओम्। इति * * ६।२५४: ए२: एतावद् धि दास्यम् * * ६।२५५: ए२: दास्यं; ए२ (व्ल्।), ए१,६: दानं * * ६।२५६: ए१,६; ए२: दास्यम् * * ६।२५७: ए२: ५,३२४; ए६: २,१८६ * * ६।२५८: ए१,६; ए२: दास्यं * अहर्गणे यस्मिन्न् अपच्छेदस् तद् आवर्तेत कर्मपृथक्त्वात्
* 6/243: E1,6; E2: tatrādākṣiṇyeneṣṭvā * * 6/244: E1,6; E2: dāsyaṃ * * 6/245: E1,6; E2: syād iti * * 6/246: E1,6; E2: sarvasvaṃ * * 6/247: E1 hat pūrvasminn ahani sarvasvam in Klammern * * 6/248: E1,6; E2: cen na * * 6/249: E1,6; E2: dāsyaṃ * * 6/250: E1,6; E2: tūbhayaṃ * * 6/251: E1,6; E2: aṅgīkṛte * * 6/252: E1,6; E2: dāsyaṃ * * 6/253: E2 om. iti * * 6/254: E2: etāvad dhi dāsyam * * 6/255: E2: dāsyaṃ; E2 (v.l.), E1,6: dānaṃ * * 6/256: E1,6; E2: dāsyam * * 6/257: E2: 5,324; E6: 2,186 * * 6/258: E1,6; E2: dāsyaṃ * ahargaṇe yasminn apacchedas tad āvarteta karmapṛthaktvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.