Jaimini: Mimamsasutra, with Sabara's Bhasya 6.8

* ६।४०६: ए२ (व्ल्।): पक्षं * * ६।४०७: ए१; ए२,६: यदैवोदेत्यथ * * ६।४०८: ए२: ५,३५५; ए६: २,२०९ * * ६।४०९: ए२: ५,३५७; ए६: २,२१० * इष्टिपूर्वत्वाद् अक्रतुशेषो होमः संस्कृतेष्व् अग्निषु स्याद् अपूर्वो अप्य् आधानस्य सर्वशेषत्वात्

* 6/406: E2 (v.l.): pakṣaṃ * * 6/407: E1; E2,6: yadaivodetyatha * * 6/408: E2: 5,355; E6: 2,209 * * 6/409: E2: 5,357; E6: 2,210 * iṣṭipūrvatvād akratuśeṣo homaḥ saṃskṛteṣv agniṣu syād apūrvo apy ādhānasya sarvaśeṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४१०: ए१ (व्ल्।): उत्तरेणार्धम् * * ६।४११: ए१,६; ए२: इति * * ६।४१२: ए१ (व्ल्।): होमादीनाकाङ्क्ष्यन्ते * * ६।४१३: ए१ (व्ल्।): संस्कृताग्निनिर्वर्त्यत्वम् * इष्टित्वेन तु संस्तवश् चतुर्होतॄन् असंस्कृतेषु दर्शयति

* 6/410: E1 (v.l.): uttareṇārdham * * 6/411: E1,6; E2: iti * * 6/412: E1 (v.l.): homādīnākāṅkṣyante * * 6/413: E1 (v.l.): saṃskṛtāgninirvartyatvam * iṣṭitvena tu saṃstavaś caturhotṝn asaṃskṛteṣu darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४१४: ए२: ५,३५७; ए६: २,२१० * उपदेशस् त्व् अपूर्वत्वात्

* 6/414: E2: 5,357; E6: 2,210 * upadeśas tv apūrvatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४१५: ए१,६; ए२: एष; ए२ (व्ल्।): एव * * ६।४१६: ए१,६; ए२: एषा वानाहिताग्नेर् * स सर्वेषाम् अविशेषात्

* 6/415: E1,6; E2: eṣa; E2 (v.l.): eva * * 6/416: E1,6; E2: eṣā vānāhitāgner * sa sarveṣām aviśeṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४१७: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: अविशेषात्। चतुर्होतॄणाम् अयं धर्म * * ६।४१८: ए१,६; ए२: न विशेषः क्रतुशेषाणाम् अक्रतुशेषाणां चेति। तस्मात् * अपि वा क्रत्वभावाद् अनाहिताग्नेर् अशेषभूतनिर्देशः

* 6/417: E1,6,E2 (v.l.); E2: aviśeṣāt. caturhotṝṇām ayaṃ dharma * * 6/418: E1,6; E2: na viśeṣaḥ kratuśeṣāṇām akratuśeṣāṇāṃ ceti. tasmāt * api vā kratvabhāvād anāhitāgner aśeṣabhūtanirdeśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४१९: ए२ (व्ल्।): चास्मात् फलं कल्प्येत * * ६।४२०: ए२: ५,३५८; ए६: २,२११ * जपो वानग्निसंयोगात्

* 6/419: E2 (v.l.): cāsmāt phalaṃ kalpyeta * * 6/420: E2: 5,358; E6: 2,211 * japo vānagnisaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४२१: ए२ (व्ल्।): सर्वशेषत्वाद् एव * * ६।४२२: ए१,६; ए२: वानाहिताग्नेर् * * ६।४२३: ए२ (व्ल्।): ये जपस् तेषाम् अयम् अनुवादः * इष्टित्वेन तु संस्तुते होमः स्याद् अनारभ्याग्निसंयोगाद् इतरेषाम् अवाच्यत्वात्

* 6/421: E2 (v.l.): sarvaśeṣatvād eva * * 6/422: E1,6; E2: vānāhitāgner * * 6/423: E2 (v.l.): ye japas teṣām ayam anuvādaḥ * iṣṭitvena tu saṃstute homaḥ syād anārabhyāgnisaṃyogād itareṣām avācyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४२४: ए१,६; ए२: न। कथम्। नैषा * उभयोः पिटृयज्ञवत्

* 6/424: E1,6; E2: na. katham. naiṣā * ubhayoḥ piṭṛyajñavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४२५: ए२: ५,३५९; ए२: २,२११ * निर्देशो वानाहिताग्नेर् अनारभ्याग्निसंयोगात्

* 6/425: E2: 5,359; E2: 2,211 * nirdeśo vānāhitāgner anārabhyāgnisaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४२६: ए१,६; ए२: अस्ति, पितृयज्ञवद् उभयोश् * पितृयज्ञे संयुक्तस्य पुनर्वचनम्

* 6/426: E1,6; E2: asti, pitṛyajñavad ubhayoś * pitṛyajñe saṃyuktasya punarvacanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४२७: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: अनाहिताग्निनान्वाचयं करोति * उपनयन्न् आदधीत होमसंयोगात्

* 6/427: E1,6,E2 (v.l.); E2: anāhitāgninānvācayaṃ karoti * upanayann ādadhīta homasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४२८: ए२: ५,३६०; ए२: २,२१२ * * ६।४२९: ए१,६; ए२: आदधीतेति। संस्कृतेष्व् इति। कुतः * * ६।४३०: ए२ ओम्। स्थितिः * स्थपतीष्टिवल् लौकिके वा विद्याकर्मानुपूर्वत्वात्

* 6/428: E2: 5,360; E2: 2,212 * * 6/429: E1,6; E2: ādadhīteti. saṃskṛteṣv iti. kutaḥ * * 6/430: E2 om. sthitiḥ * sthapatīṣṭival laukike vā vidyākarmānupūrvatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४३१: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: चाधानाधिकारः * आधानं च भार्यासंयुक्तम्

* 6/431: E1,6,E2 (v.l.); E2: cādhānādhikāraḥ * ādhānaṃ ca bhāryāsaṃyuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधानं च भार्यासंयुक्तं श्रूयते। विद्याग्रहणोत्तरकालश् च दारसंग्रहः। तस्माद् अपि नावकल्पते पूर्वकालताधानस्य। अकर्म चोर्ध्वम् आधानात् तत्समवायो हि कर्मभिः

ādhānaṃ ca bhāryāsaṃyuktaṃ śrūyate. vidyāgrahaṇottarakālaś ca dārasaṃgrahaḥ. tasmād api nāvakalpate pūrvakālatādhānasya. akarma cordhvam ādhānāt tatsamavāyo hi karmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४३२: ए१,६; ए२: दारक्रियाया आधानोत्तरकाले * * ६।४३३: ए२: ५,३६१; ए६: २,२१३ * श्राद्धवद् इतित् चेत्

* 6/432: E1,6; E2: dārakriyāyā ādhānottarakāle * * 6/433: E2: 5,361; E6: 2,213 * śrāddhavad itit cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवम्, श्रुतिविप्रतिषेधो हि भवति, एवं क्रियमाणे दारकर्मणि विद्याग्रहणोत्तरकालं श्रूयमाणम्, पूर्वं क्रियत इति विप्रतिषिद्धम्। अर्थाद् अन्यद् एवेदम् इति चेत्। न, अर्थप्राप्तस्यैव कालनियम एषः। उपनयनं च कर्मार्थम्। तद् द्वितीयस्यां विप्रतिषिध्येत। सर्वार्थत्वाच् च पुत्रार्थो न प्रयोजयेत्

naivam, śrutivipratiṣedho hi bhavati, evaṃ kriyamāṇe dārakarmaṇi vidyāgrahaṇottarakālaṃ śrūyamāṇam, pūrvaṃ kriyata iti vipratiṣiddham. arthād anyad evedam iti cet. na, arthaprāptasyaiva kālaniyama eṣaḥ. upanayanaṃ ca karmārtham. tad dvitīyasyāṃ vipratiṣidhyeta. sarvārthatvāc ca putrārtho na prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४३४: ए१,६; २: अतो ऽपि न * * ६।४३५: ए२: ५,३६१; ए६: २,२१३ * सोमपानात् तु प्रापणं द्वितीयस्य तस्माद् उपयच्छेत् *६।४३६*

* 6/434: E1,6; 2: ato 'pi na * * 6/435: E2: 5,361; E6: 2,213 * somapānāt tu prāpaṇaṃ dvitīyasya tasmād upayacchet *6/436*

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४३६: ए१ (व्ल्।): उपयच्छेत * पितृयज्ञे तु दर्शनात् प्रागाधानात् प्रतीयेत

* 6/436: E1 (v.l.): upayaccheta * pitṛyajñe tu darśanāt prāgādhānāt pratīyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कथं पितृयज्ञस्य द्वौ कालाव् इति। उच्यते, वचनं हि तत्र दृश्यते। अप्यनाहिताग्निना कार्य् इति। तस्मात् प्रागाधानात् पितृयज्ञ इति। स्थपतीष्टिः प्रयाजवद् अग्न्याधेयं प्रयोजयेत् तादर्थ्याच् चापवृज्येत

atha kathaṃ pitṛyajñasya dvau kālāv iti. ucyate, vacanaṃ hi tatra dṛśyate. apyanāhitāgninā kāry iti. tasmāt prāgādhānāt pitṛyajña iti. sthapatīṣṭiḥ prayājavad agnyādheyaṃ prayojayet tādarthyāc cāpavṛjyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४३७: ए२: ५,३६३; ए६: २,२१४ * * ६।४३८: ए१,६; ए२: अप्रवृक्तायाम् * अपि वा लौकिके ऽग्नौ स्याद् आधानस्यासर्वशेषत्वात्

* 6/437: E2: 5,363; E6: 2,214 * * 6/438: E1,6; E2: apravṛktāyām * api vā laukike 'gnau syād ādhānasyāsarvaśeṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वेति पक्षव्यावृत्तिः। लौकिकेष्व् अग्निषु स्यान् न संस्कृतेषु। कुतः। आधानस्यासर्वशेषत्वात्। सर्वकर्मशेषभूता अग्नयः, तदङ्गम् आधानम्, न कर्माङ्गम्। श्रुत्यादीनाम् अभावान् न कर्मप्रयुक्ताधानस्य, वाक्यसामर्थ्याच् चाग्निप्रयुक्तत्वम्। यच् च दर्शपूर्णमासप्रयुक्तम्, तच् चोदकेन प्राप्यते, न द्रव्यप्रयुक्तम्। तस्माल् लौकिकेष्व् अग्निषु स्थपतीष्टिर् इति। अवकीर्णिपशुश् च तद्वद् आधानस्याप्राप्तकालत्वात्

api veti pakṣavyāvṛttiḥ. laukikeṣv agniṣu syān na saṃskṛteṣu. kutaḥ. ādhānasyāsarvaśeṣatvāt. sarvakarmaśeṣabhūtā agnayaḥ, tadaṅgam ādhānam, na karmāṅgam. śrutyādīnām abhāvān na karmaprayuktādhānasya, vākyasāmarthyāc cāgniprayuktatvam. yac ca darśapūrṇamāsaprayuktam, tac codakena prāpyate, na dravyaprayuktam. tasmāl laukikeṣv agniṣu sthapatīṣṭir iti. avakīrṇipaśuś ca tadvad ādhānasyāprāptakālatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४३९: ए२: ५,३६४; ए६: २,२१५ * * ६।४४०: ए१,६; ए२: पूर्वपक्षः * उदगयनपूर्वपक्षाहः पुण्याहेषु दैवानि स्मृतिरूपान्यार्थदर्शनात्

* 6/439: E2: 5,364; E6: 2,215 * * 6/440: E1,6; E2: pūrvapakṣaḥ * udagayanapūrvapakṣāhaḥ puṇyāheṣu daivāni smṛtirūpānyārthadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४४१: ए१ (व्ल्।): एतद् वा * * ६।४४२: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: पूर्वपक्षाहर् इति * * ६।४४३: ए१,६; ए२: तद् एतेन * अहनि च कर्मसाकल्यम्

* 6/441: E1 (v.l.): etad vā * * 6/442: E1,6,E2 (v.l.); E2: pūrvapakṣāhar iti * * 6/443: E1,6; E2: tad etena * ahani ca karmasākalyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४४४: ए२: ५,३६५; ए६: २,२१५ * इतरेषु तु पित्राणि *६।४४५*

* 6/444: E2: 5,365; E6: 2,215 * itareṣu tu pitrāṇi *6/445*

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४४५: ए१; ए२,६: पित्र्याणि * याञ्चाक्रयणम् अविद्यमाने लोकवत्

* 6/445: E1; E2,6: pitryāṇi * yāñcākrayaṇam avidyamāne lokavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४४६: ए१,६; ए२: उतोभयथापि; ए२ (व्ल्।): उतोभयम् अपि * * ६।४४७: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: द्रव्यसंभवार्थं * * ६।४४८: ए१,६; ए२: याञ्चाक्रयणम् अर्थवद् भविष्यति। तद् * * ६।४४९: ए१,६; ए२: तथा * नियतं वार्थवत्त्वात् स्यात्

* 6/446: E1,6; E2: utobhayathāpi; E2 (v.l.): utobhayam api * * 6/447: E1,6,E2 (v.l.); E2: dravyasaṃbhavārthaṃ * * 6/448: E1,6; E2: yāñcākrayaṇam arthavad bhaviṣyati. tad * * 6/449: E1,6; E2: tathā * niyataṃ vārthavattvāt syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४५०: ए२ (व्ल्।): भविष्यति * * ६।४५१: ए२: ५,३६६; ए२: २,२१६ * तथा भक्षप्रैषाच् छादनसंज्ञप्तहोमद्वेषम्

* 6/450: E2 (v.l.): bhaviṣyati * * 6/451: E2: 5,366; E2: 2,216 * tathā bhakṣapraiṣāc chādanasaṃjñaptahomadveṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४५२: ए१,६; ए२: स्रुवं च स्रूवश् च संमृड्ढि * * ६।४५३: ए१,६; ए२: अकुतोरो * * ६।४५४: ए१,६; ए२: व्रतयेत्, स प्रेषितव्यः, उत * * ६।४५५: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: वा पाद्भिर् हन्यात् * * ६।४५६: ए२: ५,३६७; ए६: २,२१७ * * ६।४५७: म्स् ६।८।२७ * * ६।४५८: व्ग्ल्। श्भ् अद् म्स् ६।८।८ * अनर्थकं त्व् अनित्यं स्यात्

* 6/452: E1,6; E2: sruvaṃ ca srūvaś ca saṃmṛḍḍhi * * 6/453: E1,6; E2: akutoro * * 6/454: E1,6; E2: vratayet, sa preṣitavyaḥ, uta * * 6/455: E1,6,E2 (v.l.); E2: vā pādbhir hanyāt * * 6/456: E2: 5,367; E6: 2,217 * * 6/457: MS 6.8.27 * * 6/458: Vgl. ŚBh ad MS 6.8.8 * anarthakaṃ tv anityaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४५९: ए१,६; ए२: च * * ६।४६०: ए१,६; ए२: वार्थवत्त्वात् * * ६।४६१: ए१,२,ए२ (व्ल्।); ए२: तदा सर्वतन्त्रलोपः स्यात्। तस्माद् * * ६।४६२: ए१,६; ए२: न नियतं * पशुचोदनायाम् अनियमो ऽविशेषात्

* 6/459: E1,6; E2: ca * * 6/460: E1,6; E2: vārthavattvāt * * 6/461: E1,2,E2 (v.l.); E2: tadā sarvatantralopaḥ syāt. tasmād * * 6/462: E1,6; E2: na niyataṃ * paśucodanāyām aniyamo 'viśeṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४६३: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: ज्योतिष्टोमे श्रूयते, यो * * ६।४६४: ए२: ५,३६८; ए६: २,२१७ * छागो वा मन्त्रवर्णात्

* 6/463: E1,6,E2 (v.l.); E2: jyotiṣṭome śrūyate, yo * * 6/464: E2: 5,368; E6: 2,217 * chāgo vā mantravarṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४६५: ए१; ए२: मन्त्रवर्णः। छागस्य वपाया; ए६: मन्त्रवर्णः। अग्नये छागस्य वपाया * न, चोदनाविरोधात्

* 6/465: E1; E2: mantravarṇaḥ. chāgasya vapāyā; E6: mantravarṇaḥ. agnaye chāgasya vapāyā * na, codanāvirodhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४६६: ए२: ५,३६९; ए६: २,२१८ * * ६।४६७: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: प्रयोगवचने श्रुतिः * आर्षेयवद् इति चेत्

* 6/466: E2: 5,369; E6: 2,218 * * 6/467: E1,6,E2 (v.l.); E2: prayogavacane śrutiḥ * ārṣeyavad iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४६८: ए१,६; ए२: त्रित्वविशेषो * न, तत्र ह्य् अचोदितत्वात्

* 6/468: E1,6; E2: tritvaviśeṣo * na, tatra hy acoditatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् एवम्। तत्र ह्य् अचोदितं द्रव्यम् उत्स्रष्टव्यम्, मन्त्रवर्णे। वरणे पुनश् चोदितम्। तत्र त्रित्वसंख्यासंबन्धस्य वरणे चोदितत्वात्, नान्या संख्या क्रियते। आर्षेयशब्दाद् अपि नानार्षेयम्। त्रिशब्दस्य हि तत्सामर्थ्यम्, येनार्षेयशब्दो विशिष्टसंख्याविषयो नियम्यते। इह न मन्त्रस्य सामर्थ्यम्। तस्माद् अनियम इति। नियमो वैकार्यं ह्य् अर्थभेदाद् भेदः पृथक्त्वेनाभिधानात्

naitad evam. tatra hy acoditaṃ dravyam utsraṣṭavyam, mantravarṇe. varaṇe punaś coditam. tatra tritvasaṃkhyāsaṃbandhasya varaṇe coditatvāt, nānyā saṃkhyā kriyate. ārṣeyaśabdād api nānārṣeyam. triśabdasya hi tatsāmarthyam, yenārṣeyaśabdo viśiṣṭasaṃkhyāviṣayo niyamyate. iha na mantrasya sāmarthyam. tasmād aniyama iti. niyamo vaikāryaṃ hy arthabhedād bhedaḥ pṛthaktvenābhidhānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ६।४६९: ए२: ५,३७०; ए६: २,२१९ * * ६।४७०: ए१,६,ए२ (व्ल्।); ए२: युगवरत्रोपदंशिते * * ६।४७१: ए१,६; ए२: च * * ६।४७२: ए१,२; ए६: अक्षमानयत्य् * * ६।४७३: ए१,६; ए२: उक्ते * अनियमो वार्थान्तरत्वाद् अन्यत्वं व्यतिरेकशब्दभेदाभ्याम्

* 6/469: E2: 5,370; E6: 2,219 * * 6/470: E1,6,E2 (v.l.); E2: yugavaratropadaṃśite * * 6/471: E1,6; E2: ca * * 6/472: E1,2; E6: akṣamānayaty * * 6/473: E1,6; E2: ukte * aniyamo vārthāntaratvād anyatvaṃ vyatirekaśabdabhedābhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.