ॐ स्वातन्त्र्याख्यगुणेरितेन सततं सङ्क्षोभ्यमाणान् निजाद् इच्छामन्दरकेण सारभरिताद् रूपाद् अलोलात् सदा । स्वान्तःस्थं स्वमयं स्वभिन्नसदृशं तत्त्वालिरत्नोच्चयम् बोधाह्वः प्रतिभासयन् परसरिन्नाथो जयत्य् अद्भुतः ॥ *१ ॥ शुद्धं स्फाटिकदर्पणेन सदृशं नित्यं स्वशक्त्युत्थितैर् अच्छत्वात् स्वमयीकृतम् बहुविधैर् बाह्यान्तरैः स्वैर् मलैः । शक्त्यैतान् अपि सर्वदात्मनि लयीकुर्वाणम् आद्यं शिवम् बोधाह्वम् प्रणतो ऽस्मि देवम् अनघं षट्कोशदावानलम् ॥ *२ ॥ बोधाबोधविभेदभासनपरम् बोधान्वितैर् बोधितम् बोधाबोधविहीनमूर्तिम् अमलम् बोधैकसारं विभुम् । बोधाबोधविभेदगोपनकरं स्वस्मिंस् तु तस्याप्य् अनु बोधं तं शरणं श्रयामि सततं सद्बोधसम्प्राप्तये ॥ *३ ॥ स्वच्छत्वाश्रयमातृभावभजनाद् वैडूर्यनामार्हताम् आसाद्यान्व् अवतारनामकलनाम् एत्याच्छमेयास्पदाम् । तत्त्वं स्वम् प्रकटं विधाय च ततः स्वम् भावम् एवागतो यस् तस्मै सततं स्वभावगुरवे नैर्गुण्यधाम्ने नमः ॥ *४ ॥ अच्छाच्छस्वविमर्शने ऽपि कुशलो वैडूर्यनाम्नाश्रितो यातो ऽतो ऽन्व् अवतारभावम् अमलं तत्त्वोपदेशेच्छया । शिष्याणाम् उपदिश्य तत्त्वम् अथ यः स्वं रूपम् एवागतस् तस्मै श्रीनिधये प्रकाशगुरवे सद्बोधदात्रे नमः ॥ *५ ॥ देहाद्रिस्थमनोद्रुमोत्थकलनाशाखालिसन्ध्यन्तराद् द्रष्टुं जाड्यहरं विमर्शविभवाद् उन्मेषरूपं रविम् । लग्ना ये सततं तदेकमयताम् पश्यन्त आत्मन्य् अथो संसारे ऽपि च तत्प्रकाशवशतो भाते ऽस्तु तेभ्यो नमः ॥ *६ ॥ अपूर्वं सामर्थ्यं किम् अपि हृदयागोचर इदम् परिच्छेदातीतं जयति लघुमुख्यम् भगवतः । विवृत्त्याख्ये कर्मण्य् अतिमहति वाक्पत्यविषये यदाविष्टो ऽमुष्मिन्न् अपि भजति मूको ऽप्य् अधिकृतिम् ॥ *७ ॥ स्वतःसिद्धाल् लब्धम् परमगहनं यत् स्वजनकाद् रहस्यं सङ्क्षेपान् निरतिशयम् आभ्यन्तरम् अलम् । तद् एतत् सर्वेषु प्रकटयितुम् एवात्र विहितो मयासाव् उद्योगो न निजधिषणाख्यापनधिया ॥ *८ ॥ स्वभावेनैवान्धाः कतिचिद् अपरे रोषतमसा परेषां नापेक्षा भवति च निजालोकविभवात् । अतो व्याख्यादीपे ऽप्रकट इव नात्रास्त्य् अधिकृतो भवेद् वा को ऽपीति भ्रमत इह यत्नस् तु रचितः ॥ *९ ॥ अवतारकण्ठपुत्रः पौत्रो वैडूर्यकण्ठपादानाम् । भास्करकण्ठो रचयति विद्वत्कण्ठे विभूषणं व्याख्याम् ॥ *१० ॥ शक्त्यादीनाम् अभावे मे प्रवृत्तस्य पदे पदे । स्खलितानि भविष्यन्ति सन्तु सन्तो ऽवलम्बनम् ॥ *११ ॥ नुत्वा गणेशं विबुधेशवन्द्यं वाग्देवतां च प्रतिभास्वरूपाम् । गुरूंस् तथा कौलनरोत्तमादीन् करोमि टीकां श्रुतिपात्रपेयाम् ॥ *१२ ॥ गुरूणां चरणौ स्मृत्वा कृत्वा स्वात्मार्चनं स्वतः । मोक्षोपायाभिधे ग्रन्थे व्याख्यां कुर्वे समासतः ॥ *१३ ॥ इह खलु कश्चिन् महापुरुषः श्रीवाल्मीकिनिबद्धश्रीमहारामायणाख्यसागरादिकाण्डस्थश्रीरामज्ञानोत्पादकश्रीवसिष्ठोपदेशरत्नैः स्वयम् आसादितसम्यग्ज्ञानाख्यप्रकाशः अथान्यान् प्रति दयया प्रकटीकरणार्थम् प्रोक्तसागरात् तान्य् उद्धर्तुकामस् तदुद्धृतिनिर्विघ्नसमाप्तिगमनाय परदेवतास्वरूपम् परमात्मानं स्तौति दिवि भूमौ तथाकाशे बहिर् अन्तश् च मे विभुः । यो ऽवभात्य् अवभासात्मा तस्मै विश्वात्मने नमः
oṃ svātantryākhyaguṇeritena satataṃ saṅkṣobhyamāṇān nijād icchāmandarakeṇa sārabharitād rūpād alolāt sadā / svāntaḥsthaṃ svamayaṃ svabhinnasadṛśaṃ tattvāliratnoccayam bodhāhvaḥ pratibhāsayan parasarinnātho jayaty adbhutaḥ // *1 // śuddhaṃ sphāṭikadarpaṇena sadṛśaṃ nityaṃ svaśaktyutthitair acchatvāt svamayīkṛtam bahuvidhair bāhyāntaraiḥ svair malaiḥ / śaktyaitān api sarvadātmani layīkurvāṇam ādyaṃ śivam bodhāhvam praṇato 'smi devam anaghaṃ ṣaṭkośadāvānalam // *2 // bodhābodhavibhedabhāsanaparam bodhānvitair bodhitam bodhābodhavihīnamūrtim amalam bodhaikasāraṃ vibhum / bodhābodhavibhedagopanakaraṃ svasmiṃs tu tasyāpy anu bodhaṃ taṃ śaraṇaṃ śrayāmi satataṃ sadbodhasamprāptaye // *3 // svacchatvāśrayamātṛbhāvabhajanād vaiḍūryanāmārhatām āsādyānv avatāranāmakalanām etyācchameyāspadām / tattvaṃ svam prakaṭaṃ vidhāya ca tataḥ svam bhāvam evāgato yas tasmai satataṃ svabhāvagurave nairguṇyadhāmne namaḥ // *4 // acchācchasvavimarśane 'pi kuśalo vaiḍūryanāmnāśrito yāto 'to 'nv avatārabhāvam amalaṃ tattvopadeśecchayā / śiṣyāṇām upadiśya tattvam atha yaḥ svaṃ rūpam evāgatas tasmai śrīnidhaye prakāśagurave sadbodhadātre namaḥ // *5 // dehādristhamanodrumotthakalanāśākhālisandhyantarād draṣṭuṃ jāḍyaharaṃ vimarśavibhavād unmeṣarūpaṃ ravim / lagnā ye satataṃ tadekamayatām paśyanta ātmany atho saṃsāre 'pi ca tatprakāśavaśato bhāte 'stu tebhyo namaḥ // *6 // apūrvaṃ sāmarthyaṃ kim api hṛdayāgocara idam paricchedātītaṃ jayati laghumukhyam bhagavataḥ / vivṛttyākhye karmaṇy atimahati vākpatyaviṣaye yadāviṣṭo 'muṣminn api bhajati mūko 'py adhikṛtim // *7 // svataḥsiddhāl labdham paramagahanaṃ yat svajanakād rahasyaṃ saṅkṣepān niratiśayam ābhyantaram alam / tad etat sarveṣu prakaṭayitum evātra vihito mayāsāv udyogo na nijadhiṣaṇākhyāpanadhiyā // *8 // svabhāvenaivāndhāḥ katicid apare roṣatamasā pareṣāṃ nāpekṣā bhavati ca nijālokavibhavāt / ato vyākhyādīpe 'prakaṭa iva nātrāsty adhikṛto bhaved vā ko 'pīti bhramata iha yatnas tu racitaḥ // *9 // avatārakaṇṭhaputraḥ pautro vaiḍūryakaṇṭhapādānām / bhāskarakaṇṭho racayati vidvatkaṇṭhe vibhūṣaṇaṃ vyākhyām // *10 // śaktyādīnām abhāve me pravṛttasya pade pade / skhalitāni bhaviṣyanti santu santo 'valambanam // *11 // nutvā gaṇeśaṃ vibudheśavandyaṃ vāgdevatāṃ ca pratibhāsvarūpām / gurūṃs tathā kaulanarottamādīn karomi ṭīkāṃ śrutipātrapeyām // *12 // gurūṇāṃ caraṇau smṛtvā kṛtvā svātmārcanaṃ svataḥ / mokṣopāyābhidhe granthe vyākhyāṃ kurve samāsataḥ // *13 // iha khalu kaścin mahāpuruṣaḥ śrīvālmīkinibaddhaśrīmahārāmāyaṇākhyasāgarādikāṇḍasthaśrīrāmajñānotpādakaśrīvasiṣṭhopadeśaratnaiḥ svayam āsāditasamyagjñānākhyaprakāśaḥ athānyān prati dayayā prakaṭīkaraṇārtham proktasāgarāt tāny uddhartukāmas taduddhṛtinirvighnasamāptigamanāya paradevatāsvarūpam paramātmānaṃ stauti divi bhūmau tathākāśe bahir antaś ca me vibhuḥ / yo 'vabhāty avabhāsātmā tasmai viśvātmane namaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.