Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.11

पुनः पुनर् इदं राम प्रबोधार्थं मयोच्यते । अभ्यासेन विना साधो नाभ्युदेत्य् आत्मभावनम्

punaḥ punar idaṃ rāma prabodhārthaṃ mayocyate / abhyāsena vinā sādho nābhyudety ātmabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानम् एतद् बलवद् अविद्येतरनामकम् । जन्मान्तरशतप्रौढं नूनं स्थितिम् उपागतम्

ajñānam etad balavad avidyetaranāmakam / janmāntaraśataprauḍhaṃ nūnaṃ sthitim upāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबाह्याभ्यन्तरं सर्वैर् इन्द्रियैर् अनुभूयते । भावाभावेषु देहस्य तेनातिघनतां गतम्

sabāhyābhyantaraṃ sarvair indriyair anubhūyate / bhāvābhāveṣu dehasya tenātighanatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मज्ञानं तु सर्वेषाम् इन्द्रियाणाम् अगोचरम् । सत्तां केवलम् आयाति मनष्षष्ठेन्द्रियक्षये

ātmajñānaṃ tu sarveṣām indriyāṇām agocaram / sattāṃ kevalam āyāti manaṣṣaṣṭhendriyakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोल्लङ्घ्येन्द्रियजाश् शक्तीर् यत् स्थितं तत् कथं किल । याति प्रत्यक्षतां जन्तोः प्रत्यक्षातीतवृत्तिमत्

prollaṅghyendriyajāś śaktīr yat sthitaṃ tat kathaṃ kila / yāti pratyakṣatāṃ jantoḥ pratyakṣātītavṛttimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् अज्ञानम् एवातस् स्वभ्यस्तं सर्वदेहिनाम् । न कदाचन विज्ञानम् इह वामुत्र वानघ

nityam ajñānam evātas svabhyastaṃ sarvadehinām / na kadācana vijñānam iha vāmutra vānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् अविद्याभागेन प्रधानेनेतरं दहेत् । तावद् यावन् मिथोघर्षात् स्वयं शाम्येच् छिवं भवेत्

tasmād avidyābhāgena pradhānenetaraṃ dahet / tāvad yāvan mithogharṣāt svayaṃ śāmyec chivaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्य् अभ्यासं विना किञ्चित् फलदं भवति क्वचित् । यद् यद् आसाद्यते यत्र तद् अभ्यासतरोः फलम्

na hy abhyāsaṃ vinā kiñcit phaladaṃ bhavati kvacit / yad yad āsādyate yatra tad abhyāsataroḥ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यां सुचिराभ्यस्तां प्ररूढाम् अपि यत्नतः । आत्मज्ञानदृढाभ्यासाद् अनुद्वेगाच् छमं नयेत्

avidyāṃ sucirābhyastāṃ prarūḍhām api yatnataḥ / ātmajñānadṛḍhābhyāsād anudvegāc chamaṃ nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अविद्यालताम् एतां प्ररूढां हृदयद्रुमे । ज्ञानाभ्यासविलासासिपातेन च्छिन्द्धि सिद्धये

tvam avidyālatām etāṃ prarūḍhāṃ hṛdayadrume / jñānābhyāsavilāsāsipātena cchinddhi siddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा विहरति ज्ञातज्ञेयो जनकभूपतिः । आत्मज्ञानघनाभ्यासस् तथा विहर राघव

yathā viharati jñātajñeyo janakabhūpatiḥ / ātmajñānaghanābhyāsas tathā vihara rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चयो यो मरुत्तस्य कार्याकार्यविचारणे । जाग्रतस् तिष्ठतो वापि तज् ज्ञानं तेन सत्यता

niścayo yo maruttasya kāryākāryavicāraṇe / jāgratas tiṣṭhato vāpi taj jñānaṃ tena satyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चयेन हरिर् येन विविधाचारकारणात् । योनिष्व् अवतरत्य् उर्व्यां तत् तज्ज्ञत्वम् उदाहृतम्

niścayena harir yena vividhācārakāraṇāt / yoniṣv avataraty urvyāṃ tat tajjñatvam udāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चयो यस् त्रिनेत्रस्य कान्तया सह तिष्ठतः । ब्रह्मणो वाप्य् अरागस्य स ते भवतु राघव

niścayo yas trinetrasya kāntayā saha tiṣṭhataḥ / brahmaṇo vāpy arāgasya sa te bhavatu rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो निश्चयस् सुरगुरोर् वाक्पतेर् भार्गवस्य च । दिवाकरस्य शशिनः पवनस्यानलस्य च

yo niścayas suraguror vākpater bhārgavasya ca / divākarasya śaśinaḥ pavanasyānalasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारदस्य पुलस्त्यस्य मम वाङ्गिरसस् तथा । प्रचेतसो भृगोश् चैव क्रतोर् अत्रेश् शुकस्य च

nāradasya pulastyasya mama vāṅgirasas tathā / pracetaso bhṛgoś caiva krator atreś śukasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषां देवविप्रेन्द्रराजर्षीणां च राघव । यो निश्चयो ऽन्तर्मुक्तानां जीवतां ते भवत्व् असौ

anyeṣāṃ devaviprendrarājarṣīṇāṃ ca rāghava / yo niścayo 'ntarmuktānāṃ jīvatāṃ te bhavatv asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनैते भगवन् वीरा निश्चयेन महाधियः । विशोकास् संस्थितास् तं मे ब्रह्मन् प्रब्रूहि तत्त्वतः

yenaite bhagavan vīrā niścayena mahādhiyaḥ / viśokās saṃsthitās taṃ me brahman prabrūhi tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्र महाबाहो विदिताखिलवेद्य हे । स्फुटं शृणु यथापृष्टम् अयम् एतेषु निश्चयः

rājaputra mahābāho viditākhilavedya he / sphuṭaṃ śṛṇu yathāpṛṣṭam ayam eteṣu niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इदं किञ्चिद् आभोगि जगज्जालं प्रदृश्यते । तत् सर्वम् अमलं ब्रह्म बृंहयेत्थं व्यवस्थितम्

yad idaṃ kiñcid ābhogi jagajjālaṃ pradṛśyate / tat sarvam amalaṃ brahma bṛṃhayetthaṃ vyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म दिग् ब्रह्म भुवनं ब्रह्म भूतपरम्परा । ब्रह्माहं ब्रह्म मच्छत्रुर् ब्रह्म मन्मित्रबान्धवाः

brahma dig brahma bhuvanaṃ brahma bhūtaparamparā / brahmāhaṃ brahma macchatrur brahma manmitrabāndhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म खानिलतेजांसि ब्रह्म भूमिर् जलादि वा । ब्रह्म कालत्रयं तच् च ब्रह्मण्य् एव व्यवस्थितम्

brahma khānilatejāṃsi brahma bhūmir jalādi vā / brahma kālatrayaṃ tac ca brahmaṇy eva vyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरङ्गमालयाम्भोधिर् यथात्मनि विवर्धते । तथा पदार्थलक्ष्म्येत्थम् इदं ब्रह्म विवर्धते

taraṅgamālayāmbhodhir yathātmani vivardhate / tathā padārthalakṣmyettham idaṃ brahma vivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृह्यते ब्रह्मणा ब्रह्म भुज्यते ब्रह्म ब्रह्मणा । ब्रह्म ब्रह्मणि बृंहाभिर् ब्रह्मशक्त्यैव बृंहति

gṛhyate brahmaṇā brahma bhujyate brahma brahmaṇā / brahma brahmaṇi bṛṃhābhir brahmaśaktyaiva bṛṃhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म मच्छत्रुरूपं चेद् ब्रह्म मे प्रियकृद् यदि । तद् ब्रह्म ब्रह्मणि श्लिष्टं किम् अन्यत् कस्य किं कृतं

brahma macchatrurūpaṃ ced brahma me priyakṛd yadi / tad brahma brahmaṇi śliṣṭaṃ kim anyat kasya kiṃ kṛtaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागादीनाम् अवस्तूनां कल्पितानां खवृक्षवत् । असङ्कल्पननष्टानां कः प्रसङ्गो ऽत्र वर्धने

rāgādīnām avastūnāṃ kalpitānāṃ khavṛkṣavat / asaṅkalpananaṣṭānāṃ kaḥ prasaṅgo 'tra vardhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मण्य् एव हि सर्वस्मिंश् चलनस्पन्दनादिकम् । स्फुरति ब्रह्म सकलं सुखितादुःखिते कुतः

brahmaṇy eva hi sarvasmiṃś calanaspandanādikam / sphurati brahma sakalaṃ sukhitāduḥkhite kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म ब्रह्मणि संवेत्तृ ब्रह्म ब्रह्मणि संस्थितम् । स्फुरति ब्रह्मणि ब्रह्म नायम् अस्तीतरात्मकः

brahma brahmaṇi saṃvettṛ brahma brahmaṇi saṃsthitam / sphurati brahmaṇi brahma nāyam astītarātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटो ब्रह्म पटो ब्रह्म ब्रह्माहम् इदम् आततम् । अतो रागविरागाणां मुधैव कलनैव का

ghaṭo brahma paṭo brahma brahmāham idam ātatam / ato rāgavirāgāṇāṃ mudhaiva kalanaiva kā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरणब्रह्मणि स्वैरं देहब्रह्मणि सङ्गते । दुःखिता नाम केव स्याद् रज्जुसर्पभ्रमोपमा

maraṇabrahmaṇi svairaṃ dehabrahmaṇi saṅgate / duḥkhitā nāma keva syād rajjusarpabhramopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भोगादौ सुखे ब्रह्मण्य् आस्थिते देहब्रह्मणि । सम्पन्नम् एतन् म इति मुधा स्यात् कलना कुतः

sambhogādau sukhe brahmaṇy āsthite dehabrahmaṇi / sampannam etan ma iti mudhā syāt kalanā kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीच्यम्भसोस् स्पन्दवतोर् न स्तस् त्वन्मन्मती यथा । त्वत्तामत्ते तथा न स्तो ब्रह्मणि स्पन्दरूपिणि

vīcyambhasos spandavator na stas tvanmanmatī yathā / tvattāmatte tathā na sto brahmaṇi spandarūpiṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावर्ते मृते तोये न किञ्चिन् म्रियते क्वचित् । मृते ब्रह्मत्वम् आयाते देहब्रह्मणि वै तथा

yathāvarte mṛte toye na kiñcin mriyate kvacit / mṛte brahmatvam āyāte dehabrahmaṇi vai tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा चलाचले तोये त्वत्तामत्ते न तिष्ठतः । तथा जडाजडे रूपे न स्थिते परमात्मनि

yathā calācale toye tvattāmatte na tiṣṭhataḥ / tathā jaḍājaḍe rūpe na sthite paramātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटकत्वं यथा हेम्नो यथावर्तो जलस्य च । तदतद्भावरूपेयं तथा प्रकृतिर् आत्मनः

kaṭakatvaṃ yathā hemno yathāvarto jalasya ca / tadatadbhāvarūpeyaṃ tathā prakṛtir ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं हि भूतं जीवात्म जडरूपम् इदं भवेत् । इत्य् अज्ञातात्मनो मोहो न तु ज्ञातात्मनः क्वचित्

idaṃ hi bhūtaṃ jīvātma jaḍarūpam idaṃ bhavet / ity ajñātātmano moho na tu jñātātmanaḥ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञस्य दुःखौघमयं ज्ञस्यानन्दमयं जगत् । अन्धं भुवनम् अन्धस्य प्रकाशं तु सचक्षुषः

ajñasya duḥkhaughamayaṃ jñasyānandamayaṃ jagat / andhaṃ bhuvanam andhasya prakāśaṃ tu sacakṣuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगद् एकात्मकं ज्ञस्य जडस्य द्वैतदुःखदम् । शिशोर् एव स्फुरद्यक्षा निशा पुंसस् तु केवला

jagad ekātmakaṃ jñasya jaḍasya dvaitaduḥkhadam / śiśor eva sphuradyakṣā niśā puṃsas tu kevalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् ब्रह्मघने नित्यम् एकस्मिन् सर्वतस् स्थिते । न किञ्चिन् म्रियते राम न च किञ्चन जीवति

asmin brahmaghane nityam ekasmin sarvatas sthite / na kiñcin mriyate rāma na ca kiñcana jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोल्लासविलासेषु न नश्यति न जायते । तरङ्गादि महाम्भोधौ भूतवृन्दं तथात्मनि

yathollāsavilāseṣu na naśyati na jāyate / taraṅgādi mahāmbhodhau bhūtavṛndaṃ tathātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं नास्तीदम् अस्तीति भ्रान्तिनाम्नात्मनात्मनि । शक्तिर् निर्हेतुकैवान्तस् स्फुरति स्फटिकांशुवत्

idaṃ nāstīdam astīti bhrāntināmnātmanātmani / śaktir nirhetukaivāntas sphurati sphaṭikāṃśuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगच्छक्त्यात्मनात्मैव ब्रह्म स्वात्मनि संस्थितम् । तरङ्गकणजालेन पयसीव पयोघनम्

jagacchaktyātmanātmaiva brahma svātmani saṃsthitam / taraṅgakaṇajālena payasīva payoghanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरनाशेन कथं ब्रह्मणो मृतधीर् भवेत् । ब्रह्मणो व्यतिरिक्तं हि न शरीरादि विद्यते । पयसो व्यतिरेकेण तरङ्गादि यथार्णवे

śarīranāśena kathaṃ brahmaṇo mṛtadhīr bhavet / brahmaṇo vyatiriktaṃ hi na śarīrādi vidyate / payaso vyatirekeṇa taraṅgādi yathārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कणो या च कणिका या वीची यस् तरङ्गकः । यः फेनो या च लहरी तद् यथा वारि वारिणि

yaḥ kaṇo yā ca kaṇikā yā vīcī yas taraṅgakaḥ / yaḥ pheno yā ca laharī tad yathā vāri vāriṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो देहो या च कलना यद् दृश्यं यौ क्षयाव्ययौ । येहा या रचना यो ऽर्थस् तत् तथा ब्रह्म ब्रह्मणि

yo deho yā ca kalanā yad dṛśyaṃ yau kṣayāvyayau / yehā yā racanā yo 'rthas tat tathā brahma brahmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थानरचना चित्रा ब्रह्मणः कनकाद् इव । नान्यरूपा विमूढानां मुधैव द्वित्वभावनम्

saṃsthānaracanā citrā brahmaṇaḥ kanakād iva / nānyarūpā vimūḍhānāṃ mudhaiva dvitvabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो बुद्धिर् अहङ्कारस् तन्मात्राणीन्द्रियाणि च । ब्रह्मैव सर्वं नान्यात्म सुखदुःखादि विद्यते

mano buddhir ahaṅkāras tanmātrāṇīndriyāṇi ca / brahmaiva sarvaṃ nānyātma sukhaduḥkhādi vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं सो ऽहम् अयं च त्वम् इत्याद्यर्थोत्थया गिरा । शब्दः प्रतिश्रवेणाद्राव् इवात्मात्मनि जृम्भते

ayaṃ so 'ham ayaṃ ca tvam ityādyarthotthayā girā / śabdaḥ pratiśraveṇādrāv ivātmātmani jṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मैवाज्ञातम् अज्ञत्वम् अभ्यागतम् इव स्थितम् । तथा हि दृश्यते स्वप्नचेतसात्मात्मना मृतः

brahmaivājñātam ajñatvam abhyāgatam iva sthitam / tathā hi dṛśyate svapnacetasātmātmanā mṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावितं ब्रह्मतया ब्रह्माज्ञानमयं भवेत् । अभावितं हेमतया यथा हेमैव मृद् भवेत्

abhāvitaṃ brahmatayā brahmājñānamayaṃ bhavet / abhāvitaṃ hematayā yathā hemaiva mṛd bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातं ब्रह्मतया ब्रह्म ब्रह्मैव भवति क्षणात् । ज्ञातं हेमतया हेम हेमैव भवति क्षणात्

jñātaṃ brahmatayā brahma brahmaiva bhavati kṣaṇāt / jñātaṃ hematayā hema hemaiva bhavati kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मात्मा सर्वशक्तिर् हि यद् यथा भावयत्य् अलम् । निर्हेतुकं स्वयं शक्त्या तत् तथाशु प्रपश्यति

brahmātmā sarvaśaktir hi yad yathā bhāvayaty alam / nirhetukaṃ svayaṃ śaktyā tat tathāśu prapaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकर्मकर्तृकरणम् अकारणम् अनामयम् । स्वयंप्रभु महात्मैतद् ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः

akarmakartṛkaraṇam akāraṇam anāmayam / svayaṃprabhu mahātmaitad brahma brahmavido viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरिज्ञातम् अज्ञानम् अज्ञानम् इति कथ्यते । परिज्ञातं भवेज् ज्ञानम् अज्ञानपरिनाशनम्

aparijñātam ajñānam ajñānam iti kathyate / parijñātaṃ bhavej jñānam ajñānaparināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुर् एवापरिज्ञातो ह्य् अबन्धुर् इति कथ्यते । परिज्ञातो भवेद् बन्धुर् अबन्धुभ्रमनाशनात्

bandhur evāparijñāto hy abandhur iti kathyate / parijñāto bhaved bandhur abandhubhramanāśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं त्व् अयुक्तम् इत्य् अन्तर् ज्ञाते सोदेति भावना । तस्माद् अयुक्ताद् वैरस्याद् यया किल विरज्यते

idaṃ tv ayuktam ity antar jñāte sodeti bhāvanā / tasmād ayuktād vairasyād yayā kila virajyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैतं त्व् असत्यम् इत्य् अन्तर् ज्ञाते सोदेति भावना । तस्माद् द्वैतात् सुवैरस्याद् यया किल विरज्यते

dvaitaṃ tv asatyam ity antar jñāte sodeti bhāvanā / tasmād dvaitāt suvairasyād yayā kila virajyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं नाहम् इति ज्ञाते स्फुटं सोदेति भावना । मिथ्याहङ्कारतादात्म्याद् यया नूनं विरज्यते

ayaṃ nāham iti jñāte sphuṭaṃ sodeti bhāvanā / mithyāhaṅkāratādātmyād yayā nūnaṃ virajyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मैवाहम् इति ज्ञाते सत्यं सोदेति भावना । तस्मिन् सत्ये निजे रूपे ययान्तः परिलीयते

brahmaivāham iti jñāte satyaṃ sodeti bhāvanā / tasmin satye nije rūpe yayāntaḥ parilīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वम् एवेह ब्रह्मेति ज्ञाते ब्रह्मैव शिष्यते । पीते ऽमृते ऽमृतमयः को नाम न भवेत् किल

sarvam eveha brahmeti jñāte brahmaiva śiṣyate / pīte 'mṛte 'mṛtamayaḥ ko nāma na bhavet kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतो यद् एवाहरति तद् एवाशु भवत्य् अलम् । ब्रह्मैकाभ्यवहारेण ब्रह्मैव भवति क्षणात्

ceto yad evāharati tad evāśu bhavaty alam / brahmaikābhyavahāreṇa brahmaiva bhavati kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन् मिथ्या तन् मुधैवेति ज्ञाते सोदेति भावना । मिथ्याप्रतीतिर् अखिला यया नूनं प्रमार्ज्यते

yan mithyā tan mudhaiveti jñāte sodeti bhāvanā / mithyāpratītir akhilā yayā nūnaṃ pramārjyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं सद् एवेति तते ज्ञाते सोदेति भावना । तस्मिन् सत्ये तते स्फारे ययान्तः प्राप्यते स्थितिः

sarvaṃ sad eveti tate jñāte sodeti bhāvanā / tasmin satye tate sphāre yayāntaḥ prāpyate sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाभूते यथातत्त्वे यथारूपे यथास्थिते । भावना स्थितिम् आयाति नान्यत्राङ्ग कदाचन

yathābhūte yathātattve yathārūpe yathāsthite / bhāvanā sthitim āyāti nānyatrāṅga kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाशतोपयाते ऽपि विस्मृते ऽपि निजे जने । अबन्धुवत् स्थिते ऽप्य् अन्तस् स्निह्यत्य् एव बलान् मनः

samāśatopayāte 'pi vismṛte 'pi nije jane / abandhuvat sthite 'py antas snihyaty eva balān manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मान्तरशताभ्यस्ते स्थिते ऽपि हि भवभ्रमे । आत्मात्मन्य् एव विमले निर्वृतिं विन्दते परां

janmāntaraśatābhyaste sthite 'pi hi bhavabhrame / ātmātmany eva vimale nirvṛtiṃ vindate parāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् अन्तिकसंस्थे ऽपि परे बन्धाव् इवाश्रिते । बन्धुभावं गते ऽप्य् अन्तर् मनो याति न निर्वृतिम्

nityam antikasaṃsthe 'pi pare bandhāv ivāśrite / bandhubhāvaṃ gate 'py antar mano yāti na nirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तगुप्ते ऽपि विषे भोजनस्थे ननु स्मृतिः । निवृत्तापि प्रवृत्तापि स्फुरत्य् एव चकोरवत्

atyantagupte 'pi viṣe bhojanasthe nanu smṛtiḥ / nivṛttāpi pravṛttāpi sphuraty eva cakoravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मान्तरशताभ्यस्ते ऽप्य् आगते सौहृदं परम् । अनात्मभूते दृश्ये ऽस्मिन् नायम् आत्मा प्रसीदति

janmāntaraśatābhyaste 'py āgate sauhṛdaṃ param / anātmabhūte dṛśye 'smin nāyam ātmā prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तगुप्ते ऽप्य् अमृते भोजनस्थे ननु स्मृतिः । राजते रजनी मेघच्छन्ने ऽपीव निशाकरे

atyantagupte 'py amṛte bhojanasthe nanu smṛtiḥ / rājate rajanī meghacchanne 'pīva niśākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्ये सत्ये तथाभूत आत्मात्मन्य् एव हृष्यति । नानाताचिरगुप्ते ऽपि लुप्ते ऽपि कलनामलैः

nitye satye tathābhūta ātmātmany eva hṛṣyati / nānātāciragupte 'pi lupte 'pi kalanāmalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् आत्मात्मना यत्नात् प्रक्षाल्येदं मलं मलैः । दुर्भावनमलश् शास्त्रैश् शोध्यो यावद् भवेत् सितः

tāvad ātmātmanā yatnāt prakṣālyedaṃ malaṃ malaiḥ / durbhāvanamalaś śāstraiś śodhyo yāvad bhavet sitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तदुर्वासने ज्ञानं पुण्यं लगति चेतसि । निष्कलङ्के सिते वस्त्रे यथा कुङ्कुमरञ्जनम्

śāntadurvāsane jñānaṃ puṇyaṃ lagati cetasi / niṣkalaṅke site vastre yathā kuṅkumarañjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं सकलनिर्माणं कालेषु त्रिष्व् अपि स्थितम् । नित्यम् एकं समं शुद्धं ब्रह्मैवेति सुनिश्चयः

sarvaṃ sakalanirmāṇaṃ kāleṣu triṣv api sthitam / nityam ekaṃ samaṃ śuddhaṃ brahmaiveti suniścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा सर्वदा सार्वं सर्वं घटपटादिमत् । जगज्जनितविस्तारं ब्रह्मेदम् इति वेद्म्य् अहम्

sarvathā sarvadā sārvaṃ sarvaṃ ghaṭapaṭādimat / jagajjanitavistāraṃ brahmedam iti vedmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे दुःखं न कर्माणि न ममेहा न वाञ्छितम् । समस् स्वस्थो विशोको ऽस्मि ब्रह्माहम् इति सत्यता

na me duḥkhaṃ na karmāṇi na mamehā na vāñchitam / samas svastho viśoko 'smi brahmāham iti satyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं रक्तम् अहं मांसम् अहम् अस्थीन्य् अहं वपुः । चिद् अहं चेतनं चाहं ब्रह्माहम् इति सत्यता

ahaṃ raktam ahaṃ māṃsam aham asthīny ahaṃ vapuḥ / cid ahaṃ cetanaṃ cāhaṃ brahmāham iti satyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं तृणम् अहं वल्ली गुल्मो ऽहं काननान्य् अहम् । शैलसागरसार्थो ऽहं ब्रह्मैवेत्थं किल स्थितम्

ahaṃ tṛṇam ahaṃ vallī gulmo 'haṃ kānanāny aham / śailasāgarasārtho 'haṃ brahmaivetthaṃ kila sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदानदानसङ्कोचपूर्विका भूतशक्तयः । सर्वम् एव चिदात्मास्मि ब्रह्म व्याततरूपधृत्

ādānadānasaṅkocapūrvikā bhūtaśaktayaḥ / sarvam eva cidātmāsmi brahma vyātatarūpadhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लतागुल्माङ्कुरादीनाम् अहम् उद्भावनैषणाः । चिदात्मान्तर्गतं शान्तं परं ब्रह्म रसात्मकम्

latāgulmāṅkurādīnām aham udbhāvanaiṣaṇāḥ / cidātmāntargataṃ śāntaṃ paraṃ brahma rasātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् सर्वं यतस् सर्वं यस् सर्वं सर्वतश् च यः । सो ऽयं चिद् अहम् एकात्मा परं ब्रह्मेति निश्चयः

yasmin sarvaṃ yatas sarvaṃ yas sarvaṃ sarvataś ca yaḥ / so 'yaṃ cid aham ekātmā paraṃ brahmeti niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद् आत्मा ब्रह्म सत् सत्यम् ऋतं ज्ञ इति नामभिः । प्रोच्यते सर्वगं तत्त्वं चिन्मात्रं चेत्यवर्जितम्

cid ātmā brahma sat satyam ṛtaṃ jña iti nāmabhiḥ / procyate sarvagaṃ tattvaṃ cinmātraṃ cetyavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभासमात्रम् अमलं सर्वभूतावबोधकम् । सर्वत्रावस्थितं शान्तं चिद्ब्रह्मेत्य् अनुभूयते

ābhāsamātram amalaṃ sarvabhūtāvabodhakam / sarvatrāvasthitaṃ śāntaṃ cidbrahmety anubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोबुद्धीन्द्रियव्रातसमस्तकलनाचितम् । भेदं त्यक्त्वा स्वम् आभासं चिद्ब्रह्माहम् अनामयम्

manobuddhīndriyavrātasamastakalanācitam / bhedaṃ tyaktvā svam ābhāsaṃ cidbrahmāham anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दादीनाम् अशेषाणां कारणानां जगत्स्थितेः । तत्त्वावभासकं स्वच्छं चिद्ब्रह्मास्मि न मे क्षयः

śabdādīnām aśeṣāṇāṃ kāraṇānāṃ jagatsthiteḥ / tattvāvabhāsakaṃ svacchaṃ cidbrahmāsmi na me kṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनारतगलत्स्वच्छचिद्धारावहनात्मकम् । आलोकस् समनोमौनं चिद्ब्रह्मास्म्य् अमृतं परम्

anāratagalatsvacchaciddhārāvahanātmakam / ālokas samanomaunaṃ cidbrahmāsmy amṛtaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनारतगलद्रूपं नित्यं चानुभवामृतम् । अहर्निशं कचत्कान्ति चिद्ब्रह्माहम् अलेपकः

anāratagaladrūpaṃ nityaṃ cānubhavāmṛtam / aharniśaṃ kacatkānti cidbrahmāham alepakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषुप्तसदृशं शान्तम् आलोकविमलात्मकम् । सम्भोगान्तसमाभासं चिद्ब्रह्मास्मि विवासनः

suṣuptasadṛśaṃ śāntam ālokavimalātmakam / sambhogāntasamābhāsaṃ cidbrahmāsmi vivāsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खण्डादिस्वादुसंवित्तिर् ईषद् यत्रानुतिष्ठति । चित्तादिष्व् अप्य् अबुद्धेषु तच् चिद्ब्रह्माहम् अच्युतः

khaṇḍādisvādusaṃvittir īṣad yatrānutiṣṭhati / cittādiṣv apy abuddheṣu tac cidbrahmāham acyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तासंसक्तचित्तस्य चन्द्रे समुदिते सति । चन्द्रप्रत्ययसत्तात्म चिद्ब्रह्माहम् अनामयम्

kāntāsaṃsaktacittasya candre samudite sati / candrapratyayasattātma cidbrahmāham anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिष्ठनरदृष्टीनां लग्नानां खे निशाकरे । या खस्था तन्तुवच् छक्तिस् तच् चिद्ब्रह्मास्मि निर्मलम्

bhūmiṣṭhanaradṛṣṭīnāṃ lagnānāṃ khe niśākare / yā khasthā tantuvac chaktis tac cidbrahmāsmi nirmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखदुःखादिकलनाविकलं निर्मनस् तथा । सत्यानुभवरूपात्म चिद्ब्रह्मात्मास्मि शाश्वतम्

sukhaduḥkhādikalanāvikalaṃ nirmanas tathā / satyānubhavarūpātma cidbrahmātmāsmi śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंस्तुताध्वगालोके मनस्य् अन्यत्र संस्थिते । या प्रतीतिर् अनागस्का तच् चिद्ब्रह्मास्मि सर्वगः

asaṃstutādhvagāloke manasy anyatra saṃsthite / yā pratītir anāgaskā tac cidbrahmāsmi sarvagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूवार्यनिलबीजानां सम्बन्धे ऽङ्कुरकर्मसु । शक्तिर् उद्गमनी यान्तस् तच् चिद्ब्रह्माहम् आततम्

bhūvāryanilabījānāṃ sambandhe 'ṅkurakarmasu / śaktir udgamanī yāntas tac cidbrahmāham ātatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खर्जूरनिम्बबिम्बानां स्वयम् आत्मनि तिष्ठताम् । यास्वादसत्ता लीनान्तस् तद् ब्रह्म चिद् अहं समम्

kharjūranimbabimbānāṃ svayam ātmani tiṣṭhatām / yāsvādasattā līnāntas tad brahma cid ahaṃ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खेदानन्दविमुक्तान्तस् संविन् निर्मननोदया । लाभालाभविधौ तुल्या चिद्ब्रह्मास्मि निरामयम्

khedānandavimuktāntas saṃvin nirmananodayā / lābhālābhavidhau tulyā cidbrahmāsmi nirāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् भूमेर् ध्रुवस् तावद् दृष्टिसूत्रं यद् आततम् । तन्मध्यसदृशं शान्तं निर्मलं चिद् अहं ततम्

yāvad bhūmer dhruvas tāvad dṛṣṭisūtraṃ yad ātatam / tanmadhyasadṛśaṃ śāntaṃ nirmalaṃ cid ahaṃ tatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाग्रत्य् अपि सुषुप्ते ऽपि स्वप्ने ऽपि सततोदितम् । तुर्यरूपम् अनाद्यन्तं चिद्ब्रह्माहम् अनामयः

jāgraty api suṣupte 'pi svapne 'pi satatoditam / turyarūpam anādyantaṃ cidbrahmāham anāmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसां क्षेत्रशतोत्थानाम् इक्षूणां स्वादुवत् स्थितः । सर्वेषाम् एकरूपो ऽन्तश् चिद्ब्रह्मास्मि समस् स्थितः

puṃsāṃ kṣetraśatotthānām ikṣūṇāṃ svāduvat sthitaḥ / sarveṣām ekarūpo 'ntaś cidbrahmāsmi samas sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वगा प्रकृतौ सूक्ष्मरूपा भानोर् इव प्रभा । आलोककारिणी कान्ता चिद्ब्रह्मेदम् अहं ततम्

sarvagā prakṛtau sūkṣmarūpā bhānor iva prabhā / ālokakāriṇī kāntā cidbrahmedam ahaṃ tatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भोगानन्दलववद् अमृतास्वादशक्तिवत् । स्वानुभूत्येकमानो ऽन्तश् चिद्ब्रह्मास्मि सद् अव्ययः

sambhogānandalavavad amṛtāsvādaśaktivat / svānubhūtyekamāno 'ntaś cidbrahmāsmi sad avyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोताङ्गम् अपि गुप्तस्थं देहे तन्तुर् बिसे यथा । छेदभेदे स्फुरद्रूपं चिद्ब्रह्माहम् अनामयः

protāṅgam api guptasthaṃ dehe tantur bise yathā / chedabhede sphuradrūpaṃ cidbrahmāham anāmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्रान्तभुवनाप्य् अभ्रमालेव स्पन्दशालिनी । दुर्लक्ष्याणुमयाकारा चिच्छक्तिर् अहम् आतता

ākrāntabhuvanāpy abhramāleva spandaśālinī / durlakṣyāṇumayākārā cicchaktir aham ātatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुभूतिमयान्तस्स्थस्नेहमात्रोपलक्षिता । क्षीरान्तर्घृतसत्तेव चिद् अहं क्षयवर्जिता

anubhūtimayāntassthasnehamātropalakṣitā / kṣīrāntarghṛtasatteva cid ahaṃ kṣayavarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटकाङ्गदकेयूररचना तदतन्मयी । हेम्नीव संस्थिता देहे चिद् ब्रह्मात्मास्मि सर्वगम्

kaṭakāṅgadakeyūraracanā tadatanmayī / hemnīva saṃsthitā dehe cid brahmātmāsmi sarvagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्थौघस्य शैलादेर् बहिर् अन्तश् च संस्थिता । सत्तासामान्यरूपेण या चित् साहम् अलेपकः

padārthaughasya śailāder bahir antaś ca saṃsthitā / sattāsāmānyarūpeṇa yā cit sāham alepakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वासाम् अनुभूतीनाम् आदर्शो यो ह्य् अकृत्रिमः । अगम्यो मललेखानां तच् चित्तत्त्वम् अहं महत्

sarvāsām anubhūtīnām ādarśo yo hy akṛtrimaḥ / agamyo malalekhānāṃ tac cittattvam ahaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसङ्कल्पफलदं सर्वतेजःप्रकाशकम् । सर्वोपादेयसीमान्तं चिदात्मानम् उपास्महे

sarvasaṅkalpaphaladaṃ sarvatejaḥprakāśakam / sarvopādeyasīmāntaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वावयवविश्रान्तं समस्तावयवातिगम् । अनारतं कचद्रूपं चिदात्मानम् उपास्महे

sarvāvayavaviśrāntaṃ samastāvayavātigam / anārataṃ kacadrūpaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटे पटे तटे कुड्ये स्वदमानं सदा तनौ । जाग्रत्य् अपि सुषुप्तस्थं चिदात्मानम् उपास्महे

ghaṭe paṭe taṭe kuḍye svadamānaṃ sadā tanau / jāgraty api suṣuptasthaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णम् अग्नौ हिमे शीतं मृष्टम् अन्ने शितं क्षुरे । कृष्णं ध्वान्ते सितं चन्द्रे चिदात्मानम् उपास्महे

uṣṇam agnau hime śītaṃ mṛṣṭam anne śitaṃ kṣure / kṛṣṇaṃ dhvānte sitaṃ candre cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरादिषु माधुर्यं तीक्ष्णादिषु च तीक्ष्णताम् । गतं पदार्थशक्त्यर्थं चिदात्मानम् उपास्महे

madhurādiṣu mādhuryaṃ tīkṣṇādiṣu ca tīkṣṇatām / gataṃ padārthaśaktyarthaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तेषु तुर्ये तुर्यातिगे पदे । समं सदैव सर्वत्र चिदात्मानम् उपास्महे

jāgratsvapnasuṣupteṣu turye turyātige pade / samaṃ sadaiva sarvatra cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशान्तसर्वसङ्कल्पं विगताखिलकौतुकम् । विरताशेषसंरम्भं चिदात्मानम् उपास्महे

praśāntasarvasaṅkalpaṃ vigatākhilakautukam / viratāśeṣasaṃrambhaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कौतुकं निरालम्बं निरीहं सर्वम् एव च । निरंशं निरहङ्कारं चिदात्मानम् उपास्महे

niṣkautukaṃ nirālambaṃ nirīhaṃ sarvam eva ca / niraṃśaṃ nirahaṅkāraṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्यान्ते स्थितं सर्वम् अप्य् अपारैकरूपिणम् । अपर्यन्तं चिदारम्भं चिदात्मानम् उपास्महे

sarvasyānte sthitaṃ sarvam apy apāraikarūpiṇam / aparyantaṃ cidārambhaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैलोक्यदेहमुक्तानां तन्तुम् उत्तमम् आततम् । प्रसारसङ्कोचकरं चिदात्मानम् उपास्महे

trailokyadehamuktānāṃ tantum uttamam ātatam / prasārasaṅkocakaraṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीनम् अन्तर् बहिश् चोग्रं क्रोडीकृत्य जगत्खगम् । चित्रं बृहज्जालम् इव चिदात्मानम् उपास्महे

līnam antar bahiś cograṃ kroḍīkṛtya jagatkhagam / citraṃ bṛhajjālam iva cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं यत्रेदम् अस्त्य् एव नास्त्य् एव च मनाग् अपि । सदसद्भूतम् एकं तच् चिदात्मानम् उपास्महे

sarvaṃ yatredam asty eva nāsty eva ca manāg api / sadasadbhūtam ekaṃ tac cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमं प्रत्ययं पूर्णम् आस्पदं सर्वसंविदाम् । सर्वाकारविहारस्थं चिदात्मानम् उपास्महे

paramaṃ pratyayaṃ pūrṇam āspadaṃ sarvasaṃvidām / sarvākāravihārasthaṃ cidātmānam upāsmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.