Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.89

एवं शिखिध्वजः पर्णमठिकायां वने स्थितः । इदानीं शृणु चूडाला सा किं कृतवती गृहे

evaṃ śikhidhvajaḥ parṇamaṭhikāyāṃ vane sthitaḥ / idānīṃ śṛṇu cūḍālā sā kiṃ kṛtavatī gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रार्धरात्रसमये दूरं याते शिखिध्वजे । हरिणी ग्रामसुप्तेव चूडाला बुबुधे भयात्

tatrārdharātrasamaye dūraṃ yāte śikhidhvaje / hariṇī grāmasupteva cūḍālā bubudhe bhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्यत् पतिनिर्हीनं शयनं शून्यतां गतम् । अभास्करम् अपूर्णेन्दुं शान्तशोभम् इवाम्बरम्

apaśyat patinirhīnaṃ śayanaṃ śūnyatāṃ gatam / abhāskaram apūrṇenduṃ śāntaśobham ivāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तस्थौ किञ्चिद् आम्लानवदना खेदशालिनी । कुसिक्तेव महावल्ली निरुत्साहाङ्गपल्लवा

uttasthau kiñcid āmlānavadanā khedaśālinī / kusikteva mahāvallī nirutsāhāṅgapallavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रसन्ना न विमला बभूवाकुलतां गता । दिनश्रीर् इव नीहारधूसरा सा व्यतिष्ठत

na prasannā na vimalā babhūvākulatāṃ gatā / dinaśrīr iva nīhāradhūsarā sā vyatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणं शय्योपविष्टैव चिन्तयाम् आस चिन्तया । कष्टं राज्यं प्रभुस् त्यक्त्वा वनं यातो गृहाद् इति

kṣaṇaṃ śayyopaviṣṭaiva cintayām āsa cintayā / kaṣṭaṃ rājyaṃ prabhus tyaktvā vanaṃ yāto gṛhād iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् मयेहाद्य किं कार्यं तत्समीपं व्रजाम्य् अहम् । भर्तैव गतिर् उद्दिष्टा विधिना प्रकृता स्त्रियः

tan mayehādya kiṃ kāryaṃ tatsamīpaṃ vrajāmy aham / bhartaiva gatir uddiṣṭā vidhinā prakṛtā striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य भर्तारम् अनुगन्तुं समुत्थिता । चूडाला वातरन्ध्रेण निर्गत्याम्बरम् आययौ

iti sañcintya bhartāram anugantuṃ samutthitā / cūḍālā vātarandhreṇa nirgatyāmbaram āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभ्रामाम्बरमार्गेण वातस्कन्धेन योगिनी । कुर्वती सिद्धसार्थस्य मुखेनान्येन्दुविभ्रमम्

babhrāmāmbaramārgeṇa vātaskandhena yoginī / kurvatī siddhasārthasya mukhenānyenduvibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्शाथ पथा यान्तं रात्रौ खड्गकरं पतिम् । भ्रमन्तम् एकम् एकान्ते वेतालेशम् इवोत्थितम्

dadarśātha pathā yāntaṃ rātrau khaḍgakaraṃ patim / bhramantam ekam ekānte vetāleśam ivotthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृशं पतिम् आलोक्य रुद्धा गगनकोटरे । भविष्यच् चिन्तयाम् आस सर्वं भर्तुर् अखण्डितम्

tādṛśaṃ patim ālokya ruddhā gaganakoṭare / bhaviṣyac cintayām āsa sarvaṃ bhartur akhaṇḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा तेन यदा यत्र यावत् कार्यं यथोदयम् । यथा च निर्वृतिस् स्फारा गन्तव्या तेन राघव

yathā tena yadā yatra yāvat kāryaṃ yathodayam / yathā ca nirvṛtis sphārā gantavyā tena rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यभवितव्यं तद् भर्तुर् दृष्ट्वा पुरस्स्थितम् । तद् एव सम्पादयितुं गमनात् सा न्यवर्तत

avaśyabhavitavyaṃ tad bhartur dṛṣṭvā purassthitam / tad eva sampādayituṃ gamanāt sā nyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्तां ममाद्य गमनं कालेनातिचिरेण हि । मयास्य पार्श्वं गन्तव्यं नियतेर् एष निश्चयः

āstāṃ mamādya gamanaṃ kālenāticireṇa hi / mayāsya pārśvaṃ gantavyaṃ niyater eṣa niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य चूडाला प्रविश्यान्तःपुरं पुनः । सुष्वाप शयने शम्भोश् शिरसीवैन्दवी कला

iti sañcintya cūḍālā praviśyāntaḥpuraṃ punaḥ / suṣvāpa śayane śambhoś śirasīvaindavī kalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केनचित् कारणेनासौ गतस् सम्प्रति भूपतिः । इति पौरजनं सर्वम् आश्वास्यातिष्ठद् अङ्गना

kenacit kāraṇenāsau gatas samprati bhūpatiḥ / iti paurajanaṃ sarvam āśvāsyātiṣṭhad aṅganā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यं ररक्ष भर्तुस् तत् क्रमेण समदर्शना । यथा कलमकेदारं पक्वं कलमगोपिका

rājyaṃ rarakṣa bhartus tat krameṇa samadarśanā / yathā kalamakedāraṃ pakvaṃ kalamagopikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोस् तदावहत् कालो दम्पत्योस् स्थितयोस् तथा । अदृष्टान्योऽन्यमुखयो राज्यकाननपालयोः

tayos tadāvahat kālo dampatyos sthitayos tathā / adṛṣṭānyo'nyamukhayo rājyakānanapālayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगामाथ दिनं पक्षो मासो ऽथर्तुश् च वत्सरः । शिखिध्वजस्य विपिने चूडालायास् स्वमन्दिरे

jagāmātha dinaṃ pakṣo māso 'thartuś ca vatsaraḥ / śikhidhvajasya vipine cūḍālāyās svamandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुनात्र किम् उक्तेन वर्षाण्य् अष्टादशाङ्गना । चूडालोवास सदने वनकच्छे शिखिध्वजः

bahunātra kim uktena varṣāṇy aṣṭādaśāṅganā / cūḍālovāsa sadane vanakacche śikhidhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यातेषु बहुषु वर्षेषु जरसा वृते । शिखिध्वजे महाशैलतटकोटरवासिनि

atha yāteṣu bahuṣu varṣeṣu jarasā vṛte / śikhidhvaje mahāśailataṭakoṭaravāsini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तुः कषायपाकं तद् आलक्ष्य फलितं चिरात् । तदा तस्यात्मकार्यस्य भवितव्यतया तया

bhartuḥ kaṣāyapākaṃ tad ālakṣya phalitaṃ cirāt / tadā tasyātmakāryasya bhavitavyatayā tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तुस् समीपगमने मम कालो ऽयम् इत्य् अपि । सञ्चिन्त्य मन्दरोपान्तं गन्तुं बुद्धिं चकार सा

bhartus samīpagamane mama kālo 'yam ity api / sañcintya mandaropāntaṃ gantuṃ buddhiṃ cakāra sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चचालान्तःपुराद् रात्रौ ततार च नभःपथम् । जगाम वातस्कन्धेन गच्छन्ती खे ददर्श च

cacālāntaḥpurād rātrau tatāra ca nabhaḥpatham / jagāma vātaskandhena gacchantī khe dadarśa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पवृक्षांशुकच्छन्ना रत्नस्तबकभूषिताः । नन्दनोद्याननिलया रक्तास् सिद्धाभिसारिकाः

kalpavṛkṣāṃśukacchannā ratnastabakabhūṣitāḥ / nandanodyānanilayā raktās siddhābhisārikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परामृष्टेन्दुशकलान् प्रालेयकणकर्षिणः । सिद्धोत्तंसात्तसौगन्ध्यान् स्पर्शयाम् आस मारुतान्

parāmṛṣṭenduśakalān prāleyakaṇakarṣiṇaḥ / siddhottaṃsāttasaugandhyān sparśayām āsa mārutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रबिम्बामृताम्भोधिमहावीचिपरम्पराम् । अपश्यन् निर्मलां ज्योत्स्नाम् अम्बराम्बरतां गताम्

candrabimbāmṛtāmbhodhimahāvīciparamparām / apaśyan nirmalāṃ jyotsnām ambarāmbaratāṃ gatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघान्तरेण गच्छन्ती मेघलग्नाश् च विद्युतः । अभियुक्ता स्वभर्त्रा सा भूयो भूयो व्यलोकयत्

meghāntareṇa gacchantī meghalagnāś ca vidyutaḥ / abhiyuktā svabhartrā sā bhūyo bhūyo vyalokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच चात्मनैवाहो यावज्जीवं शरीरिणाम् । न स्वभावश् शमं याति ममाप्य् उत्कण्ठते मनः

uvāca cātmanaivāho yāvajjīvaṃ śarīriṇām / na svabhāvaś śamaṃ yāti mamāpy utkaṇṭhate manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा मृगेन्द्रस्कन्धं तं प्रणयप्रवणं पुरः । पश्यामि कान्तम् इत्य् अन्तर् ममाप्य् उत्कण्ठितं मनः

kadā mṛgendraskandhaṃ taṃ praṇayapravaṇaṃ puraḥ / paśyāmi kāntam ity antar mamāpy utkaṇṭhitaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जरीत्वं लतात्वं वा वरम् एतास् तरुं पतिम् । न मुञ्चन्ति क्षणम् अपि ममाप्य् उत्कण्ठितं मनः

mañjarītvaṃ latātvaṃ vā varam etās taruṃ patim / na muñcanti kṣaṇam api mamāpy utkaṇṭhitaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथेयम् अग्रगं कान्तम् एति सिद्धाभिसारिका । तथा कदाहम् एष्यामि ममापीति मनस् स्थितम्

yatheyam agragaṃ kāntam eti siddhābhisārikā / tathā kadāham eṣyāmi mamāpīti manas sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे मन्दारमरुत एते च शशिनः कराः । वनराजय एताश् च माम् अप्य् उत्कण्ठयन्त्य् अहो

ime mandāramaruta ete ca śaśinaḥ karāḥ / vanarājaya etāś ca mām apy utkaṇṭhayanty aho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे चित्ताज्ञवद् एवान्तः किं त्वं ताण्डवितं स्थितम् । सा व्योमनिर्मला साधो क्व ते याता विवेकिता

he cittājñavad evāntaḥ kiṃ tvaṃ tāṇḍavitaṃ sthitam / sā vyomanirmalā sādho kva te yātā vivekitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वा चित्त भर्तारं स्वं प्रत्य् उत्कण्ठसे सखे । तिष्ठोत्कण्ठाविवलितं किम् अनुत्कण्ठितेन ते

atha vā citta bhartāraṃ svaṃ praty utkaṇṭhase sakhe / tiṣṭhotkaṇṭhāvivalitaṃ kim anutkaṇṭhitena te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं किलोत्कण्ठसे वापि भर्ता यातो जरां भवेत् । तपस्वी कृशगात्रश् च भवेन् निर्वासनस् तथा

kiṃ kilotkaṇṭhase vāpi bhartā yāto jarāṃ bhavet / tapasvī kṛśagātraś ca bhaven nirvāsanas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तो राज्याच् च भोगेभ्यो मन्ये ऽस्यामूलतां गता । वासना लतिका प्रावृण्नदीतटगता यथा

matto rājyāc ca bhogebhyo manye 'syāmūlatāṃ gatā / vāsanā latikā prāvṛṇnadītaṭagatā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकान्तमतिर् एकात्मा नीरसश् शान्तवासनः । मन्ये भवति मे भर्ता शुष्कवृक्षसमस्थितिः

ekāntamatir ekātmā nīrasaś śāntavāsanaḥ / manye bhavati me bhartā śuṣkavṛkṣasamasthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि चित्त कोत्कण्ठा भव वोत्कण्ठयान्वितम् । पतिम् उद्बोध्य योगेन श्लेषयिष्याम्य् अहं गले

tathāpi citta kotkaṇṭhā bhava votkaṇṭhayānvitam / patim udbodhya yogena śleṣayiṣyāmy ahaṃ gale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमृष्टवासनं भर्तुस् समीकृत्य मनो मुनेः । राज्य एव नियोक्ष्यामि निवत्स्यावस् सुखं चिरम्

pramṛṣṭavāsanaṃ bhartus samīkṛtya mano muneḥ / rājya eva niyokṣyāmi nivatsyāvas sukhaṃ ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु चिरकालेन मनोरथम् इमं शुभम् । अहम् आसादयिष्यामि यद् भर्त्रा समचित्तता

aho nu cirakālena manoratham imaṃ śubham / aham āsādayiṣyāmi yad bhartrā samacittatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समग्रानन्दवृन्दानाम् एतद् एवोपरि स्थितम् । यत् समानमनोवृत्तिसङ्गम् आस्वादने सुखम्

samagrānandavṛndānām etad evopari sthitam / yat samānamanovṛttisaṅgam āsvādane sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्तावती व्योम्ना चूडालोल्लङ्घ्य पर्वतान् । देशान् अब्दान् दिगन्तांश् च प्राप मन्दरकन्दरम्

iti cintāvatī vyomnā cūḍālollaṅghya parvatān / deśān abdān digantāṃś ca prāpa mandarakandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यैव नभस्स्थैव प्रविवेश वनान्तरम् । वात्येव पादपलतास्पन्दचिह्नगमागमा

adṛśyaiva nabhassthaiva praviveśa vanāntaram / vātyeva pādapalatāspandacihnagamāgamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनैकदेशे कस्मिंश्चित् कृतपर्णोटजे पतिम् । दृष्ट्वा योगेन बुबुधे देहान्तरम् इवास्थितम्

vanaikadeśe kasmiṃścit kṛtaparṇoṭaje patim / dṛṣṭvā yogena bubudhe dehāntaram ivāsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारकेयूरकटककुण्डलादिविभूषितः । अभवन् मेरुकान्तिर् यस् तम् एवात्र ददर्श सा

hārakeyūrakaṭakakuṇḍalādivibhūṣitaḥ / abhavan merukāntir yas tam evātra dadarśa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृशाङ्गं कृष्णवर्णं च जीर्णपर्णम् इव स्थितम् । कज्जलाम्बुभरस्नातं भृङ्गीशम् इव निस्सहम्

kṛśāṅgaṃ kṛṣṇavarṇaṃ ca jīrṇaparṇam iva sthitam / kajjalāmbubharasnātaṃ bhṛṅgīśam iva nissaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चीराम्बरधरं शान्तम् एकाकिनम् अवस्थितम् । स्थले निषण्णं पुष्पाणि ग्रथयन्तं जरां गतम्

cīrāmbaradharaṃ śāntam ekākinam avasthitam / sthale niṣaṇṇaṃ puṣpāṇi grathayantaṃ jarāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आलोक्यानवद्याङ्गी चूडाला पीवरस्तनी । किञ्चिज्जातविषादेदम् उवाचात्मनि चेतसा

tam ālokyānavadyāṅgī cūḍālā pīvarastanī / kiñcijjātaviṣādedam uvācātmani cetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु विषमं मौर्ख्यं यद् अनात्मज्ञतात्मकम् । एवंविधास् समायान्ति दशा मौर्ख्यप्रसादतः

aho nu viṣamaṃ maurkhyaṃ yad anātmajñatātmakam / evaṃvidhās samāyānti daśā maurkhyaprasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं स राजा लक्ष्मीवान् यो ममापि प्रियः पतिः । हृदि मोहघुणक्षुण्णाम् इमाम् अद्यागतो दशाम्

ayaṃ sa rājā lakṣmīvān yo mamāpi priyaḥ patiḥ / hṛdi mohaghuṇakṣuṇṇām imām adyāgato daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अवश्यम् इहैवाद्य नाथं विदितवेद्यताम् । नयाम्य् एनं न सन्देहो भोगमोक्षश्रियं तथा

tad avaśyam ihaivādya nāthaṃ viditavedyatām / nayāmy enaṃ na sandeho bhogamokṣaśriyaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं रूपं परित्यज्य रूपेणान्येन केनचित् । सकाशम् अस्य गच्छामि बोधं दातुम् अनुत्तमम्

idaṃ rūpaṃ parityajya rūpeṇānyena kenacit / sakāśam asya gacchāmi bodhaṃ dātum anuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालेयं मम कान्तेति मदुक्तं न करोत्य् अयम् । तस्मात् तापसरूपेण बोधयामि पतिं क्षणात्

bāleyaṃ mama kānteti maduktaṃ na karoty ayam / tasmāt tāpasarūpeṇa bodhayāmi patiṃ kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्ता कषायपाकेन परिपक्वमतिस् स्थितः । चेतस्य् अस्याद्य विमले स्वं तत्त्वं प्रतिबिम्बति

bhartā kaṣāyapākena paripakvamatis sthitaḥ / cetasy asyādya vimale svaṃ tattvaṃ pratibimbati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य चूडाला बभूव द्विजदारकः । ईषद्ध्यानाद् गतान्यत्वं क्षणाद् अम्बुतरङ्गवत्

iti sañcintya cūḍālā babhūva dvijadārakaḥ / īṣaddhyānād gatānyatvaṃ kṣaṇād ambutaraṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पपात विपिने तस्मिन् द्विजपुत्रकरूपिणी । भर्तुर् अभ्याजगामाग्रं मन्दस्मितलसन्मुखी

papāta vipine tasmin dvijaputrakarūpiṇī / bhartur abhyājagāmāgraṃ mandasmitalasanmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श द्विजपुत्रं तं पुरो यातं शिखिध्वजः । वनान्तराद् उपगतं तपोमूर्तिम् इवास्थितम्

dadarśa dvijaputraṃ taṃ puro yātaṃ śikhidhvajaḥ / vanāntarād upagataṃ tapomūrtim ivāsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवत्कनकगौराङ्गं मुक्ताहारविभूषितम् । शुक्लयज्ञोपवीताङ्गं शुक्लाम्बरयुगावृतम्

dravatkanakagaurāṅgaṃ muktāhāravibhūṣitam / śuklayajñopavītāṅgaṃ śuklāmbarayugāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कमण्डलुधरं कान्तं शान्तं दान्तम् अनामयम् । व्याप्तप्रकोष्ठं द्विगुणेनाक्षसूत्रेण चारुणा

kamaṇḍaludharaṃ kāntaṃ śāntaṃ dāntam anāmayam / vyāptaprakoṣṭhaṃ dviguṇenākṣasūtreṇa cāruṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमाव् अलग्नचरणं किष्कुमात्रोपरि स्थितम् । कुन्तलव्याप्तमूर्धानं सालिमालम् इवाम्बुजम्

bhūmāv alagnacaraṇaṃ kiṣkumātropari sthitam / kuntalavyāptamūrdhānaṃ sālimālam ivāmbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भासयन्तं प्रदेशं तं शारीरैर् दीप्तिमण्डलैः । कुण्डलाभूषितमुखं नवम् अर्कम् इवोदितम्

bhāsayantaṃ pradeśaṃ taṃ śārīrair dīptimaṇḍalaiḥ / kuṇḍalābhūṣitamukhaṃ navam arkam ivoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखासम्प्रोतमन्दारं शृङ्गस्थेन्दुम् इवाचलम् । कान्तोपशान्तवपुषम् ऊर्जितं विजितेन्द्रियम्

śikhāsamprotamandāraṃ śṛṅgasthendum ivācalam / kāntopaśāntavapuṣam ūrjitaṃ vijitendriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमाभभस्मतिलकभूषितालिकसुन्दरम् । मेरुं हेमतटालीनपूर्णेन्दुम् इव चञ्चलम्

himābhabhasmatilakabhūṣitālikasundaram / meruṃ hemataṭālīnapūrṇendum iva cañcalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आलोक्य द्विजसुतं समुत्तस्थौ शिखिध्वजः । देवपुत्रागमधिया सम्परित्यक्तपादुकः

tam ālokya dvijasutaṃ samuttasthau śikhidhvajaḥ / devaputrāgamadhiyā samparityaktapādukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवपुत्र नमस्कार इदम् आसनम् आस्यताम् । इत्य् अस्य दर्शयाम् आस पाणिना पत्त्रविष्टरम्

devaputra namaskāra idam āsanam āsyatām / ity asya darśayām āsa pāṇinā pattraviṣṭaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददौ च द्विजपुत्रस्य पुष्पवृष्टिं करोदरे । चन्द्रः कुमुदषण्डस्य प्रालेयम् इव पल्लवे

dadau ca dvijaputrasya puṣpavṛṣṭiṃ karodare / candraḥ kumudaṣaṇḍasya prāleyam iva pallave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे राजर्षे नमस् तुभ्यम् इति द्विजसुतो वदन् । गृहीत्वा कुसुमान्य् अस्माद् विवेश दलविष्टरे

he rājarṣe namas tubhyam iti dvijasuto vadan / gṛhītvā kusumāny asmād viveśa dalaviṣṭare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवपुत्र महाभाग कुत आगमनं कृतम् । दिवसस् सफलो ऽयं मे यत् त्वाम् अद्यास्मि दृष्टवान्

devaputra mahābhāga kuta āgamanaṃ kṛtam / divasas saphalo 'yaṃ me yat tvām adyāsmi dṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यं पुष्पानीमानि मानद । इमाः प्रग्रथिता माला गृह्यन्तां भद्रम् अस्तु ते

idam arghyam idaṃ pādyaṃ puṣpānīmāni mānada / imāḥ pragrathitā mālā gṛhyantāṃ bhadram astu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा पाद्यम् अर्घ्यं च मालाः पुष्पाणि चानघ । शिखिध्वजस् तदिष्टायै ददौ देव्यै यथाखिलम्

ity uktvā pādyam arghyaṃ ca mālāḥ puṣpāṇi cānagha / śikhidhvajas tadiṣṭāyai dadau devyai yathākhilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुबहूनि परिभ्रान्तो भूतलायतनान्य् अहम् । त्वत्तः पूजा यथा प्राप्ता मयेयं न तथान्यतः

subahūni paribhrānto bhūtalāyatanāny aham / tvattaḥ pūjā yathā prāptā mayeyaṃ na tathānyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेशलेनानुरूपेण प्रश्रयेणामुनानघ । मन्ये ऽहं नूनम् अत्यन्तचिरजीवी भविष्यसि

peśalenānurūpeṇa praśrayeṇāmunānagha / manye 'haṃ nūnam atyantacirajīvī bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तेन मनसोदारम् आराद् उन्मुक्तकल्पनम् । निर्वाणार्हं तपस् साधो कच्चित् सम्भृतवान् असि

śāntena manasodāram ārād unmuktakalpanam / nirvāṇārhaṃ tapas sādho kaccit sambhṛtavān asi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिधारासमं सोम्य शान्तं व्रतम् इदं तव । स्फीतं यद् राज्यम् उत्सृज्य महावननिषेवणम्

asidhārāsamaṃ somya śāntaṃ vratam idaṃ tava / sphītaṃ yad rājyam utsṛjya mahāvananiṣevaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानासि भगवन् सर्वं देवस् त्वं को ऽत्र विस्मयः । श्रियैव लोकोत्तरया ज्ञायसे चिह्नभूतया

jānāsi bhagavan sarvaṃ devas tvaṃ ko 'tra vismayaḥ / śriyaiva lokottarayā jñāyase cihnabhūtayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान्य् अङ्गानि ते चन्द्राद् घटितानीति मे मतिः । अन्यथा किं समालोकाद् अमृतेनेव सिञ्चसि

etāny aṅgāni te candrād ghaṭitānīti me matiḥ / anyathā kiṃ samālokād amṛteneva siñcasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति मे दयिता कान्ता पाति मे राज्यम् अद्य तत् । तवेव तस्या दृष्टानि तान्य् अङ्गान्य् अद्य सुन्दर

asti me dayitā kāntā pāti me rājyam adya tat / taveva tasyā dṛṣṭāni tāny aṅgāny adya sundara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपशान्तं च कान्तं च वपुर् आपादमस्तकम् । शृङ्गं शुभ्राम्बुदेनेव पुष्पेणाच्छादयामुना

upaśāntaṃ ca kāntaṃ ca vapur āpādamastakam / śṛṅgaṃ śubhrāmbudeneva puṣpeṇācchādayāmunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कलङ्केन्दुसङ्काशम् अङ्गम् आदित्यतेजसा । मन्ये ते म्लानिम् आयाति सुमनःपत्त्रपेलवम्

niṣkalaṅkendusaṅkāśam aṅgam ādityatejasā / manye te mlānim āyāti sumanaḥpattrapelavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवार्चनायावचितम् इदं यत् कुसुमं मया । अङ्ग त्वदङ्गसङ्गेन तत् प्रयातु कृतार्थताम्

devārcanāyāvacitam idaṃ yat kusumaṃ mayā / aṅga tvadaṅgasaṅgena tat prayātu kṛtārthatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवितं याति साफल्यं ममाभ्यागतपूजया । देवाद् अप्य् अधिकं पूज्यस् सताम् अभ्यागतो जनः

jīvitaṃ yāti sāphalyaṃ mamābhyāgatapūjayā / devād apy adhikaṃ pūjyas satām abhyāgato janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कस् त्वं कस्य पुत्रस् त्वं किम् आयातो ऽस्य् अनुग्रहात् । एतं मे संशयं छिन्द्धि विमलेन्दुसमानन

tat kas tvaṃ kasya putras tvaṃ kim āyāto 'sy anugrahāt / etaṃ me saṃśayaṃ chinddhi vimalendusamānana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजर्षे शृणु वक्ष्यामि यथापृष्टम् अखण्डितम् । अवर्णनं हि जिह्मत्वं तत् सताम् अतिनिन्दितम्

rājarṣe śṛṇu vakṣyāmi yathāpṛṣṭam akhaṇḍitam / avarṇanaṃ hi jihmatvaṃ tat satām atininditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्य् अस्मिञ् जगतः कोशे शुद्धात्मा नारदो मुनिः । पुण्यलक्ष्म्या मुखे कान्ते कर्पूरतिलकोपमः

asty asmiñ jagataḥ kośe śuddhātmā nārado muniḥ / puṇyalakṣmyā mukhe kānte karpūratilakopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कदाचिन् मुनिर् मेरोर् गुहायां ध्यानम् आस्थितः । अधित्यकायां भूतानाम् अदृश्यश् शान्तमानसः

sa kadācin munir meror guhāyāṃ dhyānam āsthitaḥ / adhityakāyāṃ bhūtānām adṛśyaś śāntamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र हेमतटे गङ्गा वहत्य् उरुतरङ्गिणी । मेरुलक्ष्म्यास् स्फुरद्रूपा भाति हारलतेव या

tatra hemataṭe gaṅgā vahaty urutaraṅgiṇī / merulakṣmyās sphuradrūpā bhāti hāralateva yā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा नारदमुनिर् ध्यानान्ते सरितस् तटे । ध्वनद्वलयम् अश्रौषील् लीलाकलकलारवम्

ekadā nāradamunir dhyānānte saritas taṭe / dhvanadvalayam aśrauṣīl līlākalakalāravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् एतद् इत्य् असौ किञ्चिज्जातप्रायकुतूहलः । हेलयालोकयन् नद्याम् अपश्यल् ललनागणम्

kim etad ity asau kiñcijjātaprāyakutūhalaḥ / helayālokayan nadyām apaśyal lalanāgaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्भातिलोत्तमाप्रायं निर्यातं जललीलया । क्रीडन्तं त्यक्तवसनं देशे पुरुषवर्जिते

rambhātilottamāprāyaṃ niryātaṃ jalalīlayā / krīḍantaṃ tyaktavasanaṃ deśe puruṣavarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्चनाम्भोजमुकुलसुन्दरैस् स्तनमण्डलैः । परिवेल्लितम् अन्योऽन्यं फलैः कान्तद्रुमं यथा

kāñcanāmbhojamukulasundarais stanamaṇḍalaiḥ / parivellitam anyo'nyaṃ phalaiḥ kāntadrumaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुतहेमरसापूरनिर्झराभोगभासुरैः । कुर्वन्तम् ऊरुभिः काममन्दिरस्तम्भविभ्रमम्

drutahemarasāpūranirjharābhogabhāsuraiḥ / kurvantam ūrubhiḥ kāmamandirastambhavibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मलीकृतचन्द्रेण व्याप्तव्योम्ना विलासिना । लावण्यरसपूरेण तर्जयन्तम् इवापगाम्

nirmalīkṛtacandreṇa vyāptavyomnā vilāsinā / lāvaṇyarasapūreṇa tarjayantam ivāpagām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकारैर् अमरोद्याने रथचक्रैर् मनोभुवः । उत्पथार्पितगङ्गाम्बुनितम्बतटसेतुभिः

prākārair amarodyāne rathacakrair manobhuvaḥ / utpathārpitagaṅgāmbunitambataṭasetubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र दृष्टसर्वाङ्गं विश्वरूपम् इवास्थितम् । प्रतिबिम्बितसर्वार्थम् अन्योऽन्यादर्शतां गतम्

sarvatra dṛṣṭasarvāṅgaṃ viśvarūpam ivāsthitam / pratibimbitasarvārtham anyo'nyādarśatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालकल्पतरोर् वर्षविटपात् पक्षपल्लवात् । विविधर्तुलताजालाद् दिनश्रीकलिकाकुलात्

kālakalpataror varṣaviṭapāt pakṣapallavāt / vividhartulatājālād dinaśrīkalikākulāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोकपुष्परजसो जाताद् गगनकानने । स्फुरज्जगत्खगव्रातात् सप्ताब्ध्येकालवालकात्

ālokapuṣparajaso jātād gaganakānane / sphurajjagatkhagavrātāt saptābdhyekālavālakāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासस्तबकवृन्तेषु वृद्धिं यान्तं रसान्वितम् । उद्धृत्योद्धृत्य सम्पूर्णं चालिताम्भोदपल्लवम्

māsastabakavṛnteṣu vṛddhiṃ yāntaṃ rasānvitam / uddhṛtyoddhṛtya sampūrṇaṃ cālitāmbhodapallavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोलालककेशाक्षितारकादिमधुव्रतम् । अमृतापद्विघाताय कोशसञ्चयकारिभिः

ālolālakakeśākṣitārakādimadhuvratam / amṛtāpadvighātāya kośasañcayakāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्प्रापे भूतसङ्घानां विकसत्कनकाम्बुजे । पद्मपल्लवसञ्छन्नं गुप्तं मेरोर् गुहान्तरे

duṣprāpe bhūtasaṅghānāṃ vikasatkanakāmbuje / padmapallavasañchannaṃ guptaṃ meror guhāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतले स्वर्धुनीतीरे यत्नोत्सृष्टमलं पुरः । चन्द्रबिम्बफलापूरम् एकत्रैवोपसम्भृतम्

śītale svardhunītīre yatnotsṛṣṭamalaṃ puraḥ / candrabimbaphalāpūram ekatraivopasambhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रैणम् आलोक्य तत् कान्तं सहसैव मनो मुनेः । अनाश्रितविवेकांशं बभूवानन्दितं स्फुरत्

straiṇam ālokya tat kāntaṃ sahasaiva mano muneḥ / anāśritavivekāṃśaṃ babhūvānanditaṃ sphurat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनन्दवलिते चित्ते क्षुब्धे प्राणानिले स्थिते । बभूव तस्य तुष्टस्य मदनस्खलितं तदा

ānandavalite citte kṣubdhe prāṇānile sthite / babhūva tasya tuṣṭasya madanaskhalitaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलं रसापूर्णम् इव ग्रीष्मान्त इव तोयदः । प्रत्यग्रः पादपश् छिन्नलतावृन्त इवोत्तमः

phalaṃ rasāpūrṇam iva grīṣmānta iva toyadaḥ / pratyagraḥ pādapaś chinnalatāvṛnta ivottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यायकणस्यन्दी शशाङ्क इव वा मुनिः । बिसं द्विधा यातम् इव गलत्साररसो ऽभवत्

avaśyāyakaṇasyandī śaśāṅka iva vā muniḥ / bisaṃ dvidhā yātam iva galatsāraraso 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृशो ऽपि बहुज्ञो ऽपि जीवन्मुक्तो ऽप्य् असौ मुनिः । निरिच्छो ऽपि निरास्थो ऽपि नकिञ्चिदुपमो ऽप्य् अलम्

tādṛśo 'pi bahujño 'pi jīvanmukto 'py asau muniḥ / niriccho 'pi nirāstho 'pi nakiñcidupamo 'py alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबाह्याभ्यन्तरं नित्यम् आकाशविशदो ऽपि च । नारदो ऽपि कथं ब्रह्मन् मदनस्खलितो ऽभवत्

sabāhyābhyantaraṃ nityam ākāśaviśado 'pi ca / nārado 'pi kathaṃ brahman madanaskhalito 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्या एव राजेन्द्र भूतजातेर् जगत्त्रये । देवादेर् अपि देहो ऽयं द्वयात्मैवं स्वभावतः

sarvasyā eva rājendra bhūtajāter jagattraye / devāder api deho 'yaṃ dvayātmaivaṃ svabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञम् अस्त्व् अथ वा तज्ज्ञं यावन् मत्तं शरीरकम् । सर्वम् एव जगत्य् अङ्ग सुखदुःखमयं स्मृतम्

ajñam astv atha vā tajjñaṃ yāvan mattaṃ śarīrakam / sarvam eva jagaty aṅga sukhaduḥkhamayaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृद्यादिना पदार्थेन केनचिद् वर्धते सुखम् । आलोक इव दीपेन महाम्बुधिर् इवेन्दुना

hṛdyādinā padārthena kenacid vardhate sukham / āloka iva dīpena mahāmbudhir ivendunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुच्छादिना पदार्थेन दुःखं केनचिद् एति हि । तमो मेघपटेनेव स्वभावो ह्य् अत्र कारणम्

tucchādinā padārthena duḥkhaṃ kenacid eti hi / tamo meghapaṭeneva svabhāvo hy atra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरूपे निर्मले सत्ये निमेषम् अपि विस्मृते । दृश्यम् उल्लासम् आप्नोति प्रावृषीव पयोधरः

svarūpe nirmale satye nimeṣam api vismṛte / dṛśyam ullāsam āpnoti prāvṛṣīva payodharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनारतानुसन्धानाद् अनुन्मेषम् अविस्तृते । स्वरूपे नोल्लसत्य् एष चिति दृश्यपिशाचकः

anāratānusandhānād anunmeṣam avistṛte / svarūpe nollasaty eṣa citi dṛśyapiśācakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा तमःप्रकाशाभ्याम् अहोरात्रं स्थितिं गतम् । तथैव सुखदुःखाभ्यां शरीरं स्थितिम् आगतम्

yathā tamaḥprakāśābhyām ahorātraṃ sthitiṃ gatam / tathaiva sukhaduḥkhābhyāṃ śarīraṃ sthitim āgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते हि सुखदुःखे द्वे जन्मकारणदर्शनात् । अज्ञस्य लगतश् शुक्लपटकुङ्कुमवद् दृढम्

ete hi sukhaduḥkhe dve janmakāraṇadarśanāt / ajñasya lagataś śuklapaṭakuṅkumavad dṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्ज्ञस्य त्व् अङ्ग लगतो मनाग् अपि चितेर् वशात् । यथा शुभाशुभौ रागाव् अनाक्रान्तान्तरौ मणेः

tajjñasya tv aṅga lagato manāg api citer vaśāt / yathā śubhāśubhau rāgāv anākrāntāntarau maṇeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्स्थवस्त्वभावेन रञ्जनां स्फटिको यथा । तज्ज्ञस् त्यजति हे साधो जीवन्मुक्तमतिर् मुनिः

purassthavastvabhāvena rañjanāṃ sphaṭiko yathā / tajjñas tyajati he sādho jīvanmuktamatir muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तु संश्लेषमात्रेण घनं रञ्जितचेतसः । गते ऽपि वस्तुनि दृढं दुर्धियः परितापिनः

vastu saṃśleṣamātreṇa ghanaṃ rañjitacetasaḥ / gate 'pi vastuni dṛḍhaṃ durdhiyaḥ paritāpinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते ऽपि कुङ्कुमे भस्त्रा तदीयम् अनुरञ्जनम् । न जहाति यथा मूढस् तथा विषयरञ्जनम्

gate 'pi kuṅkume bhastrā tadīyam anurañjanam / na jahāti yathā mūḍhas tathā viṣayarañjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेनैव क्रमेणैतौ बन्धमोक्षौ व्यवस्थितौ । भावनातानवं मोक्षो बन्धो हि दृढभावनम्

anenaiva krameṇaitau bandhamokṣau vyavasthitau / bhāvanātānavaṃ mokṣo bandho hi dṛḍhabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.