यावदर्थिनां देहीति शब्दश्रुतावेव विचार्यमाणे बोधिसत्त्वानाम् ऽइमे मां याचन्त इति बुद्धवा वारम्वारं यः सुखोत्पादो निर्वाणसुखादपि अतिरिच्यते, ततो बाह्याभ्यन्तरवस्तुसमर्पणेन अर्थिनजनतर्पणस्य किमुच्यताम्? पुनः किम् तत् तथोक्तबाह्याभ्यन्तरवस्तुत्यागिनां बोधिसत्त्वानां कायदुःखमपि न भविष्यतीति? उच्यते- महात्मनां तु अचेतनानामपच्छेदवत् कायदुःखोत्पादो ऽसम्भव एव । आर्यगगनगञ्जपरिपृच्छासमाधौ यथोक्तम्- "तद्यथा महासालवृक्षवनमस्ति । तत्र कश्चिदागत्य एकं सरलं छिनत्ति । तत्रावशिष्टास्ते सालवृक्षा अयं तु छिन्नो, वयं न छिन्ना इति न चिन्तयन्ति । तेषु नानुरागो न वा कोपः, न कल्पो न विकल्पः, तद्वत् बोधिसत्त्वस्य या क्षान्तिः सा परिशुद्धाग्रगगनोपमेत्युक्तिवत् । रत्नावल्यामपि एवमुक्तम्- शारीरं नास्ति वै दुःखं तत्र दुःखं क्व मानसम् । लोको हि दुःखितस्तेन करुण्यात् स्थीयते चिरम् ॥ पुनर्यो ऽलब्धविरागावस्थस्तत्र कायस्थितिबाधकविषये समवतीर्णे कायदुःखं निश्चितम् उत्पद्यते, तदा सो ऽपि सत्त्वार्थकृत्येषु अतिविशिष्टावतारहेतुत्वेन प्रतिष्ठत इति आख्यातम् । प्रदाय छेत्तुं स्ववपुः स्वदुःखात् स्वसंविदा नारकदुःखकादि । विलोक्य तन्नाशयितुं परेषां परिश्रमं प्रारभते स शीघ्रम्
yāvadarthināṃ dehīti śabdaśrutāveva vicāryamāṇe bodhisattvānām 'ime māṃ yācanta iti buddhavā vāramvāraṃ yaḥ sukhotpādo nirvāṇasukhādapi atiricyate, tato bāhyābhyantaravastusamarpaṇena arthinajanatarpaṇasya kimucyatām? punaḥ kim tat tathoktabāhyābhyantaravastutyāgināṃ bodhisattvānāṃ kāyaduḥkhamapi na bhaviṣyatīti? ucyate- mahātmanāṃ tu acetanānāmapacchedavat kāyaduḥkhotpādo 'sambhava eva / āryagaganagañjaparipṛcchāsamādhau yathoktam- "tadyathā mahāsālavṛkṣavanamasti / tatra kaścidāgatya ekaṃ saralaṃ chinatti / tatrāvaśiṣṭāste sālavṛkṣā ayaṃ tu chinno, vayaṃ na chinnā iti na cintayanti / teṣu nānurāgo na vā kopaḥ, na kalpo na vikalpaḥ, tadvat bodhisattvasya yā kṣāntiḥ sā pariśuddhāgragaganopametyuktivat / ratnāvalyāmapi evamuktam- śārīraṃ nāsti vai duḥkhaṃ tatra duḥkhaṃ kva mānasam / loko hi duḥkhitastena karuṇyāt sthīyate ciram // punaryo 'labdhavirāgāvasthastatra kāyasthitibādhakaviṣaye samavatīrṇe kāyaduḥkhaṃ niścitam utpadyate, tadā so 'pi sattvārthakṛtyeṣu ativiśiṣṭāvatārahetutvena pratiṣṭhata iti ākhyātam / pradāya chettuṃ svavapuḥ svaduḥkhāt svasaṃvidā nārakaduḥkhakādi / vilokya tannāśayituṃ pareṣāṃ pariśramaṃ prārabhate sa śīghram
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.