Library·M·1·1.16

M 1.16

Madhy 1.16

बोधिसत्त्वस्तु दुःखमयनरकतिर्यग्योनियमलोकादिघोरलोकान्तर्गतं निरन्तरघोरदुःखेन कायच्छेदं, स्वकायच्छेददुःखात् सहस्त्रशो ऽप्यधिकं प्रवृद्धमसह्यं दुःखं स्वदुःखेन तुलयित्वा पश्यति तदा स्वकायच्छेददुःखमविगणय्य सत्त्वानां नरकादिदुःखच्छेदाय अतिशीघ्रं वीर्यमारभते । यथोक्तदानपारमिताप्रभेददेशनार्थम् उक्तम्- प्रदेयसङ्ग्राहकदातृशून्यं वदन्ति लोकोत्तरपारमीति । तत्र पारमीति तु यत् संसारसागरपारं तटं, क्लेशज्ञेयावरणनिःशेषत्यागस्वभावयुक्तो बुद्ध एव वा । पारंगतस्तु पारमित इत्युक्तम् । अलुगुत्तरपदे इत्यनेन लक्षणेन कर्मविभक्तिलोपं न कृत्वा रूपणम्, अथवा पृषोदरादित्वाद् उत्तरपदयुक्ततया व्यवस्थापितम् । प्रज्ञां गृहीत्वा विशेषेण व्याख्यातम्, दानादयः पारमितातुल्यत्वात् पारमिताः सन्ति । परिणामनाविशेषेण पारगमनं व्यवस्थाप्य दानं पारमितानाम प्राप्नोत् । वक्ष्यमाणाः शीलादयो ऽपि तथा विज्ञेयाः । इयं दानपारमितापि देयं, प्रतिग्राहकं दायकं च अनालम्ब्य लोकोत्तरपारमिता अस्तीति भगवतीप्रज्ञापारमितायाम् उक्तम् । अनालम्बनस्य लोकोत्तरत्वाद् आलम्बनं च व्यवहारसत्यसंग्रहत्वाल्लौकिकमेव अस्ति । तत्तु अप्राप्तबोधिसत्त्वावस्थाभिर्ज्ञातुं न शक्यते । अपि च- त्रयीषु रागोद्भवतः प्रदिष्टं तदेव वै लौकिकपारमीति

bodhisattvastu duḥkhamayanarakatiryagyoniyamalokādighoralokāntargataṃ nirantaraghoraduḥkhena kāyacchedaṃ, svakāyacchedaduḥkhāt sahastraśo 'pyadhikaṃ pravṛddhamasahyaṃ duḥkhaṃ svaduḥkhena tulayitvā paśyati tadā svakāyacchedaduḥkhamavigaṇayya sattvānāṃ narakādiduḥkhacchedāya atiśīghraṃ vīryamārabhate / yathoktadānapāramitāprabhedadeśanārtham uktam- pradeyasaṅgrāhakadātṛśūnyaṃ vadanti lokottarapāramīti / tatra pāramīti tu yat saṃsārasāgarapāraṃ taṭaṃ, kleśajñeyāvaraṇaniḥśeṣatyāgasvabhāvayukto buddha eva vā / pāraṃgatastu pāramita ityuktam / aluguttarapade ityanena lakṣaṇena karmavibhaktilopaṃ na kṛtvā rūpaṇam, athavā pṛṣodarāditvād uttarapadayuktatayā vyavasthāpitam / prajñāṃ gṛhītvā viśeṣeṇa vyākhyātam, dānādayaḥ pāramitātulyatvāt pāramitāḥ santi / pariṇāmanāviśeṣeṇa pāragamanaṃ vyavasthāpya dānaṃ pāramitānāma prāpnot / vakṣyamāṇāḥ śīlādayo 'pi tathā vijñeyāḥ / iyaṃ dānapāramitāpi deyaṃ, pratigrāhakaṃ dāyakaṃ ca anālambya lokottarapāramitā astīti bhagavatīprajñāpāramitāyām uktam / anālambanasya lokottaratvād ālambanaṃ ca vyavahārasatyasaṃgrahatvāllaukikameva asti / tattu aprāptabodhisattvāvasthābhirjñātuṃ na śakyate / api ca- trayīṣu rāgodbhavataḥ pradiṣṭaṃ tadeva vai laukikapāramīti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Madhy/1.16

Cite as: M 1.16, in HREEM (hreem.cc/library/Madhy/1.16), after GRETIL, Madhyamakavatara [Chapter 6 not available at present!] Input by members of the Sanskrit Buddhist….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/buddh/bsa053_u.htm — Madhyamakavatara [Chapter 6 not available at present!] Input by members of the Sanskrit Buddhist Input Project. With kind permission of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Project of Nagarjuna Institute, Nepal and University of the West, Rosemead, California,

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text