तच्चित्तप्राप्तस्तु सर्वथा पृथग्जनभूम्यतिक्रान्तावस्थायां बोधिसत्त्वपदे- नैवाभिधीयते, नान्यथा, तत्समये तस्य आर्यभूतत्वात् । यथा- भगवत्यां पंचविंशशतिकायां- "बोधिसत्त्व इत्यनुबुद्धसत्त्वस्यैतदधिवचनम्, येन सर्वधर्मा बुद्धा ज्ञाताः । कथं ज्ञाताः? अभूता असंभूता अवितथाः, नैते तथा यथा बालपृथग्जनैः कल्पिताः । नैते तथा यथा बालपृथग्जनैर्लब्धाः । तेनोच्यते बोधिसत्त्वा इति । तत्कस्य हेतोः? अकल्पिता अविकल्पिता हि बोधिः, अविठपिता हि बोधिः, अनुपलम्भा हि बोधिः । न हि सुविक्रान्तविक्रामिंस्तथागतेन बोधिर्लब्धा । अलम्भात्सर्वधर्माणामनुपलम्भात्सर्वधर्माणां बोधिरित्युच्यते । एवं बुद्धबोधिरित्युच्यते, न पुनर्यथोच्यते । येन सुविक्रान्तविक्रामिन् बोधाय चित्तमुत्पादयन्ति इदं चित्तं बोधायोत्पादयिष्याम इति बोधिं मन्यन्ते, अस्त्यसौ बोधिर्यस्यां वयं चित्तमुत्पादयिष्याम इति, न ते बोधिसत्त्वा इत्युच्यन्ते, उत्पन्नसत्त्वास्त उच्यन्ते । तत्कस्माद्धेतोः? तथा हि उत्पादाभिनिविष्टाश्चित्ताभिनिविष्टा बोधिमभिनिविशन्ते ।" इत्यादि उक्तम् । पुनश्च- "अलक्षणा हि बोधिर्लक्षणस्वभावविनिवृत्ता । य एवमनुबोधः, इयमुच्यते बोधिरिति, न पुनर्यथोच्यते । एषां हि सुविक्रान्तविक्रामिन् धर्माणामनुबोधत्वाद्वोधिसत्त्व इत्युच्यते । यो हि कश्चित् सुविक्रान्तविक्रामिन् इमान् धर्मानप्रजानन्ननवबुध्यमानो बोधिसत्त्व इत्यात्मानं प्रतिजानीते, दूरे तस्य बोधिसत्त्वस्य बोधिसत्त्वभूमिः, दूरे बोधिसत्त्वधर्माः, विसंवादयति सदेवमानुषासुरं लोकं बोधिसत्त्वनाम्ना । सचेत्पुनः सुविक्रान्तविक्रामिन् वाङ्मात्रेण बोधिसत्त्वो भवेत्, तेन सर्वसत्त्वा अपि बोधिसत्त्वा भवेयुः । नैतत्सुविक्रान्तविक्रामिन् वाङ्मात्रं यदुत बोधिसत्त्वभूमिरिति ।" इत्यादि उक्तम् । यथोक्तं बोधिचित्तं प्राप्तस्तु तस्याम् अवस्थायां बोधिसत्त्वशब्दद्वारा एव केवलं न उक्तो ऽपि तु- गोत्रे ऽपि भावो ऽस्य तथागतानां त्यक्तं त्रिसंयोजनमस्य सर्वम् । प्रामोदितां प्राप्य स बोधिसत्त्वः क्षोब्धुं समर्थः शतलोकधातुम्
taccittaprāptastu sarvathā pṛthagjanabhūmyatikrāntāvasthāyāṃ bodhisattvapade- naivābhidhīyate, nānyathā, tatsamaye tasya āryabhūtatvāt / yathā- bhagavatyāṃ paṃcaviṃśaśatikāyāṃ- "bodhisattva ityanubuddhasattvasyaitadadhivacanam, yena sarvadharmā buddhā jñātāḥ / kathaṃ jñātāḥ? abhūtā asaṃbhūtā avitathāḥ, naite tathā yathā bālapṛthagjanaiḥ kalpitāḥ / naite tathā yathā bālapṛthagjanairlabdhāḥ / tenocyate bodhisattvā iti / tatkasya hetoḥ? akalpitā avikalpitā hi bodhiḥ, aviṭhapitā hi bodhiḥ, anupalambhā hi bodhiḥ / na hi suvikrāntavikrāmiṃstathāgatena bodhirlabdhā / alambhātsarvadharmāṇāmanupalambhātsarvadharmāṇāṃ bodhirityucyate / evaṃ buddhabodhirityucyate, na punaryathocyate / yena suvikrāntavikrāmin bodhāya cittamutpādayanti idaṃ cittaṃ bodhāyotpādayiṣyāma iti bodhiṃ manyante, astyasau bodhiryasyāṃ vayaṃ cittamutpādayiṣyāma iti, na te bodhisattvā ityucyante, utpannasattvāsta ucyante / tatkasmāddhetoḥ? tathā hi utpādābhiniviṣṭāścittābhiniviṣṭā bodhimabhiniviśante /" ityādi uktam / punaśca- "alakṣaṇā hi bodhirlakṣaṇasvabhāvavinivṛttā / ya evamanubodhaḥ, iyamucyate bodhiriti, na punaryathocyate / eṣāṃ hi suvikrāntavikrāmin dharmāṇāmanubodhatvādvodhisattva ityucyate / yo hi kaścit suvikrāntavikrāmin imān dharmānaprajānannanavabudhyamāno bodhisattva ityātmānaṃ pratijānīte, dūre tasya bodhisattvasya bodhisattvabhūmiḥ, dūre bodhisattvadharmāḥ, visaṃvādayati sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ bodhisattvanāmnā / sacetpunaḥ suvikrāntavikrāmin vāṅmātreṇa bodhisattvo bhavet, tena sarvasattvā api bodhisattvā bhaveyuḥ / naitatsuvikrāntavikrāmin vāṅmātraṃ yaduta bodhisattvabhūmiriti /" ityādi uktam / yathoktaṃ bodhicittaṃ prāptastu tasyām avasthāyāṃ bodhisattvaśabdadvārā eva kevalaṃ na ukto 'pi tu- gotre 'pi bhāvo 'sya tathāgatānāṃ tyaktaṃ trisaṃyojanamasya sarvam / prāmoditāṃ prāpya sa bodhisattvaḥ kṣobdhuṃ samarthaḥ śatalokadhātum
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.