समन्तभद्रप्रणिधाननाम्नि, प्रमोदिता सा प्रथमेत्यवस्थतः । बोधिसत्त्वानाम् अनास्रवज्ञानस्य करुणादिभिः परिग्रहाविभागोभूमिरिति नाम प्राप्नोति, गुणाश्रयभूतत्वात् तस्या च उत्तरोत्तरं गुणसंख्याबलातिशयप्राप्तिदानादिपारमितापाठपरिपाकवृद्धिविशेषेण प्रमुदितादिभूमिप्रकारभेदेन दशविधभेदा व्यवस्थापिताः, अत्र स्वभावविशेषभेदो न भवति । यथा- यथान्तरीक्षे शकुनेः पदं बुधैर्वक्तुं न शक्यं न च दर्शनोपगम् । तथैव सर्वा जिनपुत्रभूमयो वक्तुं न शक्याः कुत एव श्रोतुम् ॥ इत्युक्तम् । तत्र बोधिसत्त्वभूमिः प्रमुदिता बोधिसत्त्वानां प्रथमश्चित्तोत्पादः, अन्तिमश्च धर्ममेघो दशमश्चित्तोत्पादः । तत्र बोधिसत्त्वस्य यथोक्तविधिना- जगत् निःस्वभावदर्शकं करुणाविशेषेण उपगृहीतं यच्चितं करुणापरतन्त्रं सत् बोधिसत्त्वसमन्तभद्रप्रणिधानेन परिणामितं प्रमुदितमिति नामकम्, अद्वयज्ञानं तस्य सहेतुकं फलोपलक्षणं तत्र प्रथम इति कथ्यते । दशमहाप्रणिधानादीनि दशासंख्यशतसाहस्रप्रणिधानानि, तत्र बोधिसत्त्वः प्रथमं चित्तोत्पादं करोति, तानि बोधिसत्त्वसमन्तभद्रप्रणिधानमध्ये समाहितानि, अशेषप्रणिधानोपसंग्रहत्वात् समन्तभद्रप्रणिधानं विशेषेण सन्दृब्धम् । तत्र यथाश्रावकयाने प्रवेशफलमार्गस्थितिभेदेन अष्ट श्रावक भूमिव्यवस्था तथा महायाने ऽपि बोधिसत्त्वानां दशबोधिसत्त्वभूमयः । पुनश्च यथा श्रावकस्य निर्वेधभागीयावस्थोत्पादः प्रथमफलप्रवेशावस्था न मन्यते तथा भाविनां बोधिसत्त्वानामपि । रत्नमेघसूत्रे महाधिमुक्तमहाचर्याधर्मताया अनन्तरं प्राप्तेयं प्रथमभूमिस्थितिस्तु बोधिसत्त्वस्य बोधिचित्तानुत्पादभूमिरित्युक्तवत् । अधिमुक्तिचर्यायास्तत्क्षणास्थितिरपि- ऽकुलपुत्र! तद्यथा- यथा चक्रवर्ती राजा मानुषवर्णातीतो न तु देववर्णप्राप्तः, तथैव बोधिसत्त्वो ऽपि लौकिकश्रावकप्रत्येकबुद्धानां सर्वभूम्यतीतः, न तु बोधिसत्त्वपरमार्थभूमिप्राप्तः । इति तत्रैव व्याख्यातम् । पुनश्च यदा इह प्रमुदिताख्यप्रथमभूमौ प्रवेशः- ततः समारभ्य तु तत्र प्राप्तः स बोधिसत्त्वेति पदाभिधेयः
samantabhadrapraṇidhānanāmni, pramoditā sā prathametyavasthataḥ / bodhisattvānām anāsravajñānasya karuṇādibhiḥ parigrahāvibhāgobhūmiriti nāma prāpnoti, guṇāśrayabhūtatvāt tasyā ca uttarottaraṃ guṇasaṃkhyābalātiśayaprāptidānādipāramitāpāṭhaparipākavṛddhiviśeṣeṇa pramuditādibhūmiprakārabhedena daśavidhabhedā vyavasthāpitāḥ, atra svabhāvaviśeṣabhedo na bhavati / yathā- yathāntarīkṣe śakuneḥ padaṃ budhairvaktuṃ na śakyaṃ na ca darśanopagam / tathaiva sarvā jinaputrabhūmayo vaktuṃ na śakyāḥ kuta eva śrotum // ityuktam / tatra bodhisattvabhūmiḥ pramuditā bodhisattvānāṃ prathamaścittotpādaḥ, antimaśca dharmamegho daśamaścittotpādaḥ / tatra bodhisattvasya yathoktavidhinā- jagat niḥsvabhāvadarśakaṃ karuṇāviśeṣeṇa upagṛhītaṃ yaccitaṃ karuṇāparatantraṃ sat bodhisattvasamantabhadrapraṇidhānena pariṇāmitaṃ pramuditamiti nāmakam, advayajñānaṃ tasya sahetukaṃ phalopalakṣaṇaṃ tatra prathama iti kathyate / daśamahāpraṇidhānādīni daśāsaṃkhyaśatasāhasrapraṇidhānāni, tatra bodhisattvaḥ prathamaṃ cittotpādaṃ karoti, tāni bodhisattvasamantabhadrapraṇidhānamadhye samāhitāni, aśeṣapraṇidhānopasaṃgrahatvāt samantabhadrapraṇidhānaṃ viśeṣeṇa sandṛbdham / tatra yathāśrāvakayāne praveśaphalamārgasthitibhedena aṣṭa śrāvaka bhūmivyavasthā tathā mahāyāne 'pi bodhisattvānāṃ daśabodhisattvabhūmayaḥ / punaśca yathā śrāvakasya nirvedhabhāgīyāvasthotpādaḥ prathamaphalapraveśāvasthā na manyate tathā bhāvināṃ bodhisattvānāmapi / ratnameghasūtre mahādhimuktamahācaryādharmatāyā anantaraṃ prāpteyaṃ prathamabhūmisthitistu bodhisattvasya bodhicittānutpādabhūmirityuktavat / adhimukticaryāyāstatkṣaṇāsthitirapi- 'kulaputra! tadyathā- yathā cakravartī rājā mānuṣavarṇātīto na tu devavarṇaprāptaḥ, tathaiva bodhisattvo 'pi laukikaśrāvakapratyekabuddhānāṃ sarvabhūmyatītaḥ, na tu bodhisattvaparamārthabhūmiprāptaḥ / iti tatraiva vyākhyātam / punaśca yadā iha pramuditākhyaprathamabhūmau praveśaḥ- tataḥ samārabhya tu tatra prāptaḥ sa bodhisattveti padābhidheyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.