Mahāparinirvāṇasūtra 40

स वि(ंशतिशतवयस्कः कौशिनागराणां मल्लानां सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितो ऽर्हन् संमतः ॥)

sa vi(ṃśatiśatavayaskaḥ kauśināgarāṇāṃ mallānāṃ satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito 'rhan saṃmataḥ ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं मे भो आनन्दाद्य श्रमण्(अस्य गौतमस्य रात्र्या मध्यमे यामे ऽनुपधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वाणं भविष्यति ॥)

śrutaṃ me bho ānandādya śramaṇ(asya gautamasya rātryā madhyame yāme 'nupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāṇaṃ bhaviṣyati ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं (भो आनन्द पुराणानां परिव्राजकानाम् अन्तिकाज् जीर्णानां वृद्धानां महतां चरणाचार्याणां क)दाचित् कर्ह्(इचित् तथागता अर्)हन्तः सम्यक्संबुद्धा लो(क उत्पद्यन्ते तद्यथोदुम्बरं पुष्पं ॥)

śrutaṃ (bho ānanda purāṇānāṃ parivrājakānām antikāj jīrṇānāṃ vṛddhānāṃ mahatāṃ caraṇācāryāṇāṃ ka)dācit karh(icit tathāgatā ar)hantaḥ samyaksaṃbuddhā lo(ka utpadyante tadyathodumbaraṃ puṣpaṃ ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्(अम् आनन्द) मा सुभद्(र्)अं परिव्(राजकं वारय प्रवि)शतु पृच्छतु यद् यद् एवाकाङ्क्षते ॥ तत् कस्माद् धेतोः ॥ अयं (मे पश्चि)मो ऽन्यती(र्)थिक्(अ)प्(अरिव्राजकैः सार्धम् अ)न्तराकथ्(आ)समु(दाहारः ॥ अयं च म्)ए पश्चिमो भव्(इष्यति साक्षाच्छ्रा)वकाणाम् एहिभिक्षुकप्रव्र्(अजितानां यद् उत सुभद्रः परिव्राजकः ॥)

al(am ānanda) mā subhad(r)aṃ pariv(rājakaṃ vāraya pravi)śatu pṛcchatu yad yad evākāṅkṣate || tat kasmād dhetoḥ || ayaṃ (me paści)mo 'nyatī(r)thik(a)p(arivrājakaiḥ sārdham a)ntarākath(ā)samu(dāhāraḥ || ayaṃ ca m)e paścimo bhav(iṣyati sākṣācchrā)vakāṇām ehibhikṣukapravr(ajitānāṃ yad uta subhadraḥ parivrājakaḥ ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकान्तनिषण्ण्(अः सुभद्रः परिव्राजको भगवन्त)म् (इ)दम् अवो(चत् ॥)

ekāntaniṣaṇṇ(aḥ subhadraḥ parivrājako bhagavanta)m (i)dam avo(cat ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृच्छेयम् अहं भो गौतम कञ्चिद् एव प्रदेशम् ॥ सचेद् अवकाशं कुर्यात् प्रश्नस्य व्याकर्(अणाय ॥)

pṛccheyam ahaṃ bho gautama kañcid eva pradeśam || saced avakāśaṃ kuryāt praśnasya vyākar(aṇāya ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भगवांस् तस्यां वेल्(आया)ं गा(थ्)ए बभाषे ॥

atha bhagavāṃs tasyāṃ vel(āyā)ṃ gā(th)e babhāṣe ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलं समा(धिश् चरणं च विद्या

śīlaṃ samā(dhiś caraṇaṃ ca vidyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् सुभद्र धर्मविनय आर्याष्टाङ्गो मार्गो नोपलभ्य्(अते प्रथमः श्रमण)स् तत्र नोपलभ्(यते) द्व्(इ)त्(ई)यस् तृतीय्(अश् चतु)र्(थः) श्(र)म्(अणस् त)त्र नोपल(भ्)यते ॥

yasmin subhadra dharmavinaya āryāṣṭāṅgo mārgo nopalabhy(ate prathamaḥ śramaṇa)s tatra nopalabh(yate) dv(i)t(ī)yas tṛtīy(aś catu)r(thaḥ) ś(ra)m(aṇas ta)tra nopala(bh)yate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिंस् तु सुभद्र धर्मविनय आर्याष्टाङ्गो मा(र्)ग उपल्(अभ्यते प्रथमः) श्(र)मणस् तत्रोपलभ्यते (द्वितीयस् तृतीयश् चतुर्थ)ः श्रमणस् त्(अत्रोप)लभ्यते ॥

yasmiṃs tu subhadra dharmavinaya āryāṣṭāṅgo mā(r)ga upal(abhyate prathamaḥ) ś(ra)maṇas tatropalabhyate (dvitīyas tṛtīyaś caturtha)ḥ śramaṇas t(atropa)labhyate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् सुभद्रार्ये धर्मविनये आ(र्याष्टाङ्गो मार्ग उपलभ्यते तद्य)था सम्यग्द्(ऋ)ष्(टिः सम्यक्सङ्कल्पः सम्यग्वाक् सम्यक्कर्मान्तः सम्यगाजीवः) सम्यग्व्यायामः सम्यक्स्मृत्(इ)ः सम्यक्सम्(आ)ध्(इः ॥ इह) प्रथ्(अमः श्रमण उपलभ्यत इह द्वितीय इह तृतीय इह चतुर्थो न सन्तीतो बहिः) श्(र)मणा वा ब्राह्मणा वा ॥

asmin subhadrārye dharmavinaye ā(ryāṣṭāṅgo mārga upalabhyate tadya)thā samyagd(ṛ)ṣ(ṭiḥ samyaksaṅkalpaḥ samyagvāk samyakkarmāntaḥ samyagājīvaḥ) samyagvyāyāmaḥ samyaksmṛt(i)ḥ samyaksam(ā)dh(iḥ || iha) prath(amaḥ śramaṇa upalabhyata iha dvitīya iha tṛtīya iha caturtho na santīto bahiḥ) ś(ra)maṇā vā brāhmaṇā vā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्याः परप्रव्(अच)न्(आ)ः श्रमणैर् वा ब्राह्मणैर् वा ॥ एवम् (अत्र पर्षदि सम्यक्सिंहनादं नदा)मि ॥

śūnyāḥ paraprav(aca)n(ā)ḥ śramaṇair vā brāhmaṇair vā || evam (atra parṣadi samyaksiṃhanādaṃ nadā)mi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् ख(लु धर्मप)र्याये (भा)ष्यमाणे सुभद्रस्य परिव्राजकस्य विरजो विगतमलं धर्मेषु धर्मचक्षुर् उत्प्(अन्नम् ॥)

asmin kha(lu dharmapa)ryāye (bhā)ṣyamāṇe subhadrasya parivrājakasya virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣur utp(annam ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अय(ं) भदन्त सुभद्रः परि(व्)र्(आजक आकाङ्क्षते स्वाख्याते धर्मविनये प्रव्रज्याम् उपसंपदं भिक्षुभावम् ॥)

aya(ṃ) bhadanta subhadraḥ pari(v)r(ājaka ākāṅkṣate svākhyāte dharmavinaye pravrajyām upasaṃpadaṃ bhikṣubhāvam ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एहि भिक्षो चर ब्रह्मचर्(य)म् ॥

ehi bhikṣo cara brahmacar(ya)m ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैव (त)स्य्(आयुष्)म्(अतः) प्रव्र्(अज्)य्(आ)भूत् सैवोपसंपत् स एव भ्(इ)क्षुभाव(ः ॥)

saiva (ta)sy(āyuṣ)m(ataḥ) pravr(aj)y(ā)bhūt saivopasaṃpat sa eva bh(i)kṣubhāva(ḥ ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रव्रजितः (स) आयुष्म्(आन् एको व्यपकृष्टो ऽप्रमत्त आतापी प्रहितात्मा व्यहार्षीत् ॥ एको व्यपकृष्टो ऽप्रमत्त आतापी प्रहितात्मा विहरन्)

evaṃ pravrajitaḥ (sa) āyuṣm(ān eko vyapakṛṣṭo 'pramatta ātāpī prahitātmā vyahārṣīt || eko vyapakṛṣṭo 'pramatta ātāpī prahitātmā viharan)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य्(आर्)थ्(अं) कुलपुत्राः क्(ए)श्(अश्म)श्(रू)ण्य् अवत्(आ)र्य क्(आषायाणि वस्त्राण्य् आच्छाद्य) सम्यग् एव श्रद्धयागाराद् अनगारिकां प्रव्रजन्ति तद् अनुत्तरं ब्रह्मचर्यपर्यवसानं दृष्ट एव धर्मे स्वयम् अभिज्ञाय साक्ष्(आत्कृत्योपसंपद्य प्रवे)दयति ॥

yasy(ār)th(aṃ) kulaputrāḥ k(e)ś(aśma)ś(rū)ṇy avat(ā)rya k(āṣāyāṇi vastrāṇy ācchādya) samyag eva śraddhayāgārād anagārikāṃ pravrajanti tad anuttaraṃ brahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭa eva dharme svayam abhijñāya sākṣ(ātkṛtyopasaṃpadya prave)dayati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणा मे जातिर् उषितं ब्रह्मचर्यं कृतं करणीयं नापरम् अस्माद् भवं प्रजानामि ॥

kṣīṇā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparam asmād bhavaṃ prajānāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्ञातवान् स आयुष्मान् (अर्)ह्(अन्) बभू(व सुविमुक्तः ॥)

ājñātavān sa āyuṣmān (ar)h(an) babhū(va suvimuktaḥ ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मम प्रतिरूपं स्याद् यद् अहं शास्तारं परिनिर्वायन्तं पश्येयं यन्न्व् अहं प्रथमतर्(अं परिनिर्वायेयम् इति ॥)

na mama pratirūpaṃ syād yad ahaṃ śāstāraṃ parinirvāyantaṃ paśyeyaṃ yannv ahaṃ prathamatar(aṃ parinirvāyeyam iti ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रायुष्मान् सुभद्रः प्रथमतरः परिनिर्वृत(ः) ॥

tatrāyuṣmān subhadraḥ prathamataraḥ parinirvṛta(ḥ) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयते ॥

tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् तर्हि भिक्षवो ऽद्याग्रेणा(न्य)त्(ईर्थि)का न प्रव्राजयितव्या नोपसंपादयितव्याः स्थापयित्वा ज्ञातिशाक्यं वाग्नेयं वा जटिलम् ॥

tasmāt tarhi bhikṣavo 'dyāgreṇā(nya)t(īrthi)kā na pravrājayitavyā nopasaṃpādayitavyāḥ sthāpayitvā jñātiśākyaṃ vāgneyaṃ vā jaṭilam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातिशाक्य आगच्छेत् तीर्थिकध्वजेन यद्य् (आ)क्(आ)ङ्(क्षेत) धर्मविनये प्रव्रज्याम् उपसंपदं भिक्षुभावं तम् ए(वाकाङ्क्ष)म्(आ)णं भिक्षवः प्रव्राजयेयुर् उपसंपादयेयुः ॥

jñātiśākya āgacchet tīrthikadhvajena yady (ā)k(ā)ṅ(kṣeta) dharmavinaye pravrajyām upasaṃpadaṃ bhikṣubhāvaṃ tam e(vākāṅkṣa)m(ā)ṇaṃ bhikṣavaḥ pravrājayeyur upasaṃpādayeyuḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कस्माद् धेतोः ॥ ददाम्य् अहं ज्ञातीनां (ज्ञात्यभ्यनुज्ञान)म् ॥

tat kasmād dhetoḥ || dadāmy ahaṃ jñātīnāṃ (jñātyabhyanujñāna)m ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यतीर्थिकपरिव्राजका आगच्छेयुर् यद्य् आकाङ्क्षेय्(उः स्वाख्याते धर्म)विनये प्रव्रज्याम् उपसंपदं भिक्षुभावं तत एनां भिक्षवश् चतुरो मासा(न् उपाध्यायेनाका)लकैश् चीवरैः परिवासयितव्यं मन्येयुः ॥

anyatīrthikaparivrājakā āgaccheyur yady ākāṅkṣey(uḥ svākhyāte dharma)vinaye pravrajyām upasaṃpadaṃ bhikṣubhāvaṃ tata enāṃ bhikṣavaś caturo māsā(n upādhyāyenākā)lakaiś cīvaraiḥ parivāsayitavyaṃ manyeyuḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रव्राज्(अ)य्(अ)त्(अ भिक्)ष्(अव) आग्नेयाञ् जटिलान् ॥ उपसंपादयत भिक्षव आग्नेयाञ् जटिलान् ॥ तत् कस्माद् धेतोः ॥

pravrāj(a)y(a)t(a bhik)ṣ(ava) āgneyāñ jaṭilān || upasaṃpādayata bhikṣava āgneyāñ jaṭilān || tat kasmād dhetoḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मवादि(नो हि भिक्षव) आग्नेया जटिलाः क्रियावादिनो हेतुवादिनो वीर्य(वादिनः ॥)

karmavādi(no hi bhikṣava) āgneyā jaṭilāḥ kriyāvādino hetuvādino vīrya(vādinaḥ ||)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् कर्मवादिनश् च भविष्यामः क्रियावादि(नश् च हेतुव्)आदिनश् च वीर्यवादिनश् च ॥ एवं वो भिक्षवः शिक्षितव्यम् ॥

yat karmavādinaś ca bhaviṣyāmaḥ kriyāvādi(naś ca hetuv)ādinaś ca vīryavādinaś ca || evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कतमे ते धर्मा दृष्टद्(हर्म)ह्(इ)ताय संवर्तन्ते पूर्ववद् यावद् देवमनुष्याणाम् ॥

katame te dharmā dṛṣṭad(harma)h(i)tāya saṃvartante pūrvavad yāvad devamanuṣyāṇām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथा सूत्रं गेयं (व्या)करणं गाथोदाननिदानावदानेतिवृत्तकजातकवैपुल्याद्भुतधर्मोपदेशाः ॥ इमे ते धर्मा दृष्टधर्महिताय संवर्तन्ते पूर्ववद् यावद् देवमनुष्याणाम् ॥

tadyathā sūtraṃ geyaṃ (vyā)karaṇaṃ gāthodānanidānāvadānetivṛttakajātakavaipulyādbhutadharmopadeśāḥ || ime te dharmā dṛṣṭadharmahitāya saṃvartante pūrvavad yāvad devamanuṣyāṇām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.