Library·Manu-Smrti·11

Manu-Smrti 11

सान्तानिकं यक्ष्यमाणम् अध्वगं सार्ववेदसम् । गुरुअर्थं पितृमातृअर्थं स्वाध्यायार्थ्य् उपतापिनः ॥

sāntānikaṃ yakṣyamāṇam adhvagaṃ sārvavedasam | guru.arthaṃ pitṛ.mātṛ.arthaṃ svādhyāyārthy upatāpinaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वै तान् स्नातकान् विद्याद्) ब्राह्मणान् धर्मभिक्षुकान् । निःस्वेभ्यो देयम्) एतेभ्यो दानं विद्याविशेषतः ॥

na vai tān snātakān vidyād) brāhmaṇān dharmabhikṣukān | niḥsvebhyo deyam) etebhyo dānaṃ vidyāviśeṣataḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेभ्यो हि द्विजाग्र्येभ्यो देयम् अन्नं सदक्षिणम् । इतरेभ्यो बहिर्वेदि कृतान्नं देयम् उच्यते) ॥

etebhyo hi dvijāgryebhyo deyam annaṃ sa.dakṣiṇam | itarebhyo bahirvedi kṛtānnaṃ deyam ucyate) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वरत्नानि राजा तु यथार्हं प्रतिपादयेत्) । ब्राह्मणान् वेदविदुषो यज्ञार्थं च-एव दक्षिणाम् ॥

sarvaratnāni rājā tu yathārhaṃ pratipādayet) | brāhmaṇān vedaviduṣo yajñārthaṃ ca-eva dakṣiṇām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतदारो ऽअपरान् दारान् भिक्षित्वा) यो ऽअधिगच्छति) । रतिमात्रं फलं तस्य द्रव्यदातुस् तु संततिः ॥

kṛta.dāro 'aparān dārān bhikṣitvā) yo 'adhigacchati) | rati.mātraṃ phalaṃ tasya dravyadātus tu saṃtatiḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनानि तु यथाशक्ति विप्रेषु प्रतिपादयेत्) । [नोत् इन् ं] वेदवित्सु विविक्तेषु प्रेत्य स्वर्गं समश्नुते) ॥ [नोत् इन् ं]

dhanāni tu yathāśakti vipreṣu pratipādayet) / [not in ṃ] vedavitsu vivikteṣu pretya svargaṃ samaśnute) // [not in ṃ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य त्रैवार्षिकं भक्तं पर्याप्तं भृत्यवृत्तये । अधिकं वा-अपि विद्येत) स सोमं पातुम् अर्हति) ॥

yasya traivārṣikaṃ bhaktaṃ paryāptaṃ bhṛtyavṛttaye | adhikaṃ vā-api vidyeta) sa somaṃ pātum arhati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः स्वल्पीयसि द्रव्ये यः सोमं पिबति) द्विजः । स पीतसोमपूर्वो ऽअपि न तस्य-आप्नोति) तत्फलम् ॥

ataḥ svalpīyasi dravye yaḥ somaṃ pibati) dvijaḥ | sa pītasoma.pūrvo 'api na tasya-āpnoti) tatphalam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तः परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि । मध्वापातो विषआस्वादः स धर्मप्रतिरूपकः ॥

śaktaḥ parajane dātā svajane duḥkhajīvini | madhv.āpāto viṣa.āsvādaḥ sa dharma.pratirūpakaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृत्यानाम् उपरोधेन यत् करोत्य्) और्ध्वदेहिकम् । तद् भवत्य्) असुखौदर्कं जीवतश् च मृतस्य च ॥

bhṛtyānām uparodhena yat karoty) aurdhvadehikam | tad bhavaty) asukha.udarkaṃ jīvataś ca mṛtasya ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञश् चेत् प्रतिरुद्धः स्याद्) एकेन-अङ्गेन यज्वनः । ब्राह्मणस्य विशेषेन धार्मिके सति) राजनि ॥

yajñaś cet pratiruddhaḥ syād) ekena-aṅgena yajvanaḥ | brāhmaṇasya viśeṣena dhārmike sati) rājani ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वैश्यः स्याद्) बहुपशुर् हीनक्रतुर् असोमपः । कुटुम्बात् तस्य तद् द्रव्यम् आहरेद्) यज्ञसिद्धये ॥

yo vaiśyaḥ syād) bahupaśur hīna.kratur asomapaḥ | kuṭumbāt tasya tad dravyam āhared) yajñasiddhaye ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहरेत्) त्रीणि वा द्वे वा कामं शूद्रस्य वेश्मनः । न हि शूद्रस्य यज्ञेषु कश् चिद् अस्ति) परिग्रहः ॥

āharet) trīṇi vā dve vā kāmaṃ śūdrasya veśmanaḥ | na hi śūdrasya yajñeṣu kaś cid asti) parigrahaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽअनाहितअग्निः शतगुर् अयज्वा च सहस्रगुः । [क्:अयज्ञश् ] तयोर् अपि कुटुम्बाभ्याम् आहरेद्) अविचारयन् ॥

yo 'anāhita.agniḥ śatagur a.yajvā ca sahasraguḥ | [K:ayajñaś ] tayor api kuṭumbābhyām āhared) a.vicārayan ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदाननित्याच् च-आदातुर् आहरेद्) अप्रयच्छतः) । तथा यशो ऽअस्य प्रथते धर्मश् च-एव प्रवर्धते) ॥

ādāna.nityāc ca-ādātur āhared) a.prayacchataḥ) | tathā yaśo 'asya prathate dharmaś ca-eva pravardhate) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाअ-एव सप्तमे भक्ते भक्तानि षड् अनश्नता । अश्वस्तनविधानेन हर्तव्यं) हीनकर्मणः ॥

tathāa-eva saptame bhakte bhaktāni ṣaḍ an.aśnatā | aśvastanavidhānena hartavyaṃ) hīna.karmaṇaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खलात् क्षेत्राद् अगाराद् वा यतो वा-अप्य् उपलभ्यते) । आख्यातव्यं) तु तत् तस्मै पृच्छते) यदि पृच्छति) ॥

khalāt kṣetrād agārād vā yato vā-apy upalabhyate) | ākhyātavyaṃ) tu tat tasmai pṛcchate) yadi pṛcchati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणस्वं न हर्तव्यं) क्षत्रियेण कदा चन । दस्युनिष्क्रिययोस् तु स्वम् अजीवन् हर्तुम् अर्हति) ॥

brāhmaṇasvaṃ na hartavyaṃ) kṣatriyeṇa kadā cana | dasyu.niṣkriyayos tu svam a.jīvan hartum arhati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽअसाधुभ्यो ऽअर्थम् आदाय) साधुभ्यः संप्रयच्छति) । स कृत्वा) प्लवम् आत्मानं संतारयति) ताव् उभौ ॥

yo 'asādhubhyo 'artham ādāya) sādhubhyaḥ saṃprayacchati) | sa kṛtvā) plavam ātmānaṃ saṃtārayati) tāv ubhau ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् धनं यज्ञशीलानां देवस्वं तद् विदुर्) बुधाः । अयज्वनां तु यद् वित्तम् आसुरस्वं तद् उच्यते) ॥

yad dhanaṃ yajñaśīlānāṃ devasvaṃ tad vidur) budhāḥ | a.yajvanāṃ tu yad vittam āsurasvaṃ tad ucyate) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्मिन् धारयेद्) दण्डं धार्मिकः पृथिवीपतिः । क्षत्रियस्य हि बालिश्याद् ब्राह्मणः सीदति) क्षुधा ॥

na tasmin dhārayed) daṇḍaṃ dhārmikaḥ pṛthivīpatiḥ | kṣatriyasya hi bāliśyād brāhmaṇaḥ sīdati) kṣudhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भृत्यजनं ज्ञात्वा) स्वकुटुम्बान् महीपतिः । श्रुतशीले च विज्ञाय) वृत्तिं धर्म्यां प्रकल्पयेत्) ॥

tasya bhṛtyajanaṃ jñātvā) svakuṭumbān mahīpatiḥ | śruta.śīle ca vijñāya) vṛttiṃ dharmyāṃ prakalpayet) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पयित्वा)-अस्य वृत्तिं च रक्षेद्) एनं समन्ततः । राजा हि धर्मषड्भागं तस्मात् प्राप्नोति) रक्षितात् ॥

kalpayitvā)-asya vṛttiṃ ca rakṣed) enaṃ samantataḥ | rājā hi dharmaṣaḍbhāgaṃ tasmāt prāpnoti) rakṣitāt ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यज्ञार्थं धनं शूद्राद् विप्रो भिक्षेत) कर्हि चित् । यजमानो हि भिक्षित्वा) चण्डालः प्रेत्य जायते) ॥

na yajñārthaṃ dhanaṃ śūdrād vipro bhikṣeta) karhi cit | yajamāno hi bhikṣitvā) caṇḍālaḥ pretya jāyate) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याज्ञार्थम् अर्थं भिक्षित्वा) यो न सर्वं प्रयच्छति) । स याति) भासतां विप्रः काकतां वा शतं समाः ॥

yājñārtham arthaṃ bhikṣitvā) yo na sarvaṃ prayacchati) | sa yāti) bhāsatāṃ vipraḥ kākatāṃ vā śataṃ samāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्वं ब्राह्मणस्वं वा लोभेन-उपहिनस्ति) यः । स पापआत्मा परे लोके गृध्रौच्छिष्टेन जीवति) ॥

devasvaṃ brāhmaṇasvaṃ vā lobhena-upahinasti) yaḥ | sa pāpa.ātmā pare loke gṛdhra.ucchiṣṭena jīvati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टिं वैश्वानरीं नित्यं निर्वपेद्) अब्दपर्यये । कॢप्तानां पशुसोमानां निष्कृत्यर्थम् असंभवे ॥

iṣṭiṃ vaiśvānarīṃ nityaṃ nirvaped) abdaparyaye | kḷptānāṃ paśu.somānāṃ niṣkṛtyartham asaṃbhave ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपत्कल्पेन यो धर्मं कुरुते) ऽअनापदि द्विजः । स न-आप्नोति) फलं तस्य परत्र-इति विचारितम् ॥

āpatkalpena yo dharmaṃ kurute) 'anāpadi dvijaḥ | sa na-āpnoti) phalaṃ tasya paratra-iti vicāritam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वैश् च देवैः साध्यैश् च ब्राह्मणैश् च महर्षिभिः । आपत्सु मरणाद् भीतैर् विधेः प्रतिनिधिः कृतः) ॥

viśvaiś ca devaiḥ sādhyaiś ca brāhmaṇaiś ca maharṣibhiḥ | āpatsu maraṇād bhītair vidheḥ pratinidhiḥ kṛtaḥ) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभुः प्रथमकल्पस्य यो ऽअनुकल्पेन वर्तते) । न सांपरायिकं तस्य दुर्मतेर् विद्यते) फलम् ॥

prabhuḥ prathamakalpasya yo 'anukalpena vartate) | na sāṃparāyikaṃ tasya dur.mater vidyate) phalam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ब्राह्मणो वेदयेत) किं चिद् राजनि धर्मवित् । स्ववीर्येण-एव तान्-शिष्यान् मानवान् अपकारिणः ॥

na brāhmaṇo vedayeta) kiṃ cid rājani dharmavit | svavīryeṇa-eva tān-śiṣyān mānavān apakāriṇaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्ववीर्याद् राजवीर्याच् च स्ववीर्यं बलवत्तरम् । तस्मात् स्वेन-एव वीर्येण निगृह्णीयाद्) अरीन् द्विजः ॥

svavīryād rājavīryāc ca svavīryaṃ balavattaram | tasmāt svena-eva vīryeṇa nigṛhṇīyād) arīn dvijaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतीर् अथर्वाङ्गिरसीः कुर्याद्) इत्य् अविचारयन् । वाक्शस्त्रं वै ब्राह्मणस्य तेन हन्याद्) अरीन् द्विजः ॥

śrutīr atharvāṅgirasīḥ kuryād) ity a.vicārayan | vākśastraṃ vai brāhmaṇasya tena hanyād) arīn dvijaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रियो बाहुवीर्येण तरेद्) आपदम् आत्मनः । धनेन वैश्यशूद्रौ तु जपहोमैर् द्विजोत्तमः ॥

kṣatriyo bāhuvīryeṇa tared) āpadam ātmanaḥ | dhanena vaiśya.śūdrau tu japa.homair dvijottamaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाता शासिता वक्ता मैत्रो ब्राह्मण उच्यते) । तस्मै न-अकुशलं ब्रूयान्) न शुष्कां गिरम् ईरयेत्) ॥

vidhātā śāsitā vaktā maitro brāhmaṇa ucyate) | tasmai na-akuśalaṃ brūyān) na śuṣkāṃ giram īrayet) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वै कन्या न युवतिर् न-अल्पविद्यो न बालिशः । होता स्याद् अग्निहोत्रस्य न-आर्तो न-असंस्कृतस् तथा ॥

na vai kanyā na yuvatir na-alpa.vidyo na bāliśaḥ | hotā syād agnihotrasya na-ārto na-asaṃskṛtas tathā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरके हि पतन्त्य्) एते जुह्वन्तः स च यस्य तत् । [म्जुह्वतः ] तस्माद् वैतानकुशलो होता स्याद्) वेदपारगः ॥

narake hi patanty) ete juhvantaḥ sa ca yasya tat | [M.juhvataḥ ] tasmād vaitānakuśalo hotā syād) vedapāragaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राजापत्यम् अदत्त्वा)-अश्वम् अग्न्याधेयस्य दक्षिणाम् । अनाहिताग्निर् भवति) ब्राह्मणो विभवे सति ॥

prājāpatyam a.dattvā)-aśvam agnyādheyasya dakṣiṇām | anāhitāgnir bhavati) brāhmaṇo vibhave sati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यान्य् अन्यानि कुर्वीत) श्रद्दधानो) जितैन्द्रियः । न त्व् अल्पदक्षिणैर् यज्ञैर् यजेत-इह कथं चन ॥

puṇyāny anyāni kurvīta) śraddadhāno) jita.indriyaḥ | na tv alpa.dakṣiṇair yajñair yajeta-iha kathaṃ cana ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियाणि यशः स्वर्गम् आयुः कीर्तिं प्रजाः पशून् । हन्त्य्) अल्पदक्षिणो यज्ञस् तस्मान् न-अल्पधनो यजेत् ॥

indriyāṇi yaśaḥ svargam āyuḥ kīrtiṃ prajāḥ paśūn | hanty) alpa.dakṣiṇo yajñas tasmān na-alpa.dhano yajet ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निहोत्र्य् अपविध्य)-अग्नीन् ब्राह्मणः कामकारतः । चान्द्रायणं चरेन्) मासं वीरहत्यासमं हि तत् ॥

agnihotry apavidhya)-agnīn brāhmaṇaḥ kāmakārataḥ | cāndrāyaṇaṃ caren) māsaṃ vīrahatyāsamaṃ hi tat ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये शूद्राद् अधिगम्य)-अर्थम् अग्निहोत्रम् उपासते) । ऋत्विजस् ते हि शूद्राणां ब्रह्मवादिषु गर्हिताः ॥

ye śūdrād adhigamya)-artham agnihotram upāsate) | ṛtvijas te hi śūdrāṇāṃ brahmavādiṣu garhitāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां सततम् अज्ञानां वृषलाग्न्युपसेविनाम् । पदा मस्तकम् आक्रम्य) दाता दुर्गाणि संतरेत्) ॥

teṣāṃ satatam ajñānāṃ vṛṣalāgnyupasevinām | padā mastakam ākramya) dātā durgāṇi saṃtaret) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकुर्वन्) विहितं कर्म निन्दितं च समाचरन्) । प्रसक्तश्) च-इन्द्रियार्थेषु प्रायश्चित्तीयते) नरः ॥ [म्प्रसज्जन्) इन्द्रियार्थेषु]

a.kurvan) vihitaṃ karma ninditaṃ ca samācaran) | prasaktaś) ca-indriyārtheṣu prāyaścittīyate) naraḥ || [M.prasajjan) indriyārtheṣu]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकामतः कृते पापे प्रायश्चित्तं विदुर्) बुधाः । कामकारकृते ऽअप्य् आहुर्) एके श्रुतिनिदर्शनात् ॥

akāmataḥ kṛte pāpe prāyaścittaṃ vidur) budhāḥ | kāmakārakṛte 'apy āhur) eke śrutinidarśanāt ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकामतः कृतं पापं वेदाभ्यासेन शुध्यति) । कामतस् तु कृतं मोहात् प्रायश्चित्तैः पृथग्विधैः ॥

akāmataḥ kṛtaṃ pāpaṃ vedābhyāsena śudhyati) | kāmatas tu kṛtaṃ mohāt prāyaścittaiḥ pṛthagvidhaiḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायश्चित्तीयतां प्राप्य) दैवात् पूर्वकृतेन वा । न संसर्गं व्रजेत्) सद्भिः प्रायश्चित्ते ऽअकृते द्विजः ॥

prāyaścittīyatāṃ prāpya) daivāt pūrvakṛtena vā | na saṃsargaṃ vrajet) sadbhiḥ prāyaścitte 'akṛte dvijaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह दुश्चरितैः के चित् के चित् पूर्वकृतैस् तथा । प्राप्नुवन्ति) दुरात्मानो नरा रूपविपर्ययम् ॥

iha duścaritaiḥ ke cit ke cit pūrvakṛtais tathā | prāpnuvanti) dur.ātmāno narā rūpaviparyayam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णचौरः कौनख्यं सुरापः श्यावदन्तताम् । ब्रह्महा क्षयरोगित्वं दौश्चर्म्यं गुरुतल्पगः ॥

suvarṇacauraḥ kaunakhyaṃ surāpaḥ śyāvadantatām | brahmahā kṣayarogitvaṃ dauścarmyaṃ gurutalpagaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशुनः पौतिनासिक्यं सूचकः पूतिवक्त्रताम् । धान्यचौरो ऽअङ्गहीनत्वम् आतिरैक्यं तु मिश्रकः ॥

piśunaḥ pautināsikyaṃ sūcakaḥ pūtivaktratām | dhānyacauro 'aṅgahīnatvam ātiraikyaṃ tu miśrakaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नहर्ता-आमयावित्वं मौक्यं वागपहारकः । वस्त्रापहारकः श्वैत्र्यं पङ्गुताम् अश्वहारकः ॥

annahartā-āmayāvitvaṃ maukyaṃ vāgapahārakaḥ | vastrāpahārakaḥ śvaitryaṃ paṅgutām aśvahārakaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कर्मविशेषेण जायन्ते) सद्विगर्हिताः । जडमूकअन्धबधिरा विकृतआकृतयस् तथा ॥

evaṃ karmaviśeṣeṇa jāyante) sadvigarhitāḥ | jaḍa.mūka.andha.badhirā vikṛta.ākṛtayas tathā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरितव्यम् अतो नित्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । निन्द्यैर् हि लक्षणैर् युक्ता जायन्ते) ऽअनिष्कृतएनसः ॥

caritavyam ato nityaṃ prāyaścittaṃ viśuddhaye | nindyair hi lakṣaṇair yuktā jāyante) 'aniṣkṛta.enasaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः । महान्ति पातकान्य् आहुः) संसर्गश् च-अपि तैः सह ॥

brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ | mahānti pātakāny āhuḥ) saṃsargaś ca-api taiḥ saha ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनृतं च समुत्कर्षे राजगामि च पैशुनम् । गुरोश् चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥

anṛtaṃ ca samutkarṣe rājagāmi ca paiśunam | guroś cālīka.nirbandhaḥ samāni brahmahatyayā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मौज्झता वेदनिन्दा कौटसाक्ष्यं सुहृद्वधः । गर्हितअनाद्ययोर् जग्धिः सुरापानसमानि षट् ॥

brahma.ujjhatā vedanindā kauṭasākṣyaṃ suhṛdvadhaḥ | garhita.anādyayor jagdhiḥ surāpānasamāni ṣaṭ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निक्षेपस्य-अपहरणं नरअश्वरजतस्य च । भूमिवज्रमणीनां च रुक्मस्तेयसमं स्मृतम् ॥

nikṣepasya-apaharaṇaṃ nara.aśva.rajatasya ca | bhūmi.vajra.maṇīnāṃ ca rukmasteyasamaṃ smṛtam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेतःसेकः स्वयोनीषु कुमारीष्व् अन्त्यजासु च । सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषु गुरुतल्पसमं विदुः ॥

retaḥsekaḥ svayonīṣu kumārīṣv antyajāsu ca | sakhyuḥ putrasya ca strīṣu gurutalpasamaṃ viduḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोवधो ऽअयाज्यसंयाज्यं पारदार्यआत्मविक्रयः । गुरुमातृपितृत्यागः स्वाध्यायअग्न्योः सुतस्य च ॥

govadho 'ayājya.saṃyājyaṃ pāradārya.ātmavikrayaḥ | guru.mātṛ.pitṛ.tyāgaḥ svādhyāya.agnyoḥ sutasya ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवित्तिता-अनुजे ऽअनूढे परिवेदनम् एव च । तयोर् दानं च कन्यायास् तयोर् एव च याजनम् ॥

parivittitā-anuje 'anūḍhe parivedanam eva ca | tayor dānaṃ ca kanyāyās tayor eva ca yājanam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्याया दूषणं च-एव वार्धुष्यं व्रतलोपनम् । तडागआरामदाराणाम् अपत्यस्य च विक्रयः ॥

kanyāyā dūṣaṇaṃ ca-eva vārdhuṣyaṃ vratalopanam | taḍāga.ārāma.dārāṇām apatyasya ca vikrayaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रात्यता बान्धवत्यागो भृत्याध्यापनम् एव च । भृत्या च-अध्ययनादानम् अपण्यानां च विक्रयः ॥ [म्भृताच् च-अध्ययनादानम्]

vrātyatā bāndhavatyāgo bhṛtyādhyāpanam eva ca | bhṛtyā ca-adhyayanādānam apaṇyānāṃ ca vikrayaḥ || [M.bhṛtāc ca-adhyayanādānam]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाकारेष्व् अधीकारो महायन्त्रप्रवर्तनम् । हिंसा-ओषधीनां स्त्रिआजीवो ऽअभिचारो मूलकर्म च ॥

sarvākāreṣv adhīkāro mahāyantrapravartanam | hiṃsā-oṣadhīnāṃ stri.ājīvo 'abhicāro mūlakarma ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्धनार्थम् अशुष्काणां द्रुमाणाम् अवपातनम् । आत्मार्थं च क्रियारम्भो निन्दितान्नादनं तथा ॥

indhanārtham aśuṣkāṇāṃ drumāṇām avapātanam | ātmārthaṃ ca kriyārambho ninditānnādanaṃ tathā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाहिताग्निता स्तेयम् ऋणानाम् अनपक्रिया । असत्शाष्त्राधिगमनं कौशीलव्यस्य च क्रिया ॥

anāhitāgnitā steyam ṛṇānām anapakriyā | asat.śāṣtrādhigamanaṃ kauśīlavyasya ca kriyā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यकुप्यपशुस्तेयं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् । स्त्रीशूद्रविश्क्षत्रवधो नास्तिक्यं च-उपपातकम् ॥

dhānya.kupya.paśusteyaṃ madyapastrīniṣevaṇam | strī.śūdra.viś.kṣatravadho nāstikyaṃ ca-upapātakam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणस्य रुजः कृत्वा घ्रातिर् अघ्रेयमद्ययोः । [म्रुजःकृत्यं] जैह्म्यं च मैथुनं पुंसि जातिभ्रंशकरं स्मृतम् ॥

brāhmaṇasya rujaḥ kṛtvā ghrātir aghreya.madyayoḥ | [M.rujaḥkṛtyaṃ] jaihmyaṃ ca maithunaṃ puṃsi jātibhraṃśakaraṃ smṛtam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खरअश्वौष्ट्रमृगैभानाम् अजआविकवधस् तथा । संकरीकरणं ज्ञेयं मीनअहिमहिषस्य च ॥

khara.aśva.uṣṭra.mṛga.ibhānām aja.āvikavadhas tathā | saṃkarīkaraṇaṃ jñeyaṃ mīna.ahi.mahiṣasya ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निन्दितेभ्यो धनादानं वाणिज्यं शूद्रसेवनम् । अपात्रीकरणं ज्ञेयम् असत्यस्य च भाषणम् ॥

ninditebhyo dhanādānaṃ vāṇijyaṃ śūdrasevanam | apātrīkaraṇaṃ jñeyam asatyasya ca bhāṣaṇam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृमिकीटवयोहत्या मद्यानुगतभोजनम् । फलएधःकुसुमस्तेयम् अधैर्यं च मलावहम् ॥

kṛmi.kīṭa.vayo.hatyā madyānugatabhojanam | phala.edhaḥ.kusuma.steyam adhairyaṃ ca malāvaham ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान्य् एनांसि सर्वाणि यथाउक्तानि पृथक् पृथक् । यैर् यैर् व्रतैर् अपोह्यन्ते) तानि सम्यङ् निबोधत) ॥

etāny enāṃsi sarvāṇi yathā.uktāni pṛthak pṛthak | yair yair vratair apohyante) tāni samyaṅ nibodhata) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महा द्वादश समाः कुटीं कृत्वा) वने वसेत्) । भैक्षाश्य् आत्मविशुद्ध्यर्थं कृत्वा) शवशिरो ध्वजम् ॥

brahmahā dvādaśa samāḥ kuṭīṃ kṛtvā) vane vaset) | bhaikṣāśy ātmaviśuddhyarthaṃ kṛtvā) śavaśiro dhvajam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्यं शस्त्रभृतां वा स्याद्) विदुषाम् इच्छया-आत्मनः । प्रास्येद्) आत्मानम् अग्नौ वा समिद्धे त्रिर् अवाक्शिराः ॥

lakṣyaṃ śastrabhṛtāṃ vā syād) viduṣām icchayā-ātmanaḥ | prāsyed) ātmānam agnau vā samiddhe trir avāk.śirāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजेत) वा-अश्वमेधेन स्वर्जिता गोसवेन वा । अभिजिद्विश्वजिद्भ्यां वा त्रिवृता-अग्निष्टुता-अपि वा ॥

yajeta) vā-aśvamedhena svarjitā gosavena vā | abhijid.viśvajidbhyāṃ vā trivṛtā-agniṣṭutā-api vā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जपन् वा-अन्यतमं वेदं योजनानां शतं व्रजेत्) । ब्रह्महत्यापनोदाय मितभुज्- नियतैन्द्रियः ॥

japan vā-anyatamaṃ vedaṃ yojanānāṃ śataṃ vrajet) | brahmahatyāpanodāya mitabhuj- niyata.indriyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वं वेदविदुषे ब्राह्मणाय-उपपादयेत्) । धनं हि जीवनाय-अलं गृहं वा सपरिच्छदम् ॥

sarvasvaṃ vedaviduṣe brāhmaṇāya-upapādayet) | dhanaṃ hi jīvanāya-alaṃ gṛhaṃ vā sa.paricchadam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविष्यभुग् वा-अनुसरेत्) प्रतिस्रोतः सरस्वतीम् । जपेद्) वा नियतआहारस् त्रिर् वै वेदस्य संहिताम् ॥

haviṣyabhug vā-anusaret) pratisrotaḥ sarasvatīm | japed) vā niyata.āhāras trir vai vedasya saṃhitām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतवापनो निवसेद्) ग्रामान्ते गोव्रजे ऽअपि वा । आश्रमे वृक्षमूले वा गोब्राह्मणहिते रतः ॥

kṛta.vāpano nivased) grāmānte govraje 'api vā | āśrame vṛkṣamūle vā go.brāhmaṇahite rataḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा सद्यः प्राणान् परित्यजेत्) ।[म्संयक् प्राणान्] मुच्यते ब्रह्महत्याया गोप्ता गोर् ब्राह्मणस्य च ॥

brāhmaṇārthe gavārthe vā sadyaḥ prāṇān parityajet) |[M.saṃyak prāṇān] mucyate brahmahatyāyā goptā gor brāhmaṇasya ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवारं प्रतिरोद्धा वा सर्वस्वम् अवजित्य) वा । [म्त्र्यवरं] विप्रस्य तन्निमित्ते वा प्राणालाभे विमुच्यते) ॥ [म्प्राणालाभे ऽअपि मुच्यते) ]

trivāraṃ pratiroddhā vā sarvasvam avajitya) vā | [M.tryavaraṃ] viprasya tannimitte vā prāṇālābhe vimucyate) || [M.prāṇālābhe 'api mucyate) ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दृढव्रतो नित्यं ब्रह्मचारी समाहितः । समाप्ते द्वादशे वर्षे ब्रह्महत्याम् व्यपोहति) ॥

evaṃ dṛḍha.vrato nityaṃ brahmacārī samāhitaḥ | samāpte dvādaśe varṣe brahmahatyām vyapohati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्ट्वा) वा भूमिदेवानां नरदेवसमागमे । स्वम् एनो ऽअवभृथस्नातो हयमेधे विमुच्यते) ॥

śiṣṭvā) vā bhūmidevānāṃ naradevasamāgame | svam eno 'avabhṛthasnāto hayamedhe vimucyate) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्य ब्राह्मणो मूलम् अग्रं राजन्य उच्यते) । तस्मात् समागमे तेषाम् एनो विख्याप्य) शुध्यति ॥

dharmasya brāhmaṇo mūlam agraṃ rājanya ucyate) | tasmāt samāgame teṣām eno vikhyāpya) śudhyati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणः संभवेन-एव देवानाम् अपि दैवतम् । प्रमाणं च-एव लोकस्य ब्रह्मात्र-एव हि कारणम् ॥

brahmaṇaḥ saṃbhavena-eva devānām api daivatam | pramāṇaṃ ca-eva lokasya brahmātra-eva hi kāraṇam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां वेदविदो ब्रूयुस्) त्रयो ऽअप्य् एनः सुनिष्कृतिम् । सा तेषां पावनाय स्यात्) पवित्रा विदुषां हि वाक् ॥ [म्पवित्रं ]

teṣāṃ vedavido brūyus) trayo 'apy enaḥ suniṣkṛtim | sā teṣāṃ pāvanāya syāt) pavitrā viduṣāṃ hi vāk || [M.pavitraṃ ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो ऽअन्यतमम् आस्थाय) विधिं विप्रः समाहितः । ब्रह्महत्याकृतं पापं व्यपोहत्य्) आत्मवत्तया ॥

ato 'anyatamam āsthāya) vidhiṃ vipraḥ samāhitaḥ | brahmahatyākṛtaṃ pāpaṃ vyapohaty) ātmavattayā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा) गर्भम् अविज्ञातम् एतद् एव व्रतं चरेत्) । राजन्यवैश्यौ च-ईजानाव् आत्रेयीम् एव च स्त्रियम् ॥

hatvā) garbham avijñātam etad eva vrataṃ caret) | rājanya.vaiśyau ca-ījānāv ātreyīm eva ca striyam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्त्वा) च-एव-अनृतं साक्ष्ये प्रतिरुध्य) गुरुं तथा । [म्प्रतिरभ्य ] अपहृत्य) च निःक्षेपं कृत्वा) च स्त्रीसुहृत्वधम् ॥ [म्निक्षेपं ]

uktvā) ca-eva-anṛtaṃ sākṣye pratirudhya) guruṃ tathā | [M.pratirabhya ] apahṛtya) ca niḥkṣepaṃ kṛtvā) ca strī.suhṛt.vadham || [M.nikṣepaṃ ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं विशुद्धिर् उदिता प्रमाप्य)-अकामतो द्विजम् । कामतो ब्राह्मणवधे निष्कृतिर् न विधीयते) ॥

iyaṃ viśuddhir uditā pramāpya)-akāmato dvijam | kāmato brāhmaṇavadhe niṣkṛtir na vidhīyate) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरां पीत्वा) द्विजो मोहाद् अग्निवर्णां सुरां पिबेत्) । तया स काये निर्दग्धे मुच्यते) किल्बिषात् ततः ॥

surāṃ pītvā) dvijo mohād agni.varṇāṃ surāṃ pibet) | tayā sa kāye nirdagdhe mucyate) kilbiṣāt tataḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रम् अग्निवर्णं वा पिबेद्) उदकम् एव वा । पयो घृतं वा-आ मरणाद् गोशकृद्रसम् एव वा ॥

gomūtram agni.varṇaṃ vā pibed) udakam eva vā | payo ghṛtaṃ vā-ā maraṇād gośakṛdrasam eva vā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कणान् वा भक्षयेद्) अब्दं पिण्याकं वा सकृत्-निशि । सुरापानापनुत्त्यर्थं वालवासा जटी ध्वजी ॥

kaṇān vā bhakṣayed) abdaṃ piṇyākaṃ vā sakṛt-niśi | surāpānāpanuttyarthaṃ vālavāsā jaṭī dhvajī ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरा वै मलम् अन्नानां पाप्मा च मलम् उच्यते) । तस्माद् ब्राह्मणराजन्यौ वैश्यश् च न सुरां पिबेत्) ॥

surā vai malam annānāṃ pāpmā ca malam ucyate) | tasmād brāhmaṇa.rājanyau vaiśyaś ca na surāṃ pibet) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौडी पैष्टी च माध्वी च विज्ञेया त्रिविधा सुरा । यथा-एव-एका तथा सर्वा न पातव्या) द्विजोत्तमैः ॥

gauḍī paiṣṭī ca mādhvī ca vijñeyā trividhā surā | yathā-eva-ekā tathā sarvā na pātavyā) dvijottamaiḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्षरक्षःपिशाचअन्नं मद्यं मांसं सुरासवम् । तद् ब्राह्मणेन न-अत्तव्यं देवानाम् अश्नता हविः ॥

yakṣa.rakṣaḥ.piśāca.annaṃ madyaṃ māṃsaṃ surāsavam | tad brāhmaṇena na-attavyaṃ devānām aśnatā haviḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमेध्ये वा पतेन्) मत्तो वैदिकं वा-अप्य् उदाहरेत्) । अकार्यम् अन्यत् कुर्याद्) वा ब्राह्मणो मदमोहितः ॥

amedhye vā paten) matto vaidikaṃ vā-apy udāharet) | akāryam anyat kuryād) vā brāhmaṇo madamohitaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य कायगतं ब्रह्म मद्येन-आप्लाव्यते) सकृत् । तस्य व्यपैति) ब्राह्मण्यं शूद्रत्वं च स गच्छति) ॥

yasya kāyagataṃ brahma madyena-āplāvyate) sakṛt | tasya vyapaiti) brāhmaṇyaṃ śūdratvaṃ ca sa gacchati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा विचित्राभिहिता सुरापानस्य निष्कृतिः । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि) सुवर्णस्तेयनिष्कृतिम् ॥

eṣā vicitrābhihitā surāpānasya niṣkṛtiḥ | ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi) suvarṇasteyaniṣkṛtim ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानम् अभिगम्य) तु । स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयात्)-मां भवान् अनुशास्त्व्) इति ॥

suvarṇasteyakṛd vipro rājānam abhigamya) tu | svakarma khyāpayan brūyāt)-māṃ bhavān anuśāstv) iti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा) मुसलं राजा सकृद्द् हन्यात्) तु तं स्वयम् ॥ वधेन शुध्यति) स्तेनो ब्राह्मणस् तपसा-एव तु ॥

gṛhītvā) musalaṃ rājā sakṛdd hanyāt) tu taṃ svayam || vadhena śudhyati) steno brāhmaṇas tapasā-eva tu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसापनुनुत्सुस् तु सुवर्णस्तेयजं मलम् । चीरवासा द्विजो ऽअरण्ये चरेद्) ब्रह्महणो व्रतम् ॥

tapasāpanunutsus tu suvarṇasteyajaṃ malam | cīravāsā dvijo 'araṇye cared) brahmahaṇo vratam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैर् व्रतैर् अपोहेत) पापं स्तेयकृतं द्विजः । गुरुस्त्रीगमनी-इयं तु व्रतैर् एभिर् अपानुदेत्) ॥

etair vratair apoheta) pāpaṃ steyakṛtaṃ dvijaḥ | gurustrīgamanī-iyaṃ tu vratair ebhir apānudet) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुतल्प्य् अभिभाष्य)-एनस् तप्ते स्वप्याद्) अयोमये । [म्तल्पे स्वप्याद् ] सूर्मीं ज्वलन्तीं स्वाश्लिष्येन् मृत्युना स विशुध्यति) ॥ [म्वा-आश्लिष्येन् ]

gurutalpy abhibhāṣya)-enas tapte svapyād) ayomaye | [M.talpe svapyād ] sūrmīṃ jvalantīṃ svāśliṣyen mṛtyunā sa viśudhyati) || [M.vā-āśliṣyen ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं वा शिष्णवृषणाव् उत्कृत्य)-आधाय) च-अञ्जलौ । नैरृतीं दिशम् आतिष्ठेद्) आ निपाताद् अजिह्मगः ॥

svayaṃ vā śiṣṇa.vṛṣaṇāv utkṛtya)-ādhāya) ca-añjalau | nairṛtīṃ diśam ātiṣṭhed) ā nipātād ajihmagaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खट्वाङ्गी चीरवासा वा श्मश्रुलो विजने वने । प्राजापत्यं चरेत्) कृच्छ्रम् अब्दम् एकं समाहितः ॥

khaṭvāṅgī cīra.vāsā vā śmaśrulo vijane vane | prājāpatyaṃ caret) kṛcchram abdam ekaṃ samāhitaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चान्द्रायणं वा त्रीन् मासान् अभ्यस्येन्) नियतैन्द्रियः । हविष्येण यवाग्वा वा गुरुतल्पापनुत्तये ॥

cāndrāyaṇaṃ vā trīn māsān abhyasyen) niyata.indriyaḥ | haviṣyeṇa yavāgvā vā gurutalpāpanuttaye ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैर् व्रतैर् अपोहेयुर्) महापातकिनो मलम् । उपपातकिनस् त्व् एवम् एभिर् नानाविधैर् व्रतैः ॥

etair vratair apoheyur) mahāpātakino malam | upapātakinas tv evam ebhir nānāvidhair vrataiḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपातकसंयुक्तो गोघ्नो मासं यवान् पिबेत्) । कृतवापो वसेद्) गोष्ठे चर्मणा तेन संवृतः ॥

upapātakasaṃyukto goghno māsaṃ yavān pibet) | kṛta.vāpo vased) goṣṭhe carmaṇā tena saṃvṛtaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थकालम् अश्नीयाद्) अक्षारलवणं मितम् । गोमूत्रेण-आचरेत्) स्नानं द्वौ मासौ नियतैन्द्रियः ॥

caturthakālam aśnīyād) a.kṣāra.lavaṇaṃ mitam | gomūtreṇa-ācaret) snānaṃ dvau māsau niyata.indriyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवा-अनुगच्छेद्) गास् तास् तु तिष्ठन्न्) ऊर्ध्वं रजः पिबेत्) । शुश्रूषित्वा) नमस्कृत्य) रात्रौ वीरासनं वसेत्) ॥ [म्वीरासनो]

divā-anugacched) gās tās tu tiṣṭhann) ūrdhvaṃ rajaḥ pibet) | śuśrūṣitvā) namaskṛtya) rātrau vīrāsanaṃ vaset) || [M.vīrāsano]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठन्तीष्व् अनुतिष्ठेत्) तु व्रजन्तीष्व् अप्य् अनुव्रजेत्) । आसीनासु तथा-आसीनो नियतो वीतमत्सरः ॥

tiṣṭhantīṣv anutiṣṭhet) tu vrajantīṣv apy anuvrajet) | āsīnāsu tathā-āsīno niyato vīta.matsaraḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतुराम् अभिशस्तां वा चौरव्याघ्रादिभिर् भयैः । पतितां पङ्कलग्नं वा सर्वौपायैर् विमोचयेत्) ॥ [क्:सर्वप्राणैर्]

āturām abhiśastāṃ vā caura.vyāghrādibhir bhayaiḥ | patitāṃ paṅkalagnaṃ vā sarva.upāyair vimocayet) || [K:sarvaprāṇair]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णे वर्षति शीते वा मारुते वाति वा भृशम् । न कुर्वीत)-आत्मनस् त्राणं गोर् अकृत्वा) तु शक्तितः ॥

uṣṇe varṣati śīte vā mārute vāti vā bhṛśam | na kurvīta)-ātmanas trāṇaṃ gor a.kṛtvā) tu śaktitaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो यदि वा-अन्येषां गृहे क्षेत्रे ऽअथ वा खले । भक्षयन्तीं न कथयेत्) पिबन्तं च-एव वत्सकम् ॥

ātmano yadi vā-anyeṣāṃ gṛhe kṣetre 'atha vā khale | bhakṣayantīṃ na kathayet) pibantaṃ ca-eva vatsakam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना यस् तु गोघ्नो गाम् अनुगच्छति) । स गोहत्याकृतं पापं त्रिभिर् मासैर् व्यपोहति) ॥

anena vidhinā yas tu goghno gām anugacchati) | sa gohatyākṛtaṃ pāpaṃ tribhir māsair vyapohati) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषभएकादशा गाश् च दद्यात्) सुचरितव्रतः । अविद्यमाने सर्वस्वं वेदविद्भ्यो निवेदयेत्) ॥

vṛṣabha.ekādaśā gāś ca dadyāt) sucarita.vrataḥ | a.vidyamāne sarvasvaṃ vedavidbhyo nivedayet) ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् एव व्रतं कुर्युर् उपपातकिनो द्विजाः । अवकीर्णिवर्ज्यं शुद्ध्यर्थं चान्द्रायणम् अथ-अपि वा ॥ [मवकीर्णिवर्जं ]

etad eva vrataṃ kuryur upapātakino dvijāḥ | avakīrṇivarjyaṃ śuddhyarthaṃ cāndrāyaṇam atha-api vā || [M.avakīrṇivarjaṃ ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवकीर्णी तु काणेन गर्दभेन चतुष्पथे । पाकयज्ञविधानेन यजेत) निरृतिं निशि ॥

avakīrṇī tu kāṇena gardabhena catuṣpathe | pākayajñavidhānena yajeta) nirṛtiṃ niśi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुत्वा)-अग्नौ विधिवद्द् होमान् अन्ततश् च सम-इत्य् ऋचा । वातैन्द्रगुरुवह्नीनां जुहुयात्) सर्पिषा-आहुतीः ॥

hutvā)-agnau vidhivadd homān antataś ca sama-ity ṛcā | vāta.indra.guru.vahnīnāṃ juhuyāt) sarpiṣā-āhutīḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामतो रेतसः सेकं व्रतस्थस्य द्विजन्मनः । अतिक्रमं व्रतस्य-आहुर्) धर्मज्ञा ब्रह्मवादिनः ॥

kāmato retasaḥ sekaṃ vratasthasya dvijanmanaḥ | atikramaṃ vratasya-āhur) dharmajñā brahmavādinaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.