Matsya Purāṇa 153

*सूत उवाच तमालोक्य पलायन्तं विभ्रष्टध्वजकार्मुकम् । हरिं देवः सहस्राक्षो मेने भग्नं दुराहवे

*sūta uvāca tamālokya palāyantaṃ vibhraṣṭadhvajakārmukam / hariṃ devaḥ sahasrākṣo mene bhagnaṃ durāhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्यांश्च मुदितान्दृष्ट्वा कर्तव्यं नाध्यगच्छत । अथायान्निकटे विष्णोः सुरेशः पाकशासनः

daityāṃśca muditāndṛṣṭvā kartavyaṃ nādhyagacchata / athāyānnikaṭe viṣṇoḥ sureśaḥ pākaśāsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच चैनं मधुरं प्रोत्साहपरिबृंहकम् । किमेभिः क्रीडसे देव दानवैर्दुष्टमानसैः

uvāca cainaṃ madhuraṃ protsāhaparibṛṃhakam / kimebhiḥ krīḍase deva dānavairduṣṭamānasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्जनैर्लब्धरन्ध्रस्य पुरुषस्य कुतः क्रियाः । शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः

durjanairlabdharandhrasya puruṣasya kutaḥ kriyāḥ / śaktenopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्न नीचं मतिमान् दुर्गहीनं हि संत्यजेत् । अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाप्नुयुः

tasmānna nīcaṃ matimān durgahīnaṃ hi saṃtyajet / athāgresarasaṃpattyā rathino jayamāpnuyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्ते सखाभवच्चाग्रे हिरण्याक्षवधे विभो । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः

kaste sakhābhavaccāgre hiraṇyākṣavadhe vibho / hiraṇyakaśipurdaityo vīryaśālī madoddhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वां प्राप्यापश्यदसुरो विषमं स्मृतिविभ्रमम् । पूर्वे ऽप्यतिबला ये च दैत्येन्द्राः सुरविद्विषः

tvāṃ prāpyāpaśyadasuro viṣamaṃ smṛtivibhramam / pūrve 'pyatibalā ye ca daityendrāḥ suravidviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनाशमागताः प्राप्य शलभा इव पावकम् । युगे युगे च दैत्यानां त्वमेवान्तकरो हरे

vināśamāgatāḥ prāpya śalabhā iva pāvakam / yuge yuge ca daityānāṃ tvamevāntakaro hare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवाद्येह मग्नानां भव विष्णो सुराश्रयः । एवमुक्तस्ततो विष्णुर् व्यवर्धत महाभुजः

tathaivādyeha magnānāṃ bhava viṣṇo surāśrayaḥ / evamuktastato viṣṇur vyavardhata mahābhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋद्ध्या परमया युक्तः सर्वभूताश्रयो ऽरिहा । अथोवाच सहस्राक्षं कालक्षमम् अधोक्षजः

ṛddhyā paramayā yuktaḥ sarvabhūtāśrayo 'rihā / athovāca sahasrākṣaṃ kālakṣamam adhokṣajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्येन्द्राः स्वैर्वधोपायैः शक्या हन्तुं हि नान्यतः । दुर्जयस्तारको दैत्यो मुक्त्वा सप्तदिनं शिशुम्

daityendrāḥ svairvadhopāyaiḥ śakyā hantuṃ hi nānyataḥ / durjayastārako daityo muktvā saptadinaṃ śiśum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित्स्त्रीवध्यतां प्राप्तो वधे ऽन्यस्य कुमारिका । जम्भस्तु वध्यतां प्राप्तो दानवः क्रूरविक्रमः

kaścitstrīvadhyatāṃ prāpto vadhe 'nyasya kumārikā / jambhastu vadhyatāṃ prāpto dānavaḥ krūravikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्वीर्येण दिव्येन जहि जम्भं जगद्वरम् । अवध्यः सर्वभूतानां त्वां विना स तु दानवः

tasmādvīryeṇa divyena jahi jambhaṃ jagadvaram / avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ tvāṃ vinā sa tu dānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया गुप्तो रणे जम्भं जगत्कण्टकमुद्धर । तद्वैकुण्ठवचः श्रुत्वा सहस्राक्षो ऽमरारिहा

mayā gupto raṇe jambhaṃ jagatkaṇṭakamuddhara / tadvaikuṇṭhavacaḥ śrutvā sahasrākṣo 'marārihā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समादिशत्सुरान्सर्वान् सैन्यस्य रचनां प्रति । यत्सारं सर्वलोकेषु वीर्यस्य तपसो ऽपि च

samādiśatsurānsarvān sainyasya racanāṃ prati / yatsāraṃ sarvalokeṣu vīryasya tapaso 'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेकादश रुद्रांस्तु चकाराग्रेसरान्हरिः । व्यालभोगाङ्गसंनद्धा बलिनो नीलकंधराः

tadekādaśa rudrāṃstu cakārāgresarānhariḥ / vyālabhogāṅgasaṃnaddhā balino nīlakaṃdharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रखण्डनृमुण्डाली-मण्डितोरुशिखण्डिनः । शूलज्वालावलिप्ताङ्गा भुजमण्डलभैरवाः

candrakhaṇḍanṛmuṇḍālī-maṇḍitoruśikhaṇḍinaḥ / śūlajvālāvaliptāṅgā bhujamaṇḍalabhairavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिङ्गोत्तुङ्गजटाजूटाः सिंहचर्मानुषङ्गिणः । कपालीशादयो रुद्रा विद्रावितमहासुराः

piṅgottuṅgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmānuṣaṅgiṇaḥ / kapālīśādayo rudrā vidrāvitamahāsurāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपाली पिङ्गलो भीमो विरूपाक्षो विलोहितः । अजेशः शासनः शास्ता शंभुश्चण्डो ध्रुवस्तथा

kapālī piṅgalo bhīmo virūpākṣo vilohitaḥ / ajeśaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhuścaṇḍo dhruvastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एत एकादशानन्त-बला रुद्राः प्रभाविणः । पालयन्तो बलस्याग्रे दारयन्तश्च दानवान्

eta ekādaśānanta-balā rudrāḥ prabhāviṇaḥ / pālayanto balasyāgre dārayantaśca dānavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्याययन्तस्त्रिदशान् गर्जन्त इव चाम्बुदाः । हिमाचलाभे महति काञ्चनाम्बुरुहस्रजि

āpyāyayantastridaśān garjanta iva cāmbudāḥ / himācalābhe mahati kāñcanāmburuhasraji

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रचलच्चामरे हेम-घण्टासंघातमण्डिते । ऐरावते चतुर्दन्ते मातङ्गे ऽचलसंस्थिते

pracalaccāmare hema-ghaṇṭāsaṃghātamaṇḍite / airāvate caturdante mātaṅge 'calasaṃsthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महामदजलस्रावे कामरूपे शतक्रतुः । तस्थौ हिमगिरेः शृङ्गे भानुमानिव दीप्तिमान्

mahāmadajalasrāve kāmarūpe śatakratuḥ / tasthau himagireḥ śṛṅge bhānumāniva dīptimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यारक्षत्पदं सव्यं मारुतो ऽमितविक्रमः । जुगोपापरमग्निस्तु ज्वालापूरितदिङ्मुखः

tasyārakṣatpadaṃ savyaṃ māruto 'mitavikramaḥ / jugopāparamagnistu jvālāpūritadiṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठरक्षो ऽभवद्विष्णुः ससैन्यस्य शतक्रतोः । आदित्या वसवो विश्वे मरुतश्चाश्विनावपि

pṛṣṭharakṣo 'bhavadviṣṇuḥ sasainyasya śatakratoḥ / ādityā vasavo viśve marutaścāśvināvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वा राक्षसा यक्षाः सकिंनरमहोरगाः । नानाविधायुधाश्चित्रा दधाना हेमभूषणाः

gandharvā rākṣasā yakṣāḥ sakiṃnaramahoragāḥ / nānāvidhāyudhāścitrā dadhānā hemabhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटिशः कोटिशः कृत्वा वृन्दं चिह्नोपलक्षितम् । विश्रामयन्तः स्वां कीर्तिं बन्दिवृन्दपुरःसराः । चेरुर्दैत्यवधे हृष्टाः सहेन्द्राः सुरजातयः

koṭiśaḥ koṭiśaḥ kṛtvā vṛndaṃ cihnopalakṣitam / viśrāmayantaḥ svāṃ kīrtiṃ bandivṛndapuraḥsarāḥ / cerurdaityavadhe hṛṣṭāḥ sahendrāḥ surajātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतक्रतोरमरनिकायपालिता पताकिनी गजशतवाजिनादिता । सितोन्नतध्वजपटकोटिमण्डिता बभूव सा दितिसुतशोकवर्धिनी

śatakratoramaranikāyapālitā patākinī gajaśatavājināditā / sitonnatadhvajapaṭakoṭimaṇḍitā babhūva sā ditisutaśokavardhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयान्तीम् अवलोक्याथ सुरसेनां गजासुरः । गजरूपी महाम्भोद-संघातो भाति भैरवः

āyāntīm avalokyātha surasenāṃ gajāsuraḥ / gajarūpī mahāmbhoda-saṃghāto bhāti bhairavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परश्वधायुधो दैत्यो दंशितोष्ठकसंपुटः । ममर्द च रणे देवांश् चिक्षेपान्यान्करेण तु

paraśvadhāyudho daityo daṃśitoṣṭhakasaṃpuṭaḥ / mamarda ca raṇe devāṃś cikṣepānyānkareṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परान्परशुना जघ्ने दैत्येन्द्रो रौद्रविक्रमः । तस्य पातयतः सेनां यक्षगन्धर्वकिंनराः

parānparaśunā jaghne daityendro raudravikramaḥ / tasya pātayataḥ senāṃ yakṣagandharvakiṃnarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुमुचुः संहताः सर्वे चित्रशस्त्रास्त्रसंहतिम् । पाशान् परश्वधांश्चक्रान् भिन्दिपालान् समुद्गरान्

mumucuḥ saṃhatāḥ sarve citraśastrāstrasaṃhatim / pāśān paraśvadhāṃścakrān bhindipālān samudgarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुन्तान्प्रासान् असींस्तीक्ष्णान् मुद्गरांश्चापि दुःसहान् । तान्सर्वान्सो ऽग्रसद्दैत्यः कवलानिव यूथपः

kuntānprāsān asīṃstīkṣṇān mudgarāṃścāpi duḥsahān / tānsarvānso 'grasaddaityaḥ kavalāniva yūthapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोपास्फालितदीर्घाग्र-करास्फोटेन पातयन् । विचचार रणे देवान् दुष्प्रेक्ष्ये गजदानवः

kopāsphālitadīrghāgra-karāsphoṭena pātayan / vicacāra raṇe devān duṣprekṣye gajadānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन्यस्मिन्निपतति सुरवृन्दे गजासुरः । तस्मिंस्तस्मिन्महाशब्दो हाहाकारकृतो ऽभवत्

yasminyasminnipatati suravṛnde gajāsuraḥ / tasmiṃstasminmahāśabdo hāhākārakṛto 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विद्रवमाणं तद् बलं प्रेक्ष्य समन्ततः । रुद्राः परस्परं प्रोचुर् अहंकारोत्थितार्चिषः

atha vidravamāṇaṃ tad balaṃ prekṣya samantataḥ / rudrāḥ parasparaṃ procur ahaṃkārotthitārciṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भो गृह्णीत दैत्येन्द्रं मर्दतैनं हताश्रयम् । कर्षतैनं शितैः शूलैर् भञ्जतैनं च मर्मसु

bho bho gṛhṇīta daityendraṃ mardatainaṃ hatāśrayam / karṣatainaṃ śitaiḥ śūlair bhañjatainaṃ ca marmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपाली वाक्यमाकर्ण्य शूलं शितशिखामुखम् । संमार्ज्य वामहस्तेन संरम्भविवृतेक्षणः

kapālī vākyamākarṇya śūlaṃ śitaśikhāmukham / saṃmārjya vāmahastena saṃrambhavivṛtekṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधावद्भृकुटीवक्रो दैत्येन्द्राभिमुखो रणे । दृढेन मुष्टिबन्धेन शूलं विष्टभ्य निर्मलम्

adhāvadbhṛkuṭīvakro daityendrābhimukho raṇe / dṛḍhena muṣṭibandhena śūlaṃ viṣṭabhya nirmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जघान कुम्भदेशे तु कपाली गजदानवम् । ततो दशापि ते रुद्रा निर्मलायोमयै रणे

jaghāna kumbhadeśe tu kapālī gajadānavam / tato daśāpi te rudrā nirmalāyomayai raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जघ्नुः शूलैश्च दैत्येन्द्रं शैलवर्ष्माणमाहवे । स्रुतशोणितरन्ध्रस्तु शितशूलमुखार्दितः

jaghnuḥ śūlaiśca daityendraṃ śailavarṣmāṇamāhave / srutaśoṇitarandhrastu śitaśūlamukhārditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभौ कृष्णच्छविर् दैत्यः शरदीवामलं सरः । प्रोत्फुल्लारुणनीलाब्ज-संघातः सर्वतोदिशम्

babhau kṛṣṇacchavir daityaḥ śaradīvāmalaṃ saraḥ / protphullāruṇanīlābja-saṃghātaḥ sarvatodiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्मशुभ्रतनुछायै रुद्रैर्हंसैरिवावृतः । उपस्थितार्तिर्दैत्यो ऽथ प्रचलत्कर्णपल्लवः

bhasmaśubhratanuchāyai rudrairhaṃsairivāvṛtaḥ / upasthitārtirdaityo 'tha pracalatkarṇapallavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंभुं बिभेद दशनैर् नाभिदेशे गजासुरः । दृष्ट्वा सक्तं तु रुद्राभ्यां नव रुद्रास्ततो ऽद्भुतम्

śaṃbhuṃ bibheda daśanair nābhideśe gajāsuraḥ / dṛṣṭvā saktaṃ tu rudrābhyāṃ nava rudrāstato 'dbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततक्षुर्विविधैः शस्त्रैः शरीरममरद्विषः । निर्भया बलिनो युद्धे रणभूमौ व्यवस्थिताः

tatakṣurvividhaiḥ śastraiḥ śarīramamaradviṣaḥ / nirbhayā balino yuddhe raṇabhūmau vyavasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतं महिषमासाद्य वने गोमायवो यथा । कपालिनं परित्यज्य गतश्चासुरपुंगवः

mṛtaṃ mahiṣamāsādya vane gomāyavo yathā / kapālinaṃ parityajya gataścāsurapuṃgavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेगेन कुपितो दैत्यो नव रुद्रानुपाद्रवत् । ममर्द चरणाघातैर् दन्तैश्चापि करेण च

vegena kupito daityo nava rudrānupādravat / mamarda caraṇāghātair dantaiścāpi kareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तैस्तुमुलयुद्धेन श्रममासादितो यदा । तदा कपाली जग्राह करं तस्यामरद्विषः

sa taistumulayuddhena śramamāsādito yadā / tadā kapālī jagrāha karaṃ tasyāmaradviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रामयामास वेगेन ह्य् अतीव च गजासुरम् । दृष्ट्वा श्रमातुरं दैत्यं किंचित्स्फुरितजीवितम्

bhrāmayāmāsa vegena hy atīva ca gajāsuram / dṛṣṭvā śramāturaṃ daityaṃ kiṃcitsphuritajīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुत्साहं रणे तस्मिन् गतयुद्धोत्सवोद्यमम् । ततः पतत एवास्य चर्म चोत्कृत्य भैरवम्

nirutsāhaṃ raṇe tasmin gatayuddhotsavodyamam / tataḥ patata evāsya carma cotkṛtya bhairavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रवत्सर्वाङ्गरक्तौघं चकाराम्बरमात्मनः । दृष्ट्वा विनिहतं दैत्यं दानवेन्द्रा महाबलाः

sravatsarvāṅgaraktaughaṃ cakārāmbaramātmanaḥ / dṛṣṭvā vinihataṃ daityaṃ dānavendrā mahābalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्रेसुर्दुद्रुवुर्जग्मुर् निपेतुश्च सहस्रशः । दृष्ट्वा कपालिनो रूपं गजचर्माम्बरावृतम्

vitresurdudruvurjagmur nipetuśca sahasraśaḥ / dṛṣṭvā kapālino rūpaṃ gajacarmāmbarāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्षु भूमौ तमेवोग्रं रुद्रं दैत्या व्यलोकयन् । एवं विलुलिते तस्मिन् दानवेन्द्रे महाबले

dikṣu bhūmau tamevograṃ rudraṃ daityā vyalokayan / evaṃ vilulite tasmin dānavendre mahābale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपाधिरूढो दैत्येन्द्रो हतदुन्दुभिना ततः । कल्पान्ताम्बुधराभेण दुर्धरेणापि दानवः

dvipādhirūḍho daityendro hatadundubhinā tataḥ / kalpāntāmbudharābheṇa durdhareṇāpi dānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमिरभ्यपतत्तूर्णं सुरसैन्यानि लोडयन्

nimirabhyapatattūrṇaṃ surasainyāni loḍayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यां यां निमिगजो याति दिशं तां तां सवाहना । संत्यज्य दुद्रुवुर्देवा भयार्तास्त्यक्तहेतयः । गन्धेन सुरमातङ्गा दुद्रुवुस्तस्य हस्तिनः

yāṃ yāṃ nimigajo yāti diśaṃ tāṃ tāṃ savāhanā / saṃtyajya dudruvurdevā bhayārtāstyaktahetayaḥ / gandhena suramātaṅgā dudruvustasya hastinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलायितेषु सैन्येषु सुराणां पाकशासनः । तस्थौ दिक्पालकैः सार्धम् अष्टभिः केशवेन च

palāyiteṣu sainyeṣu surāṇāṃ pākaśāsanaḥ / tasthau dikpālakaiḥ sārdham aṣṭabhiḥ keśavena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्राप्तो निमिमातङ्गो यावच्छक्रगजं प्रति । तावच्छक्रगजो यातो मुक्त्वा नादं स भैरवम्

samprāpto nimimātaṅgo yāvacchakragajaṃ prati / tāvacchakragajo yāto muktvā nādaṃ sa bhairavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रियमाणो ऽपि यत्नेन स रणे नैव तिष्ठति । पलायिते गजे तस्मिन्न् आरूढः पाकशासनः

dhriyamāṇo 'pi yatnena sa raṇe naiva tiṣṭhati / palāyite gaje tasminn ārūḍhaḥ pākaśāsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपरीतमुखो ऽयुध्यद् दानवेन्द्रबलं प्रति । शतक्रतुस्तु वज्रेण निमिं वक्षस्यताडयत्

viparītamukho 'yudhyad dānavendrabalaṃ prati / śatakratustu vajreṇa nimiṃ vakṣasyatāḍayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदया दन्तिनश्चास्य गण्डदेशे ऽहनद्दृढम् । तत्प्रहारमचिन्त्यैव निमिर्निर्भयपौरुषः

gadayā dantinaścāsya gaṇḍadeśe 'hanaddṛḍham / tatprahāramacintyaiva nimirnirbhayapauruṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावणं कटीदेशे मुद्गरेणाभ्यताडयत् । स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे

airāvaṇaṃ kaṭīdeśe mudgareṇābhyatāḍayat / sa hato mudgareṇātha śakrakuñjara āhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाम पश्चाच्चरणैर् धरणीं भूधराकृतिः । लाघवात्क्षिप्रमुत्थाय ततो ऽमरमहागजः

jagāma paścāccaraṇair dharaṇīṃ bhūdharākṛtiḥ / lāghavātkṣipramutthāya tato 'maramahāgajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणादपससर्पाशु भीषितो निमिहस्तिना । ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांसुलः

raṇādapasasarpāśu bhīṣito nimihastinā / tato vāyurvavau rūkṣo bahuśarkarapāṃsulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संमुखो निमिमातङ्गो जवनाचलकम्पनः । स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यथा

saṃmukho nimimātaṅgo javanācalakampanaḥ / srutarakto babhau śailo ghanadhātuhrado yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनेशो ऽपि गदां गुर्वीं तस्य दानवहस्तिनः । चिक्षेप वेगाद्दैत्येन्द्रो निपपातास्य मूर्धनि

dhaneśo 'pi gadāṃ gurvīṃ tasya dānavahastinaḥ / cikṣepa vegāddaityendro nipapātāsya mūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजो गदानिपातेन स तेन परिमूर्छितः । दन्तैर्भित्त्वा धरां वेगात् पपाताचलसंनिभः

gajo gadānipātena sa tena parimūrchitaḥ / dantairbhittvā dharāṃ vegāt papātācalasaṃnibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिते तु गजे तस्मिन् सिंहनादो महानभूत् । सर्वतः सुरसैन्यानां गजबृंहितबृंहितैः

patite tu gaje tasmin siṃhanādo mahānabhūt / sarvataḥ surasainyānāṃ gajabṛṃhitabṛṃhitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रेषारवेण चाश्वानां गुणास्फोटैश्च धन्विनाम् । गजं तं निहतं दृष्ट्वा निमिं चापि पराङ्मुखम्

hreṣāraveṇa cāśvānāṃ guṇāsphoṭaiśca dhanvinām / gajaṃ taṃ nihataṃ dṛṣṭvā nimiṃ cāpi parāṅmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा च सिंहनादं च सुराणामतिकोपनः । जम्भो जज्वाल कोपेन पीताज्य इव पावकः

śrutvā ca siṃhanādaṃ ca surāṇāmatikopanaḥ / jambho jajvāla kopena pītājya iva pāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सुरान्कोपरक्ताक्षो धनुष्यारोप्य सायकम् । तिष्ठतेत्यब्रवीत्तावत् सारथिं चाप्यचोदयत्

sa surānkoparaktākṣo dhanuṣyāropya sāyakam / tiṣṭhatetyabravīttāvat sārathiṃ cāpyacodayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेगेन चलतस्तस्य तद्रथस्याभवद्द्युतिः । यथादित्यसहस्रस्या-भुदितस्योदयाचले

vegena calatastasya tadrathasyābhavaddyutiḥ / yathādityasahasrasyā-bhuditasyodayācale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पताकिना रथेनाजौ किङ्किणीजालमालिना । शशिशुभ्रातपत्रेण स तेन स्यन्दनेन तु

patākinā rathenājau kiṅkiṇījālamālinā / śaśiśubhrātapatreṇa sa tena syandanena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घट्टयन्सुरसैन्यानां हृदयं समदृश्यत । तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य धनुष्याहितसायकः

ghaṭṭayansurasainyānāṃ hṛdayaṃ samadṛśyata / tam āyāntam abhiprekṣya dhanuṣyāhitasāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतक्रतुरदीनात्मा दृढमाधत्त कार्मुकम् । बाणं च तैलधौताग्रम् अर्धचन्द्रमजिह्मगम्

śatakraturadīnātmā dṛḍhamādhatta kārmukam / bāṇaṃ ca tailadhautāgram ardhacandramajihmagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनास्य सशरं चापं रणे चिछेद वृत्रहा । क्षिप्रं संत्यज्य तच्चापं जम्भो दानवनन्दनः

tenāsya saśaraṃ cāpaṃ raṇe cicheda vṛtrahā / kṣipraṃ saṃtyajya taccāpaṃ jambho dānavanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्कार्मुकमादाय वेगवद्भारसाधनम् । शरांश्चाशीविषाकारांस् तैलधौतानजिह्मगान्

anyatkārmukamādāya vegavadbhārasādhanam / śarāṃścāśīviṣākārāṃs tailadhautānajihmagān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रं विव्याध दशभिर् जत्रुदेशे तु पत्त्रिभिः । हृदये च त्रिभिश्चापि द्वाभ्यां च स्कन्धयोर् द्वयोः

śakraṃ vivyādha daśabhir jatrudeśe tu pattribhiḥ / hṛdaye ca tribhiścāpi dvābhyāṃ ca skandhayor dvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रो ऽपि दानवेन्द्राय बाणजालमपीदृशम् । अप्राप्तान्दानवेन्द्रस्तु शराञ्छक्रभुजेरितान्

śakro 'pi dānavendrāya bāṇajālamapīdṛśam / aprāptāndānavendrastu śarāñchakrabhujeritān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिछेद दशधाकाशे शरैरग्निशिखोपमैः । ततस्तु शरजालेन देवेन्द्रो दानवेश्वरम्

cicheda daśadhākāśe śarairagniśikhopamaiḥ / tatastu śarajālena devendro dānaveśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आच्छादयत यत्नेन वर्षास्विव घनैर्नभः । दैत्यो ऽपि बाणजालं तद् व्यधमत्सायकैः शितैः

ācchādayata yatnena varṣāsviva ghanairnabhaḥ / daityo 'pi bāṇajālaṃ tad vyadhamatsāyakaiḥ śitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वायुर्घनाटोपं परिवार्य दिशो मुखे । शक्रो ऽथ क्रोधसंरम्भान् न विशेषयते यदा

yathā vāyurghanāṭopaṃ parivārya diśo mukhe / śakro 'tha krodhasaṃrambhān na viśeṣayate yadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानवेन्द्रं तदा चक्रे गन्धर्वास्त्रं महाद्भुतम् । तदुत्थतेजसा व्याप्तम् अभूद्गमनगोचरम्

dānavendraṃ tadā cakre gandharvāstraṃ mahādbhutam / tadutthatejasā vyāptam abhūdgamanagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वनगरैश् चापि नानाप्राकारतोरणैः । मुञ्चद्भिरद्भुताकारैर् अस्त्रवृष्टिं समन्ततः

gandharvanagaraiś cāpi nānāprākāratoraṇaiḥ / muñcadbhiradbhutākārair astravṛṣṭiṃ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्त्रवृष्ट्या दैत्यानां हन्यमाना महाचमूः । जम्भं शरणमागच्छद् अप्रमेयपराक्रमम्

athāstravṛṣṭyā daityānāṃ hanyamānā mahācamūḥ / jambhaṃ śaraṇamāgacchad aprameyaparākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याकुलो ऽपि स्वयं दैत्यः सहस्राक्षास्त्रपीडितः । स्मरन्साधुसमाचारं भीतत्राणपरो ऽभवत्

vyākulo 'pi svayaṃ daityaḥ sahasrākṣāstrapīḍitaḥ / smaransādhusamācāraṃ bhītatrāṇaparo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्त्रं मौसलं नाम मुमोच दितिनन्दनः । ततो ऽयोमुसलैः सर्वम् अभवत्पूरितं जगत्

athāstraṃ mausalaṃ nāma mumoca ditinandanaḥ / tato 'yomusalaiḥ sarvam abhavatpūritaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकप्रहारकरणैर् अप्रधृष्यैः समन्ततः । गन्धर्वनगरं तेषु गन्धर्वास्त्रविनिर्मितम्

ekaprahārakaraṇair apradhṛṣyaiḥ samantataḥ / gandharvanagaraṃ teṣu gandharvāstravinirmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धर्वमस्त्रं संधाय सुरसैन्येषु चापरम् । एकैकेन प्रहारेण गजानश्वान्महारथान्

gāndharvamastraṃ saṃdhāya surasainyeṣu cāparam / ekaikena prahāreṇa gajānaśvānmahārathān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाश्वान्सो ऽहनत्क्षिप्रं शतशो ऽथ सहस्रशः । ततः सुराधिपस्त्वाष्ट्रम् अस्त्रं च समुदीरयत्

rathāśvānso 'hanatkṣipraṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ / tataḥ surādhipastvāṣṭram astraṃ ca samudīrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्यमाने ततस्त्वाष्ट्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः । ततो यन्त्रमयान् दिव्यान् आयुधान्दुष्प्रधर्षिणः

saṃdhyamāne tatastvāṣṭre niśceruḥ pāvakārciṣaḥ / tato yantramayān divyān āyudhānduṣpradharṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर्यन्त्रैरभवद्बद्धम् अन्तरिक्षे वितानकम् । वितानकेन तेनाथ प्रशमं मौसले गते

tairyantrairabhavadbaddham antarikṣe vitānakam / vitānakena tenātha praśamaṃ mausale gate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलास्त्रं मुमुचे जम्भो यन्त्रसंघातताडनम् । व्यामप्रमाणैरुपलैस् ततो वर्षमवर्तत

śailāstraṃ mumuce jambho yantrasaṃghātatāḍanam / vyāmapramāṇairupalais tato varṣamavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वाष्ट्रस्य निर्मितान्याशु यन्त्राणि तदनन्तरम् । तेनोपलनिपातेन गतानि तिलशस्ततः

tvāṣṭrasya nirmitānyāśu yantrāṇi tadanantaram / tenopalanipātena gatāni tilaśastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्त्राणि तिलशः कृत्वा शैलास्त्रं परमूर्धसु । निपपातातिवेगेना-दारयत्पृथिवीं ततः

yantrāṇi tilaśaḥ kṛtvā śailāstraṃ paramūrdhasu / nipapātātivegenā-dārayatpṛthivīṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वज्रास्त्रम् अकरोत् सहस्राक्षः पुरंदरः । तदोपलमहावर्षं व्यशीर्यत समन्ततः

tato vajrāstram akarot sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ / tadopalamahāvarṣaṃ vyaśīryata samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रशान्ते शैलास्त्रे जम्भो भूधरसंनिभः । ऐषीकमस्त्रमकरोद् अभीतो ऽतिपराक्रमः

tataḥ praśānte śailāstre jambho bhūdharasaṃnibhaḥ / aiṣīkamastramakarod abhīto 'tiparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐषीकेणागमन्नाशं वज्रास्त्रं शक्रवल्लभम् । विजृम्भत्यथ चैषीके परमास्त्रे ऽतिदुर्धरे

aiṣīkeṇāgamannāśaṃ vajrāstraṃ śakravallabham / vijṛmbhatyatha caiṣīke paramāstre 'tidurdhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जज्वलुर्देवसैन्यानि सस्यन्दनगजानि तु । दह्यमानेष्वनीकेषु तेजसा सुरसत्तमः

jajvalurdevasainyāni sasyandanagajāni tu / dahyamāneṣvanīkeṣu tejasā surasattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आग्नेयमस्त्रमकरोद् बलवान्पाकशासनः । तेनास्त्रेण तदस्त्रं च बभ्रंशे तदनन्तरम्

āgneyamastramakarod balavānpākaśāsanaḥ / tenāstreṇa tadastraṃ ca babhraṃśe tadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्प्रतिहते चास्त्रे पावकास्त्रं व्यजृम्भत । जज्वाल कायं जम्भस्य सरथं च ससारथिम्

tasminpratihate cāstre pāvakāstraṃ vyajṛmbhata / jajvāla kāyaṃ jambhasya sarathaṃ ca sasārathim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रतिहतः सो ऽथ दैत्येन्द्रः प्रतिभानवान् । वारुणास्त्रं मुमोचाथ शमनं पावकार्चिषाम्

tataḥ pratihataḥ so 'tha daityendraḥ pratibhānavān / vāruṇāstraṃ mumocātha śamanaṃ pāvakārciṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जलधरैर्व्योम स्फुरद्विद्युल्लताकुलैः । गम्भीरमुरजध्वानैर् आपूरितम् इवाम्बरम्

tato jaladharairvyoma sphuradvidyullatākulaiḥ / gambhīramurajadhvānair āpūritam ivāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करीन्द्रकरतुल्याभिर् जलधाराभिर् अम्बरात् । पतन्तीभिर्जगत्सर्वं क्षणेनापूरितं बभौ

karīndrakaratulyābhir jaladhārābhir ambarāt / patantībhirjagatsarvaṃ kṣaṇenāpūritaṃ babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तमाग्नेयमस्त्रं तत् प्रविलोक्य सुराधिपः । वायव्यम् अस्त्रम् अकरोन् मेघसंघातनाशनम्

śāntamāgneyamastraṃ tat pravilokya surādhipaḥ / vāyavyam astram akaron meghasaṃghātanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमण्डले । बभूव विमलं व्योम नीलोत्पलदलप्रभम्

vāyavyāstrabalenātha nirdhūte meghamaṇḍale / babhūva vimalaṃ vyoma nīlotpaladalaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुना चातिघोरेण कम्पितास्ते तु दानवाः । न शेकुस्तत्र ते स्थातुं रणे ऽतिबलिनो ऽपि ये

vāyunā cātighoreṇa kampitāste tu dānavāḥ / na śekustatra te sthātuṃ raṇe 'tibalino 'pi ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा जम्भो ऽभवच्छैलो दशयोजनविस्तृतः । मारुतप्रतिघातार्थं दानवानां भयापहः

tadā jambho 'bhavacchailo daśayojanavistṛtaḥ / mārutapratighātārthaṃ dānavānāṃ bhayāpahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तनानायुधोदग्र-तेजो ऽभिज्वलितद्रुमः । ततः प्रशमिते वायौ दैत्येन्द्रे पर्वताकृतौ

muktanānāyudhodagra-tejo 'bhijvalitadrumaḥ / tataḥ praśamite vāyau daityendre parvatākṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाशनीं वज्रमयीं मुमोचाशु शतक्रतुः । तयाशन्या पतितया दैत्यस्याचलरूपिणः

mahāśanīṃ vajramayīṃ mumocāśu śatakratuḥ / tayāśanyā patitayā daityasyācalarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दराणि व्यशीर्यन्त समन्तान्निर्झराणि तु । ततः सा दानवेन्द्रस्य शैलमाया न्यवर्तत

kandarāṇi vyaśīryanta samantānnirjharāṇi tu / tataḥ sā dānavendrasya śailamāyā nyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तशैलमायो ऽथ दानवेन्द्रो मदोत्कटः । बभूव कुञ्जरो भीमो महाशैलसमाकृतिः

nivṛttaśailamāyo 'tha dānavendro madotkaṭaḥ / babhūva kuñjaro bhīmo mahāśailasamākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ममर्द सुरानीकं दन्तैश्चाप्यहनत्सुरान् । बभञ्ज पृष्ठतः कांश्चित् करेणावेष्ट्य दानवः

sa mamarda surānīkaṃ dantaiścāpyahanatsurān / babhañja pṛṣṭhataḥ kāṃścit kareṇāveṣṭya dānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्षपयतस्तस्य सुरसैन्यानि वृत्रहा । अस्त्रं त्रैलोक्यदुर्धर्षं नारसिंहं मुमोच ह

tataḥ kṣapayatastasya surasainyāni vṛtrahā / astraṃ trailokyadurdharṣaṃ nārasiṃhaṃ mumoca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सिंहसहस्राणि निश्चेरुर्मन्त्रतेजसा । कृष्णदंष्ट्राट्टहासानि क्रकचाभनखानि च

tataḥ siṃhasahasrāṇi niścerurmantratejasā / kṛṣṇadaṃṣṭrāṭṭahāsāni krakacābhanakhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर्विपाटितगात्रो ऽसौ गजमायां व्यपोथयत् । ततश्चाशीविषो घोरो ऽभवत्फणशताकुलः

tairvipāṭitagātro 'sau gajamāyāṃ vyapothayat / tataścāśīviṣo ghoro 'bhavatphaṇaśatākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषनिःश्वासनिर्दग्धं सुरसैन्यं महारथः । ततो ऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रश्चारुभुजस्तदा

viṣaniḥśvāsanirdagdhaṃ surasainyaṃ mahārathaḥ / tato 'straṃ gāruḍaṃ cakre śakraścārubhujastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गरुत्मतस्तस्मात् सहस्राणि विनिर्ययुः । तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जम्भो भुजगरूपवान् । कृतस्तु खण्डशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत

tato garutmatastasmāt sahasrāṇi viniryayuḥ / tairgarutmadbhirāsādya jambho bhujagarūpavān / kṛtastu khaṇḍaśo daityaḥ sāsya māyā vyanaśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रनष्टायां तु मायायां ततो जम्भो महासुरः । चकार रूपमतुलं चन्द्रादित्यपथानुगम् । विवृत्तवदनो ग्रस्तुम् इयेष सुरपुंगवान्

pranaṣṭāyāṃ tu māyāyāṃ tato jambho mahāsuraḥ / cakāra rūpamatulaṃ candrādityapathānugam / vivṛttavadano grastum iyeṣa surapuṃgavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽस्य विविशुर्वक्त्रं समहारथकुञ्जरा । सुरसेनाविशद्भीमं पातालोत्तानतालुकम्

tato 'sya viviśurvaktraṃ samahārathakuñjarā / surasenāviśadbhīmaṃ pātālottānatālukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.